Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   
Bài mới nhất

Tuyển tập 17

28/11/201113:14(Xem: 5096)
Tuyển tập 17

TUYỂN TẬP THƠ MẶC GIANG

Tuyển tập 10 bài - thơ MặcGiang - Số 17

(Từ bài số 161 đến số 170)

thnhattan@yahoo.com.au

Tôiviết thơ để lại cho đời 161

Máuchảy về tim, rung lòng nhân thế 162

Tôi là Cô Thôn Nữ 163

Lăn quay con tạo, huyễn sinh vô cùng 164

Mai tôi về 165

Trái đất của ta 166

Tôi là một con tàu 167

Tôi là Người Phu Quét Đường 168

Tôi là Người Phu Khuân Vác 169

Tôi là Một Người Thợ May 170

Tôi ViếtThơ Để Lại Cho Đời !

Tháng 9 - 2004

Tôi viết thơ để lại cho đời

Tôi viết thơ trang trải nơi nơi

Ai đón nhận, và ai không đón nhận

Sợi thơ cuộn bềnh bồng, không quấn

Trào tuôn thành dòng, quyện chảy, mênh mông

Chảy trên đồi cao, chảy xuống ruộng đồng

Ven cỏ dại, bên bờ đê thanh vắng

Lên không trung, đọng thành làn mây trắng

Khuất lưng trời, lấp lánh những vì sao

Xuống dòng sông, lăn sóng nước rạt rào

Ra biển cả, vỗ trùng khơi muôn thuở

Em bé mục đồng, dừng chân bỡ ngỡ

Cô gái ven làng, bẽn lẽn ngừng tay

Chim ngẩn ngơ, rũ cánh thôi bay

Cá lững lờ, đơ man thôi vẩy

Dòng thời gian, lặng yên đưa đẩy

Máyhuyễn sinh, ngưng động con thoi

Thơngập biển đông

Thơvút lên đồi

Thơtắm Trường Sơn

Thơphơi đồng nội

Thơđẩy màn đêm, xua đi bóng tối

Thơkéo ngày lên, đưa ánh sáng về

Thơngập lưng đồi, mấy độ sơn khê

Thơkhép biển dâu, thay màu tang hải

Thơnhìn trần gian nhục vinh, thành bại

Thơgọi con người, nối lại tình thương

Thơgãy cung đàn, cất tiếng du dương

Rungnhịp con tim theo làn hơi thở

Thơtuyệt tình ca

Thơlay đầu gió

Thơgác mái chèo, gối tựa dòng sông

Mơgiấc điệp, ôm trăng vàng lay sóng nước.

Máu Chảy Về Tim, Rung Lòng Nhân Thế !

Tháng 9 -2004

Tôinghe máu chảy ruột mềm

Tôinghe máu chảy về tim

Rungđộng khắp cùng châu thể

Kiếpnhân sinh, không lẽ tạc thù chiếu lệ

Kiếpcon người, không lẽ sống chết thì xong

Nhìnngười đau, ta vẫn cứ dửng dưng

Nhìnngười khổ, ta hững hờ vô cảm

Sayquyền lực, đắp bạo tàn, nhũng lạm

Mịdân tình, be tham vọng, hư vinh

Aichết mặc ai, miễn không đá động tới mình

Chiềurũ bóng, rừng già ru cỏ dại

Bờlau lách, ao tù, reo ếch nhái

Đồngruộng hoang, đầm lạch, gọi ễnh ương

Tiếngthạch sùng chắt lưỡi, tiếc đêm trường

Trongngõ tối, “dế mèn phiêu lưu ký”

Vạnvật gườm nhau, tha hồ đố kỵ

Khônglẽ con người, chui rúc ốc đảo hoang

Bóngthời gian, sỏi đá cũng bào mòn

Tìnhnhân thế, ngàn cân treo sợi tóc

Phớtnhân ảnh, leo đồi cao ì ạch

Phẫntình người, lao hố thẳm, vùi sâu

Góprong rêu vụn vỡ, bạc mái đầu

Nhồitrái tim đã sần sùi chai đá

Tiếngthương yêu con người sao xa lạ

Nhữngtrắc ẩn chân tình, không động mối từ tâm

Kénđã giăng tơ, xa xót những tơ tằm

Nghenhịp thở con tim, ta khẽ gọi

Ngườivà ta, có nghe lòng người rã rượi

Tavà người, đừng đày ải người ơi

Mỗichúng ta, khi có mặt trong đời

Biếtbao nhiêu tiếng cười trong tiếng khóc

Vìcon người, nếu ta còn nước mắt

Vìnhân sinh, nếu ta còn chút tư lương

Nướcmắt kia xin nối lại tình thương

Máuchảy về tim, rung lòng nhân thế !!!

Tôi Là CôThôn Nữ

Tháng 9 - 2004

Tôi là cô thôn nữ

Sinh ra mái khói lều tranh

Lớn lên ruộng quắn ngô đồng

Xõa mái tóc thề, soi bóng bờ sông

Tuổi mới lớn như màu xanh lá mạ

Tôi là cô thôn nữ

Một tay xin đỡ đần cho má

Một tay xin đỡ đần cho ba

Hết hai tay, nên hồn trong trắng ước mơ

Con bướm nhỏ thơ ngây, xin lồng trang sách vở

Tôi là cô thôn nữ

Bên đầu ngõ thẹn thùng hoa mắc cỡ

Đường cô thôn, phe phẩy lá rung cây

Gió từ đông thổi sang tây

Lá kia xanh lá hoa nầy thơm hoa

Cửa tây mấy lớp mấy tòa

Niềm tây mấy bậc nhẹ thoa nỗi niềm

Tôi là cô thôn nữ

Ngày mùa đang tới bước chân êm

Gạo trắng trăng thanh cối giã mềm

Gánh lúa mềm vai, vai nặng gánh

Gái quê mộc mạc sống êm đềm

Taycày tay cấy

Taygặt tay phơi

Tayôm bó lúa

Taydời bó bông

Tôi là cô thôn nữ

Vai mang vai gánh vai gồng

Cho cô thôn nữ ruộng đồng thơm hương

Nón, chằm, sợi chỉ vương vương

Từ vành tới chốp, bao đường biết không

Trông mùa cho lúa trổ bông

Trông cho ruộng chín, trông hồng bếp tranh

Tôi là cô thôn nữ

Đầu mùa lúa chín tinh anh

Cuối mùa vun vén để dành mai sau

Bờ ao mái tóc xõa đầu

Bên cầu ngọn nước men cầu chưa qua

Xa gần rồi lại gần xa

Đường quê xóm nhỏ nhường xa hóa gần

Nhà tôi có giậu bao quanh !!!

Lăn QuayCon Tạo Huyễn SinhVô Cùng !

Tháng9 - 2004

Từ khi cất bước ra đi

Đến nay nhìn lại, còn gì trắng tay

Thời gian thấm thoát phút giây

Cảđời đếm lại, đến nay còn gì

Sinh ra vốn chẳng có chi

Từtrong cát bụi huyền vi tạo thành

Hồng hoang mở khối tinh anh

Mênhmông huyễn tượng song hành cùng tôi

Dọc đường an lão lên ngôi

Phongsương tuyết nguyệt đỉnh đồi trơ vơ

Cho hay con tạo hững hờ

Langthang vạn hữu trôi bờ tử sinh

Ra đi chỉ có một mình

Trởvề cũng chỉ bóng hình mà thôi

Nhân gian trả lại cuộc đời

Trầngian trả lại cho người nhân gian

Lặng thinh im bặt âm vang

Vọnglên một tiếng vỗ tan đôi bờ

Bờ này hữu thể tinh mơ

Bờkia vô tướng cơ hồ có không

Ra đi nào núi nào sông

Trởvề nhìn lại núi sông một mình

Uyên nguyên chiếc bóng theo hình

Lănquay con tạo huyễn sinh vô cùng !!!

Mai Tôi Về !

Tháng 9 - 2004

Maitôi về, Mẹ tôi còn đâu đó

Bóngthời gian, có thấy đứa con xưa

Tuổiđã mòn, đan sợi tóc lưa thưa

Mắtlại lòa, nhìn cội già long gốc

Maitôi về, Cha tôi dày khó nhọc

Trôngdáng tôi, cũng độc thọ trơ cành

Thămthẳm đôi bờ, đọng giọt khô quanh

Chấmtừng điểm dư đồ, rung lịch sử

Maitôi về, Anh tôi nhìn tư lự

Thuyềnphiêu du, xơ mạn sóng giang hồ

Nợtang bồng xô đẩy cửa hư vô

Chínam nhi vắt lên đèo kim cổ

Maitôi về, Chị tôi nhìn ngờ ngợ

Tấmlòng son, mờ sương khói sơn khê

Màutrời xanh, tản mạn chốn xa mờ

Mâyđen bạc, phủ bềnh bồng trôi nổi

Maitôi về, Em tôi nhìn không nói

Nẻođường nào, ê ẩm bước chân đi

Mộtcánh chim, dù không nghĩa là gì

Nhưngtiếng vỗ, vỡ toang trời câm lặng

Khuvườn xưa, lây lan tràn rau đắng

Thônxóm nghèo, ủ dột mái nhà tranh

Lúađơm bông, ngậm sữa ướp tinh anh

Sinhlực cạn, úa tàn cây trái chín

Mạchlòng đất, vương suối nguồn bịn rịn

Tẩmlàn hơi, nước ẩm ướt lên non

Nonnước ngàn năm, non nước chẳng mòn

Dùxây xát, qua từng thời biến động

Maitôi về, nước in hình đôi bóng

Mộtbóng hình, hai mặt, nước dõi soi

Bónghình này vương vấn dáng giống nòi

Bónghình kia lâng lâng hồn sông núi.

Trái Đất Của Ta

Tháng 9 -2004

Tráiđất của ta

Mộthành tinh xanh gắn trong chùm dương hệ

Mộttinh cầu mang sự sống tự ngàn xưa

Đónánh mặt trời, xuyên tầng khí quyển, “lọc, lừa”

Hútvạn vật khỏi ly tâm, đẳng đeo hình bầu dục

Tráiđất của ta

Baogồm năm châu lục

Bảobọc, nối liền, cách khoảng năm đại dương

TháiBình Dương, Đại Tây Dương

ẤnĐộ Dương nối hải trường thênh thang

BắcBăng Dương phủ ngút ngàn

NamBăng Dương, tuyết mênh mang muôn trùng

Phầntư, châu lục tương dung

ÁChâu một dải cách vùng Úc Châu

Phi Châu sa mạc phủ đầu

Âu Châu phồn thịnh Mỹ Châu sang giàu

Davàng da trắng da màu

Vìtình nhân loại chung nhau sống cùng

Tráiđất của ta

Hiệnhữu vô cùng

Muônvật tương lân nương tựa

Từngàn xưa cũng thế

Chođến hôm nay và đến tận ngàn sau

Sựsống thi nhau

Trênhành tinh xanh, nẩy nở

Tráiđất của ta

Mộttinh cầu ngàn đời che chở

Xoáythái dương, cộng hưởng giữa thiên hà

Xoáytừng vòng theo năm tháng dần qua

Mangbốn mùa đổi thay, nhồi sinh lực

Từvô thỉ, đã vô cùng, không dứt

Đếnvô chung, lại vô tận, không tan

Cónghĩa gì bóng dáng của thời gian

Taôm một khối, đẩy, xô, cùng vũ trụ

Tachống chỏi giữa muôn ngàn tinh tú

Tabão hòa cùng vạn thể bao la

Đểhành tinh xanh là mãi mãi của ta

Chovạn vật tương sinh hòa điệu sống.

Tôi Là MộtCon Tàu

Tháng 9 - 2004

Tôi là một con tàu.

Đi khắp sân ga

Đưa người đi khắp nẻo sơn hà

Đưa người về tận lòng phố thị

Tôi là một con tàu.

Đi khắp sân ga

Đi băng qua truông

Đi băng qua suối

Đi băng qua đèo

Kéo đoàn tàu bắt ngang núi rừng hùng vĩ

Tôi là một con tàu.

