Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   
Bài mới nhất

21. Thiền sư Vô Nghiệp

03/09/201109:39(Xem: 2578)
21. Thiền sư Vô Nghiệp

THIỀNSƯ TRUNG HOA
HTThích Thanh Từ

TẬP 1

ĐỜI THỨ BA SAU LỤC TỔ

B.Phái Hoài Nhượng

21.THIỀN SƯ VÔ NGHIỆP
(760- 821)

Sưhọ Ðỗ, quê ở Thượng Lạc, Thương Châu. Mẹ Sư họ Lý,một hôm bà nghe trong hư không có tiếng nói "cho ở nhờ đượcchăng", bà liền biết có thai. Sư lọt lòng mẹ nhằm lúc banđêm, có hào quang sáng đầy nhà. Ðược bốn năm tuổi màSư đi thì nhìn thẳng, ngồi thì tréo kiết già.

Ðếnchín tuổi, Sư theo Thiền sư Chí Bổn ở chùa Khai Nguyên họckinh Ðại thừa. Năm mười hai tuổi, Sư cạo tóc xuất gia.Hai mươi tuổi, Sư thọ giới cụ túc với Luật sư U ở NhưỡngChâu. Sư học luật Tứ phần vừa xong, liền vì chúng diễngiảng. Sư giảng kinh Ðại Niết-bàn suốt mùa hạ mùa đôngchẳng dừng.

*

Nghetiếng Mã Tổ, Sư tìm đến yết kiến.

MãTổ thấy tướng mạo Sư kỳ đặc, tiếng nói thanh như chuông,bèn bảo:

- Caolớn nghiêm chỉnh mà trong ấy không Phật.

Sưlễ bái, quì thưa:

- Vềkinh điển con hiểu biết đơn sơ, thường nghe thiền môn "tứctâm là Phật" thật chưa hiểu thấu.

- Chỉcái tâm chưa hiểu đó là phải, lại không có vật khác.

- Thếnào là mật truyền tâm ấn của Tổ sư từ Ấn Ðộ sang?

- Ðạiđức chính đang ồn. Hãy đi! Khi khác lại.

Sưvừa đi, Mã Tổ gọi:- Ðại đức!

Sưxoay đầu lại.

MãTổ hỏi:- Là cái gì?

Sưliền lãnh hội, lễ bái.

MãTổ bảo:- Kẻ độn, lễ bái làm gì?

*

Saukhi nhận được ý chỉ, Sư tìm đến Tào Khê lễ tháp LụcTổ và đi viếng Lô Sơn, Thiên Thai... các thánh tích. Sư lạiđến Thanh Lương, dừng ở chùa Kim Các tám năm để xem ÐạiTạng Kinh. Sau đó, Sư sang phương Nam đến Tây Hà gặp Thíchsử Ðổng Thúc Triền thỉnh Sư ở lại tịnh xá Khai Nguyên.

Sưnói:- Duyên của ta ở đây vậy.

Ởđây hơn hai mươi năm, Sư xiển dương thiền học, các nơiđều nghe tiếng, người học đạo tìm đến càng ngày càngđông. Ðáp những câu hỏi của người, Sư thường nói câu:

- Chớvọng tưởng.

*

Sưdạy chúng:

- ChưPhật chưa từng ra đời, cũng không có một pháp dạy người,chỉ tùy bệnh cho thuốc nên có mười hai phần giáo, như lấychuối ngọt nhét thuốc đắng vào, cốt gột sạch gốcnghiệp cho các ngươi.

Nhữngvị cổ đức xưa, sau khi hội được ý chỉ, bèn cất am tranhhoặc ở thất đá, nấu cơm bằng lò bễ, như vậy trải hơnhai, ba mươi năm, danh lợi không bận lòng, tiền của chẳngphiền nghĩ, quên cả người đời, ở ẩn chốn núi rừng,vua chúa mời chẳng đến, chư hầu thỉnh cũng chẳng đi. Ðâunhư chúng ta ngày nay, tham danh mến lợi, chìm đắm trong bụiđời, như bọn con buôn.

