Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   

41. Phẩm "Không Nêu Cờ"

22/08/202011:05(Xem: 398)
41. Phẩm "Không Nêu Cờ"

 TỔNG LUẬN
 KINH ĐẠI BÁT NHÃ BA LA MẬT

 Biên soạn: Cư Sĩ Thiện Bửu

Trang Nhà Quảng Đức bắt đầu online tháng 4/2020

***

buddha-427

 

PHẨM "KHÔNG NÊU CỜ"

Phần sau quyển 436 đến phần đầu quyển 437, Hội thứ II.

(Tương đương với 2 phẩm: 1. Phẩm “Trước và Chẳng Trước Tướng”, Q.287 - Q.292,

2. Phẩm “Thuyết Tướng Bát Nhã”, phần sau Q.292 - Q.296, Hội thứ I, ĐBN)



Biên soạn: Lão Cư sĩ Thiện Bửu
Diễn đọc: Cư sĩ Quảng Tịnh, Cư sĩ Quảng Thiện Duyên
Lồng nhạc: Cư sĩ Quảng Phước, Cư sĩ Quảng Thiện Hùng Jordan Le

 

Gợi ý:

Phẩm này có thể chia làm hai phần để thuyết: 1. Trước và chẳng trước tướng; 2. Thuyết tướng Bát nhã.

 

Tóm lược:

 

1.

Đoạn Kinh sau đây tương đương với phẩm “Trước và Chẳng Trước Tướng”,

quyển 287 đến quyển 292, Hội thứ I, ĐBN.

 

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng:

- Bạch Thế Tôn! Đại Bồ tát nên hành Bát nhã như thế nào?

Phật nói:

- Thiện Hiện! Đại Bồ tát hành Bát nhã, nếu chẳng hành sắc là hành Bát nhã, chẳng hành thọ tưởng hành thức là hành Bát nhã. Cho đến chẳng hành Nhất thiết trí là hành Bát nhã; chẳng hành Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí là hành Bát Nhã Ba-la-mật.

Chẳng hành sắc hoặc thường hoặc vô thường; chẳng hành sắc hoặc vui hoặc khổ; chẳng hành sắc hoặc ngã hoặc vô ngã; chẳng hành sắc hoặc tịnh hoặc bất tịnh là hành Bát nhã. Chẳng hành thọ tưởng hành thức hoặc thường hoặc vô thường, hoặc vui hoặc khổ, hoặc ngã hoặc vô ngã, hoặc tịnh hoặc bất tịnh là hành Bát nhã. Như vậy, cho đến chẳng hành Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí thường hoặc vô thường cho đến tịnh hoặc bất tịnh là hành Bát nhã. Vì sao? Vì đại Bồ tát khi hành Bát nhã hãy chẳng thấy sắc thọ tưởng hành thức, huống thấy sắc thọ tưởng hành thức hoặc thường hoặc vô thường, hoặc vui hoặc khổ, hoặc ngã hoặc vô ngã, hoặc tịnh hoặc bất tịnh. Như vậy, cho đến hãy chẳng thấy Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí; huống chi thấy ba trí này hoặc thường hoặc vô thường, hoặc vui hoặc khổ, hoặc ngã hoặc vô ngã, hoặc tịnh hoặc bất tịnh.

Lại nữa, Thiện Hiện! Đại Bồ tát khi hành Bát nhã chẳng hành sắc viên mãn, chẳng hành sắc chẳng viên mãn là hành Bát Nhã Ba-la-mật. Chẳng hành thọ tưởng hành thức viên mãn, chẳng hành thọ tưởng hành thức chẳng viên mãn là hành Bát nhã. Như vậy, cho đến chẳng hành Nhất thiết trí viên mãn, chẳng hành Nhất thiết trí chẳng viên mãn là hành Bát nhã. Chẳng hành Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí viên mãn, chẳng hành Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí chẳng viên mãn là hành Bát Nhã Ba-la-mật. Vì sao? Vì đại Bồ tát khi hành Bát nhã hãy chẳng thấy chẳng đắc sắc thọ tưởng hành thức, huống thấy đắc sắc thọ tưởng hành thức hoặc viên mãn hoặc chẳng viên mãn. Như vậy, cho đến hãy chẳng thấy chẳng đắc Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí; huống thấy đắc ba trí này hoặc viên mãn hoặc chẳng viên mãn.

 

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng:

- Bạch Thế Tôn! Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác rất lạ, khéo vì các thiện nam thiện nữ Đại thừa, tuyên nói tướng chấp trước chẳng chấp trước.

Phật nói:

- Thiện Hiện! Như vậy. Đúng như ngươi đã nói. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác khéo vì các thiện nam thiện nữ Đại thừa, tuyên nói tướng chấp trước chẳng chấp trước.