Rập rềnh, ầm ĩ

Kéo đoàn tàu đi

Từ Nam ra Bắc, từBắc vô Nam

Quatừng Tỉnh, Thành, sông núi xanh lam

Từngdấu móc, băng qua, liền ranh giới

Nhàga đứng đợi

Ngườiđến người đi

Mỗichuyến đi là một chuyến tinh kỳ

Tôiphụt khói, lôi con tàu lao tới

ĐườngSài Gòn-Hà Nội

ĐườngHà Nội-Sài Gòn

Haibánh sắt boong boong

Chocon tàu đi mãi

Tôi là một con tàu.

Băng từng quan ải

Vách núi nghiêng nghiêng, tựa dưới chân đèo

Con tàu nghiêng nghiêng, đeo núi cheo leo

Vút lên cao đất trời lồng lộng

Thẳm chân đèo biển cả chìm sâu

Tàu đi ngày tận đêm thâu

Tàu về còn mấy nhịp cầu chưa qua

Tàu đi cách mấy sân ga

Tàu về cách mấy nhịp xa nhịp gần

Hai đường bánh sắt đưa chân

Tàu đi đi mãi bao lần lại qua

Tàu về có nhớ sân ga

Tàu đi lại bỏ sân ga nữa rồi

Người đi người đứng người ngồi

Nhà ga tôi đó con tàu lại qua

Người đi còn nhớ sân ga

Người về còn nhớ phương xa phương gần

Tôi đi dù đã bao lần

Tôi đi tôi nhớ phương gần phương xa

Tàu ơi, về với sân ga !

Người ơi, về với quê nhà dấu yêu !

Tôi LàNgười Phu Quét Đường

Tháng 9 -2004

Tôi là người phu quét đường

Quét ngõ hẻm, lề đường

Quét phố xá, công viên

Gom từng cọng lá, ni lông

Để góp một phần cho quê hương thêm đẹp

Tôi là người phu quét đường

Quét lối thênh thang, quét về ngõ hẹp

Quét từ thuở nào, cho tới hôm nay

Quét chổi cùn ngày, cho tới ngày mai

Cây rung gió cho bốn mùa rụng lá

Chiều thu tím lá vàng rơi lã chã

Nắng mòn da hạ cháy những điêu tàn

Đông se lạnh đan mưa bắt giăng ngang

Xuân khoe nụ xác hoa phơi sắc thắm

Tôi là người phu quét đường

Giẫm từng bước lê đi từng chặng

Những con đường quen thuộc từ lâu

Những trụ đèn cống rãnh nông sâu

Mỗi khúc quanh rẽ mòn lối nhỏ

Cây chổi sần tay một đời gắn bó

Túi rác lưng đầy bỏ xó đeo mang

Từng nhịp thao tác phơn phớt bên đàng

Khua xào xạc, lá rác ê mình, bất động

Ghế đá công viên nằm lèo thổi mộng

Người phu quét đường bóng nắng lọt khe

Phách đốc kê thành, tay gối, khò khè

Ru giấc điệp như thiên thần quét lá

Tôi là người phu quét đường

Xuân đến, Thu sang, Đông tàn, nắng Hạ

Cây chổi theo mình, bao rác theo chân

Bốn mùa kè nhau, mưa nắng phong trần

Gom vụn vỡ giữa phố phường hoa mộng

Ngày lại ngày, ai vô tình bỏ đống

Đêm từng đêm, ai ném xả bay bay

Tôi bước qua, nhìn bắt mắt, ra tay

Mở hầu bao, nhét của đời thiên hạ

Phố phường đâu lạ

Vóc dáng phong sương

Người phu quét đường

Lom khom năm tháng

Đã có mặt khi vừng đông tỏ rạng

Bóng tôi qua, cuốn hút, khuất xa mờ

Rồi một mai, cũng giờ đó, như mơ

Tôi xuất hiện và đi qua, biến mất.