Bồ-táthọc Bát-nhã không được khinh mạn, như đi trên băng, nhưchạy trên kiếm bén. Khi lâm chung một mảy tình phàm lượngthánh chưa sạch, chút bụi tư niệm chưa quên liền tùy niệmthọ sanh, thọ thân năm ấm nặng hay nhẹ, đến trong thai lừabụng ngựa, hoặc gá sanh trong địa ngục chịu vạc dầu sôi,đồng cháy quấn mình. Từ trước những ghi nhớ nghĩ tưởng,hiểu biết trí tuệ thảy đều một thời mất hết. Sau đólại sanh làm trùng, kiến, làm muỗi mòng. Tuy là nhân lànhmà mắc quả dữ, lại mong điều gì?

Huynhđệ! chỉ vì tham dục thành tánh nên hai mươi lăm cõi ràngbuộc chân mình, không biết chừng nào xong xuôi. Tổ sư xemchúng sanh cõi này (Trung Hoa) có căn tánh Ðại thừa nên chỉtruyền tâm ấn để dạy mê tình. Người được đó chẳngchọn phàm thánh, ngu hay trí, vả lại nhiều rỗng, không bằngít thật. Kẻ đại trượng phu hiện nay thẳng đó liền hếtsạch, chóng dứt muôn duyên, vượt khỏi dòng sanh tử, ra ngoàitánh cách tầm thường. Linh quang riêng chiếu, vật không thểbuộc, vòi vọi rỡ rỡ riêng đi trong tam giới. Ðâu chỉ thâncao trượng sáu vàng ròng chói sáng, cổ đeo vòng bóng, tướnglưỡi rộng dài. "Nếu lấy sắc thấy ta là hành đạo tà."Dù có quyến thuộc, chẳng cầu mà tự được, quả đấtnúi sông chẳng ngại mắt sáng, được đại tổng trì, mộtnghe ngàn ngộ, trọn chẳng cần giá trị bằng bữa ăn.

Cácngươi nếu chẳng như thế, Tổ sư đến cõi này chẳng phảithường, có tổn mà có ích. Có ích là trong ngàn người chọnlọc được một người, nửa người là pháp khí. Có tổn,như đoạn trước đã nói. Theo kinh điển ba thừa tu hành chẳngngại được tứ quả tam hiền, có phần tiến tu. Sở dĩ tiênđức nói: "Liễu tức nghiệp chướng xưa nay không, chưa liễutrở lại đền nợ trước."

*

VuaHiến Tông nhà Ðường nhiều phen thỉnh Sư, Sư đều lấylý do bệnh từ chối không đến. Ðến Mục Tông lên ngôilại sai Lưỡng nhai Tăng lục là Linh Phụ v.v... đến thỉnhSư. Những vị này đến làm lễ thưa:

- Hoàngthượng ân chỉ phen này chẳng giống lúc thường, xin Hòathượng hãy thuận thiên tâm, không nên nói bệnh.

Sưcười chúm chím nói:

- Bầnđạo có đức gì làm phiền Thế chủ. Mời các Ngài đi trước,tôi sẽ đi đường riêng.

Sưbèn tắm gội, đến nửa đêm bảo đệ tử Huệ Âm v.v...

- Cácngươi! tánh thấy nghe hiểu biết cùng hư không đồng tuổi,chẳng sanh chẳng diệt, tất cả cảnh giới vốn tự khônglặng, không một pháp có thật, người mê không hiểu bịcảnh làm lầm, trôi lăn không cùng. Các ngươi phải biết,tâm tánh vốn tự có, chẳng phải do tạo tác, ví như Kim cangkhông thể phá hoại. Tất cả pháp như bóng như vang khôngcó thật. Cho nên kinh nói: "Chỉ đây một việc thật, ngoàihai thì chẳng chân." Thường hiểu tất cả không, không mộtvật hợp tình, là chỗ chư Phật dụng tâm. Các ngươi cốgắng thật hành!