Lại nữa, Thiện Hiện! Đại Bồ tát khi hành Bát nhã chẳng hành sắc hoặc chấp trước hoặc chẳng chấp trước là hành Bát nhã; chẳng hành thọ tưởng hành thức hoặc chấp trước hoặc chẳng chấp trước là hành Bát nhã; chẳng hành mười hai xứ cho đến mười tám giới hoặc chấp trước hoặc chẳng chấp trước là hành Bát nhã; chẳng hành bố thí cho đến Bát Nhã Ba-la-mật hoặc chấp trước hoặc chẳng chấp trước là hành Bát Nhã Ba-la-mật; chẳng hành nội không cho đến vô tánh tự tánh không hoặc chấp trước hoặc chẳng chấp trước là hành Bát nhã; chẳng hành ba mươi bảy trợ đạo, chẳng hành Như Lai mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng hoặc chấp trước hoặc chẳng chấp trước là hành Bát nhã; chẳng hành Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí hoặc chấp trước hoặc chẳng chấp trước là hành Bát Nhã Ba-la-mật; chẳng hành quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác Bồ đề, hoặc chấp trước hoặc chẳng chấp trước là hành Bát nhã; chẳng hành tất cả Bồ tát hạnh, chư Phật Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề hoặc chấp trước hoặc chẳng chấp trước là hành Bát Nhã Ba-la-mật.

Thiện Hiện! Đại Bồ tát khi hành Bát nhã như thế, như thật biết rõ sắc không tướng chấp trước chẳng chấp trước. Thọ tưởng hành thức cũng không tướng chấp trước chẳng chấp trước. Như vậy, cho đến như thật biết rõ tất cả Bồ tát hạnh không tướng chấp trước chẳng chấp trước, chư Phật Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề cũng không tướng chấp trước chẳng chấp trước.

 

(Tu Bát nhã như tu hư không)

 

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng:

- Bạch Thế Tôn! Pháp tánh thẳm sâu rất là hiếm có, hoặc nói hoặc chẳng nói đều chẳng tăng chẳng giảm.

Phật nói:

- Thiện Hiện! Như vậy. Đúng như ngươi đã nói! Pháp tánh thẳm sâu rất hiếm có, hoặc nói hoặc chẳng nói đều không tăng giảm. Giả sử Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trụ hết thọ lượng khen chê hư không, hư không kia cũng không tăng không giảm. Pháp tánh thẳm sâu cũng lại như thế, hoặc nói chẳng nói đều không tăng giảm. Ví như huyễn sĩ, khen hay chê không tăng không giảm, cũng không buồn không vui. Pháp tánh thẳm sâu cũng lại như thế, hoặc nói hoặc chẳng nói như hư không chẳng khác.

 

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng:

- Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ tát tu hành Bát nhã là việc rất khó. Nghĩa là đối với Bát Nhã Ba-la-mật đây, nếu tu hay chẳng tu thì cũng không tăng không giảm, không buồn không vui, không thuận không trái, song siêng năng tu học Bát nhã như thế cho đến Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề thì thường không thối chuyển. Vì sao? Vì các Đại Bồ tát tu hành Bát nhã như tu hư không, đều không sở hữu.

Bạch Thế Tôn! Như trong hư không không sắc khá biết, không thọ tưởng hành thức khá biết. Không mười hai xứ khá biết, không mười tám giới khá biết. Không bố thí khá biết; không tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, Bát Nhã Ba-la-mật khá biết. Không nội không khá biết, không ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không khá biết. Không ba mươi bảy pháp trợ đạo khá biết, không Phật mười lực, không bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp Phật bất cộng khá biết. Không Nhất thiết trí khá biết; không Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí khá biết. Không quả Dự lưu khá biết; không quả Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác Bồ đề khá biết. Không tất cả Bồ tát hạnh khá biết. Không chư Phật Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề khá biết. Sở tu Bát Nhã Ba-la-mật cũng lại như thế. Nghĩa là trong pháp Bát Nhã Ba-la-mật thẳm sâu đây không sắc khá được, không thọ tưởng hành thức khá được. Cho đến không Bồ tát hạnh khá được. Không chư Phật Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề khá được.

Trong đây dù không có các pháp khá được, mà các đại Bồ tát thường siêng tinh tấn tu học Bát nhã, cho đến Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề thường không quay lui. Vậy nên con nói các đại Bồ tát tu hành Bát nhã là việc rất khó.

 

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng:

- Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ tát thường mặc áo giáp đại công đức như thế, tất cả hữu tình đều nên kính lễ.

Bạch Thế Tôn! Nếu Đại Bồ tát vì hữu tình mặc áo giáp công đức chuyên cần tinh tấn thì cũng giống như hư không mà mặc áo giáp công đức chuyên cần tinh tấn.

Bạch Thế Tôn! Nếu Đại Bồ tát vì muốn giải thoát cho hữu tình mặc áo giáp công đức chuyên cần tinh tấn thì cũng giống như muốn giải thoát cho hư không mặc áo giáp công đức chuyên cần tinh tấn.

Bạch Thế Tôn! Nếu Đại Bồ tát vì tất cả pháp mặc áo giáp công đức chuyên cần tinh tấn thì cũng giống như hư không mặc áo giáp công đức chuyên cần tinh tấn.

Bạch Thế Tôn! Nếu Đại Bồ tát vì cứu vớt chúng sanh ra khỏi khổ sanh tử mặc áo giáp công đức chuyên cần tinh tấn thì cũng giống như vì cất hư không để chỗ cao hơn mà mặc áo giáp công đức chuyên cần  tinh tấn.

Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ tát được thế lực đại tinh tấn dũng mãnh, vì loài hữu tình nên sớm thoát khỏi sanh tử như hư không, nên phát tới Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề.

Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ tát được thần lực bất tư nghì vô đẳng, vì biển pháp tánh như hư không mặc giáp công đức phát tới Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề.

Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ tát rất cực mạnh mẽ, vì sở cầu Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề như hư không mặc giáp công đức chuyên cần tinh tấn.

Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ tát vì các loại hữu tình như hư không thành thục giải thoát được lợi vui lớn, siêng tu khổ hạnh, muốn chứng Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề. Việc đó rất hiếm có. Vì sao? Vì giả sử trong Tam thiên đại thiên thế giới đầy rẫy Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác như rừng, tre, mè, lau, mía v.v… hoặc trải một kiếp, hoặc một kiếp hơn, vì các hữu tình thuyết Chánh pháp, đều độ vô lượng vô biên hữu tình khiến vào Niết bàn an vui rốt ráo, mà cõi hữu tình chẳng thêm chẳng bớt. Sở dĩ như vậy là vì các hữu tình đều vô sở hữu, tánh xa lìa vậy.

Bạch Thế Tôn! Do nhân duyên này nên con tác thuyết: Các đại Bồ tát vì các loại hữu tình như hư không thành thục giải thoát, được lợi vui lớn, siêng tu khổ hạnh, muốn chứng Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề rất là hiếm có.

Khi đó trong chúng hội có một Bí sô thầm khởi nghĩ này: Ta nên kính lễ Bát nhã thẳm sâu. Trong đấy tuy không các pháp sanh diệt, mà có những nhóm giới, nhóm định, nhóm huệ, nhóm giải thoát, nhóm giải thoát trí kiến khá thi thiết được. Cũng có quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác Bồ đề khá thi thiết được. Cũng có Bồ tát hạnh khá thi thiết được. Cũng có Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề khá thi thiết được. Cũng có chúng Bồ tát và các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác khá thi thiết được. Cũng có Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo khá thi thiết. Cũng có chư Phật quay xe diệu pháp, khiến các hữu tình lợi ích an vui khá thi thiết được.

Phật biết điều thầm nghĩ kia, liền bảo rằng:

- Bí sô! Như vậy. Đúng như ngươi đã nghĩ! Bát nhã thẳm sâu mầu nhiệm khó lường, tuy chẳng có pháp mà cũng chẳng phải không.

 

(Học Bát nhã phải như hư không mà học)

 

Khi ấy, Thiên Đế Thích hỏi Thiện Hiện rằng:

- Thưa Đại Đức! Nếu đại Bồ tát muốn học Bát Nhã Ba-la-mật phải học như thế nào?

Thiện Hiện đáp rằng:

- Kiều Thi Ca! Nếu đại Bồ tát muốn học Bát nhã phải như hư không tinh siêng tu học. (Q.437, ĐBN)

Khi đó, Thiên Đế Thích lại thưa Phật rằng:

- Bạch Thế Tôn! Nếu các thiện nam, thiện nữ đối Bát Nhã Ba-la-mật đây chăm lòng lắng nghe, thọ trì đọc tụng, tinh siêng tu học, suy nghĩ đúng lý, thơ tả giải nói rộng khiến lưu bố, con phải làm sao thủ hộ (bảo hộ) họ?

Bấy giờ, Thiện Hiện thay Phật bảo Đế Thích rằng:

- Kiều Thi Ca! Ngươi thấy có pháp khá thủ hộ chăng?

Thiên Đế Thích nói:

- Thưa Đại đức! Chẳng có! Con chẳng thấy pháp khá thủ hộ được.

Thiện Hiện bảo rằng:

- Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam, thiện nữ như Phật đã dạy, an trụ Bát Nhã Ba-la-mật tức là thủ hộ. Nếu các thiện nam, thiện nữ an trụ Bát Nhã Ba-la-mật thường chẳng xa lìa, phải biết tất cả người phi người thảy rình tìm chỗ dở, muốn làm tổn hại trọn chẳng thể được.

Kiều Thi Ca! Nếu muốn thủ hộ các thiện nam thiện nữ an trụ Bát Nhã Ba-la-mật, chẳng khác có người phát ý siêng năng thủ hộ hư không. Nếu muốn thủ hộ các thiện nam thiện nữ tu hành Bát Nhã Ba-la-mật, nhọc nhằn luống uổng đều không ích gì.

Kiều Thi Ca! Ý ông nghĩ sao? Có người có thể thủ hộ huyễn, mộng, vang, tượng, bóng sáng, ánh nắng và việc biến hóa, thành tầm hương không?

Thiên Đế Thích nói:

- Thưa Đại Đức! Chẳng có!

Thiện Hiện bảo rằng:

- Kiều Thi Ca! Nếu muốn thủ hộ các thiện nam, thiện nữ tu hành Bát Nhã Ba-la-mật cũng lại như thế, nhọc nhằn luống uổng đều không ích gì.

Kiều Thi Ca! Ý ông nghĩ sao? Có người thường thủ hộ tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và những việc do Phật biến hóa ra không?

Thiên Đế Thích nói:

- Thưa Đại đức! Chẳng có!

Thiện Hiện bảo rằng:

- Kiều Thi Ca! Nếu muốn thủ hộ các thiện nam, thiện nữ tu hành Bát Nhã Ba-la-mật cũng lại như thế, nhọc nhằn luống uổng đều không ích gì.

Kiều Thi Ca! Ý ông nghĩ sao? Có người năng thủ hộ pháp giới, pháp tánh, chơn như, thật tế, bất tư nghì giới, hư không giới không?

Thiên Đế Thích nói:

- Thưa Đại đức! Chẳng có!

Thiện Hiện bảo rằng:

- Kiều Thi Ca ! Nếu muốn thủ hộ các thiện nam, thiện nữ tu hành Bát Nhã Ba-la-mật cũng lại như thế, nhọc nhằn luống uổng đều không ích gì.

Khi ấy, Thiên Đế Thích hỏi Thiện Hiện rằng:

- Thưa Đại đức! Vì sao đại Bồ tát khi tu hành Bát nhã dù biết các pháp như huyễn, như mộng, như vang, như tượng, như bóng sáng, như ánh nắng, như việc biến hóa, như thành tầm hương, mà đại Bồ tát này chẳng chấp là huyễn, là mộng, là vang, là tượng, là bóng sáng, là ánh nắng, là việc biến hóa, là thành tầm hương. Cũng lại chẳng chấp thuộc huyễn cho đến thuộc thành tầm hương. Cũng lại chẳng chấp nương huyễn cho đến nương thành tầm hương?

Thiện Hiện đáp rằng:

- Kiều Thi Ca! Nếu Bồ tát khi tu hành Bát Nhã Ba-la-mật, chẳng chấp là sắc, là thọ tưởng hành thức; cũng chẳng chấp do sắc, do thọ tưởng hành thức; cũng chẳng chấp thuộc sắc, thuộc thọ tưởng hành thức; cũng chẳng chấp nương sắc, nương thọ tưởng hành thức. Như vậy, cho đến chẳng chấp là Nhất thiết trí, là Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí; cũng chẳng chấp do Nhất thiết trí, do Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí; cũng chẳng chấp thuộc; cũng chấp nương v.v...

Đại Bồ tát này khi tu hành Bát Nhã Ba-la-mật, dù biết các pháp như huyễn cho đến như thành tầm hương, mà chẳng chấp là huyễn cho đến là thành tầm hương; cũng lại chẳng chấp thuộc huyễn cho đến thuộc thành tầm hương; cũng lại chẳng chấp nương huyễn cho đến nương thành tầm hương.

 

2.

Đoạn Kinh dưới đây tương đương với phẩm “Thuyết Tướng Bát Nhã”,

phần sau quyển 292 đến quyển 296, Hội thứ I, ĐBN.

 

Bấy giờ, nhờ oai thần Như Lai nên Tam thiên đại thiên thế giới đây, trời Bốn đại vương chúng cho đến trời Tịnh cư đều đem thiên hoa, bột hương đàn trầm xa rải lên Phật, đi đến chỗ Phật đảnh lễ hai chân, lui đứng một phía. Và cũng nhờ thần lực của đức Phật nên chư thiên thấy ngàn cõi Phật ở phương Đông đều có Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật, ý nghĩa phẩm loại, danh tự đều đồng như đây. Bí sô đứng đầu thỉnh hỏi Bát nhã đều có tên là Thiện Hiện. Đứng đầu Thiên chúng hỏi Bát nhã đều tên là Đế Thích. Phương Nam Tây Bắc, bốn góc, trên dưới cũng lại như thế.