Tôi LàNgười Phu Khuân Vác

Tháng 9 - 2004

Tôi là người phu khuân vác

Trên đôi vai nặng trĩu những nhọc nhằn

Đẫm giọt mồ hôi lã chã trôi lăn

Nhanh thao tác, đạt chỉ tiêu, thở dốc

Bung đôi tay, tôi nhấc lên cái một

Giẫm đôi chân, tôi bước vững như đồng

Dù vật dụng gì, nặng nhẹ cũng như không

Bốc, vác, đổi, dời, tồn kho, chất đống

Tôi là người phu khuân vác

Xí nghiệp, bến cảng, bến xe, cầu cống

Dù nơi nào, tôi chẳng ngại thân tôi

Dùng sức mình tắm mát giọt mồ hôi

Vì ngành nghề, vì miếng cơm manh áo

Gánh gian truân người dân phu khổ não

Đè tấm thân, người khuân vác là tôi

Đời của riêng ai, ai chẳng đua đòi

Miễn sao sống được, sá gì vinh nhục

Tôi là người phu khuân vác

Đường dài thở dốc

Nặng trĩu đôi vai

Bước ngắn bước dài

Bào mòn sinh lực

Nghề nào cũng cực

Đâu phải chuyện chơi

Sống giữa cuộc đời

Ai cho mà có

Sống mà không cắn rứt, hổ thẹn lương tâm, mới khó!

Sống mà không khinh mạn con người, dè, bỉ, mới hay!

Khốn cùng, sang trọng, ai bày ?

Ai o quyền quí, ai đày lê dân ?

Trầngian ai cũng có phần

Miềnđừng đào hố : cơ bần-thanh cao

Tìnhngười, mới quí chứ sao !

Nghềnào cũng quí ! Thấp-cao làm gì ???

Tôilà người phu khuân vác

Nơinào cần, cứ gọi

Nơinào réo, cứ đi

Trảgiá, biết bầu, bì

Nếukhông, hàng ứ đọng

Ngàyhay đêm, sẵn sàng trên bệ phóng

Khuânvác gì, sẽ có mặt, đừng lo

Khỏethì làm, mệt ngủ khò

Ănđược, ngủ được, trời cho, sung sướng nhĩ

Tôilà người phu khuân vác

Cảmột cuộc đời

Khuânvác là tôi

Ởđời, nặng nhẹ chi đời

Cógì vinh nhục, nặng lời mà chi

Ởđời, nặng nhẹ nhau chi !!!

Tôi Là Một Người Thợ May

Tháng 9 -2004

Tôilà một người thợ may

Đườngkim mũi chỉ đêm ngày

Siêngnăng cần mẫn khéo tay

Vảicắt nhiều manh, đan thành chiếc áo

Mũikim chỉ một đường độc đạo

Baoáo quần nhiều kiểu nhiều phương

Phươngnày cũng biết bao đường

Phươngkia cũng lắm không lường bao nhiêu

Mũikim đường chỉ đáng yêu

Đanthành quần áo nâng niu cho đời

Tôilà một người thợ may

Dùai ở tận nơi nơi

Nói ni ra mẫu mấy lời là xong

Vảiđơm bông còn mong chi nữa

Ươmtơ tằm lần lữa chi đâu

Vảikia ai cứ chọn màu

Nhuộmtừ công nghiệp bền lâu vô cùng

Haiđường sợi chỉ kết chung

Mũikim se chỉ chẳng bung đâu nào

Tôilà một người thợ may

Dùai mập ốm thấp cao

Áoquần biết chọn mặc vào dễ coi

Áoquần chẳng có đãi bôi

Khôngbiết ăn mặc khó coi người cười

Trúcxinh trúc mãi xinh tươi

Aixinh quần áo cũng cười xinh xinh

Aixinh tự thể đẹp xinh

Áoquần không khoác đẹp xinh cho mình

Tùytheo vóc dáng thân hình

Áoquần tăng vẻ cho mình mà thôi

Tôilà một người thợ may

Ngàyđêm ghế tựa để ngồi

Đườngkim mũi chỉ cho rồi áo ai

Ngàyđêm tôi cứ miệt mài

Từngđường kim chỉ một mai sẽ thành

Nàoem nào chị nào anh

Áoquần ai rách, khâu lành lại cho

Mộtđồng nại của công lo

Nhiềuđồng, kim chỉ nhỏ to sẽ nhiều

Đườngkim sợi chỉ đáng yêu

Chođời dáng vẻ yêu kiều xưa nay

Aithương công khó thợ may

Aithương vải dệt đêm ngày hay không

Vảiơi, còn nhớ đơm bông !

Kénơi, còn nhớ tơ hồng giăng giăng

Thợmay, còn đó tháng năm

Chongười mặc áo đan tâm mỉm cười

Áoquần may mặc cho đời

Biết bao công khó của người thợ may !!!

01. Tiếng lòng nức nở quêhương 01

02. Thầm lặng 02

03. Việt Nam, quê hương cònđó 03

04. Quê hương còn đó, đợi chờ04

05. Từ đó xa mờ 05

06. Tiếng kêu cứu quê hương 06

07. Thương Thầy An Thiên 07

08. Chùa tôi 08

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
30/03/201706:52(Xem: 2553)
Một thời máu lửa đạn bom Quê hương tang tóc, hồn hoang tru gào Từng trang sử đẫm lệ trào Ngày im tiếng súng nghẹn ngào gọi nhau!
11/10/201807:17(Xem: 589)
Mưa da diết, thời gian như dừng chậm Chút vấn vương thương nhớ chị nơi xa Cô đơn héo hon khi tuổi chớm già Nhiều lần điện , chị đáp lời " Bận lắm " .
05/04/201322:25(Xem: 4433)
Lịch sử luôn trao tận tay từng số phận thuận nghịch của duyên trần (biệt nghiệp) để từ đó hòa mình vào vận mạng chung của cộng nghiệp.
20/08/201419:28(Xem: 8730)
“Trang hỡi Trang, em là vì sao sáng Giữa khung trời mây trắng với trăng thanh” Một công trường lưu dấu tích tên em Nay bị di dời, Trang ơi em có biết Năm mươi năm giữa Sài Gòn náo nhiệt Chợ Bến Thành nhộn nhịp khách lại qua Mỗi một khi nhìn bức tượng kiêu sa
07/07/201107:27(Xem: 3240)
“Nhân sinh tự cổ thùy vô tử, Lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh”
13/06/201421:21(Xem: 8913)
Hãy là “ong”(1) chiêu cảm nhiều nét đẹp Góp nhụy hoa tạo mật ngọt cho đời An nhiên bay thong thả khắp muôn nơi Đem ích lợi ít khi nào tác hại Đừng là “ruồi” thấy phân là bu lại Mang hôi dơ truyền nhiễm đến cho người Chỉ thấy xấu việc dơ bẩn thì bươi Gây thiệt hại hơn là điều lợi ích
02/01/201622:32(Xem: 2083)
Trần Nhân Tông (chữ Hán: 陳仁宗; 7 tháng 12 năm 1258 – 16 tháng 12 năm 1308,) là vị vua thứ 3 của nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Ông trị vì 15 năm (1278 – 1293) và làm Thái Thượng hoàng 15 năm. Trần Nhân Tông được sử sách ca ngợi là một trong những vị vua anh minh nhất trong lịch sử Việt Nam. Ông có vai trò lãnh đạo quan trọng trong Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt lần 2 và lần 3. Trần Nhân Tông cũng là người đã thành lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, lấy pháp hiệu là Đầu ĐàHoàng Giác Điều Ngự. (Tham khảo từ trang Web. Vikipedia.org VN.)
12/04/201407:44(Xem: 19638)
Một là tội tạo từ xưa Nặng thì thành nhẹ, nhẹ trừ tiêu luôn Hai là được các thiện thần Dẹp tan hoạn nạn tai ương ngục tù Ba là tránh mọi hận thù Giải oan đời trước cũng như đời này Bốn là hùm rắn có vây
23/03/201408:09(Xem: 12913)
Một thường lễ kính chư Phật Lễ Phật, tâm Phật dung Phật tuệ sanh Kính Phật phước đức an lành Nguyện làm Bồ Tát dưới chân Phật đài.
08/04/201318:12(Xem: 26527)
Mỗi thế hệ thi ca đều xuất hiện những tâm hồn đặc biệt của các nhà thơ qua từng thế hệ. Phần nhiều, tâm hồn xuất phát từ cảm tính của thi nhân qua mọi sinh hoạt của xã hội. Tập thơ Hoa Song Đường của nhà thơ Mặc Giang vượt ra ngoài cái vòng tâm tư hiện hữu xưa nay, nó mang tính chất triết lí nhân sinh, chứa chất mọi quy luật sinh tồn mà con người và vũ trụ cố gắng tranh đấu để bảo tồn lẽ sống cùng với vạn hữu.