Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   

Giải đáp 9 Câu hỏi Hóc búa nhất về Chiến sự giữa Nga-Ukraine

05/04/202217:51(Xem: 340)
Giải đáp 9 Câu hỏi Hóc búa nhất về Chiến sự giữa Nga-Ukraine



Giải đáp 9 Câu hỏi Hóc búa nhất về Chiến sự giữa Nga-Ukraine

(9 big questions about Russia’s war in Ukraine, answered)

 

"Giải quyết một số câu hỏi cấp bách nhất của toàn bộ cuộc chiến giữa Nga và Ukraine, từ khởi chiến sự cho đến khi kết thúc."

 

Cuộc chiến giữa Nga và Ukraine đã tự chứng tỏ là một trong những sự kiện chính trị có hậu quả nhất trong thời đại của chúng ta - và là một trong những sự kiện bí ẩn nhất.

 

Ngay từ đầu, thật khó hiểu khi Đế quốc Nga quyết định đem quân xâm lược Ukraine; dường như nó trái ngược với những gì mà hầu hết các chuyên gia coi là lợi ích chiến lược của Nga. Khi cuộc chiến đang diễn ra, chiến thắng được dự đoán rộng rãi ở Nga, đã không thấy xuất hiện khi các máy bay chiến đấu của Ukraine, liên tục chống trả các cuộc tấn công từ một lực lượng vượt trội hơn rất nhiều. Trên khắp thế giới, từ Washington, Berlin cho đến Bắc Kinh, các cường quốc toàn cầu đã phản ứng theo phong cách nổi bật và thậm chí chưa từng có trong lịch sử.

 

Những gì tiếp theo là một nỗ lực để tạo ra ý nghĩa của tất cả những điều này: giải quyết những câu hỏi cấp bách nhất mà mọi người đang thắc mắc về cuộc chiến. Đây là một hướng dẫn toàn diện để hiểu những gì đang xảy ra ở Ukraine và tại sao nó lại quan trọng như thế.

 

1. Tại sao Đế quốc Nga xâm lược Ukraine?

 

Trong bài phát biểu trên đài phát thanh truyền hình vào ngày 24 tháng 02 vừa qua, thông báo về "hoạt động quân sự đặc biệt" của Nga tại Ukraine, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết, cuộc xâm lược Ukraine được thiết kế để ngăn chặn một "chế độ diệt chủng" do "chế độ Kyiv" gây ra - và cuối cùng phải đạt được "phi quân sự hóa và phi Phát xít Đức hóa Ukraine".

 

Mặc dù những tuyên bố về tội diệt chủng và sự cai trị kiểu Phát xít Đức ở Kyiv là hoàn toàn sai sự thật, nhưng lời hùng biện đã tiết lộ mục tiêu của cuộc chiến tranh theo chủ nghĩa tối đa của Tổng thống Nga Vladimir Putin: thay đổi chế độ ("phi quân sự hóa") và xóa bỏ địa vị của UKraine như một quốc gia có chủ quyền nằm ngoài sự kiểm soát của Đế quốc Nga ("phi quân sự hóa"). Tại sao Tổng thống Putin muốn làm điều này là một câu chuyện phức tạp hơn, một mối quan hệ nổi lên từ vòng cung rất dài của mối quan hệ Nga-Ukraine.

 

Về mặt lịch sử văn hóa, các quốc gia hiện đại ngày nay, như Nga, Ukraine và Belarus đều có nguồn gốc hình thành từ Nhà nước Kievan Rus. Đây từng là một đại công quốc giàu có, thịnh vượng, hùng mạnh và lừng lẫy trong suốt một quãng thời gian dài của lịch sử thế giới, tồn tại trong khoảng 500 năm từ thế kỷ thứ 9 đến thế kỷ 13. Trung tâm kinh tế - chính trị của nhà nước này đều được đặt tại vùng đất Thánh - Kiev (thủ đô hiện tại của Ukraine). Bên cạnh nước Nga Sa hoàng, Ukraine được gọi là “Tiểu Nga”, còn Belarus mang tên “Bạch Nga”. Ba quốc gia hiện đại Nga - Ukraine - Belarus hiện nay, trên thực tế là một khối khắng khít khó có thể tách rời trong suốt chiều dài lịch sử, ba “nhánh cây đâm chồi” từ một gốc Kievan Rus.

 

Nhưng những mối quan hệ này không làm cho chúng giống hệt nhau về mặt lịch sử, như Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nhiều lần công khai tuyên bố hùng hồn trước quốc dân công chúng. Kể từ khi sự trỗi dậy của phong trào dân tộc Ukraine hiện đại vào giữa đến cuối thế kỷ 19, chế độ cai trị của Đế quốc Nga ở Ukraine - trong cả thời kỳ chế tài và thời cai trị của nhà cầm quyền Đảng Cộng sản Liên Xô - ngày càng giống sự cai trị của cường quốc cai trị một thuộc địa bất đắc dĩ.

 

Sự cai trị của Đế quốc Nga kết thúc vào năm 1991 khi 92% nhân dân Ukraine bỏ phiếu trong một cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc, để ly khai khỏi nhà cầm quyền Đảng Cộng sản Liên bang Xô Viết đã sụp đổ. Lập tức ngay sau đó, các nhà khoa học chính trị và các chuyên gia khu vực bắt đầu cảnh báo rằng, Ukraine sẽ là một điểm chớp nhoáng, dự đoán rằng chia rẽ nội bộ giữa nhóm dân cư thân châu Âu hơn ở miền tây Ukraine và tương đối thân Nga hơn ở phía Đông, lãnh thổ tranh chấp như Bán đảo Crimea và mong muốn của Nga để thiết lập lại quyền kiểm soát đối với các nước chư hầu ngỗ ngược lại với mình, tất cả đều có thể dẫn đến sự xung đột giữa những  các nước láng giềng mới. 

Những tiên đoán này phải tốn thời gian 20 năm mới chứng minh thực tế là như thế. Vào cuối năm 2013, nhân dân Ukraine đã xuống đường để phản đối sự cai trị độc tài và thân Đế quốc Nga của đương nhiệm Tổng thống thân Nga Viktor Yanukovych, buộc ông từ chức vào ngày 22 tháng 02 năm 2014. Năm ngày sau, quân đội Nga nhanh chóng dành quyền kiểm soát Crimea và tuyên bố đây là lãnh thổ của Nga, một động thái bất hợp pháp trắng trợn mà phần lớn người dân Crimea dường như hoan nghênh. Các cuộc biểu tình ủng hộ Nga ở miền đông UKraine nói tiếng Nga đã nhường chỗ cho một cuộc nổi dậy bạo lực - một cuộc nổi dậy do Điện Kremlin dàn dựng và trang bị vũ khí dàn dựng và trang bị vũ khí, được hỗ trợ bởi quân đội Nga cải trang.

Bất ổn tại Ukraina năm 2014 là sự kiện xung đột xảy ra ở miền đông nam Ukraina hồi tháng 2 năm 2014, tiếp diễn sau phong trào Euromaidan và vụ lật đổ chính phủ độc tài thân Nga Viktor Yanukovych năm 2014. Xung đột quyền lợi giữa liên minh cánh hữu phía tây sau khi nắm quyền ở Kiev với miền đông nam, nơi có đông cư dân sắc tộc Nga sinh sống, dẫn đến sự đối đầu nhưng lại được coi là "ủng hộ thân Nga và kích động cổ xúy chủ nghĩa dân tộc". Hoạt động ly khai đã diễn ra ở các thành phố lớn trên khắp các vùng phía đông và phía nam của Ukraina.


ukraine (8)
Một phụ nữ đi bên ngoài bệnh viện phụ sản bị hư hại do pháo kích ở Mariupol, Ukraine, ngày 9/3/2022. Ảnh: Evgeniy Maloletka/AP

ukraine (6)

 Hàng nghìn người biểu tình ủng hộ châu Âu ở Ukraine đã cố gắng xông vào tòa nhà chính phủ ở thủ đô Kiev, tháng11/2013. Ảnh: Anatoliy Stephanov /AP

 

Phong trào "Euromaidan" vì họ là những cuộc biểu tình ủng hộ EU, diễn ra nổi bật nhất tại quảng trường Maidan, thủ đô Kyiv - cho thấy Đế quốc Nga là mối đe dọa không chỉ đối với ảnh hưởng của nước này đối với Ukraine mà còn đối với sự tồn vong của chế độ Putin. Trong những suy nghĩ của Tổng thống Nga Vladimir Putin, Phong trào "Euromaidan" là một âm mưa do phương Tây bảo trợ nhằm lật đổ một đồng minh của Đại cung điện Kremlin, một phần trong kế hoạch quy mô lớn hơn, nhằm làm suy yếu chính nước Nga, bao gồm cả việc NATO mở rộng hậu Chiến tranh Lạnh về phía đông.

 

"Chúng tôi hiểu điều gì đang xảy ra; chúng tôi hiểu rằng 'các cuộc biểu tình' là nhằm chống lại UKraine và Nga cũng như chống lại sự hội nhập Á-Âu," Tổng thống Nga Vladimir Putin đã phát biểu vào tháng 03 năm 2014 về việc sáp nhập Crimea. "Với Ukraine, các đối tác phương Tây của chúng tôi đã vượt quá giới hạn."

 

Theo các chuyên gia Nga, với những lời hung hồn này, ẩn chứa nỗi sợ hãi sâu sắc hơn: rằng chế độ của Putin trở thành ngòi nổ cho một phong trào phản đối tương tự. Theo quan điểm của Tổng thống Nga Vladimir Putin, Ukraine không thể thành công, bởi nó có thể tạo ra một mô hình thân phương Tây để người dân Nga bắt chước - một mô hình mà cuối cùng Hoa Kỳ có thể cố gắng lén lút xuất khẩu sang Moscow. Đây là một phần trọng tâm trong suy nghĩ của Tổng thống Nga Putin vào năm 2014 và nó vẫn như vậy cho đến ngày nay.

 

Nhà khoa học chính trị người Mỹ Seva Gunitsky, Phó Giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Toronto cho biết: "Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nghĩ rằng các điệp viên CIA đứng sau mọi phong trào chính trị chống Nga. Ông nghĩ rằng phương Tây muốn lật đổ chế độ của ông như cách họ đã làm ở Ukraine".

 

Từ tháng 03 năm 2021, các lực lượng Nga đã bắt đầu triển khai để đem quân tới biên giới UKraine với số lượng ngày càng nhiều.  Những phát ngôn hùng hồn về chủ nghĩa dân tộc của Tổng thống Nga Vladimir Putin trở nên gay gắt hơn: Vào tháng 07 năm 2021, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã xuất bản một Luận cương dài 5.000 từ cho rằng Chủ nghĩa dân tộc Ukraine là một điều hư cấu, rằng đất nước của họ trong lịch sử luôn là một phần của Nga và rằng Ukraine thân phương Tây là một mối đe dọa hiện hữu đối với quốc gia Nga.

 

Năm 2021, Tổng thống Nga Putin đưa ra trong bài luận rằng: "Việc hình thành một Nhà nước UKraine thuần chủng, hiếu chiến đối với Nga, có thể so sánh hậu quả của nó với việc sử dụng vũ khí hạt nhân hủy diệt hàng loạt chống lại chúng tôi".

 

Tạo sao Tổng thống Nga Vladimir Putin quyết định chỉ chiếm một phần lãnh thổ Ukraine là vẫn không còn đủ vấn đề để gây tranh cãi giữa các chuyên gia. Một giả thuyết được nhà báo Nga Mikhail Zygar đưa ra là sự cô lập do đại dịch gây ra đã đẩy ông đến một nơi có ý thức hệ cực đoan.

 

Tuy nhiên, nguyên nhân trước mắt khiến Tổng thống Nga Vladimir Putin chuyển hướng sang Ukraine vẫn chưa rõ ràng, thì bản chất sự thay đổi đó là như thế nào. Niềm tin thâm niên của ông vào sự cấp bách của việc khôi phục sự vĩ đại của Đế quốc Nga đã biến thành một tham vọng tân đế quốc đưa Ukraine trở lại dưới sự kiểm soát trực tiếp của Nga. Và Nga, nơi Putin cai trị về cơ bản không bị kiểm soát, điều này có nghĩa là một cuộc chiến toàn diện.

 

2. Trong cuộc chiến khốc liệt này ai chiến thắng?

 

Trên lý thuyết, quân sự của Nga vượt xa Ukraine, Nga chi cho quốc phòng thường niên nhiều gấp 10 lần Ukraine; Quân đội Nga có số lượng pháo binh gấp ba lần so với Ukraine và gấp 10 lần số máy bay cánh cố định. Do đó, quan điểm chung trước cuộc xâm lược là Đế quốc Nga sẽ dễ dàng giành chiến thắng trong một quy ước cuộc chiến tranh.

 

Vào đầu tháng 02 vừa qua, Đại tướng Mark A. Milley, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ nói với các thành viên Quốc hội rằng, thủ đô Kyiv có thể thất thủ trong vòng 72 giờ sau một cuộc xâm lược của Nga.

 

Nhưng đây không phải là cách mọi thứ diễn ra. Một tháng sau cuộc xâm lược, nhân dân Ukraine vẫn giữ được thủ đô Kyiv. Đế quốc Nga đã đạt được một số thành tựu, đặc biệt là ở phía đông và phía nam, nhưng quan điểm nhất trí của các chuyên gia quân sự là lực lượng phòng thủ của UKraine đã được tổ chức rất tốt - đến mức người UKraine có thể sẵn sàng tung ra các lực lượng phản công.

 
ukraine (7)

Một người lính đi trước một chiếc xe tăng bị quân Nga phá hủy ở Kharkov, Ukraine, ngày 14/3.2022.  Ảnh: Diego Herrera Carcedo

Kế hoạch ban đầu của Đế quốc Nga được cho là hoạt động với giả định rằng, một cuộc hành quân nhanh chóng vào thủ đô Kyiv sẽ chỉ gặp phải sự kháng cự của mã thông báo. Michael Kofman, chuyên gia về quân sự Nga tại think tank CAN nhắc lại rằng, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói: "Theo tôi nghĩ thực sự đây sẽ là một 'hoạt động quân sự đặc biệt': Chúng sẽ được thực hiện trong một vài ngày và nó sẽ không phải là một cuộc chiến thực sự".

 

Kế hoạch này đã thất bại trong vòng 48 giờ đầu tiên của cuộc chiến, khi các hoạt động ban đầu như cuộc tấn công bằng đường hàng không vào sân bay Hostomel kết thúc trong thảm họa, buộc các tướng lĩnh Nga phải  triển khai một chiến lược mới. Những kế sách họ nghĩ ra - các cuộc pháo kích lớn và nỗ lực bao vây và bao vây các thành phố lớn của Ukraine - hiêu quả hơn (và tàn bạo hơn). Người Nga đã xâm nhập vào lãnh thổ UKraine, đặc biệt là ở phía nam, nơi họ đã bao vây thành phố cảng chiến lược Mariupol ở niềm Nam Ukraine là điểm nóng nhất trong "chiến dịch quân sự đặc biệt" hiện nay của Nga ở Ukraine và chiếm luôn các thành phố Kheson và Melitopol, thuộc tỉnh Zaporizhia ở phía đông nam của Ukraina.

 

ukraine (1)

 Bản đồ hành chính lãnh thổ được đánh giá ở Ukraine do quân đội Nga kiểm soát (màu đỏ). Ảnh: Viện Nghiên cứu Chiến tranh

 

Nhưng những tiến bộ này của Nga có một chút sai lệch. Michael Kofman giải thích Ukraine đã đưa ra quyết định chiến thuật để đánh đổi “không gian thời gian”: rút lui một cách chiến lược thay vì tranh giành từng tấc đất của Ukraine, đối đầu với người Nga trên lãnh thổ và vào thời điểm họ lựa chọn.

 

Khi tiếp tục cuộc giao tranh, bản chất của sự lựa chọn của Ukraine trở nên rõ ràng hơn. Thay vì tham gia vào các trận chiến quy mô lớn với người Nga trên địa hình rộng mở, nơi lợi thế quân số của Nga sẽ mang tính quyết định, thay vào đó, người UKraine quyết định tham gia vào một loạt các cuộc đụng độ quy mô nhỏ hơn.

 

Các lực lượng quân sự của UKraine đã có kế hoạch tạo các cạm bẫy làm sa lầy các đơn vị vũ trang Nga tại các thị trấn và thành phố nhỏ hơn; chiến đấu từ đường phố ủng hộ những người bảo vệ có thể sử dụng kiến thức siêu việt về địa lý của thành phố để ẩn núp và tiến hành các cuộc phục kích. Họ tấn công và cô lập các đơn vị quân sự của Nga, tiếp xúc trên những con đường rộng mở. Đã nhiều lần họ đã đột kích vào các đường tiếp tế khi bảo vệ kém.

 

Cách làm này đã được chứng minh là có hiệu quả rõ rệt. Đến giữa tháng 03 vừa qua, các cơ quan tình báo phương Tây và các nhà phân tích nguồn mở kết luận rằng, nhân dân Ukraine đã thành công trong việc ngăn chặn cuộc xâm lược của Đế quốc Nga.

 

Trong một cuộc họp giao ban vào cuối tháng 03 vừa qua, Quân đội Nga công khai thừa nhận thực tế này, trong đó các tướng lĩnh hàng đầu tuyên bố một cách vô lý rằng, họ không bao giờ có ý định chiếm thủ đô Kyiv và luôn tập trung vào việc giành lấy lãnh thổ ở phía đông.

 

Sử gia quân sự, chiến lược gia quân sự, cựu Giáo sư lịch sử quân sự tại Học viện Quân sự Hoa Kỳ ở West Point, Tiến sĩ Fred Kagan người Mỹ viết trong một bản tóm tắt ngày 22 tháng 03 vừa qua cho Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW): "Chiến dịch ban đầu của Nga nhằm xâm lược và chinh phục Ukraine đang lên đến đỉnh điểm mà không đạt được mục tiêu - nói cách khác, nó đang bị bại trận".

 

Hiện tại, các lực lượng vũ trang của Uikraine đang tiến hành cuộc tấn công. Họ đã đẩy người Nga ra xa thủ đô Kyiv, với một số báo cáo cho thấy quân của UKraine đã chiếm lại vùng ngoại ô Irpin và buộc Nga phải rút một số lực lượng của mình ra khỏi khu vực này trong một sự thừa nhận thất bại ngầm. Tại phía nam, các lực lượng Ukraine đang tranh giành quyền kiểm soát của Nga đối với Kherson.

 

Trong suốt cuộc giao tranh, thương vong của binh sĩ Nga đã ở mức cao khủng khiếp.

 

Thật khó có được thông tin chính xác trong một khu vực chiến sự, nhưng một trong những ước tính có thẩm quyền hơn về số người chết trong chiến tranh của Nga - từ Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ - kết luận rằng hơn 7.000 binh sĩ Nga đã thiệt mạng trong ba tuần giao tranh đầu tiên, con số lớn khoảng gấp ba lần tổng số quân nhân Hoa Kỳ thiệt mạng trong tất cả 20 năm chiến đấu ở Cộng hòa Hồi giáo Afghanistan. Một ước tính riêng của NATO đưa ra rằng ở mức thấp nhất, ước tính khoảng 7.000 đến 15.000 quân nhân Nga thiệt mạng trong chiến dịch và tổng số thiệt hại lên tới 40.000 (bao gồm bị thương, bị bắt và đào ngũ). Được biết có đến Bảy tướng lĩnh Nga đã được cho là đã tử trận trong cuộc giao tranh và thiệt hại về vật chất - từ áo giáp đến máy bay - là rất lớn. (Số binh sĩ Nga đã tử trận là hơn 1.300, chắc chắn là một con số thấp đáng kể.)

 

Tất cả những điều này không có nghĩa là Nga không thể chiến thắng. Bất kỳ thứ gì, từ quân tiếp viện của Nga cho đến khi thành phố Mariupol bị bao vây thất thủ, đều có thể mang lại hào khí mới cho nỗ lực chiến tranh.

 

Tuy nhiên, điều đó có nghĩa là những gì Nga đang làm hiện tại đã không hiệu quả.

 

Bà Olga Oliker - Giám đốc chương trình khu vực châu Âu và Trung Á tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (Bỉ) nói: "Nếu vấn đề chỉ là tàn phá, thì họ làm tốt. Nhưng nếu vấn đề là tàn phá và do đó tiến xa hơn - có thể chiếm giữ nhiều lãnh thổ hơn - thì họ không ổn".

 

3. Tại sao Quân đội Nga hoạt động kém như thế?

 

Cuộc xâm lược của Đế quốc Nga trở nên tồi tệ bởi hai lý do cơ bản: Quân đội của họ không sẵn sàng chiến đấu trong một cuộc chiến như thế này, và nhân dân UKraine đã bố trí một lực lượng phòng phủ kiên cường bất khuất hơn nhiều so với dự kiến của bất kỳ ai.

 

Vấn đề của Đế quốc Nga bắt đầu từ kế hoạch xâm lược phi thực tế của Tổng thống Nga Vladimir Putin. Nhưng ngay cả sau khi Bộ Tư lệnh cấp cao của Đế quốc Nga điều chỉnh chiến lược, những sai sót khác trong quân đội vẫn còn.

 

Tiến sĩ Robert Farley người Mỹ, Giáo sư giảng dạy các khóa học về An ninh và Ngoại giao tại Trường Patterson, Giáo sư nghiên cứu vai trò của các mạng lưới xuyên quốc gia của các sĩ quan quân đội trong việc truyền bá học thuyết quân sự, Giáo sư Nghiên cứu sức mạnh không quân tại Đại học Kentucky cho biết: "Chúng tôi đang chứng kiến một Đế quốc bùng nổ về mặt quân sự.

 

Một trong những vấn đề lớn nhất và đáng chú ý nhất là công tác hậu cần ộp ẹp. Một số hình ảnh nổi tiếng nhất về cuộc chiến là những chiếc xe tăng bọc thép của Nga đổ trên đường Ukrine, dường như đã hết xăng và không thể tiến lên. Lực lượng quân đội Nga đã được chứng minh là thiếu thốn và cung cấp kém, gặp phải các vấn đề từ liên lạc kém đến không đủ kiên nhẫn".

 

Một phần nguyên nhân là do thiếu sự chuẩn bị đầy đủ. Michael Kofman, giám đốc chương trình nghiên cứu Nga tại Trung tâm Phân tích Hải quân và một nhà nghiên cứu tại Viện Kennan ở Washington nhận định rằng, quân đội Nga chỉ đơn giản là "Chưa từng trải nghiệm cho loại chiến tranh này" - nghĩa là cuộc chinh phục quốc gia lớn thứ hai châu Âu theo diện tích. Một phần khác của nó là nạn tham nhũng trong hệ thống mua sắm của Nga. Stent graft ở Nga không phải là một lỗi trong hệ thống chính trị của nó hơn là một tính năng; Một cách mà Đại cung điện Kremlin duy trì lòng trung thành của giới tinh hoa là cho phép họ thu lợi từ hoạt động của chính phủ. Mua sắm quân sự không phải là ngoại lệ đối với mô hình tham nhũng phổ biến này và nó đã dẫn đến việc được tiếp cận không đạt tiêu chuẩn với các nguồn cung cấp thiết yếu.

 

Chính sự thiếu chuẩn bị đã khiến lực lượng không quân của Nga gặp khó khăn. Mặc dù đông hơn lực lượng không quân Ukraine khoảng 10 lần, nhưng người Nga đã không thiết lập được ưu thế tung bay trên bầu trời: máy bay của Ukraine vẫn đang hoạt động trên không trung và hệ thống phòng không của họ hầu như vẫn giữ nguyên vị trí.

 

Nhà khoa học chính trị Mỹ Jason Lyall từ Đại học Dartmouth nhận định rằng: "Quân đội Đế quốc Nga không kịp chuẩn bị để vinh quang vẻ vang cuộc chiến này".

 

Có lẽ quan trọng nhất, những người quan sát cận kề cuộc chiến tin rằng, tinh thần người Nga đang phải chịu đựng kém. Bởi vì kế hoạch xâm lược UKraine của Tổng thống Nga Vladimir Putin được giữ bí mật với đại đa số nhân dân Nga, chính phủ có khả năng hạn chế trong việc đưa ra cơ sở tuyên truyền để thúc đẩy binh lính của họ trong nhuệ khí chiến đấu. Lực lượng hiện tại của Nga không hiểu rõ họ đang chiến đấu vì cái gì hoặc tại sao - và đang tiến hành chiến tranh chống lại một quốc gia mà họ có quan hệ tôn giáo, dân tộc, lịch sử và thậm chí có khả năng là gia đình. Trong một quân đội từ lâu đã có vấn đề về tinh thần, đó là công thức dẫn đến thảm họa chiến trường.

 

Nhà khoa học chính trị Mỹ Jason Lyall từ Đại học Dartmouth, người nghiên cứu tinh thần giải thích qua email: "Tinh thần của người Nga xuống thấp đến khó tin. Trước Khi chiến tranh bùng nổ. Các bạn có thể gọi tên nó là: Quân đội Nga không chuẩn bị sẵn sàng để vinh quang vang cuộc chiến này. Tỷ lệ thiết bị bị bỏ rơi hoặc bị bắt giữ cao, báo cáo về thiết bị bị phá hoại và số lượng lớn binh lính đào ngũ (hoặc đơn giản là cắm trại trong rừng) đều là sản phẩm của tinh thần thấp".

 
ukraine (12)

Tổng thống Ukraine Zelensky đã có bài phát biểu trực tuyến trước Quốc hội Mỹ
theo lời mời của Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi, ngày 16/3.
Ảnh: J. Scott Applewhite

 

Sự tương phản với người Ukraine không thể rõ ràng hơn. Họ đang bảo vệ ngôi nhà của họ và gia đình của họ thoát khỏi cuộc xâm lược vô cớ, được dẫn dắt bởi một nhà lãnh đạo có uy tín, người đã có lập trường cá nhân ở thủ đô Kyiv. Tinh thần bất khuất anh dũng kiên cường của người Ukraine là một trong những lý do quan trọng, bên cạnh những vũ khí trang bị tối tân của phương Tây, khiến các hậu duệ của đội đã vượt xa kỳ vọng một cách đáng kể.

 

Bà Olga Oliker - Giám đốc chương trình khu vực châu Âu và Trung Á tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (Bỉ) nói: "Đã trải qua một khoảng thời gian trong sự nghiệp chuyên nghiệp của mình (làm việc) với người Ukraine, không ai, kể cả tôi và chính họ, có ước tính cao như vậy về năng lực quân sự của họ".

 

Một lần nữa, trong số này không có điều nào nhất thiết sẽ còn tồn tại trong suốt cuộc chiến. Tinh thần có thể thay đổi theo diễn biến chiến trường. Và ngay cả khi tinh thần của người Nga vẫn ở mức thấp, họ vẫn có khả năng giành chiến thắng - mặc dù họ có nhiều khả năng làm như thế theo kiểu xấu xí dã man.

 

4. Ý nghĩa chiến tranh như thế nào đối với nhân dân Ukraine?

 

Khi xung đột chiến tranh kéo dài, với thiết kế các chiến thuật Nga đã tập trung, gây tổn thương cho thường dân. Đáng quan tâm nhất, Đế quốc Nga đã cố gắng bao vây các thành phố của Ukraine, cắt đứt các mạch tiếp tế và thoát hiểm trong khi chúng bắn phá bằng pháo binh. Mục đích của chiến lược này là làm suy giảm khả năng sẵn sàng chiến đấu của các lực lượng phòng thủ Ukraine, bao gồm cả việc gây ra nỗi đau hàng loạt cho thường dân. Kết quả là một cơn ác mộng khủng khiếp: một dòng người tỵ nạn Ukraine đáng kinh ngạc và sự đau thương mất mất lớn cho nhiều người trong số những người không muốn rời khỏi quê hương đất nước thân yêu.

 

Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn (United Nations High Commissioner for Refugees, UNHCR) cho biết, hơn 3,8 người Ukraine đã rời khỏi quê hương đất nước và xin tỵ nạn đất khách xứ lạ từ ngày 24 tháng 02 đến ngày 27 tháng 02 vừa qua. Con số này chiếm khoảng 8,8% tổng dân số Ukraine - về tỷ lệ, tương đương với toàn bộ dân số Taxas bị buộc rời khỏi Hoa Kỳ.

 

Một điểm so sánh khác: Năm 2015, bốn năm sau khi cuộc nội chiến Syria và đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng người tỵ nạn toàn cầu, có hơn 4 triệu người tị nạn Syria sống ở các quốc gia lân cận. Cuộc chiến Ukraine đã tạo ra một cuộc di cư quy mô tương tự chỉ trong một tháng, thực sự đã dẫn đến dòng người tỵ nạn lớn tới các quốc gia láng giềng châu Âu. Ba Lan, điểm đến chính của người tỵ nạn Ukraine, hiện đang có hơn 2,3 triệu người Ukraine, một con số lớn hơn toàn bộ dân số của Warsawm thủ đô và thành phố lớn nhất Ba Lan.

 

ukraine (2)
 Bản đồ địa lý hành chính Ukraine. Ảnh: YouYou Zhou và Christina Animashaun cho Vox


 

Đối với những thường dân không thể chạy trốn, tình hình thật thảm khốc. Không có ước tính đáng tin cậy về tổng số thương vong do tai nạn chiến tranh; một ước tính của Liên Hợp Quốc ngày 27 tháng 3 vừa qua đưa ra con số là 1.119 người nhưng cảnh báo rằng: "Số liệu thực tế cao hơn đáng kể 'bởi vì' việc nhận thông tin từ một số địa điểm nơi các cuộc xung đột dữ dội đang diễn ra đã bị trì hoãn và nhiều báo cáo vẫn đang chờ chứng thực".

 

Đánh giá của Liên Hợp Quốc không đổ lỗi cho bên này hay bên kia về những số người bị thương vong, nhưng lưu ý rằng: "hầu hết các thương vong dân sự được ghi nhận là do sử dụng vũ khí chất nổ có phạm vi tác động rộng, bao gồm pháo kích từ pháo hạng nặng và tên lửa phóng nhiều lần, các hệ thống, tên lửa và các cuộc không kích."

 

Chủ yếu là người Nga đang sử dụng những loại vũ khí này trong các khu vực đông dân cư; Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) đã thông báo rằng: "Ban đầu có những dấu hiệu của tội ác chiến tranh" được thực hiện bởi các binh sĩ Nga trong các cuộc tấn công kiểu này và Tổng thống Mỹ Joe Biden đã  tự nhận định rằng Tổng thống Nga Putin là "tội phạm chiến tranh".

 

Không nơi nào có thể nhìn thấy rõ sự tàn phá này hơn thành phố phía nam Mariupol, trung tâm dân cư lớn nhất của Ukraine mà lực lượng vũ trang của Nga đã bao vây. Cảnh quay từ trên không về thành phố Guardian công bố vào cuối tháng 03 vừa qua, cho thấy toàn bộ các khu nhà người dân Ukraine bị phá hủy bởi cuộc bắn phá của Đế quốc Nga:

 

Giữa tháng 03 vừa qua, ba nhà báo của Associated Press - các phóng viên báo quốc tế cuối cùng trong thành phố trước khi họ cũng được sơ tán - đã xoay sở để gửi một công văn mô tả cuộc sống trên mặt đất. Họ báo cáo tổng số bị thương vong là 2.500 người nhưng cảnh báo rằng: "Không thể đếm được nhiều thi thể vì vì các cuộc pháo kích vô tận." Tình hình rất nghiêm trọng:

 

Các cuộc không kích và đạn pháo đã tấn công vào các công sở bệnh viện phụ sản, cứu hỏa, cơ sở tự viện tôn giáo, trường học và nhà dân hoặc các cánh đồng. Đối với ước tính hàng trăm nghìn người còn lại, rất đơn giản là không còn nơi nào để lánh nạn bom đạn chiến tranh. Khắp các đường phố, ngỏ hẻm xung quanh bị khai thác và cảng bị phong tỏa. Thực phẩm đang cạn kiệt và người Nga đã ngừng các nỗ lực nhân đạo để đem quân xâm lược. Mạng lưới điện dường như bị cắt đứt và đường dẫn nước cũng cạn kiệt, với người dân tạm sử dụng băng tuyết để làm nước uống. Thậm chí có một số cha mẹ đành phải để con cái của họ ở tạm bệnh viện, có lẽ hy vọng sẽ cho các trẻ con em của họ một cơ hội sống ở một nơi có điện và nước đàng hoàng.

 

Những thất bại trên chiến trường của quân đội Nga đã đặt ra câu hỏi về năng lực của quân đội Nga trong các cuộc giao tranh ngăn chặn khó khăn; Robert Farley, Giáo sư trường ngoại giao và thương mại quốc tế Patterson, thuộc Đại học Kentucky nói: "Không giống như Quân đội Nga có thể tiến hành 'chiến tranh đô thị' nghiêm trọng." kết quả là, chiếm các thành phố của Ukraine có nghĩa là bao vây họ - bỏ đói họ, hủy hoại ý chí chiến đấu của họ và chỉ di chuyển vào thành phố thích hợp sau khi  dân số của họ không sẵn sàng phản kháng hoặc hoàn toàn không có khả năng chiến đấu.

 

5. Người Nga nghĩ gì về chiến tranh?

 

Chính phủ của Vladimir Putin đã tăng cường các chính sách đàn áp trong cuộc xung đột Ukraine, đóng cửa các cơ sở truyền thông độc lập và chặn quyền truy cập vào Twitter, Facebook và Instagram. Hiện tại, rất khó để hiểu được những gì người Nga bình thường hay giới tinh hoa của đất nước nghĩ gì về cuộc chiến, vì chỉ trích nó có thể dẫn đến một thời gian dài bị bắt tù giam trong ngục thất.

 

Nhưng bất chấp sự mờ ám này, các chuyên gia vẫn quan sát Nga đã phát triển một ý tưởng rộng rãi về những gì đang diễn ra ở đó. Cuộc chiến đã khuấy động một số phe đối lập và tình cảm Tổng thống Nga Vladimir Putin, nhưng nó chỉ giới hạn trong một bộ phận thiểu số, những người không có khả năng thay đổi ý dịnh của Tổng thống Vladimir Putin, chứ chưa nói đến việc lật đổ chế độ của ông.

 

Phần lớn công chúng Nga không chuẩn bị cho chiến tranh, trên thực tế phần lớn quân đội Nga - có lẽ ít như thế. Sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố khởi phát động qua kênh truyền hình quốc gia "chiến dịch quân sự đặc biệt" tại Ukraine, đã có một lượng chỉ trích đáng ngạc nhiên từ những giới tinh hoa Nga nổi tiếng - những nhân vật từ doanh nhân tỷ phú, vận động viên đến những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội. Một nhà báo người Nga, nữ nhà báo Nga Marina Ovsyannikova phản đối cuộc chiến ở Ukraine trực tiếp trên kênh truyền hình nhà nước Nga.

 

Ngày 14 tháng 3 vừa qua, trong chương trình thời sự chính của đài truyền hình nhà nước Nga, nữ nhà báo Nga Marina Ovsyannikova 43 tuổi đã dũng cảm chạy vào hậu cảnh của một chương trình phát sóng của chính phủ, giơ cao một tấm biển kêu gọi ngừng chiến tranh ở Ukraine và nói với người xem: “Các bạn đang bị lừa dối đấy!” Trong vài giây đồng hồ người phụ nữ với tấm áp phích của cô xuất hiện ở phía sau người dẫn chương trình truyền hình. Sau đó chương trình truyền hình bị ngưng lại và hiển thị một chương trình thay thế.

 

Alexis Lerner, một học giả về bất đồng chính kiến ở Nga tại Học viện Hải quân Hoa Kỳ cho biết: "Việc các nhà tài phiệt, các quan chức dân cử khác và những người quyền lực khác trong xã hội công khai lên tiếng phản đối chiến tranh là điều chưa từng thấy.

 

Tại hàng chục thành phố của Nga, đã có nhiều cuộc biểu tình phản đối chiến tranh. Khó có thể biết được có bao nhiêu người đã tham gia vào các cuộc biểu tình này, nhưng nhóm hoạt động nhân quyền OVD Info ước tính rằng hơn hơn 15.000 người Nga đã bị bắt tại các sự kiện kể từ khi bắt đầu khởi sự chiến tranh.

 

Liệu những bùng nổ của tình cảm phản chiến ở cấp độ công chúng và giới tinh hoa có thể gợi ý một cuộc đảo chính hoặc cuộc cách mạng sắp tới nhằm chống chế độ độc tài Vladimir Putin? Các chuyên gia cảnh báo rằng những sự kiện này vẫn khá khó xảy ra.

 

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã thực hiện một công việc hiệu quả khi tham gia vào cái mà các nhà khoa học chính trị gọi là "chống đảo chính". Vladimir Putin đã đặt ra nhiều rào cản - từ việc tạo đặc chủng cho quân đội với các nhân viên phản gián đến việc chia các cơ quan an ninh quốc gia thành các nhóm khác nhau các đồng minh lãnh đạo đáng tin cậy - khiến cho bất kỳ ai trong chính phủ của Vladimir Putin đều khó có thể thành công trong việc chống lại ông.

ukraine (9)
Người dân ở St.Petersburg, Nga, tham gia cuộc mít tinh phản đối hành động
quân sự ở Ukraine, ngày 27/2/2022. Ảnh: Valya Egorshin
 

ukraine (4)
Các nhân viên cảnh sát Nga bắt giữ một phụ nữ tham gia cuộc biểu tình bất hợp pháp
tại Quảng trường Manezhnaya trước Điện Kremlin, ngày 13/3/2022. Ảnh: Contributor
 


Ông Adam Casey, một chuyên gia nghiên cứu về các quốc gia theo chế độ chuyên chế trên thế giới và cũng là một nghiên cứu sinh sau bậc tiến sĩ tại Trung Tâm Weiser Nghiên Cứu Về Các Nền Dân Chủ Đang Trỗi Dậy của đại học University of Michigan, người nghiên cứu về lịch sử các cuộc đảo chính ở Nga và khối Cộng sản cũ cho biết: "Trong một thời gian dài, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chuẩn bị cho sự kiện này và đã thực hiện nhiều hành động phối hợp để đảm bảo rằng ông không bị tổn thương.

 

Tương tự, biến các cuộc biểu tình phản chiến thành một phong trào có ảnh hưởng toàn diên là một mệnh lệnh rất cao".

 

Tiến sĩ Erica Chenoweth, một nhà khoa học chính trị người Mỹ, Giáo sư vể chính sách công tại Đại học Harvard Kennedy, và viện Nghiên cứu Cao cấp Radcliffe, người nghiên cứu các phong trào phản đối chiến tranh, nhận xét rằng: "Thật khó để tổ chức một cuộc biểu tình tập thể lâu dài tại Nga. Chính quyền Vladimir Putin đã hình sự hóa nhiều hình thức biểu tình, đồng thời đóng cửa hoặc hạn chế hoạt động của các nhóm, phong trào và các phương tiện truyền thông được cho là đối lập hoặc liên kết với phương Tây".

 

Nền tảng của tất cả là sự kiểm soát chặt chẽ của Chính quyền Vladimir Putin đối với môi trường truyền thông xã hội. Hầu hết người Nga nhận được tin tức của họ từ các phương tiện truyền thông do Chính quyền Vladimir Putin điều hành, vốn đã đưa ra một chế độ ăn kiêng ổn định các nội dung ủng hộ chiến tranh. Nhiều người trong số họ dường như thực sự tin vào những gì họ nghe thấy: Một cuộc thăm dò ý kiến độc lập cho thấy 58% người Nga ủng hộ chiến tranh.

 

Trước khi xảy ra chiến tranh, Tổng thống Vladimir Putin đã tỏ ra là một nhân vật thực sự nổi tiếng ở Nga. Giới thượng lưu phụ thuộc vào ông bởi vị trí và tài sản của họ; nhiều người dân coi ông là nhân vật cứu tinh nước Nga khỏi sự hỗn loạn của thời kỳ hậu Cộng sản. Một cuộc chiến thảm khốc cuối cùng có thể thay đổi điều đó, thậm chí tỷ lệ sự sụt giảm liên tục trong sự ủng hộ của Chính quyền Vladimir Putin có thể chuyển thành một cuộc đảo chính hoặc cuộc cách mạng vẫn thực sự thấp.

 

6. Vai trò của Mỹ trong cuộc xung đột là gì?

 

Hiện tại, chiến tranh vẫn là sự xung đột giữa Ukraine và Nga. Nhưng Mỹ là bên thứ ba quan trọng nhất, sử dụng một số công cụ mạnh mẽ - không kể đến sự can thiệp quân sự trực tiếp - để hỗ trợ chính nghĩa Ukraine.

 

Bất kỳ đánh giá nghiêm túc nào về sự can thiệp của Mỹ cần phải bắt đầu từ thời hậu Chiến tranh Lạnh những thập niên 1990, khi Mỹ và các đồng minh NATO đưa ra quyết định mở rộng tư cách thành viên liên minh cho các quốc gia Cộng sản trước đây.

 

Trong số này có nhiều quốc gia, một lần nữa cảnh giác với việc bị đặt dưới sự ủng hộ Nga, đã kêu gọi tham gia liên minh, trong đó tất cả các quốc gia liên minh liên quan cam kết bảo vệ bất kỳ quốc gia thành viên nào trong trường hợp bị tấn công.

 

Năm 2008, NATO chính thức thông báo rằng Gruzia và Ukraine - nước Cộng hòa thuộc Liên Xô cũ ngay trước ngưỡng cửa của nga - "sẽ trở thành là thành viên của NATO" vào một ngày trong tương lai chưa xác định. Điều này khiến người Nga tức giận, họ coi sự mở rộng của NATO là mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh của chính họ.

 

Không còn nghi ngờ gì nữa, việc mở rộng NATO đã giúp tạo ra một số điều cơ bản mà theo đó cuộc xung đột hiện tại trở nên khả thi, nhìn chung thúc đẩy chính sách đối ngoại của Chính quyền Vladimir Putin theo hướng chống phương Tây hơn. Một số chuyên gia coi đây là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến quyết định của Chính quyền Vladimir Putin đem quân tấn công Ukraine - nhưng những người khác hoàn toàn không đồng ý, lưu ý rằng tư cách thành viên NATO của Ukraine về cơ bản đã không còn bàn trước chiến tranh và mục tiêu tuyên chiến của Nga không chỉ còn vượt xa hơn việc đơn giản là ngăn chặn sự nỗ lực cỉa NATO và Ukraine.

 

Yoshiko Herrera, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Wisconsin-Madison nói: "Việc mở rộng NATO, Nga không đồng tình hưởng ứng.'Nhưng' Chính quyền Vladimir Putin đã không xâm lược vì NATO mở rộng".

 

Bất kể cuộc tranh luận này đi đến đâu, trong suốt cuộc xung đột là đặc biệt chính sách của Hoa Kỳ rõ ràng: hỗ trợ Ukraine với số lượng lớn viện trợ quân sự trong khi gây áp lực buộc Chính quyền Vladimir Putin phải lùi bước bằng cách tổ chức một loạt các biện pháp trừng phạt kinh tế quốc tế chưa từng có.

 

ukraine (3)

 Các nhà hoạt động chống chiến tranh tuần hành trong cuộc biểu tình
phản đối sự xâm lược của Nga vào Ukraine tại Quảng trường Thời đại, thành phố New York, ngày 26/3.2022. Ảnh: Jimin Kim


 

Về mặt quân sự, các hệ thống vũ khí do Mỹ và châu Âu sản xuất, đã cung cấp và đóng một vai trò quan trọng trong việc cản bước tiến của Đế quốc Nga xâm lược. Ví dụ, hệ thống tên lửa Javelin Mỹ diệt xe tăng là một bệ phóng hạng nhẹ do Mỹ sản xuất cho phép một hoặc hai binh sĩ bộ binh hạ gục một chiếc xe tăng. Phóng lao đã tạo cơ hội cho những người Ukraine vượt trội chiến đấu chống lị áo giáp của Nga, trong quá trình này đã trở thành một biểu tượng phổ biến.

 

Các biện pháp trừng phạt đã được chứng minh là có sức tàn phá tương tự trong lĩnh vực kinh tế.

 

Việc sử dụng rộng rãi các biện pháp trừng phạt, từ việc có thể đóng băng tài sản tại các ngân hàng chủ chốt của Nga khỏi Mạng lưới Viễn thông Tài chính Liên ngân hàng (WIFT) cho đến lệnh cấm nhập khẩu của Mỹ đối đối với việc hạn chế kinh doanh với các thành viên cụ thể của giới thượng lưu Nga. Việc đóng băng tài sản của ngân hàng trung ương Nga đã được chứng minh là một công cụ đặc biệt gây tổn hại, phá hỏng khả năng của Nga trong việc đối phó với sự sụp đổ giá trị của đồng rup, tiền tệ của nước này. Do đó, nền kinh tế Nga dự kiến năm nay sẽ giảm 15% nạn thất nghiệp hoàng loạt.

 

Mỹ có thể hành động nhiều hơn nữa, đặc biệt là khi đáp ứng yêu cầu của Ukraine đối với máy bay chiến đấu mới. Vào tháng 03 vừa qua, Washington đã bác bỏ kế hoạch chuyển giao máy bay MiG-29 của Ba Lan cho Ukraine thông qua căn cứ Không quân Mỹ ở Đức, cho rằng hành động này có thể là hành động quá khiêu khích. Nhưng sự cố máy bay MiG-29 là một ngoại lệ hơn là quy luật. Nhìn chung, Mỹ luôn sẵn sàn thực hiện các bước đi mạnh mẽ để trừng phạt Nga và hỗ trợ cho nỗ lực chiến tranh ở Ukraine.

 

7. Phần còn lại của thế giới phản ứng như thế nào trước hành động của Nga?

 

Nhìn bề ngoài, dường như thế giới khá thống nhất đằng sau chính nghĩa Ukraine. Ngày 24 tháng 03 vừa qua, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua nghị quyết kêu gọi Nga chấm dứt chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường viện trợ nhân đạo cho Ukraine, nghị quyết lên án cuộc xâm lược của Nga với tỷ lệ khổng lồ 141-5 (với 35 phiếu trắng). Nhưng cuộc bỏ phiếu của Liên Hợp Quốc che dấu rất nhiều bất đồng, đặc biệt là giữa các quốc gia lớn nhất và có ảnh hưởng nhất trên thế giới - sự khác biệt không phải lúc nào cũng nằm gọn trong ranh giới giữa dân chủ và độc tài.

 

Có lẽ không có gì đáng ngạc nhiên khi các lập trường chống Nga và thân Ukraine tích cực nhất có thể được tìm thấy ở châu Âu và rộng hơn là phương Tây. Các thành viên EU và NATO, ngoại trừ HungaryThổ Nhĩ Kỳ, đã mạnh mẽ ủng hộ nỗ lực chiến tranh của UKraine và thực hiện các biện pháp trừng phạt đối với Nga (một đối tác thương mại lớn). Đây là sự thể hiện mạnh mẽ nhất về sự thống nhất của châu Âu kể từ sau Chiến tranh Lạnh, một điều mà nhiều nhà quan sát coi là dấu hiệu cho thấy cuộc xâm lược của Chính quyền Vladimir Putin đã phản ứng tác dụng.

 

Cộng hòa Liên bang Đức có mối quan hệ thương mại quan trọng với Nga và có truyền thống hòa bình thời hậu Đệ nhị Thế chiến, có lẽ là trường hợp nổi bật nhất. Gần như chỉ qua một đêm, cuộc xâm lược của Nga đã thuyết phục được Thủ tướng Dức Olaf Scholz ủng hộ việc tái vũ trang, đưa ra đề xuất tăng hơn gấp ba lần ngân sách quốc phòng của Đức vốn được công chúng Đức ủng hộ rộng rãi.

 

"Thực sự nó mang tính cách mạng". Sophia Besch, nhà nghiên cứu cấp cao của Trung tâm Cải cách châu Âu ở Berlin nói với đồng nghiệp của tôi Jen Kirby.  "Trong bài phát biểu của Thủ tướng Đức Olaf Scholz, đã đảo ngược rất nhiều điều mà chúng tôi nghĩ là không thể thay đổi trong chính sách quốc phòng Đức".


ukraine (5)
Hàng nghìn người biểu tình ủng hộ châu Âu ở Ukraine đã cố gắng xông vào tòa nhà chính phủ ở thủ đô Kiev

 
ukraine (6)
 Hàng nghìn người tham gia cuộc biểu tình phản chiến ở Dusseldorf, Đức, ngày 5/3/2022. Ảnh: Ying Tang

 

Mặc dù Thủ tướng Đức Olaf Scholz đã từ chối cấm hoàn toàn việc nhập khẩu dầu và khí đốt của Nga, nhưng ông đã chặn đường ống khí đốt Nga  Nord Stream 2 và cam kết thực hiện một chiến lược lâu dài nhằm loại bỏ Đức khỏi nguồn năng lượng của Nga. Tất cả các dấu hiệu cho thấy Nga đang đánh thức một gã khổng lồ đang ngủ yên - tạo ra một kẻ thù kinh tế và quân sự hùng mạnh ở trung tâm lục đại châu Âu.

 

Ngược lại, trong số các cường quốc lớn toàn cầu thì Trung Cộng lại là nước thân Nga.

 

Hai quốc gia, bị ràng buộc chung mối quan hệ đối với một trật tự thế giới do Mỹ thống trị, trong những năm gần đây đã ngày càng trở nên gần gũi.Tuyên truyền của Trung Cộng chủ yếu dựa vào đường lối của Nga về cuộc chiến Ukraine. Tình báo CIA Mỹ, trong suốt cuộc khủng hoảng vốn có độ chính xác đáng kể, tin rằng Nga đã yêu cầu hỗ trợ quân sự và tài chính từ Bắc Kinh, vốn chưa được cung cấp nhưng có thể sắp xảy ra.

 

Điều này cho thấy, có thể phóng đại mức độ mà Trung Cộng đã đứng về phía Nga. Trung Cộng có một cam kết mạnh mẽ về chủ quyền quốc gia - nền tảng của quan điểm của họ đối với Đài Loan là hòn đảo này thực sự là lãnh thổ của Trung Cộng - điều này khiến cho việc ủng hộ toàn diện cuộc xâm lược trở nên khó xử về mặt ý thức hệ. Có rất nhiều cuộc tranh luận đáng chú ý giữa các chuyên gia chính sách Trung Cộng và công chúng, với một số nhà phân tích công khai ủng hộ việc Trung Cộng áp dụng đường lối trung lập hơn về cuộc xung đột.

 

Hầu hết các quốc gia khác trên toàn cầu nằm ở đâu đó trên dải phân cách giữa phương Tây và Trung Cộng. Bên ngoài châu Âu, chỉ một số ít các quốc gia chủ yếu thân Mỹ - như Hàn Quốc, Nhật Bản và Australia - đã tham gia chế độ trừng phạt quốc tế. Phần lớn các quốc gia ở châu Á, Trung Đông, châu Phi và châu Mỹ Latinh không ủng hộ cuộc xâm lược, nhưng vì nó cũng sẽ không trừng phạt Nga.

 

Có lẽ Ấn Độ là quốc gia thú vị nhất trong thể loại này. Trong quá khứ gần đây, một nền dân chủ châu Á đang trỗi dậy đã xung đột dữ dội với Trung Cộng, nước này có lý do chính đáng để thể hiện mình là một đối tác Hoa Kỳ trong việc bảo vệ tự do. Tuy nhiên, Ấn Độ cũng phụ thuộc nhiều vào vũ khí do Nga sản xuất để tự vệ và hy vọng sử dụng mối quan hệ với Nga để hạn chế quan hệ đối tác với Nga-Trung Cộng. Cũng cần lưu ý rằng Thủ tướng Ấn Độ, Narendra Modi, khuynh hướng chuyên quyền mạnh mẽ.

 

Kết quả của tất cả những điều này là hành động cân bằng gợi nhớ đến cách tiếp cận “không liên kết” trong Chiến tranh Lạnh của Ấn Độ: từ chối đứng về phía Nga hoặc Mỹ trog khi cố gắng duy trì mối quan hệ tốt đẹp giữa hai cường quốc. Nhận thức của Ấn Độ về lợi ích chiến lược của mình, hơn là quan điểm hệ tư tưởng về dân chủ, dường như đang định hình phản ứng của nước này đối với cuộc chiến - có thể là trường hợp của khá nhiều quốc gia trên thế giới.

 

8. Cuộc chiến này có thể châm ngòi nổ cho Đệ tam Thế chiến?

 

Câu trả lời cơ bản, đáng sợ cho câu hỏi này là: Cuộc xâm lược Ukraine đã khiến chúng ta có nguy cơ lớn nhất về một cuộc chiến tranh giữa trong nhiều thập kỷ NATO-Nga.

 

Câu trả lời có phần an ủi và sắc thái hơn là rủi ro tuyệt đối vẫn tương đối thấp, miễn là không có sự tham gia trực tiếp của NATO vào cuộc xung đột, điều mà  chính quyền Joe Biden đã nhiều lần loại trừ. Mặc dù chính quyền Joe Biden nói rằng: "Người đàn ông này 'Putin' không thể tiếp tục nắm quyền" trong một bài phát biểu vào cuối tháng 03 vừa qua, cả các quan chức Tòa Bạch ốc và sau đó bản thân Tổng thống Mỹ Joe Biden đều nhấn mạnh rằng chính sách của Mỹ không phải là thay đổi chế độ ở Nga.

 

Jeffrey Lewis, chuyên gia vũ khí, giáo sư viện nghiên cứu quốc tế Middlebury (Mỹ), cho biết: "Ngay bây giờ mọi thứ đang ổn định bởi ý nghĩa vũ khí hạt nhân. Ngay khi NATO tham gia, phạm vi của cuộc chiến càng mở rộng."

 

Về lý thuyết, sự hỗ trợ quân sự của Mỹ và NATO cho Ukraine có thể mở ra cánh cửa leo thang: Ví dụ, Nga có thể tấn công một kho quân sự ở Ba Lan chứa vũ khí được sử dụng cho UKraine. Nhưng trên thực tế, điều này khó xảy ra: Dường như người Nga không muốn một cuộc chiến tranh rộng hơn với NATO có nguy cơ vũ khí hạt nhân leo thang và do đó, họ đã tránh các cuộc tấn công xuyên biên giới ngay cả khi nó có thể phá hủy các lô hàng cung cấp cho Ukraine.

 

Vào đầu tháng 03 vừa qua, Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ đã mở một đường dây liên lạc trực tiếp với quốc gia đồng cấp của Nga để tránh bất kỳ loại ngẫu nhiên xung đột nào. Không rõ điều đó hoạt động tốt như thế nào - một số báo cáo cho thấy người Nga không trả lời các cuộc gọi của Mỹ - nhưng có một lịch sử lâu dài về đối thoại hiệu quả giữa các đối thủ đang chiến đấu với nhau thông qua các lực lượng ủy nhiệm.

 

Giáo sư James Wright, Chủ tịch Nghiên cứu Xuyên Quốc gia, Phó Giáo sư chuyên khoa Chính phủ tại Đại học Dartmouth, Hoa Kỳ nói với tôi rằng: "Các quốc gia thường hợp tác để giữ giới hạn trong các cuộc chiến của họ, ngay cả khi họ chiến đấu với nhau một cách bí mật. Mặc dù luôn có nguy cơ chiến tranh leo thang ngoài ý muốn, nhưng các ví dụ lịch sử như Việt Nam, Afghnistan (những năm 1980), lại Afghnistan (sau năm 2001) và Syria cho thấy rằng các cuộc chiến tranh có thể xảy ra 'trong giới hạn'."

 
ukraine (11)
Tổng thống Mỹ Biden gặp các đồng minh NATO tại Ba Lan vào ngày 25/3.2922
khi họ phối hợp phản ứng trước cuộc chiến của Nga ở Ukraine. Ảnh: Jeff J Mitchell


 

Nếu Mỹ và NATO quan tâm đến lời kêu gọi của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy về việc áp đặt cái gọi là 'vùng cấm bay' trên bầu trời Ukraine, tình hình sẽ thay đổi đáng kể.  Vùng cấm bay là cam kết tuần tra và nếu cần thiết, bắn hạ máy bay quân sự bay trong khu vực đã tuyên bố, tóm lại là nhằm mục đích bảo vệ thường dân. Tại Ukraine, điều này có nghĩa là Mỹ và các đồng minh NATO của họ cử máy bay phản lực đến tuần tra bầu trời Ukraine - và sẵn sàng bắn hạ bất kỳ máy bay nào của Nga xâm nhập vào không phận được bảo vệ. Từ đó, nguy cơ xảy ra xung đột hạt nhân trở nên cao đến mức đáng sợ.

 

Về mặt thông thường, Đế quốc Nga đã thừa nhận mình đã thua kém so với NATO; Học thuyết quân sự của nó,  từ lâu đã hình dung việc sử dụng vũ khí hạt nhân trong cuộc chiến với liên minh phương Tây. Trong một tuyên bố rạng sáng tại Nga trên truyền hình ngày 24/02/2022, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố dùng vũ lực với Ukraine và yêu cầu quân đội nước này hạ vũ khí. Bất kỳ sự can thiệp nào của quốc tế vào cuộc xung đột đều phải trả giá bởi đòn trả đũa bởi vũ khí hạt nhân. Tổng thống Putin nói: "Với bất kỳ ai đang muốn can thiệp từ bên ngoài - nếu làm điều đó thì người đó sẽ lãnh chịu hậu quả chưa từng có trong lịch sử."

 

Chính quyền Joe Biden đang xem xét những mối đe dọa này một cách nghiêm túc. Nhiều khi Đại cung điện Kremlin không thực hiện các nhiệm vụ cung cấp của NATO cho UKraine, Tòa Bạch Ốc đã thẳng thừng bác bỏ khu vực cấm bay hoặc bất kỳ hình thức can thiệp quân sự trực tiếp nào khác.

 

Ngày 11 tháng 03 vừa qua, Tổng thống Mỹ Joe Biden nói: "Chúng tôi sẽ không gây chiến chống lại Nga ở Ukraine. Xung đột trực tiếp giữa NATO và Nga là Đệ tam Thế chiến, điều mà chúng ta phải cố gắng ngăn chặn."

Điều này không có nghĩa là nguy cơ xảy ra một cuộc chiến tranh rộng lớn hơn là bằng không. Tai họa khôn lường xảy ra và các quốc gia có thể bị cuốn hút vào cuộc chiến chống lại sự phán xét tốt nhất của các nhà lãnh đạo của họ. Lập trường chính trị và tính toán rủi ro cũng có thể thay đổi: Nếu Nga bắt đầu thua nặng và sử dụng vũ khí hạt nhân nhỏ hơn đối với các lực lượng Ukraine (được gọi là vũ khí hạt nhân "chiến thuật"), Tổng thống Mỹ Joe Biden cảm thấy có thể cần phải đáp trả theo một cách tương đối tích cực. Phần lớn phụ thuộc vào việc Mỹ và Nga tiếp tục thể hiện một mức độ kiềm chế nhất định.

 

9. Chiến tranh có thể kết thúc như thế nào?

 

Các cuộc chiến tranh thường không kết thúc với sự thất bại toàn diện của bên này hay bên kia. Thông thường hơn, có một số hình thức dàn xếp thương lượng - ngừng bắn hoặc hiệp ước hòa bình lâu dài hơn - trong đó hai bên đồng ý ngừng chiến đấu theo một loạt các điều khoản được cả hai bên đồng ý ký thỏa thuận.

 

Có thể cuộc xung đột Ukraine trở thành một ngoại lệ: tinh thần của Nga sụp đổ hoàn toàn, trên chiến trường dẫn đến thất bại thảm hại, hoặc Nga giáng quá nhiều đau đớn khiến Ukraine gục ngã. Nhưng hầu hết các nhà phân tích tin rằng, cả hai đều không có khả năng đặc biệt là theo cách mà cuộc chiến đã diễn ra cho đến nay.

 

Michael Kofman, chuyên gia về quân sự Nga tại think tank CNA nhận định."Tôi cho rằng họ đang dành 48 tiếng đầu tiên để đánh giá về sự phản kháng của Ukraine và từ đó có kế hoạch tăng cường lực lượng, cũng như xem xét hướng tiến công ban đầu có hiệu quả như thế nào để quyết định các địa điểm sẽ tập hợp lực lượng. Dù họ có đổ bao nhiêu hỏa lực quân sự vào đó 'người Nga' sẽ không thể đạt được sự thay đổi chế độ hoặc một số mục tiêu theo chủ nghĩa tối đa của họ".

 

Một thỏa thuận thương lượng là cách có thể nhất để cuộc xung đột kết thúc. Các cuộc đàm phán hòa bình giữa hai bên đang diễn ra và một số báo cáo cho thấy chúng đang có kết quả.

 

Ngày 28 tháng 02 vừa qua, tờ Financial Times đã báo cáo tiến bộ đáng kể về một dự thảo thỏa thuận bao gồm các vấn đề từ bỏ việc UKraine trở thành là thành viên của NATO đến việc "phi phát xít hóa" Ukraine. Ngày hôm sau, Nga cam kết giảm sử dụng vũ lực ở miền bắc Ukraine như một dấu hiệu cho thấy cam kết của họ đối với các cuộc đàm phán.

 

Tuy nhiên, các quan chức Mỹ đã công khai nghi ngờ về sự nghiêm túc của Nga trong các cuộc đàm phán. Ngay cả khi Nga cam kết đạt được một giải pháp, thì ma quỷ luôn ở trong chi tiết với những thứ này - và có rất nhiều rào cản cản trở một giải pháp thành công.

 


ukraine (10)
Những người sơ tán Ukraine đứng xếp hàng chờ được vận chuyển tiếp tại cửa khẩu Medyka
gần biên giới Ukraine-Ba Lan vào ngày 29/3/2022. Ảnh: Angelos Tzortzinis/AFP

 

Dùng NATO. Người Nga muốn có một cam kết đơn giản rằng Ukraine sẽ vẫn "trung lập" - không đứng ngoài các khối an ninh nước ngoài. Theo tờ Financial Times, Dự thảo Thỏa thuận hiện tại, không loại trừ Ukraine với tư cách là thành viên của NATO, nhưng nó cho phép UKraine gia nhập EU. Nó cũng cam kết ít nhất 11 quốc gia, bao gồm cả Hoa Kỳ và Trung Cộng, sẽ hỗ trợ Ukraine nếu nước này bị tấn công một lần nữa. Điều này sẽ đặt Ukraine trên một nền tảng an ninh vững chắc hơn nhiều so với trước chiến tranh - một chiến thắng cho UKraine và thất bại cho Nga, một điều mà cuối cùng Tổng thống Nga Vladimir Putin có thể kết luận là không thể chấp nhận được.

 

Một vấn đề gia góc khác - có lẽ là gai góc nhất - là tình trạng của Crimea và hai nước Cộng hòa ly khai do Nga hỗ trợ ở miền đông UKraine. Người Nga muốn Ukraine công nhận việc sáp nhập Crimea và sự độc lập của các khu vực Donetsk và Luhansk; Ukraine tuyên bố cả ba là một phần lãnh thổ của mình. Có thể tưởng tượng được một số thỏa thuận hiện ở đây - có thể là một cuộc trưng cầu dân ý được quốc tế giám sát ở mỗi vùng lãnh thổ - nhưng điều này sẽ như thế nào thì không rõ ràng.

 

Việc giải quyết những vấn đề này có thể sẽ phụ thuộc khá nhiều vào diễn biến của cuộc chiến. Mỗi bên càng tin rằng mình có cơ hội tốt để cải thiện vị trí chiến trường và đạt được đòn bẩy trong các cuộc đàm phán, thì một trong hai bên sẽ càng có ít lý do để nhượng bộ bên kia nhân danh kết thúc giao tranh.

 

Và ngay cả khi họ đi đến một thỏa thuận bằng cách nào đó, nó có thể không kết thúc.

 

Về phía Ukraine, các lực lượng dân quân cực đoan có thể hoạt động để phá hoại bất kỳ thỏa thuận nào với Nga mà họ cho rằng đã tổn phí quá nhiều, như họ đã đe dọa trong các cuộc đàm phán trước chiến tranh nhằm ngăn chặn sự xâm lược của Nga.

 

Về phía Nga, một thỏa thuận chỉ tốt như lời của Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ngay cả khi nó bao gồm các điều khoản nghiêm ngặt được thiết kế để tăng chi phí cho các hành động xâm lược trong tương lai, như lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế, điều này có thể không ngăn cản Putin vi phạm thỏa thuận.

 

Xét cho cùng, cuộc xâm lược này, bắt đầu bằng việc Tổng thống Nga Vladimir Putin phát động một cuộc xâm lược có vẻ như sẽ làm tổn thương nước Nga về lâu dài. Putin đã kéo thế giới vào mớ hỗn độn này; khi nào và làm thế nào để thoát khỏi nó cũng phụ thuộc rất nhiều vào quyết dịnh của Putin.

 

Tác giả Zack Beauchamp, phóng viên cấp cao của Vox - Understand the News, nơi anh đưa tin về chính trị và hệ tư tưởng toàn cầu, là người hướng dẫn chương trình Worldly, podcast của Vox - Understand the News về chính sách đối ngoại và quan hệ quốc tế.

 

Tác phẩm của anh tập trung vào sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy trên khắp phương Tây, vai trò của bản sắc trong nền chính trị Hoa Kỳ và cách các hệ tư tưởng rìa định hình xu hướng chủ đạo. Trước khi đến với Vox - Understand the News, anh đã biên tập TP Ideas, một phần của Think Progress dành cho những ý tưởng định hình thế giới chính trị của chúng ta.

 

Lip video

 

Giải đáp 9 Câu hỏi Hóc búa nhất về Chiến sự giữa Nga-Ukraine

https://www.youtube.com/watch?v=yFr-rqbfOqM

 

Tổng thống Nga Putin giải trình Chiến sự Nga-Ukraine

https://www.youtube.com/watch?v=MVu8QbxafJE&t=2s

 



Cảnh quay bằng máy bay không người lái cho thấy cuộc chiến Nga xâm lược Ukraine tàn phá quy mô ở thành phố Mariupol, Ukraine

https://www.youtube.com/watch?v=EDJVeO_Mw0g&t=1s

 


Tác giả Zack Beauchamp

Biên dịch Thích Vân Phong

(Nguồn: Vox - Understand the News)

 

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
20/05/2022(Xem: 803)
Chín mươi tuổi thọ nguyện thơm lan Tâm Thái ung dung hướng đạo nhàn Niệm Phật lần tràng xa bến khổ Trì kinh thính pháp dưỡng tâm an Nguồn ân đức tỏa tình tươi thắm Cội nghĩa tình che đức vẹn toàn Phước báu vun trồng sen tịnh ngát Chúc mừng Phật Tử thọ an khang
16/05/2022(Xem: 230)
Phật ở trong ta tìm đâu xa. Mỗi ngày nói thiện Phật đó mà. Oai nghi cử chỉ hành tâm Phật. Là mừng Đức Phật hiện Ta bà.
15/05/2022(Xem: 204)
Quê hương tôi, cuối miền Trung nước Việt. Mặt nhìn ra cửa ngõ Thái bình dương. Lưng dựa kề vách đá của trường sơn. Chân duỗi thẳng về miền nam yêu dấu.
14/05/2022(Xem: 169)
Phật đản lại về khắp thế gian. Ban vui cứu khổ, độ nhân hoàng. Quay về nương tưa ba ngôi báu. Cuộc sống đời thường phước vĩnh an. "Tất cả chúng sanh không nghiệp sát,
08/05/2022(Xem: 237)
Mẹ tôi Ai căng ngực sữa nuôi tôi Ru cho tôi nghỉ tay thời ấp ôm Má tôi ai đặt nụ hôn? Chính là Mẹ quý, tôi luôn yêu hoài.
08/05/2022(Xem: 323)
Mừng vui chào đón Phật đản về Từ chốn thị thành đến thôn quê Lâm Tỳ Ni Uyển hoa đua nở Vô Ưu tỏa ngát đón Phật về.
07/05/2022(Xem: 463)
Kính trân trọng chúc mừng “Ngày của Mẹ”. Trước mừng thọ … thế hệ 3X, 4X, 5X khắp muôn nơi Hy sinh, chịu đựng…vật vã một đời Chứng kiến…hai thế kỷ trải dài năm tháng !
06/05/2022(Xem: 283)
Phật đang ở cuối chân trời Nơi đây con thấy cả bầu trời xanh. Vui mừng diện kiến Như Lai, Môi cười tỏa rạng, Như Lai cũng cười (Thơ của Thanh Phi, hình ảnh của Hoàng Lan)
05/05/2022(Xem: 236)
Con là cựu Nữ sinh Trưng Vương Nghe tin Thầy Tá đã lên đường Xã Báo Thân trăm tuổi Đại Thọ Cả Trưng Vương Trường kính tiếc thương!
01/05/2022(Xem: 462)
Mỗi năm mồng bốn tháng tư .. …..ngày lễ vía Đức Văn Thù Sư Lợi! Từ chuyện Ngài A Nan gặp nạn (1) …đến Duy Ma Cật về bản thể Thân, Tâm. Có trí tuệ siêu việt …chuyển hoá mọi sai lầm Và ngôn ngữ vượt ngoài phạm trù …tư biện !
facebook youtube google-plus linkedin twitter blog
Nguyện đem công đức này, trang nghiêm Phật Tịnh Độ, trên đền bốn ơn nặng, dưới cứu khổ ba đường,
nếu có người thấy nghe, đều phát lòng Bồ Đề, hết một báo thân này, sinh qua cõi Cực Lạc.

May the Merit and virtue,accrued from this work, adorn the Buddhas pureland,
Repay the four great kindnesses above, andrelieve the suffering of those on the three paths below,
may those who see or hear of these efforts generates Bodhi Mind, spend their lives devoted to the Buddha Dharma,
the Land of Ultimate Bliss.

Quang Duc Buddhist Welfare Association of Victoria
Tu Viện Quảng Đức | Quang Duc Monastery
Senior Venerable Thich Tam Phuong | Senior Venerable Thich Nguyen Tang
Address: Quang Duc Monastery, 105 Lynch Road, Fawkner, Vic.3060 Australia
Tel: 61.03.9357 3544 ; Fax: 61.03.9357 3600
Website: http://www.quangduc.com ; http://www.tuvienquangduc.com.au (old)
Xin gửi Xin gửi bài mới và ý kiến đóng góp đến Ban Biên Tập qua địa chỉ:
quangduc@quangduc.com , tvquangduc@bigpond.com
KHÁCH VIẾNG THĂM
82,905,146