Bấy giờ, Phật bảo cụ thọ Thiện Hiện rằng:

- Từ Thị Bồ tát khi chứng Vô thượng Chánh đẳng Giác cũng ở nơi đây tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật. Các Phật đương lai trong hiền kiếp đây, cũng ở nơi này tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng:

- Bạch Thế Tôn! Từ Thị Bồ tát khi chứng Vô thượng Chánh đẳng giác phải lấy các hành tướng trạng pháp nào tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật?

Phật bảo:

- Thiện Hiện! Từ Thị Bồ tát khi chứng Vô thượng Chánh đẳng giác, sẽ lấy sắc phi thường phi vô thường tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật, sẽ lấy thọ tưởng hành thức phi thường phi vô thường tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật. Như vậy, cho đến sẽ lấy Nhất thiết trí phi thường phi vô thường tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật; sẽ lấy Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí phi thường phi vô thường tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật. Sẽ lấy sắc phi lạc phi khổ tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật, sẽ lấy thọ tưởng hành thức phi lạc phi khổ tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật. Như vậy, cho đến sẽ lấy Nhất thiết trí phi lạc phi khổ tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật; sẽ lấy Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí phi lạc phi khổ tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật. Sẽ lấy sắc, thọ, tưởng, hành, thức phi ngã phi vô ngã; phi tịnh phi bất tịnh; phi buộc phi mở; phi quá khứ phi vị lai… tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật. Như vậy, cho đến sẽ lấy Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí phi ngã phi vô ngã; phi tịnh phi bất tịnh; phi buộc phi mở v.v… tuyên thuyết Bát Nhã Ba-la-mật.

 

(Một pháp thanh tịnh mười phương thế giới như cát sông Hằng đều thanh tịnh)

 

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng:

- Bạch Thế Tôn! Từ Thị Bồ tát khi được Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề sẽ chứng pháp nào? Sẽ thuyết pháp nào?

Phật bảo:

- Thiện Hiện! Từ Thị Bồ tát khi được Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề sẽ chứng sắc rốt ráo tịnh, thuyết sắc rốt ráo tịnh. Chứng thọ tưởng hành thức rốt ráo tịnh, thuyết thọ tưởng hành thức rốt ráo tịnh. Như vậy cho đến chứng Nhất thiết trí rốt ráo tịnh, thuyết Nhất thiết trí rốt ráo tịnh. Chứng Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí rốt ráo tịnh, thuyết Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí rốt ráo tịnh.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng:

- Bạch Thế Tôn! Bát Nhã Ba-la-mật như thế duyên vào đâu mà được thanh tịnh?

Phật bảo:

- Thiện Hiện! Sắc thanh tịnh nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh, thọ tưởng hành thức thanh tịnh nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh. Như vậy, cho đến Nhất thiết trí thanh tịnh nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh; Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí thanh tịnh nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh.

Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng:

- Vì sao sắc thanh tịnh nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh? Thọ tưởng hành thức thanh tịnh nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh? Như vậy, cho đến vì sao Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí thanh tịnh nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh?

Phật bảo:

- Thiện Hiện! Sắc không sanh không diệt không nhiễm không tịnh nên thanh tịnh, sắc thanh tịnh nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh. Thọ tưởng hành thức không sanh không diệt không nhiễm không tịnh nên thanh tịnh, thọ tưởng hành thức thanh tịnh nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh. Như vậy, cho đến Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí không sanh không diệt không nhiễm không tịnh nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh.

Lại nữa, Thiện Hiện! Hư không thanh tịnh nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh.

- Bạch Thế Tôn! Vì sao hư không thanh tịnh nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh?

- Thiện Hiện! Hư không không sanh không diệt không dơ không sạch nên thanh tịnh. Hư không thanh tịnh nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh.

Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc không nhiễm ô nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh, thọ tưởng hành thức không nhiễm ô nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh. Như vậy, cho đến Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí không nhiễm ô nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh.

Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng:

- Bạch Thế Tôn! Vì sao sắc không nhiễm ô nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh, thọ tưởng hành thức không nhiễm ô nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh. Như vậy, cho đến Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí không nhiễm ô nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh?

Phật bảo:

- Thiện Hiện! Sắc chẳng khá nắm lấy nên không nhiễm ô, vì sắc không nhiễm ô nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh. Thọ tưởng hành thức chẳng khá nắm lấy nên không nhiễm ô, vì thọ tưởng hành thức không nhiễm ô nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh. Như vậy, cho đến Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí chẳng khá nắm lấy nên không nhiễm ô; vì Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí không nhiễm ô nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh.

Lại nữa, Thiện Hiện! Hư không không nhiễm ô nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh.

Bạch Thế Tôn! Vì sao hư không không nhiễm ô nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh?

- Thiện Hiện! Hư không chẳng khá nắm lấy nên không nhiễm ô. Hư không không nhiễm ô nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh. Lại nữa, Thiện Hiện! Hư không chỉ giả nói nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh.

- Bạch Thế Tôn! Vì sao hư không chỉ giả nói nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh?

- Thiện Hiện! Như nương vào hư không mà có tiếng vang hiện hữu, chỉ là lời nói giả. Chỉ là lời nói giả nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh. Lại nữa, Thiện Hiện! Hư không chẳng thể nói nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh.

- Bạch Thế Tôn! Vì sao hư không chẳng thể nói nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh?

- Thiện Hiện! Hư không là rỗng không, không có gì để nói, nên không thể nói. Do đấy Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh. Lại nữa, Thiện Hiện! Hư không chẳng thể đắc nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh.

- Bạch Thế Tôn! Vì sao hư không chẳng thể đắc nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh?

- Thiện Hiện! Hư không là rỗng không, nên chẳng thể đắc. Do đấy Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh. Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả pháp không sanh không diệt không dơ không sạch, nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh.

- Bạch Thế Tôn! Vì sao tất cả pháp không sanh không diệt không dơ không sạch, nên Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh?

- Thiện Hiện! Vì tất cả pháp rốt ráo không sanh không diệt không dơ không sạch. Do đấy Bát Nhã Ba-la-mật thanh tịnh.

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng:

- Bạch Thế Tôn! Nếu các thiện nam thiện nữ, đối Bát Nhã Ba-la-mật đây chăm lòng lắng nghe, thọ trì đọc tụng, tinh siêng tu học, suy nghĩ đúng lý, thơ tả giải nói, rộng khiến lưu bố. Các thiện nam thiện nữ này mắt tai mũi lưỡi đều không bị bệnh, thân căn không khuyết, chẳng suy yếu cũng chẳng yểu mệnh; thường được vô lượng trăm ngàn thiên thần cung kính vây quanh theo dõi bảo hộ.

Các thiện nam thiện nữ này vào ngày mồng tám, ngày mười bốn và ngày rằm của tháng có trăng và không trăng, đọc tụng tuyên nói Bát Nhã Ba-la-mật. Bấy giờ, trời Bốn đại vương chúng cho đến trời Tịnh cư đều đến nhóm họp chỗ Pháp sư này để nghe thọ đọc Bát Nhã Ba-la-mật. Các thiện nam thiện nữ đây nhờ ở trong vô lượng Pháp hội đọc tụng tuyên nói Bát Nhã Ba-la-mật thẳm sâu, nên được công đức thù thắng vô lượng vô số vô biên, chẳng khá nghĩ bàn, chẳng khá cân lường.

Phật bảo:

- Thiện Hiện! Như vậy. Đúng như ngươi đã nói! Nếu các thiện nam thiện nữ đối Bát Nhã Ba-la-mật đây, chăm lòng lóng nghe, thọ trì đọc tụng, tinh siêng tu học v.v… sẽ được tất cả phước đức như ngươi đã nói. Vì sao? Vì Bát Nhã Ba-la-mật như thế là đại trân bảo nên các hữu tình tu Bát nhã tránh khỏi cảnh địa ngục, bàng sanh, quỷ giới và lại được vô lượng vô số vô biên trời, rồng, dược xoa, người, phi người v.v… đều ủng hộ, bảo vệ; lại khiến cho vô số vô lượng hữu tình đó được sanh vào đại tộc Sát đế lợi, đại tộc Bà la môn, Trưởng giả, Cư sĩ hay sanh vào các cõi trời Bốn đại vương chúng cho đến trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ giàu sang phú quý, lợi vui; cũng lại khiến được quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác Bồ đề và cho đến Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề an vui tự tại. Vì sao? Vì Kinh Bát nhã thẳm sâu như thế rộng nói khai chỉ mười thiện nghiệp đạo; bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc; bốn niệm trụ cho đến tám Thánh đạo chi; bố thí cho đến Bát Nhã Ba-la-mật; Nội không cho đến vô tánh tự tánh không, Như Lai mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng; Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí vô lượng công đức báu quý như vậy.

Vô lượng vô số vô biên hữu tình tu học trong ấy, được sanh đại tộc Sát đế lợi, đại tộc Bà la môn, đại tộc Trưởng giả, Cư sĩ. Vô lượng vô số vô biên hữu tình tu học trong ấy được sanh trời Bốn đại vương chúng cho đến trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vô lượng vô số vô biên hữu tình tu học trong ấy được quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán. Vô lượng vô số vô biên hữu tình tu học trong ấy được Độc giác Bồ đề. Vô lượng vô số vô biên hữu tình tu học trong ấy được vào Bồ tát Chánh tánh ly sanh, được chứng Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện! Do nhân duyên đây, nên Bát Nhã Ba-la-mật như thế được gọi là Đại bảo tạng. Vì công đức quý báu thế gian xuất thế gian đều nương Bát nhã thẳm sâu như thế mà xuất hiện vậy.

Thiện Hiện! Trong Đại bảo tạng Bát nhã như thế chẳng nói chút pháp có sanh có diệt, có nhiễm có tịnh, có lấy có bỏ. Vì sao? Vì không chút pháp khá sanh khá diệt, khá nhiễm khá tịnh, khá lấy khá bỏ vậy. Trong Đại bảo tạng Bát nhã như thế chẳng nói có pháp là thiện là phi thiện, là hữu ký là vô ký, là thế gian là xuất thế gian, là hữu lậu là vô lậu, là hữu vi là vô vi.

Thiện Hiện! Do nhân duyên đây, nên Bát Nhã Ba-la-mật như thế được gọi là Vô sở đắc Đại pháp bảo tạng. Trong Bát nhã Đại bảo tàng này chẳng nói chút pháp nhiễm ô. Vì sao? Vì không có chút pháp nhỏ nhiệm nào nhiễm ô, nên cũng không chút pháp năng nhiễm Bát nhã Đại bảo tạng thẳm sâu như thế. Vì sao? Vì pháp năng nhiễm ô bất khả đắc vậy.

Thiện Hiện! Do nhân duyên đây, Bát Nhã Ba-la-mật như thế được gọi là Vô nhiễm Đại pháp bảo tạng.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát khi tu hành Bát nhã không tưởng như vầy, phân biệt như vầy, có đắc như vầy, hý luận như vầy: “Ta năng tu hành Bát Nhã Ba-la-mật thẳm sâu”. Bồ tát này mới năng như thật tu hành Bát nhã thẳm sâu, cũng năng gần gũi lễ thờ chư Phật. Mới từ một nước Phật đến một nước Phật, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen chư Phật Thế Tôn. Dạo các nước Phật, khéo lấy tướng kia để nghiêm tịnh cõi Phật, thành thục hữu tình, tu các Bồ tát hạnh, mau chứng Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện! Bát Nhã Ba-la-mật như thế đối tất cả pháp chẳng tự tại chẳng phải chẳng tự tại, chẳng lấy chẳng bỏ, chẳng sanh chẳng diệt, chẳng dơ chẳng sạch, chẳng thêm chẳng bớt. Bát Nhã Ba-la-mật như thế chẳng phải quá khứ, hiện tại, vị lai, không đến cõi Dục, không bỏ cõi Dục, không trụ cõi Dục; không đến cõi Sắc, không bỏ cõi Sắc, không trụ cõi Sắc; không đến cõi Vô sắc, không bỏ cõi Vô sắc, không trụ cõi Vô sắc.

Thiện Hiện! Bát Nhã Ba-la-mật như thế, đối bố thí cho đến Bát Nhã Ba-la-mật chẳng cho chẳng bỏ. Đối nội không cho đến vô tánh tự tánh không cũng chẳng cho chẳng bỏ. Đối bốn niệm trụ cho đến tám Thánh đạo chi cũng chẳng cho chẳng bỏ. Đối Như Lai mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng cũng chẳng cho chẳng bỏ. Đối quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ đề cũng chẳng cho chẳng bỏ. Đối các Bồ tát Chánh tánh ly sanh cho đến Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề cũng chẳng cho chẳng bỏ. Đối Nhất thiết trí, Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí cũng chẳng cho chẳng bỏ.

Thiện Hiện! Bát Nhã Ba-la-mật-đa như thế chẳng cho pháp Thanh văn chẳng bỏ pháp dị sanh, chẳng cho pháp Độc giác chẳng bỏ pháp Thanh văn, chẳng cho pháp chư Phật chẳng bỏ pháp Độc giác, chẳng cho pháp vô vi chẳng bỏ pháp hữu vi. Vì sao? Vì Như Lai ra đời hoặc chẳng ra đời, các pháp như thế thường không biến đổi, pháp tánh, pháp giới, pháp định, pháp trụ cũng không khác vậy.

 

Bấy giờ, vô lượng trăm ngàn Thiên tử trụ trong hư không rất đổi vui mừng, đem hoa trời: Hoa sen xanh, hoa sen đỏ, hoa sen vàng, hoa vi diệu âm và các hương bột mà rải lên Phật, cùng nhau vui mừng, đồng thanh xướng rằng: “Ngày nay, chúng ta ở châu Thiệm bộ, thấy đức Phật chuyển bánh xe diệu pháp lần thứ hai, trong đó có vô lượng trăm ngàn Thiên tử nghe thuyết Bát Nhã Ba-la-mật, đều chứng đắc Vô sanh pháp nhẫn”.

Bấy giờ, Thế Tôn bảo Thiện Hiện rằng:

- Xe pháp như thế chẳng quay lần thứ nhất, cũng chẳng quay lần thứ hai. Vì sao? Thiện Hiện! Bát Nhã Ba-la-mật như thế, đối tất cả pháp chẳng chuyển, chẳng hoàn vậy mà xuất hiện thế gian, vì các pháp vô tánh, tự tánh rỗng không vậy.

Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng:

- Bạch Thế Tôn! Những pháp nào gọi là vô tánh tự tánh không mà Bát Nhã Ba-la-mật như thế đối tất cả pháp, chẳng chuyển, chẳng hoàn mà xuất hiện thế gian?

Phật bảo:

- Thiện Hiện! Bát Nhã Ba-la-mật, tánh Bát Nhã Ba-la-mật không cho đến bố thí Ba-la-mật, tánh bố thí Ba-la-mật không vậy. Nội không, tánh nội không không vậy cho đến vô tánh tự tánh không, tánh vô tánh tự tánh không không vậy. Bốn niệm trụ, tánh bốn niệm trụ không vậy cho đến tám Thánh đạo chi, tánh tám chi Thánh đạo không vậy. Như Lai mười lực, tánh Bồ tát mười lực không, vậy cho đến mười tám pháp Phật bất cộng, tánh mười tám pháp Phật bất cộng không vậy. Nhất thiết trí, tánh nhất thiết trí không vậy. Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí, tánh Đạo tướng trí, Nhất thiết tướng trí không vậy. Dị sanh tánh, tánh dị sanh tánh không vậy. Quả Dự lưu, tánh quả Dự lưu không vậy cho đến quả A la hán, tánh quả A la hán không vậy. Độc giác Bồ đề, tánh Độc giác Bồ đề không vậy. Tất cả Bồ tát hạnh, tánh tất cả Bồ tát hạnh không vậy. Chư Phật Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề, tánh chư Phật Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề không vậy.

Thiện Hiện! Bởi các pháp như thế vô tánh tự tánh không vậy. Bát Nhã Ba-la-mật như thế đối tất cả pháp chẳng chuyển, chẳng hoàn vậy mà xuất hiện thế gian.

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng:

- Bạch Thế Tôn! Các Bồ tát Bát Nhã Ba-la-mật như thế là Đại Ba-la-mật, vì đạt tự tánh không tất cả pháp vậy. Dù đạt tự tánh tất cả pháp đều không, mà các Bồ tát vẫn nương Bát Nhã Ba-la-mật đây chứng được Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ đề, quay xe diệu pháp, độ vô lượng chúng. Dù chứng Bồ đề mà không sở chứng, chứng pháp chẳng chứng, vì bất khả đắc vậy. Dù quay xe pháp mà không sở quay, vì pháp chuyển, pháp hoàn lại bất khả đắc. Dù độ hữu tình mà không sở độ, vì pháp thấy, chẳng thấy bất khả đắc vậy.

Bạch Thế Tôn! Trong Đại Bát Nhã Ba-la-mật đây việc quay xe pháp đều bất khả đắc, vì tất cả pháp chẳng sanh, năng quay sở quay bất khả đắc vậy. Vì sao? Vì chẳng phải trong pháp không, vô tướng, vô nguyện có pháp khá chuyển, khá hoàn, vì pháp tánh chuyển, hoàn bất khả đắc vậy.

Bạch Thế Tôn! Đối Bát Nhã Ba-la-mật đây nếu thường tuyên nói khai chỉ phân biệt rõ ràng như thế, khiến dễ ngộ vào. Đấy gọi khéo tịnh tuyên nói Bát Nhã Ba-la-mật. Trong đây đều không kẻ nói, kẻ thọ và pháp được nói. Đã không kẻ nói, kẻ thọ và pháp, thì kẻ năng chứng cũng bất khả đắc. Không kẻ chứng nên cũng không có kẻ năng đắc Niết bàn.

Đối với Bát Nhã Ba-la-mật này, khéo thuyết pháp thì cũng không có phước điền, vì người thí, người nhận và vật thí đều là tánh Không. Phước điền không, nên phước đức cũng không. Biểu tướng, danh ngôn đều bất khả đắc. Vì thế nên gọi là Đại Ba-la-mật.

 

(Kẻ thuyết, kẻ thọ và pháp được nói đều không thì cũng chẳng có phước điền, rỗng không như hư không. Vì biểu tướng danh ngôn bất khả đắc, nên cũng “không tuyên dương xưng tụng”. Đó chính là Đại Ba-la-mật!)

 

Sơ giải:

 

 Phẩm này tương đương với hai phẩm:

 

1.                1. Phần đầu phẩm này tương đương phẩm “Trước và Chẳng Trước Tướng”, từ Q. 287 –Q. 292, Hội thứ I, ĐBN, và

      2. Phẩm “Thuyết Tướng Bát Nhã”, phần sau quyển 292 đến quyển 296, Hội thứ I, ĐBN.

Hai phẩm này của Hội thứ I đã thích nghĩa và lược giải rồi, nên ở đây không cần trùng tuyên nữa. Xin Quý vị quay đọc tụng hai phẩm liệt kê trên nếu muốn!

 

 

 


Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn