Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   
Bài mới nhất

10. Phẩm Hộ tâm

02/05/201111:10(Xem: 7278)
10. Phẩm Hộ tâm

KINH TĂNG NHẤTA HÀM
Việtdịch: Hòa thượng Thích Thanh Từ - Hiệu đính: Hòa thượngThích Thiện Siêu
ViệnNghiên cứu Phật học Việt Nam - PL 2541 - TL 1997

TẬP 1

X.Phẩm Hộ tâm

1.Tôi nghe như vầy:

Mộtthời Phật ở nước Xá-vệ, rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Còộc. Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Nêntu hành một pháp, nên truyền bá rộng rãi một pháp. Tu hànhmột pháp, truyền bá rộng rãi một pháp rồi, liền đượcthần thông, các hạnh tịch tĩnh, đắc quả Sa-môn, đến cõiNiết-bàn (Nê-hoàn). Thế nào là một pháp? Nghĩa là hạnhkhông phóng dật. Thế nào là hạnh không phóng dật? Ðó làhộ tâm. Thế nào là hộ tâm?

Ởđây, Tỳ-kheo thường giữ gìn tâm hữu lậu, pháp hữu lậu.Ngay lúc người kia thủ hộ tâm hữu lậu, pháp hữu lậu,đối với pháp hữu lậu liền được an vui, cũng có tin, vui,an trụ không dời đổi, hằng chuyên ý mình, tự lực cốgắng. Như thế, này các Tỳ-kheo, người kia hành không phóngdật, hằng tự cẩn thận, dục lậu chưa sanh liền chẳngsanh; dục lậu đã sanh liền có thể khiến diệt; hữu lậuchưa sanh liền chẳng sanh, hữu lậu đã sanh liền có thểkhiến diệt; vô minh lậu chưa sanh liền chẳng sanh, vô minhlậu đã sanh liền có thể khiến diệt. Tỳ-kheo đối vớingười kia hành hạnh không phóng dật, nhàn tĩnh ở một nơi,hằng tự giác tri để tự an vui (du hý); tâm dục lậu liềnđược giải thoát. Ðã được giải thoát liền được trígiải thoát: Sanh tử đã dứt, Phạm hạnh đã lập, việc phảilàm đã làm xong, không còn thọ thân nữa, như thật mà biết.

Bấygiờ Thế Tôn liền nói kệ:

Khôngkiêu, vết cam lồ,
Phóngdật là đường chết,
Khôngmạn là bất tử,
Ngạomạn tức là chết.

Thếnên, này các Tỳ-kheo, nên nhớ tu hành hạnh không phóng dật.Như vậy, các Tỳ-kheo, hãy học điều này.

Bấygiờ các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong, vui vẻ vâng làm.

*

2.Tôi nghe như vầy:

Mộtthời Phật ở nước Xá-vệ, rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Còộc. Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Nêntu hành một pháp, nên truyền bá rộng rãi một pháp. Tu hànhmột pháp, truyền bá rộng rãi một pháp rồi, sẽ đượcthần thông, các hạnh tịch tĩnh, đắc quả Sa-môn, đến chỗNiết-bàn. Thế nào là một pháp? Nghĩa là hạnh không phóngdật đối với các pháp lành. Thế nào là hạnh không phóngdật? Nghĩa là không phiền nhiễu tất cả chúng sanh, khônghại tất cả chúng sanh, chẳng não tất cả chúng sanh. Ðólà hạnh không phóng dật. Còn điều kia sao gọi là pháp lành?Nghĩa là Tám đạo phẩm của Hiền thánh: đẳng kiến, đẳngphương tiện, đẳng ngữ, đẳng hành, đẳng mạng, đẳngtrị, đẳng niệm, đẳng định. Ðó là pháp lành.

Bấygiờ Thế Tôn liền nói kệ:

Bốthí tất cả chúng sanh
Khôngbằng thí pháp một người,
Tuycho chúng sanh, có phước,
Chopháp một người, phước hơn.

Thếnên, các Tỳ-kheo, nên tu hành pháp lành. Như vậy, các Tỳ-kheo,nên học điều này.

Bấygiờ các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong, vui vẻ vâng làm.

*

3.Tôi nghe như vầy:

Mộtthời Phật ở nước Xá-vệ, rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Còộc. Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Hãyxem đàn-việt thí chủ như thế nào?

Bấygiờ các Tỳ-kheo bạch Thế Tôn:

- ThếTôn là vua của các pháp. Cúi mong Thế Tôn nói nghĩa này chocác Tỳ-kheo, chúng con nghe xong sẽ vâng giữ tất cả.

Bấygiờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Hãylắng nghe, lắng nghe và khéo suy nghĩ! Ta sẽ phân biệt nghĩanày cho các Thầy.

CácTỳ-kheo đáp:

- Xinvâng, Thế Tôn.

Bấygiờ các Tỳ-kheo vâng lời dạy rồi, Thế Tôn bảo rằng:

- Hãycung kính đàn-việt thí chủ như con hiếu thuận cha mẹ, nuôidưỡng, hầu hạ, làm tăng trưởng ngũ ấm. Ở cõi Diêm-phù-đềhiện các thứ nghĩa: Quán đàn-việt thí chủ hay thành tựugiới, văn, tam muội, trí tuệ cho người. Này các Tỳ-kheo,đàn-việt có nhiều lợi ích, đối với Tam Bảo không cóchướng ngại, hay bố thí các Thầy y phục, thức ăn uống,giường chõng, ngọa cụ, thuốc thang trị bệnh. Thế nên,này các Tỳ-kheo, hãy có tâm từ đối với đàn-việt, ơnnhỏ còn chẳng quên huống là ơn lớn; hằng lấy lòng từhướng về đàn-việt, nói hạnh trong sạch của thân, miệng,ý chẳng thể cân xứng, cũng không có giới hạn. Thân hànhtừ, miệng hành từ, ý hành từ, khiến cho vật bố thí củađàn-việt trọn không bị phí bỏ, được quả báo lớn, thànhtựu phước đức lớn, có danh tiếng lớn, lưu truyền phápvị cam lồ trong thế gian. Như vậy, này các Tỳ-kheo, nên họcđiều này.

Bấygiờ Thế Tôn liền nói kệ:

Thíđể thành của lớn.
Chỗnguyện cũng thành tựu,
Vuavà những tên trộm,
Chẳngthể đoạt vật kia.
Thíđể được ngôi vua,
Nốidõi ngôi Chuyển luân,
Bảybáu thành đầy đủ,
Vốndo thí mà được,
Bốthí thành thân trời,
Ðầuđội mũ báu đỏ,
Cũngcác kỹ nữ dạo.
Vốnquả báo của thí,
Thíđược trời Ðế Thích
Vuatrời oai lực thịnh,
Ngànmắt trang nghiêm thân,
Vốnquả báo của thí.
Bốthí thành Phật đạo,
Ðủba mươi hai tướng,
ChuyểnPháp luân vô thượng,
Vốnquả báo của thí.

Bấygiờ các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong, vui vẻ vâng làm.

*

4.Tôi nghe như vầy:

Mộtthời Phật ở nước Xá-vệ, rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Còộc. Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Ðàn-việtthí chủ nên thừa sự cúng dường các bậc Hiền thánh tinhtấn trì giới như thế nào?

Bấygiờ các Tỳ-kheo bạch Thế Tôn:

- ThếTôn là vua các pháp. Cúi mong Thế Tôn nói nghĩa này cho cácTỳ-kheo, chúng con sẽ hết lòng phụng trì.

Bấygiờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Hãylắng nghe, lắng nghe và khéo suy nghĩ! Ta sẽ phân biệt nghĩanày cho các Thầy.

CácTỳ-kheo đáp:

- Xinvâng, Thế Tôn.

Bấygiờ các Tỳ-kheo vâng lời dạy rồi, Thế Tôn bảo rằng:

- Ðàn-việtthí chủ thừa sự cúng dường các bậc đa văn, tinh tấn trìgiới xem như bậc chỉ đường cho người mê, cung cấp thứcăn cho người thiếu thốn lương thực, khiến người sợ hãikhông ưu não, dạy cho người sợ sệt, không kinh sợ, che chởcho người không chỗ nương về, làm con mắt cho người mù,làm y vương cho người bệnh; ví như nông phu, nhà vườn sửasang nghiệp ruộng, trừ bỏ cỏ rác mới thành tựu đượclúa ăn. Tỳ-kheo thường nên trừ bỏ bịnh ngũ ấm lẫy lừngđể mong nhập vào trong thành Niết-bàn (Nê-hoàn) vô úy. Nhưthế, này các Tỳ-kheo, đàn-việt thí chủ thừa sự cúng dườngcác bậc đa văn tinh tấn trì giới như thế đó.

Ngaylúc đó, trưởng giả A-na-bân-trì (Cấp Cô Ðộc), đang ởtrong chúng. Bấy giờ trưởng giả A-na-bân-trì bạch Thế Tôn:

- Ðúngthế, bạch Thế Tôn! Ðúng thế, bạch Như Lai! Tất cả thíchủ đến với người nhận như bình cát tường, các vịthọ thí như Tỳ-sa vương khuyên người bố thí như thân cậncha mẹ. Người thọ thí là phước lành đời sau. Tất cảthí chủ đến với người nhận giống như cư sĩ.

ThếTôn bảo rằng:

- Ðúngvậy, Trưởng giả! Ðúng như lời Ông nói.

Trưởnggiả A-na-bân-trì bạch Thế Tôn:

- Từnay về sau, cửa nhà con sẽ không đóng kín, cũng không từchối những Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di và nhữngngười đi đường thiếu lương thực.

Bấygiờ trưởng giả A-na-bân-trì bạch Thế Tôn:

- Cúimong Thế Tôn và chúng Tỳ-kheo nhận lời thỉnh của đệ tử.

Bấygiờ Thế Tôn im lặng nhận lời mời. Trưởng giả thấy ThếTôn im lặng nhận lời, liền lễ Phật, nhiễu ba vòng rồitrở về. Ðến nhà, ngay tối đó ông bày cỗ bàn thịnh soạn,các thứ món ăn, lót trải đệm ngồi rộng rãi. Làm xong,ông đích thân đến bạch Phật:

- Ðãđến giờ, thức ăn đã dọn xong. Cúi mong Thế Tôn đúng giờchiếu cố.

Bấygiờ Thế Tôn dẫn chúng Tỳ-kheo, đắp y, ôm bát đến nhàtrưởng giả ở thành Xá-vệ. Ðến nơi, mọi người tự tìmchỗ ngồi. Các Tỳ-kheo Tăng cũng ngồi theo thứ tự.

Bấygiờ trưởng giả thấy Phật và chúng Tỳ-kheo đã ngồi yênrồi, liền tự tay đi dâng các thức ăn uống. Dâng thức ănuống xong, liền thu dọn bát và đến ngồi chỗ thấp trướcđức Như Lai, ý muốn nghe pháp.

Bấygiờ trưởng giả bạch Thế Tôn:

- Lànhthay, Như Lai! Xin cho các Tỳ-kheo, nếu cần những vật tùythân như ba y, bình bát, ống kim, tọa cụ, áo trong, bồn tắmvà tất cả các tạp vật của Sa-môn, cứ đến nhà đệ tửmà lấy.

Bấygiờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- CácThầy nếu cần y áo, bình bát, tọa cụ, bồn tắm và tấtcả những vật lặt vặt khác của Sa-môn, cho phép đến đâylấy. Chớ co nghi nan, bận lòng.

Bấygiờ Thế Tôn thuyết pháp vi diệu cho trưởng giả A-na-bân-trì.Thuyết pháp vi diệu xong liền đứng lên mà đi. Ngay lúc đó,A-na-bân-trì lại bố thí rộng rãi ở bốn cửa thành, rồilần thứ năm ở chợ và lần thứ sáu tại nhà; ai cần ăncho ăn, cần uống cho uống, cần xe cộ kỹ nhạc, hương xông,chuỗi ngọc đều cho hết.

Bấygiờ Thế Tôn nghe trưởng giả A-na-bân-trì ở trong bốn cửathành bố thí rộng rãi, ở chợ lớn bố thí người nghèothiếu, lại ở trong nhà bố thí không hạn lượng. Bấy giờThế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Ưu-bà-tắcưa bố thí nhất trong hàng đệ tử của Ta là trưởng giảTu-đạt.

Bấygiờ các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong, vui vẻ vâng làm.

*

5.Tôi nghe như vầy:

Mộtthời Phật ở nước Xá-vệ, rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Còộc. Bấy giờ trưởng giả A-na-bân-trì liền đến chỗThế Tôn, cúi lạy rồi ngồi một bên, Thế Tôn bảo rằng:

- Thếnào Trưởng giả, Ông có thường bố thí cho người nghèothiếu không?

- Ðúngvậy, bạch Thế Tôn! Con hằng bố thí cho người nghèo thiếu,bố thí rộng rãi tại bốn cửa thành, còn ở tại nhà cấpthứ cần thiết cho người. Bạch Thế Tôn, có lúc con nghĩrằng muốn bố thí cho tất cả loài chim rừng, heo chó. Concũng không nghĩ: đây nên cho, đây không nên cho, cũng khôngnghĩ; đây nên cho nhiều, đây nên cho ít. Con hằng nghĩ: tấtcả chúng sanh đều do ăn mà còn tính mạng, có ăn thì sống,không ăn thì chết.

ThếTôn bảo rằng:

- Lànhthay, lành thay! Này Trưởng giả! Ông đã đem lòng bồ-tát,chuyên ròng một ý mà bố thí rộng rãi. Ðúng là các chúngsanh đều do ăn mà được sống, không ăn liền chết. NàyTrưởng giả, Ông sẽ thâu hoạch được quả báo lớn, đượctiếng tăm lớn. Ðã có quả báo lớn, tiếng đồn mười phương,lại được pháp vị cam lồ. Sở dĩ như thế là vì bồ-táthằng đem tâm bình đẳng mà bố thí, chuyên ròng một lòngnghĩ nhớ các loài chúng sanh, họ do ăn mà còn, có ăn liềnđược cứu tế, không ăn liền chết. Ðó là, này Trưởnggiả, bồ-tát tâm được ăn ổn mà bố thí rộng rãi.

Bấygiờ Thế Tôn liền nói kệ:

Hãynên bố thí khắp,
Trọnkhông tâm lẫn tiếc,
Ắtsẽ gặp bạn lành,
Ðượcgiúp đến bờ kia.

Thếnên, Trưởng giả, hãy đem tâm bình đẳng mà rộng bố thí.Như thế, Trưởng giả, hãy học điều này!

Bấygiờ Trưởng giả nghe Phật dạy xong, vui vẻ vâng làm.

*

6.Tôi nghe như vầy:

Mộtthời Phật ở nước Xá-vệ, rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Còộc. Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- NhưTa ngày nay biết rõ căn nguyên chỗ đến của chúng sanh, cũngbiết quả báo bố thí một nắm cơm ăn dư cuối cùng, đãkhông ăn mà bố thí người khác. Lúc ấy không có khởi tâmtật đố, ganh ghét dù bằng một sợi tóc. Vì chúng sanh nàykhông biết quả báo của bố thí, còn Ta đều biết hết.Quả báo bố thí, quả báo bình đẳng tâm không có khác. Thếnên, chúng sanh không thể bố thí bình đẳng mà bị đọalạc, vì hằng có tâm keo kiệt tật đố, buộc trói tâm ý.

Bấygiờ Thế Tôn liền nói kệ:

Chúngsanh chẳng tự giác,
Lờidạy của Như Lai,
Thườngnên bố thí rộng,
Chuyênhướng chỗ chân nhân,
Chỉtánh cho thanh tịnh,
Thuhoạch phước rất nhiều,
Cộngchung phần phước đó,
Sauđược quả báo lớn.
Bốthí nay lành thay!
Tâmhướng ruộng phước lớn,
Ởcõi đời này chết,
Ắtsanh lên cõi trời.
Chođến chỗ lành kia,
Khoáilạc tự vui thú,
Tốtlành rất hân hoan,
Tấtcả không thiếu dở.
Donghiệp trời oai đức,
Ngọcnữ theo vây quanh,
Báobố thí bình đẳng,
Nênđược phước đức này.

Bấygiờ các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong, vui vẻ vâng làm.

*

7.Tôi nghe như vầy:

Mộtthời Phật ở nước Xá-vệ, rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Còộc. Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- CácThầy chớ sợ phước báo. Sở dĩ như thế là vì đây làsự hưởng an vui rất đáng nên yêu thích. Sở dĩ gọi làphước vì có quả báo lớn này. Các Thầy hãy sợ không phước.Vì sao thế? Vì đây là nguyên gốc của khổ, sầu lo, khổnão, không được vừa ý, không có yêu thích. Ðây gọi làvô phước. Tỳ-kheo, Ta nhớ ngày xưa bảy năm hành lòng từ,lại qua bảy kiếp không đến cõi này, lại trong bảy kiếpsanh cõi trời Quang Âm, lại bảy kiếp sinh cõi trời KhôngPhạm làm Ðại Phạm Thiên không ai sánh bằng, thống lãnhtrăm ngàn thế giới, rồi ba mươi sáu lần làm Trời ÐếThích, vô số đời làm Chuyển luân Thánh vương. Thế nên,này các Tỳ-kheo, làm phước chớ có mỏi mệt. Vì sao thế?Hưởng vui rất đáng yêu thích. Thế nên gọi là phước. CácThầy nên sợ vô phước. Vì sao thế? Vì là nguồn gốc củakhổ, sầu lo, khổ não, không được vừa ý. Ðây gọi làvô phước.

Bấygiờ Thế Tôn bèn nói kệ:

Vuithay, phước báo,
Sởnguyện được thành,
Mauđến diệt tận,
Ðếnchỗ vô vi,
Chodù số ức,
Thiênma Ba-tuần
Cũngkhông thể nhiễu,
Ngườitạo phước nghiệp,
Kiahằng tự cầu,
Ðạocủa Hiền Thánh,
Liềntrừ hết khổ,
Sauchẳng có lo.

Thếnên, này các Tỳ-kheo, làm phước chớ chán. Thế nên, nàycác Tỳ-kheo, hãy học điều này!

Bấygiờ các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong, vui vẻ vâng làm.

*

8.Tôi nghe như vầy:

Mộtthời Phật ở nước Xá-vệ, rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Còộc. Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Nếucó người tuân theo một pháp, chẳng rời một pháp, thì maBa-tuần chẳng thể được thuận tiện, cũng chẳng thể đếnquấy nhiễu người. Thế nào là một pháp? Nghĩa là phướcnghiệp công đức. Sở dĩ như thế là vì Ta tự nhớ khi xưa,lúc thành đạo dưới cội bồ-đề, cùng các bồ-tát nhómở một nơi. Tệ ma Ba-tuần đem mấy ngàn vạn ức binh, đủmọi tướng mạo, đầu thú mình người không thể kể xiết:Trời, Rồng, Quỷ Thần, A-tu-la, Ca-lâu-la, Ma-hầu-la-già v.v...đều đến tụ họp. Ma Ba-tuần nói với Ta rằng:

'-Sa-môn, mau mọp xuống đất!'

Phậtdùng sức phước đức lớn hàng phục được ma oán, các trầncấu tiêu mất, không có các uế nhiễm, liền thành đạo VôThượng Chánh Chơn. Các Tỳ-kheo nên quán nghĩa này. Nếu cóTỳ-kheo công đức đầy đủ, tệ ma Ba-tuần chẳng thể đượcthuận tiện phá hoại công đức ấy.

Bấygiờ Thế Tôn liền nói kệ này:

Cóphước khoái lạc,
Ngườikhông phước khổ,
Ðờinày, đời sau,
Làmphưóc hưởng vui.

Nhưvậy, này các Tỳ-kheo! Hãy làm phước chớ mệt mỏi.

Bấygiờ các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong, vui vẻ vâng làm.

*

9.Tôi nghe như vầy:

Mộtthời Phật ở nước Xá-vệ, rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Còộc. Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Nếucó Tỳ-kheo tu hành một pháp, chẳng bị bại hoại rơi vàođường ác. Chỉ có một bề theo đường lành, một bề hướngđến Niết-bàn. Thế nào là tu hành một pháp chẳng bị bạihoại rơi vào đường ác? Ðó là tâm dốc lòng tin. Ðúng làtu một pháp này chẳng thể bị bại hoại rơi vào đườngác. Thế nào là tu hành một pháp hướng đến chỗ lành? Nghĩalà tâm hành lòng tin tha thiết. Thế nào là tu hành một pháptiến đến Niết-bàn? Nghĩa là hằng chuyên tâm niệm. Ðólà tu hành pháp này được đến Niết-bàn. Thế nên, các Tỳ-kheo,hãy chuyên ròng tâm ý, nghĩ nhớ các gốc lành. Như vậy, nàycác Tỳ-kheo, hãy học điều này!

Bấygiờ các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong, vui vẻ vâng làm.

*

10.Tôi nghe như vầy:

Mộtthời Phật ở nước Xá-vệ, rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Còộc.

Bấygiờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Nếucó một người xuất hiện ở đời, chúng sanh ở đây liềntăng tuổi thọ, nhan sắc tươi nhuận, khí lực mạnh mẽ,khoái lạc vô cùng, âm thanh hòa nhã. Thế nào là một người?Nghĩa là Như Lai Chí Chân Ðẳng Chánh Giác. Ðây là một ngườixuất hiện ở đời, chúng sanh nơi này liền tăng tuổi thọ,nhan sắc tươi thuận, khí lực mạnh mẽ, khoái lạc vô cùng,âm thanh hòa nhã. Thế nên, này các Tỳ-kheo, thường nên chuyênròng nhất tâm niệm Phật. Như vậy, này các Tỳ-kheo, hãyhọc điều này!

Bấygiờ các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong, vui vẻ vâng làm.

Khôngmạn, hai niệm đàn,
Haithí, chắc không chán.
Thíphước, ma Ba-tuần,
Ðườngác và một người.
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn