Một ngày tuyết rơi bất thường vào tháng 5 dương lịch, sau thời hành thiền sáng, tôi lần giở bài Kinh Du Hành[1] để đọc. Đọc đến đoạn “Về sau, trong lúc an cư, thân Phật nhuốm bệnh, khắp cả mình đau nhức. Phật tự nghĩ: ‘Ta nay cả người đều đau nhức mà các đệ tử đều không ở đây. Nếu ta nhập Niết-bàn thì không thích hợp. Vậy Ta hãy tinh cần tự lực lưu lại thọ mạng.’”[2] bỗng dưng dòng nước mắt tôi tự động chảy. Lời Kinh Ôn dịch mấy mươi năm trước, lúc này như cuộn phim quay chậm, từng chi tiết về những tháng cuối đời của Ôn hiện rõ mồn một trong tâm tôi. Trong Kinh, đó là mùa an cư cuối cùng của Đức Thế Tôn; Đức Thế Tôn bảo ngài A-nan nhóm hết các tỳ-kheo hiện có mặt chung quanh Hương tháp lại giảng đường để Ngài có di giáo tối hậu trước khi công bố quyết định nhập diệt. Rồi Ngài nói với các tỳ-kheo:

Hôm nay trời đã vào thu, con bước đi trên những con đường nơi con ở giữa hai hàng cây, lá đã đổi màu, vàng, đỏ, con đường thật đẹp và yên bình, dưới chân con những lá vàng, đỏ rơi rụng, thỉnh thoảng có vài chiếc lá xanh cũng rơi theo, cảnh thật đẹp. Từ cảnh này, con chiêm nghiệm đến lời Phật dạy: thế gian vô thường, không có gì tồn tại. Mỗi người sanh ra đều có một nghiệp riêng của mình. "sanh, già, bệnh, chết" như trên cây kia, lá xanh mọc, rồi từ từ chuyển vàng, đỏ rơi rụng theo chiều gió, thỉnh thoảng cũng có những lá xanh rơi trước khi chuyển vàng, như kiếp sống con người vậy, không phải chỉ có người già mới chết, mà người trẻ, con nít, bất cứ ở tuổi nào khi nghiệp đời đã hết thì ra đi. Một thoáng chạnh lòng, con lại nghĩ, phải chăng những chiếc lá xanh, còn tươi khỏe, vì thương lá vàng đã cùng ở trên cành, nay rơi rụng, nên lá xanh vì rầu rĩ cũng lìa cành? Mắt con bỗng cay xè! …

Sáng Thứ Hai, ngày 26 tháng 01 năm 2026 (nhằm mùng 8 tháng Chạp năm Ất Tỵ), từ rất sớm, đông đảo Phật tử đã trang nghiêm vân tập về Chùa Long Quang, trong không khí thanh tịnh và đầy hoan hỷ của ngày Vía Đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Thành Đạo. Đúng 9 giờ 30 phút, Chư Tôn Hòa Thượng, Chư Thượng Tọa, Đại Đức Tăng, chư Ni Trưởng, Ni Sư, Sư Cô đã quang lâm chứng minh Đại lễ trong niềm hân hoan vô biên của toàn thể đại chúng.

Hơn hai mươi sáu thế kỷ trước, dưới cội Bồ-đề, Đức Thế Tôn thấu triệt ba minh, viên thành tuệ giác, chứng đắc quả vị Tối thượng trong thế gian, khai mở con đường chân lý chấm dứt khổ đau cho nhân loại. Trải qua thời gian hơn hai ngàn sáu trăm năm, giáo pháp của Thế Tôn lưu nhuận khắp các quốc độ, tùy sở trụ xứ mà mang lại an lạc cho muôn loài. Ánh sáng chân lý năm xưa từ nơi Bồ-đề đạo tràng đã soi rọi đến quốc độ của người Việt từ thuở bình minh dựng nước. Trải qua nhiều thế kỷ, ánh sao mai năm nào nơi xứ Ấn đã hóa hiện thành những cành mai sân trước của người Việt. Để từ đó, pháp học, pháp hành của ba đời mười phương chư Phật lợi lạc cho số đông thấm vào tâm hồn của người Việt, hàng ngàn thế hệ con cháu Rồng Tiên đã thu nhiếp và hành trì giáo pháp Phật đà tương ứng với căn tính dân tộc trên nền tảng những tín tâm bất hoại.

Chúng con xin thành tâm đảnh lễ và chí kính niệm ơn Hòa Thượng Thích Như Điển, Đệ Nhị Chủ Tịch Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Âu Châu, Phó Chủ Tịch Hội Đồng Tăng Già Thế Giới, Chủ Tịch Ủy Ban Phiên Dịch Trung Ương, Chánh Thư Ký Hội Đồng Hoằng Pháp, Phương Trượng Chùa Viên Giác, Hannover, Đức Quốc. Với tâm nguyện hoằng truyền Chánh Pháp và lòng bi mẫn sâu xa đối với hàng hậu học cùng chúng sanh hữu duyên, Hòa Thượng đã suốt một đời dấn thân không mệt mỏi cho sự nghiệp Đạo pháp và Dân tộc. Dù niên cao lạp trưởng, gần tám mươi tuổi, Hòa Thượng vẫn không quản ngại đường sá xa xôi, hoan hỷ ngồi máy bay hơn ba mươi tiếng đồng hồ từ Âu Châu đến Melbourne, trực tiếp quang lâm chứng minh và giảng dạy tại Khóa Tu Học Phật Pháp Úc Châu kỳ 23, mang theo trọn vẹn từ bi, trí tuệ và đạo phong khả kính của bậc long tượng thiền môn.

Hoài niệm về một điều gì vẫn là việc cần thiết để nhớ về những chuyện cũ, việc xưa đã xảy ra trong đời mình. Do vậy tôi vẫn thường hay chọn cách viết tường thuật hay ký sự, để cho người đời sau, biết đâu có ai đó muốn tìm lại lối chim di thì dễ dàng hơn là phải mất công tìm tòi, tra cứu. Nếu không là hoàn toàn sự thật thì cũng là một dấu ấn đã trải qua, và dầu cho có phai mờ đi chăng nữa thì đó cũng là những lần đã trải qua như thế.

Ông cháu chúng tôi được Quý Thầy ở Tổ Đình Pháp Hoa, Nam Úc chở ra phi trường Adelaide vào sáng sớm ngày 8.1.2026, và buổi chiều cùng ngày được Phật Tử Chúc Nguyên đón tại phi trường Sydney, đưa về Thiền Lâm Pháp Bảo, vùng Wallacia thuộc Sydney, nơi Hòa Thượng Thích Bảo Lạc đang tịnh tu. Chiều đó có TT Phổ Huân và Sư Cô TN Giác Anh từ Tổ Đình Pháp Bảo ghé qua thăm chúng tôi tại Thiền Lâm Pháp Bảo và bàn bạc chương trình trong những ngày chúng tôi còn lưu lại ở đây cho đến ngày 24.1.2026.

Chỉ cần nhắc đến Thầy, mỗi người trong chúng ta ở đây hôm nay hẳn đều nhớ đến rất nhiều kỷ niệm, nhiều ấn tượng khó quên. Bởi một đời hành đạo của Thầy, trong thực tế không chỉ giới hạn ở những không gian nơi Thầy hiện diện, ở những thời gian ta còn may mắn có thể đến bên Thầy. Vượt ra ngoài mọi không gian và thời gian đó, Thầy là cây cao bóng cả với tầm ảnh hưởng sâu rộng đến tứ chúng, đến khắp mọi tầng lớp Phật tử Việt Nam, ngay cả khi nhục thân của Thầy không còn nữa.

Những buổi trưa Sài Gòn đầu thập niên 1970, có hôm nắng nóng đến mức tưởng như thời gian cũng lười chuyển động. Thành phố nằm yên lim dim giấc ngủ trưa. Trong Phòng Âm Nhạc của Đại học Vạn Hạnh – nơi tôi thường tìm đến để trốn nắng và nghe nhạc (căn phòng duy nhất có gắn máy lạnh để bảo quản nhạc cụ và dàn máy do anh Phạm Trung Cang quản lý; giờ nghỉ trưa cửa đóng kín chỉ một vài nhân viên được vào) – vang lên tiếng đàn dương cầm của Thầy. Những khúc Beethoven. Thầy tận dụng những giờ trưa vắng để tập đàn. Khi ấy, tôi còn rất trẻ – một sinh viên nghèo gốc miền Trung, chưa từng biết đến nhạc cổ điển Tây phương. Tôi không hiểu hết những hợp âm ấy nói gì, chỉ lặng nhìn đôi tay Thầy lướt trên phím đàn, và cảm nhận mơ hồ rằng có điều gì rất lớn đang khẽ chuyển mình trong từng nốt nhạc.

Độc hành hóa duyên Bình bát cơm ngàn nhà Gieo duyên khắp gần, xa Chỉ vì việc sanh tử Giáo hóa tháng ngày qua. Dù làm Du Tăng lang thang khắp mọi phương trời, gieo duyên hóa độ chúng sanh, nhưng đến mùa An cư thì cũng phải dừng bước, tìm cho mình một chỗ để tịnh tu ba nghiệp, thúc liễm thân tâm, tăng trưởng giới định tuệ và chia sẻ kinh nghiệm tu học của mình với các bạn đồng tu. Đó là truyền thống của ba đời chư Phật.