Nóixong, Sư ngồi kiết già thị tịch. Ngày thiêu Sư, có mây lànhnăm sắc, mùi hương lạ khắp bốn phương, được xá-lợinhư ngọc sáng. Sư thọ sáu mươi hai tuổi, bốn mươi hai tuổihạ. Vua sắc ban hiệu là Ðại Ðạt Quốc sư, tháp hiệu TrừngNguyên.

8.THIỀN SƯ ÐẠO NHẤT
MãTổ - (709 - 788)

Vìngười đời sau quá kính trọng Sư nên nhân Sư họ Mã gọilà Mã Tổ: ông Tổ họ Mã.

Sưhọ Mã, quê ở huyện Thập Phương, Hán Châu. Thuở nhỏ, Sưdung mạo lạ thường: đi như trâu, nhìn như cọp, lưỡi dàikhỏi mũi, dưới chân có hai khu ốc. Lúc bé, Sư đến chùaLa-hán xin xuất gia với Hòa thượng Ðường ở Từ Châu. SauSư thọ giới cụ túc nơi Luật sư Viên ở Du Châu.

Ðờèường khoảng niên hiệu Khai Nguyên (713-742 T.L.), Sư tậpthiền định ở Viện truyền pháp tại Hoành Nhạc, nhân Thiềnsư Hoài Nhượng giáo hóa được giải ngộ. Bạn đồng thamhọc với Sư có sáu người, chỉ riêng Sư được truyền tâmấn.

Saukhi tạm biệt thầy, Sư đến Kiến Dương ở ngọn núi PhậtTích, kế dời sang Lâm Xuyên, sau lại đến núi Cung Công NamDương. Niên hiệu Ðại Lịch (765 T.L.) Liên soái Lộ Từ Cungvà Linh Phong, Cảnh Mộ thỉnh Sư khai đường để truyền bátông phong. Từ đây học giả bốn phương tụ hội về rấtđông. Có thể nói Giang Tây là một trường thi Phật.

*

Mộthôm Sư dạy chúng:

- Cácngươi mỗi người tin tâm mình là Phật, tâm này tức là tâmPhật. Tổ Ðạt-ma từ Nam Ấn sang Trung Hoa truyền pháp Thượngthừa nhất tâm, khiến các ngươi khai ngộ. Tổ lại dẫn kinhLăng-già để ấn tâm địa chúng sanh. Sợ e các ngươi điênđảo không tự tin pháp tâm này mỗi người tự có, nên kinhLăng-già nói: "Phật nói tâm là chủ, cửa không là cửa pháp."(Phật ngữ tâm vi tông, vô môn vi pháp môn.)

Phàmngười cầu pháp nên không có chỗ cầu, ngoài tâm không riêngcó Phật, ngoài Phật không riêng có tâm, không lấy thiệnchẳng bỏ ác, hai bên nhơ sạch đều không nương cậy, đạttánh tội là không, mỗi niệm đều không thật, vì không cótự tánh nên tam giới chỉ là tâm, sum la vạn tượng đềulà cái bóng của một pháp, thấy sắc tức là thấy tâm, tâmkhông tự là tâm, nhân sắc mới có.

Cácngươi chỉ tùy thời nói năng tức sự là lý, trọn khôngcó chỗ ngại, đạo quả Bồ-đề cũng như thế. Nơi tâm sanhra thì gọi là sắc, vì biết sắc không, nên sanh tức chẳngsanh. Nếu nhận rõ tâm này, mới có thể tùy thời ăn cơmmặc áo nuôi lớn thai thánh, mặc tình tháng ngày trôi qua,đâu còn có việc gì.

Cácngươi nhận ta dạy hãy nghe bài kệ này:

Tâm địa tùy thời thuyết

Bồ-đề diệc chỉ ninh

Sự lý câu vô ngại

Ðương sanh tức bất sanh.

Dịch:

Ðất tâm tùy thời nói

Bồ-đề cũng thế thôi

Sự lý đều không ngại

Chính sanh là chẳng sanh.

*

Cóvị Tăng hỏi:- Hòa thượng vì cái gì nói tức tâm tức Phật?

Sưđáp:- Vì vỗ con nít khóc.

- Connít nín rồi thì thế nào?

- Phitâm phi Phật.

- Ngườitrừ được hai thứ này rồi, phải dạy thế nào?

- Nóivới y là "phi vật".

- Khichợt gặp người thế ấy đến thì phải làm sao?

- Hãydạy y thể hội đại đạo.

*

Cóvị Tăng hỏi:

- Lytứ cú tuyệt bách phi, thỉnh Thầy chỉ thẳng ý Tổ sư từẤn Ðộ sang?

Sưđáp:

- Hômnay ta mệt nhọc không thể vì ngươi nói, ngươi đến hỏiTrí Tạng. Vị Tăng ấy đến hỏi Trí Tạng.

TríTạng bảo:- Sao không hỏi Hòa thượng?

Tăngđáp:- Hòa thượng dạy đến hỏi Thầy.

TríTạng hỏi:

- Hômnay tôi đau đầu, không thể vì ông nói, đến hỏi Sư huynhHải.

Tăngđến hỏi Hoài Hải, Hoài Hải bảo:- Ðến chỗ ấy tôi cũngchẳng hội.

Tăngtrở lại trình Sư, Sư bảo:- Tạng đầu bạch, Hải đầuhắc.

*

Cưsĩ Long Uẩn đến hỏi:

- Nướckhông gân xương hay thắng chiếc thuyền muôn hộc, lý nàythế nào?

Sưđáp:- Trong ấy không nước cũng không thuyền, nói gì là gânxương?

Uẩnbảo:- Người không lầm xưa nay, thỉnh Thầy để mắt nhìnlên!

Sưliền nhìn thẳng xuống.

Uẩnnói:- Một cây đàn cầm không dây, mà Thầy đàn rất hay.

Sưliền nhìn thẳng lên. Uẩn lễ bái. Sư trở về phương trượng.Uẩn theo sau thưa:- Vừa rồi muốn làm khéo trở thành vụng.

*

Mộtđêm, Trí Tạng, Hoài Hải, Phổ Nguyện theo hầu Sư xem trăng.

Sưhỏi:- Ngay bây giờ nên làm gì?

TríTạng thưa:- Nên cúng dường.

HoàiHải thưa:- Nên tu hành.

PhổNguyện phủi áo ra đi.

Sưbảo:- Kinh vào Tạng, Thiền về Hải, chỉ có Phổ Nguyệnvượt ngoài sự vật.

*

HoàiHải hỏi:- Thế nào là chỉ thú Phật pháp?

Sưđáp:- Chính là chỗ ngươi bỏ thân mạng.

Sưlại hỏi Hoài Hải:- Ngươi lấy pháp gì chỉ dạy người?

HoàiHải dựng đứng cây phất tử.

Sưbảo:- Chỉ thế thôi hay còn gì khác?

HoàiHải ném cây phất tử xuống.

*

Tănghỏi:- Thế nào được hiệp đạo?

Sưđáp:- Ta sớm chẳng hiệp đạo.

Tănghỏi:- Thế nào là ý Tổ sư từ Ấn Ðộ sang?

Sưliền đánh và nói:- Ta nếu không đánh ngươi, các nơi sẽcười ta.

*

ÐặngẨn Phong từ biệt Sư đi nơi khác, Sư hỏi:- Ði đến đâu?

ẨnPhong thưa:- Ði đến Thạch Ðầu.

- ÐườngThạch Ðầu trơn.

- Cócây gậy tùy thân, gặp trường thì đùa.

ẨnPhong vừa đi đến Thạch Ðầu đi nhiễu giường thiền mộtvòng, dựng tích trượng động đất một tiếng, hỏi:

- Ấylà tông chỉ gì?

ThạchÐầu nói:- Trời xanh! trời xanh!

ẨnPhong không đáp được, lại trở về thưa với Sư. Sư bảo:

- Ngươinên đi lại bên ấy, nếu Thạch Ðầu nói "trời xanh!" ngươi"hư! hư!"

ẨnPhong lại đi đến Thạch Ðầu làm như trước.

ThạchÐầu bèn: Hư! hư!

ẨnPhong không đáp được, lại trở về trình với Sư. Sư bảo:

- Tađã nói với ngươi "đường Thạch Ðầu trơn".

*

Cóvị Giảng sư đến hỏi:- Thiền tông truyền giữ pháp gì?

Sưhỏi lại:- Tọa chủ truyền giữ pháp gì?

- Tôigiảng được hơn hai mươi bản kinh luận.

- Ðâukhông phải là sư tử con?

- Khôngdám.

Sưthốt ra tiếng: Hư! hư!

Giảngsư nói:- Ðây là pháp.

- Làpháp gì?

- Phápsư tử ra khỏi hang.

Sưbèn im lặng.

Giảngsư nói:- Ðây cũng là pháp.

- Làpháp gì?

- Phápsư tử ở trong hang.

- Khôngra không vào là pháp gì?

Giảngsư không đáp được, bèn từ giã đi ra đến cửa, Sư gọi:

- Chủtọa!

Giảngsư xoay đầu lại.

Sưhỏi:- Là pháp gì?

Giảngsư cũng không đáp được.

Sưbảo:- Ông thầy độn căn.

*

Mộthôm Sư dạy chúng:

- Ðạokhông dụng tu, chỉ đừng ô nhiễm. Sao là ô nhiễm? - Có tâmsanh tử, tạo tác, thú hướng đều là ô nhiễm. Nếu muốnhội thẳng đạo ấy, tâm bình thường là đạo. Sao gọi làtâm bình thường? -Không tạo tác, không thị phi, không thủxả, không đoạn thường, không phàm thánh. Kinh nói: "Chẳngphải hạnh phàm phu, chẳng phải hạnh thánh hiền, là hạnhBồ-tát." Chỉ như hiện nay đi đứng ngồi nằm, ứng cơ tiếpvật đều là đạo. Ðạo tức là pháp giới, cho đến diệudụng như hà sa đều không ngoài pháp giới. Nếu chẳng phảivậy, tại sao nói "pháp môn tăng địa", tại sao nói "vô tậnđăng"? Tất cả pháp đều là pháp của tâm, tất cả tênđều là tên của tâm. Muôn pháp đều từ tâm sanh, tâm làcội gốc của muôn pháp. Kinh nói: "Biết tâm đạt cội nguồnnên hiệu là Sa-môn." Tên đồng nghĩa đồng, tất cả phápđều đồng thuần nhất không lẫn lộn.

Nếuở trong giáo môn được tùy thời tự tại thì dựng lậppháp giới trọn là pháp giới, lập chân như là chân như,lập lý tất cả pháp trọn là lý, lập sự tất cả pháptrọn là sự, nắm giở một thì ngàn theo, sự lý không khác,toàn là diệu dụng. Lại không có lý riêng, đều do xoay lạicủa tâm. Ví như bao nhiêu bóng mặt trăng thì có, mà bao nhiêumặt trăng thật thì không, bao nhiêu nguồn nước thì có, màbao nhiêu tánh nước thì không, bao nhiêu sum la vạn tượngthì có, mà bao nhiêu hư không thì không, bao nhiêu lời nóiđạo lý thì có, mà bao nhiêu Tuệ vô ngại thì không; bao nhiêucác thứ thành lập đều do một tâm. Dựng lập cũng được,dẹp hết cũng được, thảy là diệu dụng. Diệu dụng trọnlà nhà mình, chẳng phải lìa chân mà có, nơi nơi đều chân,thảy đều là thể của nhà mình.

Nếuchẳng vậy, lại là người nào? Tất cả pháp đều là Phậtpháp, các pháp tức là giải thoát, giải thoát tức là chânnhư, các pháp không ngoài chân như, đi đứng ngồi nằm thảylà dụng bất tư nghì, không đợi thời tiết. Kinh nói: "Chỗchỗ nơi nơi đều có Phật." Phật là năng nhân, có trí tuệkhéo hợp lòng người, hay phá lưới nghi cho tất cả chúngsanh, vượt ra vòng trói buộc của có và không v.v... tình chấpphàm thánh hết, nhân pháp đều không, chuyển bánh xe khônggì hơn, vượt các số lượng, việc làm không ngại, sự lýđều thông, như trời hiện mây, chợt có lại không, chẳngđể dấu vết. Ví như vẽ nước thành lằn, không sanh khôngdiệt. Ðại tịch diệt tại triền gọi là Như lai tàng, xuấttriền gọi là Pháp thân thanh tịnh. Thể không tăng giảm,hay lớn hay nhỏ, hay vuông hay tròn, hợp vật hiện hình nhưtrăng trong nước, vận dụng mênh mông, không lập mầm gốcchẳng hết hữu vi, không trụ vô vi. Hữu vi là dụng củavô vi, vô vi là chỗ nương của hữu vi, chẳng trụ chỗ nương,nên nói: "Như không chẳng chỗ nương." Nghĩa tâm sanh diệt,nghĩa tâm chân như: Tâm chân như dụ như gương sáng soi vậttượng. Gương dụ tâm, vật tượng dụ pháp. Nếu tâm chấppháp là dính với cái nhân bên ngoài, tức là nghĩa sanh diệt.Tâm không chấp pháp tức là nghĩa chân như.

Thanhvăn tai nghe Phật tánh. Bồ-tát mắt thấy Phật tánh. Liễuđạt không hai gọi là bình đẳng tánh. Tánh không có khác,dụng thì chẳng đồng. Tại mê là thức, tại ngộ là trí.Thuận lý là ngộ, theo sự là mê. Mê tức là mê bản tâmmình, ngộ là ngộ bản tánh mình. Một phen ngộ là hằng ngộchẳng trở lại mê. Như đang khi mặt trời mọc lên khôngtrở lại tối. Mặt trời trí tuệ xuất hiện, không chungcùng cái tối phiền não. Liễu đạt cảnh giới của tâm liềntrừ vọng tưởng. Vọng tưởng đã trừ tức là vô sanh. Pháptánh sẵn có, có chẳng nhờ tu. Thiền không thuộc ngồi, ngồitức có chấp trước. Nếu thấy lý này là chân chánh hiệpđạo, tùy duyên qua ngày, đứng ngồi theo nhau, giới hạnhhuân thêm, nhóm nơi tịnh nghiệp. Chỉ hay như thế, lo gì chẳngthông.

Ðệtử của Sư được nhập thất (được vào thiền thất, làđã ngộ đạo) có đến tám mươi bốn vị, mỗi người làmchủ một phương truyền hóa vô cùng.

Ðờèường niên hiệu Trinh Nguyên năm thứ tư (788 T.L.) khoảngtháng giêng, Sư lên núi Thạch Môn, Kiến Xương, đi kinh hànhtrong rừng thấy chỗ hang động bằng phẳng, bèn bảo thịgiả:

- Thâncũ mục của ta sẽ ở tháng sau và trở về nơi này. Nói xong,Sư trở về.

Ðếnngày mùng bốn tháng hai, Sư có chút bệnh, tắm gội xong, ngồikiết già nhập diệt, thọ tám mươi tuổi, được sáu mươituổi hạ.

Sauvua sắc ban hiệu Ðại Tịch.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn