Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   

34. Kinh Thập Thượng (Dasuttara-sutta )

17/05/202014:48(Xem: 44)
34. Kinh Thập Thượng (Dasuttara-sutta )

TAM TẠNG THÁNH KINH PHẬT GIÁO

TẠNG KINH (NIKÀYA)
Thi Hóa
TRƯỜNG BỘ KINH
(Dìgha Nikàya)
Tập III
Hòa Thượng THÍCH MINH CHÂU
Dịch sang tiếng Việt từ Tam Tạng Pàli
Chuyển thể Thơ: Giới Lạc MAI LẠC HỒNG
NHÀ XUẤT BẢN PHƯƠNG ĐÔNG PL. 2555 - DL 2010


34. Kinh

THẬP THƯỢNG

(Dasuttara-sutta )

 

Như vậy, tôi nghe :

 

 1.       Một thời nọ Thế Tôn Ứng Cúng 

          Du hành cùng Đại Chúng tịnh, hòa

              Khoảng năm trăm vị Tăng Già

       Đến an trú tại Chăm-Pa (1)  thành này

          Gáp-Ga-Ra (2), hồ đây đẹp lạ

          Cũng có tên Già-Giá Liên trì.

              Gội nhuần ân đức từ bi

       Cỏ cây tốt đẹp đương thì trổ hoa.

 

          Ngài Sa-Ri-Pút-Ta  (3) Tôn-giả

          Đã tập họp tất cả Chúng Tăng

              Thay Phật thuyết giảng chánh chân

       Những pháp tối thượng muôn phần  an như.

          Ngài lên tiếng : “ Này chư Hiền-giả ! ”

          Chư Tỷ Kheo đáp trả lời ngài.

 

    “ Này chư Hiền-giả ! Hôm nay

        Ta nói Thập Thượng Pháp này minh quang

        Là pháp đưa đến Niết-bàn

        Diệt trừ đau khổ đeo mang sớm chiều

        Giải thoát triền phược mọi điều.

 

 2.   Các vị ! Một Pháp có nhiều thiết thân

    _______________________________          

(1) : Champa, âm là Chiêm Bà . (2) :Gaggara : Già-gia Liên trì.

(3) :Tôn Giả  Sariputta – tức là Xá-Lợi-Phất  hay Xá-Lợi Tử ; là

       vị Đại Đệ Tử  của Đức Phật -  Trí Tuệ Đệ Nhất .

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  386      

 

      –  Nhiều tác dụng ; Pháp cần tu tập ;            

      –  Một pháp cần phải gấp biến tri ;

          –  Một pháp cần đoạn trừ đi ;

   –  Pháp chịu tai hại, đồng thì lầm sai ;

      –  Một pháp đưa đến ngay thù thắng ;

      –  Pháp thượng đẳng khó thể nhập đây ;

          –  Một pháp cần sanh khởi ngay ;

   –  Một pháp cần được đủ đầy thắng tri ;

      –  Một pháp cần có thì tác chứng.

 

     a)  Một pháp nào tác dụng có nhiều ?

              Là bất phóng dật sớm chiều

       Đối với thiện pháp mọi điều chánh chân.

 

     b)  Một pháp nào phải cần tu tập

          Câu hữu gấp khả ý Niệm thân.

 

         c)  Thế nào là một pháp cần

       Phải biến tri ? Pháp ấy dần hiểu ra :

          Xúc hữu lậu cùng là hữu thủ.

 

     d)  Một pháp nào cần chủ động trừ ?

              Ngã mạn – cần phải đoạn trừ,

       Đó là tánh xấu do từ bản thân.

 

     e)  Một pháp nào chịu phần tai hại ?

          Là bất chánh tác ý nhằm vào.

 

        f)   Một pháp thù thắng là sao ?

       Chân chánh tác ý thanh cao bội phần.

 

     g)  Một pháp nào khó phần thể nhập ?

          Là Vô gián tâm định sâu xa.

 

        h)  Một pháp cần sanh khởi

       Bất động trí ấy trải qua mọi thì.

 

     j)  Một pháp cần thắng tri, biết tới :    

 

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  387      

 

          Hữu tình an trú bởi uống ăn.

 

         k)  Thế nào một pháp cho rằng

       Cần được tác chứng, phải hằng lưu tâm ?

          Đó là bất động tâm giải thoát,

          Đem lợi lạc và cả an lành.

 

              Như vậy mười Pháp đành rành

       Lần lượt như thế, thực hành sâu xa

          Là thực, chân, cùng là như thị

          Không phải không như thị điều này,

              Đã được Thiện Thệ Như Lai

       Giác ngộ, tuyên thuyết pháp ngài chứng tri. 

 

 3.       Pháp hành trì, nói về Hai Pháp

          Được Thế Tôn thuyết pháp đủ đầy

          –  Pháp nhiều tác dụng, có hai ;                   

   –  Hai pháp tu tập ; –  Có hai pháp cần

          Phải biến tri ;      –  Hai cần trừ diệt ;

      –  Hai pháp biết tai hại vô lường ;

          –  Hai pháp thù thắng, an tường ;

   –  Pháp thường sanh khởi cho thường, có hai ;

      –  Pháp thắng tri có hai, bền vững

      –  Hai pháp cần tác chứng mọi điều.

  

         a)  Hai pháp tác dụng có nhiều

       Niệm và tỉnh giác – đạt điều thanh cao.

     b)  Hai pháp nào phải cần tu tập ?

          Chỉ và quán – đề cập hành trì.

         c)  Hai pháp nào cần biến tri ?

       Là danh và sắc – liễu tri từng phần.

     d)  Hai pháp nào phải cần diệt mãi ?

          Vô minh và hữu ái thuộc vào.

         e)  Chịu phần tai hại pháp nào ?

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  388      

 

       Ác ngôn, ác hữu  - khiến bao khổ sầu. 

      f)  Hai pháp nào hướng vào thù thắng ?

          Hiểu chắc chắn : Thiện hữu, thiện ngôn.

         g)  Thế nào hai pháp vẫn còn 

       Rất khó thể nhập, dập dồn âu lo ?

          Nhân và duyên – làm cho ác nhiễm

          Loài hữu tình ; vốn hiếm hiểu rành.

              Nhân, duyên cũng làm tịnh thanh

       Hữu tình các loại tâm lành chánh chân.

      h)  Hai pháp nào phải cần sanh khởi ?

          Tận trí với vô sanh trí ni.

          j)  Hai pháp nào cần thắng tri

       Hữu-vi-giới với vô-vi-giới phần.

      k)  Hai pháp nào phải cần tác chứng

          Pháp bền vững : Giải thoát và minh.

 

              Vậy, Hai Mươi Pháp đành rành

       Lần lượt như thế, thực hành sâu xa

          Là thực, chân, cùng là như thị

          Không phải không như thị điều này,

              Đã được Thiện Thệ Như Lai

       Giác ngộ, thuyết giảng đủ đầy, cao siêu. 

 

 4.   a) Ba Pháp nào có nhiều tác dụng  ?       

          Giao thiệp đúng với những thiện nhân ;

              Nghe diệu pháp ; hành tinh cần

       Pháp và tùy pháp ; mọi phần chánh chân.

 

      b)  Ba pháp nào phải cần tu tập ?

          Là Ba Định, hành thật đủ đầy :

          –  Hữu-tầm-hữu-tứ-định đây,       

   –  Vô-tầm-hữu-tứ-định này chú tâm,

      –  Cùng vô-tầm và vô-tứ-định.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  389      

 

     c)  Cần biến tri ở chính pháp này :

              Ba thọ : Lạc & khổ-thọ đây ;

       Bất-lạc-bất-khổ-thọ này an như.

 

     d)  Ba pháp nào đoạn trừ là phải ?

          Là dục-ái ; hữu-ái – các phần

              Cùng phi-hữu-ái, diệt phăng.

 

  e)  Thế nào ba pháp chịu phần nguy tai ?

          Bất thiện căn ở đây ba thứ

          Theo thứ tự : Tham-bất-thiện-căn ;

              Sân và Si-bất-thiện-căn.

 

  f)  Đưa đến thù thắng ba phần ra sao ?

          Ba thiện căn dựa vào ngôn ngữ

          Theo thứ tự : Vô-tham-thiện-căn ;

              Vô sân & vô-si-thiện-căn.

 

  g)  Pháp khó thể nhập ba phần kể ra

          Chính đó là Ba xuất yếu giới :

      –  Xuất-ly khỏi dục-vọng tế, thô      

              Tức là ly dục bày phô ;

   –  Xuất-ly-sắc-pháp, tức vô sắc này ;  

      –  Phàm pháp gì hữu vi, hiện hữu

          Do duyên khởi ; thành tựu xuất ly

              Ra khỏi pháp ấy tức thì

       Tức là diệt. Thể nhập thì khó thay !

 

     h)  Ba pháp này phải cần sanh khởi :

          Là Ba Trí : Trí đối tương lai ;

              Trí đối với quá khứ dày ;

       Trí đối hiện tại – như vầy có ba.

 

      j)  Thế nào là Thắng Tri ba pháp ?

          Thì câu đáp : chính Ba giới, là :

              Dục-giới ; Sắc-giới trải qua

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  390      

 

       Cùng Vô-sắc-giới – hằng hà vào ra.

 

     k)  Thế nào là pháp cần tác chứng ?

          Ba trí minh, hiểu đúng, liễu tri :

          –  Đó là Túc-mạng-trí-minh ;

   –  Hữu-tình-sinh-diệt-trí-minh ; tường trình

      –  Chư lậu-tận-trí-minh ; phải đạt.

          Là ba pháp cần tác chứng rành.

 

              Vậy, Ba Mươi Pháp đành rành

       Lần lượt như thế, thực hành sâu xa

          Là thực, chân, cùng là như thị

          Không phải không như thị điều này,

              Đã được Thiện Thệ Như Lai

       Giác ngộ, thuyết giảng đủ đầy, cao siêu. 

 

 5.  a)  Bốn Pháp nào có nhiều tác dụng ?    

          Bốn bánh xe, hiểu đúng như vầy

              Cũng như chiếc xe ở đây

       Đã có bốn bánh đủ đầy cân phân :

      –  Trú cường-quốc ; –  Thắng-nhân thân-cận ;   

      –  Rồi : chánh-nguyện tinh tấn tự-thân ;

          –  Quá-khứ-tạo-phước tích dần.

  b)  Bốn pháp tu tập phải cần là sao ?

          Bốn Niệm Xứ –  thanh cao lời Phật

          Hành thiền định, tâm thật an tường

              Đưa đến thanh tịnh vô lường

       Đưa chúng sinh vượt sầu thương ngập tràn

          Diệt khổ ưu, khóc than, uất ức

          Diệt khổ thân, trừ dứt khổ tâm

              Chứng ngộ Niết Bàn cao thâm

       Bốn Niệm Xứ ấy, phải cần hiểu ngay :

 

          Vị Tỷ Kheo ở đây tu tập

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  391      

 

      *  Phải như thật ‘Quán Thân trên thân’,

              Chánh niệm, tỉnh giác, tinh cần

       Tham ưu chế ngự, muôn phần tịnh yên.

   

      *  Rồi đến ‘Quán Thọ trên các thọ’,

          Luôn tỉnh giác và có tinh cần

              Chế ngự tham ưu tự thân.

 *  ‘Quán Tâm trên chính tâm’, cần nhiệt tâm

          Luôn tỉnh giác và thầm chánh niệm

          Để chế ngự, dứt điểm ưu tham.

 

          *  Quán Pháp trên các pháp trần

       Chánh niệm, tỉnh giác, tinh cần, nhiệt tâm 

          Để chế ngự ưu tham các thứ,

          Đó là Bốn Niệm Xứ chánh chân.

              Cần phải tu tập tinh cần

       Bốn pháp như thế là nhân xuất trần.

 

     c)  Thế nào cần biến tri bốn pháp ?  

          Là bốn thực tiếp giáp ngày đêm :

              Đoàn-thực loại cứng hay mềm,

       Xúc-thực & tư-niệm-thực liền kể ra,

          Thức-thực là thứ tư hình thái.

 

     d)  Bốn pháp nào cần phải đoạn trừ ?

              Dục-bộc-lưu ; hữu-bộc-lưu ;

       Vô-minh và kiến-bộc-lưu – bốn phần.

 

      e)  Bốn pháp nào chịu phần tai hại ?       

          Bốn ách phải biết rõ từng điều :

              Dục-ách ; hữu-ách hại nhiều,

       Kiến-ách ; vô-minh-ách đều nguy tai.

 

   f)    Bốn pháp nào hướng ngay thù thắng ?

         Bốn ly ách tinh tấn thực hành :

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  392      

 

              Ly-dục & ly-hữu-ách nhanh

       Rồi ly-kiến-ách, tâm lành càng sinh,

          Ly-vô-minh-ách – đều tu tập.

 

     g)  Bốn pháp khó thể nhập thế này :

              Bốn định : Xả-phần-định đây

       Chỉ & thắng-phần-định trình bày rõ ra,

          Rồi quyết-trạch cũng là phần-định.

 

     h)  Cần sanh khởi là chính bốn phần :

              Pháp-trí ; loại-trí ; tha-tâm ;

       Cùng thế-tục-trí, chẳng lầm vào đâu.

 

      j)  Bốn pháp nào thắng tri cần thiết ?

          Bốn thánh đế phân biệt rõ liền :

              Là Khổ-thánh-đế  đầu tiên

       Khổ Tập-thánh-đế đi liền theo sau

          Diệt-thánh-đế thanh cao vô kể

          Khổ diệt Đạo-thánh-đế nhiệm mầu.

 

         k)  Bốn pháp cần tác chứng nào ?

       Bốn Sa-môn-quả thanh cao vô vàn :

      –  Tu-đà-hoàn, Dự Lưu đạo & quả ;       

      –  Tư-đà-hàm đạo & quả Nhất Lai ;

          –  A-na-hàm, quả Bất Lai ;

   –  A-la-hán quả, chứng rày Vô Sanh.

          Thật trọn lành bốn Sa-môn-quả

          Cần tác chứng tất cả tịnh thanh.

 

              Vậy Bốn Mươi Pháp đành rành

       Lần lượt như thế, thực hành sâu xa

          Là thực, chân cùng là như thị

          Không phải không như thị điều này

              Đã được Thiện Thệ Như Lai

       Giác ngộ, thuyết giảng đủ đầy, cao siêu.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  393      

 

 6.  a)  Năm Pháp nào có nhiều tác dụng  ?

          Năm Cần Chi hiểu đúng tin sâu :

          –  Giác ngộ của Phật thanh cao

       Đại A-La-Hán, nhiệm mầu Thế Tôn,

          Đại Sa-môn, bậc Minh Hạnh Túc,

          Chánh Đẳng Giác điều phục, thuần từ,

              Thiện Thệ, Điều Ngự Trượng Phu,

       Thế Gian Giải, Thiên Nhân Sư nghiêm hòa,

          Ngài cũng là bậc Vô Thượng Sĩ,

          Tin tưởng bậc Đại trí vô biên.

 

          –  Vị ấy thiểu bệnh, vô phiền

       Điều hòa tiêu hóa, an nhiên tự mình

          Không lạnh, nóng, trung bình giới hạn

          Hợp với sự tinh tấn nhiệt tình.

 

          –  Vị ấy không dối, bất minh

       Lường đảo, nêu rõ tự mình như chân

          Đối với Chân Đạo Sư chứng đạt ;

          Đối với các vị khác cao minh

              Các đồng Phạm hạnh với mình.

 

   –  Vị ấy tinh tấn giữ gìn siêng năng

          Trừ ác pháp và hằng thành tựu

          Các thiện pháp, trường cửu kiên trì

              Cương quyết nỗ lực thực thi

       Với các thiện pháp chẳng chi e dè.

 

      –  Vị ấy có mọi bề tuệ trí

          Thành tựu trí hướng đến diệt sanh

              Của các pháp đều rõ rành

       Đạt thánh-quyết-trạch đưa nhanh đến phần

          Sự đoạn diệt chánh chân các khổ.

          Năm pháp độ tác dụng rất nhiều.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  394      

 

         b)  Thế nào là pháp năm điều

       Cần được tu tập sớm chiều nhiệt tâm ?

          Chánh-định-chi  năm phần được giảng :

      –  Hỷ-biến-mãn,  –  Lạc-biến-mãn này,

          –  Tâm & quang-biến-mãn như vầy

   –  Cùng quán-sát-tướng ; cần ngay hành trì.

 

      c)  Phải biến tri, thế nào năm pháp ?

          Năm thủ-uẩn giải đáp điều này :

              Sắc & thọ-thủ-uẩn hiểu ngay ,

       Tưởng & hành & thức-uẩn trình bày trước sau.

 

     d)  Cần đoạn trừ, thế nào năm pháp ?

          Năm triền-cái phức tạp, não phiền :

          –  Tham-dục-triền-cái đầu tiên ;

   –  Rồi Sân-triền-cái ;  – Thụy-miên-hôn-trầm ;

      –  Trạo-cử-tâm và Nghi-triền-cái ;

          Là năm pháp cần phải diệt mau.

 

         e)  Chịu tai hại, năm pháp nào ?  

       Tâm hoang-vu đó thuộc vào lầm sai.

          Các Hiền-giả ! Ở đây năm thứ :

      –  Vị Tỷ Kheo do dự, nghi nan

              Không quyết đoán, tin dở dang

       Không thỏa mãn đối với hàng Đạo Sư.

          Tỷ Kheo ấy do từ nghi tới

          Không tin tưởng tuyệt đối Như Lai

              Không hướng nỗ lực hăng say

       Không có tinh tấn, quyết hay kiên trì.

          Tâm hoang vu được ghi thứ nhất.

 

      –  Cũng như vậy, ngoài Phật Bảo ra

              Đối với Pháp, với Tăng-Già

       Đối với Học Pháp sâu xa vô bờ

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  395      

 

          Vị Tỷ Kheo nghi ngờ, do dự

          Không quyết đoán, không tự tinh cần

              Hăng hái, kiên nhẫn giảm dần

       Tâm hoang vu có ba phần thêm đây.

 

      –  Vị Tỷ Kheo thường hay tức giận

          Với các bạn Phạm hạnh đồng tu

              Không hoan hỷ, tâm hoang vu

       Không hướng nỗ lực công phu, kiên trì

          Không tinh tấn chỉ vì do dự.

          Tâm hoang vu năm thứ nguy nàn.

 

         f)  Thế nào năm pháp sẵn sàng

       Hướng đến thù thắng, nghiêm trang các phần :

          Là Tín-căn ; tấn-căn ; niệm & định ;

          Và tuệ-căn –  chân chính thanh cao.

 

         g)  Tiếp tục là năm pháp nào

       Rất khó thể nhập ? thuộc vào cao siêu.

          Xuất-ly-giới năm điều nhớ kỹ :

          Các Hiền-giả ! Vị Tỷ Kheo đây

          –  Tác ý với dục vọng ngay

       Tâm không hướng nhập dục này ở trong

          Không tín lạc, cũng không an trú

          Không chi phối bởi dục vọng ni.

              Tác ý ly dục tức thì

       Và tâm hướng nhập vào ly dục này

          Có tín lạc, nơi đây an trú

          Bị chi phối bởi ly dục ni,

              Nên tâm vị ấy khéo ly

       Khéo tu, khéo khởi những chi phải cần

          Khéo giải thoát, khéo phần ly hệ

          Với dục lạc, cốt để an nhiên

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  396      

 

              Và các lậu hoặc duyên liền

       Tổn hại, nhiệt não ưu phiền khởi lên

          Đều do duyên các điều dục lạc

          Nhưng vị ấy được thoát chúng ngay,

              Dứt cảm thọ cảm giác này.

       Như vậy được gọi ở đây chính là

          Giải thoát ra khỏi bao dục vọng.

 

          Cũng như vậy, do sống tinh cần   

          –  Tỷ Kheo tác ý với Sân ;

   –  Tác ý đối với Hại tâm âm thầm ;

      –  Tác ý với Tự thân & với Sắc

          Không hướng nhập với bốn điều này

              Không tín lạc, trú an đây

       Không bị chi phối bởi đầy hận sân

          Bởi hại tâm & tự thân, bởi sắc.

          Vị ấy thật tác ý vô-sân

              Tác ý với ly-hại-tâm        

       Tác ý vô-sắc và thân-diệt này

          Có tín lạc ở đây, an trú

          Bị chi phối bởi các nguyên nhân

              Khi tâm hướng nhập vô-sân

       Vô-sắc cùng ly-hại-tâm nơi này

          Hướng nhập thân-diệt đây tức khắc,

          Tâm Tỷ Kheo ấy thật khéo ly

              Khéo tu, khéo khởi đồng thì

       Lại khéo giải thoát, khéo ly hệ vào

          Sân & hại-tâm và vào thân-diệt 

          Ly-hệ-sắc, cần thiết làm ngay.

 

              Các lậu hoặc, tổn hại này

       Và các nhiệt não đêm ngày khởi lên

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  397      

 

          Do từ duyên các phần : sân hận ;

          Sắc ; hại tâm kia, lẫn tự thân

              Vị ấy đối với các phần

       Được giải thoát khỏi, không cần lo toan.

          Cảm giác ấy không còn cảm thọ

          Được gọi đó Giải thoát các phần

              Sân ; hại tâm ; sắc ; tự thân.

       Rất khó thể nhập là năm pháp này.

 

     h)  Năm pháp đây phải cần sanh khởi  :

          Chánh-định-trí nói tới đủ đầy :

          – ‘Đây là định ! Đưa đến ngay

       Hiện lạc, lạc quả tương lai như vầy’.

          Chính tự mình điều này khởi trí.

      –  Hoặc khởi trí : ‘Xuất-thế-định này

              Thuộc vào bậc thánh’. Lành thay !

   – ‘Định do hiền-thiện-nhân đây thực hành’.

      – ‘Định này thanh lương và thù thắng 

          Hướng an tịnh, chắc chắn nhất tâm

              Không cần nhắc bảo nhiều lần

       Không bị thất bại, ngoại nhân chống kình’.

      – ‘Tôi chánh niệm, tự mình nhập định

          Và xuất định với chánh niệm này’.

              Tự mình khởi trí như vầy.

 

   e)  Năm pháp cần phải đủ đầy thắng tri  :

          Giải-thoát-xứ quang huy chân thật :

      –  Vị Tỷ Kheo nghe bậc Đạo Sư

              Hay đồng Phạm hạnh thuần từ

       Thuyết pháp đúng với chân như Pháp mầu

          Với pháp ấy, hiểu sâu nghĩa lý

          Cả văn cú hiểu kỹ và nhanh

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  398      

 

              Nhờ hiểu văn, nghĩa rõ, rành

       Liền sinh khoan khoái, hỷ sanh dễ dàng.

          Nhờ hỷ tâm, khinh an liền có

          Nhờ khinh an, lạc thọ sinh ngay.

              Chính nhờ vào lạc thọ này

       Tâm được định tỉnh, như vầy trải qua

          Giải-thoát-xứ này là thứ nhất.

 

      –  Vị Tỷ Kheo chân thật bất hư

              Không nghe được bậc Đạo Sư

       Hay đồng Phạm hạnh thuần từ thuyết ra

          Pháp vi diệu sâu xa như vậy,

          Nhưng vị ấy theo sự học qua

              Theo điều nghe, thấy gần xa

       Thuyết pháp rộng rãi khắp ra nhiều người.

 

      –  Hay vị ấy là người chân thật

          Không được nghe từ bậc Đạo Sư

              Hay đồng Phạm hạnh thuần từ

       Thuyết pháp đúng với chân-như Pháp mầu

          Cũng không theo điều nào đã học

          Hay đã nghe, chọn lọc thuyết ra,

              Vị ấy theo điều học qua

       Theo điều nghe, tụng đọc ra Pháp này.

 

      –  Hoặc vị đây không theo cách ấy

          Theo điều học, nghe thấy Pháp Từ

              Dùng tâm tầm cầu, suy tư

       Quán sát Pháp ấy để ‘như pháp’ hành.

      

      –  Không thực hành như trên bốn cách

          Vị Tỷ Kheo dùng cách nhắm vào

              Nắm giữ một định tướng nào

       Và khéo tác ý, khéo mau thọ trì

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  399      

 

          Khéo thể nhập do vì trí tuệ,

          Vị Tỷ Kheo nhờ thế hiểu rành

              Nên đối với pháp thiện lành

       Hiểu được nghĩa lý, cú văn rõ ràng

          Nhờ hiểu vậy nên càng khoan khoái

          Nhờ khoan khoái nên hỷ tâm sinh

              Nhờ hỷ, thân khinh an sinh

       Nhờ khinh an, lạc thọ sinh dễ dàng

          Nhờ lạc thọ, tâm càng định tỉnh.

          Là năm pháp chân chính thắng tri.

 

         k)  Pháp cần tác chứng là gì ?

       Là năm Pháp-uẩn tức thì kể ra :

          Giới & định & tuệ-uẩn và giải-thoát

          Cùng giải-thoát-tri-kiến-uẩn lành.

 

              Vậy, Năm Mươi Pháp đành rành

       Lần lượt như thế, thực hành sâu xa

          Là thực, chân, cùng là như thị

          Không phải không như thị điều này,

              Đã được Thiện Thệ Như Lai

       Giác ngộ, thuyết giảng đủ đầy, cao siêu. 

 

 7.   a) Sáu Pháp nào có nhiều tác dụng ? 

          Các hành giả hiểu đúng pháp lành :

              Sáu Pháp hòa-kính tịnh thanh

       Này các Hiền-giả ! Thường hành trì theo

          Vị Tỷ Kheo ở đây thành tựu :

      –  Từ thân nghiệp hiện hữu thực hành

              Trước mặt, sau lưng đều lành

       Với đồng Phạm hạnh tịnh thanh các vì

          Là một pháp thực thi hòa kính

          Tạo từ ái, cung kính, thuận lành

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  400      

 

              Đưa đến đoàn kết thuần thành

       Tâm đồng ý hợp, không tranh luận gì.

 

      –  Các Hiền-giả ! Rồi thì khẩu nghiệp

      –  Cùng ý nghiệp – trước mắt, sau lưng   

              Với đồng Phạm hạnh sống chung

       Thành tựu Hòa kính Pháp cùng trải qua

          Tạo từ ái, tạo ra cung kính

          Khiến đoàn kết, thanh tịnh vô tranh,

              Tâm đồng ý hợp, an lành.

   

   –  Đối với đồ vật tịnh thanh cúng dường

          Đúng pháp, do tứ phương tín thí

          Hoặc vật thí khất thực hằng ngày

              Đều đem chia đồng đều ngay

       Giữa các Phích-Khú đủ đầy giới nghiêm

          Sống cùng nhau một niềm hòa kính.

 

      –  Lại Tỷ Kheo thanh tịnh thọ trì

              Giới Luật không bị hoại đi

       Không để phạm giới, kiên trì khâm tuân

          Không tỳ vết, không phần uế tạp

          Mong giải thoát, người trí tán dương

              Hướng đến Thiền định thường thường

       Cùng nhau giữ giới, chủ trương hợp hòa,

          Cũng giống như nước hòa với sữa.

 

      –  Các Hiền-giả ! Lại nữa, vị này   

              Sống đời sống chung thẳng ngay

       Hướng dẫn bởi chánh-kiến đầy thanh cao

          Diệt khổ đau, tựu thành chánh kiến

          Đồng Phạm hạnh thực hiện sống chung

              Cùng luận giải Pháp viên dung

       Sau lưng, trước mặt cũng cùng tương thân.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  401      

 

     b)  Sáu pháp nào phải cần tu tập ?

          Tùy-niệm-xứ phân lập sáu phần :

              Phật & Pháp-tùy-niệm chánh chân

       Tăng & Giới-tùy-niệm tinh cần, tịnh yên

          Thí-tùy-niệm và Thiên-tùy-niệm

          Sáu tùy-niệm-xứ ấy hành trì.

 

         c)  Sáu pháp nào cần biến tri  ?

       Này các Hiền-giả ! Hãy suy nghĩ rằng :

          Sáu nội-xứ  thiết thân thứ tự  :

          Là nhãn-xứ ; nhĩ-xứ  hai phần

              Tỷ-xứ ; thiệt-xứ ;  xứ thân

       Cùng với ý-xứ – pháp cần biến tri.       

 

     d)  Sáu pháp gì phải cần trừ diệt ?

          Sáu ái-thân phân biệt ở đây :

              Sắc & thinh & hương & vị-ái này

       Xúc-ái ; pháp-ái – phải ngay đoạn trừ.

 

     e)  Sáu pháp nào do từ sai trái

          Nên chịu phần tai hại trải qua ?

              Sáu không cung-kính-pháp là :

   –  Tỷ Kheo đối với Phật-Đà Đạo Sư

          Không cung kính, chối từ tùy thuận ;

      –  Với Pháp, không cung kính thuận hằng ;

          –  Không cung kính, tùy thuận Tăng ;

   –  Học pháp không kính, thuận hằng cũng không ;

      –  Bất phóng dật cũng không cung kính ;

      –  Không tùy thuận, cung kính lễ nghi

              Xã giao lạnh nhạt, lờ đi.

 

  f)  Sáu pháp lợi ích, chẳng chi phải bàn 

          Để đạt được muôn vàn thù thắng :

          Vị Tỷ Kheo tinh tấn hành trì

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  402      

 

              Sáu cung-kính-pháp, thuận tùy :

   –  Cung kính, tùy thuận với vì Đạo Sư ;

      –  Với Pháp & Tăng cũng như Học pháp ;

          Bất phóng dật – cung kính, thuận tùy

          –  Cung kính, tùy thuận lễ nghi 

       Xã giao niềm nỡ, hành trì chánh chân.

 

     g)  Khó thể nhập, sáu phần kể tới :

          Xuất-ly-giới, Phích-Khú nghĩ thầm :

            “ Tôi đã tu tập Từ tâm ;

       Bi tâm tu tập ; Hỷ tâm thực hành ;

          Tu Xả tâm ; tu tâm Vô tướng ;

         ‘Tôi có mặt’ là hướng lập trường

              Hay là quan điểm khác thường

      ‘Cái này tôi đó’ tương đương như vầy,

          Tôi từ khước cả hai đã dẫn

          Không được tôi chấp nhận ở đây.

 

          –  Nhưng khi tu Từ tâm này 

       Làm cho sung mãn, ở đây làm thành

          Cỗ xe vững, làm thành căn cứ

          Để an trú, khéo léo tinh cần

              Tuy vậy vẫn có Sân tâm

       Thường xuyên ngự trị trong tâm tôi hoài.

 

      –  Còn tu hoài Bi tâm nỗ lực

          Thì Hại tâm cứ chực tuôn tràn.

 

          –  Tu tập Hỷ tâm tinh cần

       Bất lạc tâm vẫn nhiều lần phát huy.

 

      –  Tu Xả tâm kiên trì cố sức

          Nhưng tâm tôi hừng hực Tham tâm.

 

         –  Tu Giải thoát Vô tướng tâm

       Nhưng Thức tôi vẫn âm thầm chạy theo

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  403      

 

          Với các tướng, bám đeo theo đó.   

 

      –  Còn quan điểm ‘Tôi có mặt’ đây

              Quan điểm ‘Tôi là cái này’

       Tôi không chấp nhận cả hai bấy giờ,

          Nhưng mũi tên nghi ngờ, do dự

          Vẫn ám ảnh, an trú trong tôi ”.

 

              Các Hiền-giả ! Nghe vậy thời

       Các vị cần phải nói lời trực ngôn :

       “ Chớ hiểu lầm Thế Tôn như thế !

          Chớ vu khống Thiện Thệ Phật-Đà !

              Thế Tôn không hề nói ra

       Những điều như thế ; thật là lầm sai ”.

          Sự kiện này vốn không như vậy

          Trường hợp cũng không phải thế này.

 

          –  Nếu tu tập Từ tâm này

       Làm cho sung mãn, ở đây làm thành

          Cỗ xe vững, làm thành căn cứ

          Để an trú, khéo léo tinh cần

              Thế mà vẫn có tâm Sân

       An trú, ngự trị lớn dần trong ta.

          Sự kiện không xảy ra như vậy

          Từ tâm ấy thừa có khả năng

              Giải thoát sân tâm đằng đằng.

 

   –  Cũng vậy, tu tập về phần Bi tâm

          Cho sung mãn, thậm thâm quảng bác

          Có khả năng giải thoát Hại tâm.

          –  Còn như tu tập Hỷ tâm

       Sung mãn, khéo léo tinh cần nhiệt tâm

          Giải thoát bất lạc tâm, nhất định. 

      –  Tu tập chính giải thoát Xả tâm

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  404      

 

              Nỗ lực, sẽ thoát Tham tâm.

   –  Tu giải thoát Vô tướng tâm điều này

          Làm sung mãn, đủ đầy vô lượng

          Có khả năng các tướng thoát xa.

 

          –  Còn như quan điểm kể qua

      ‘Tôi có mặt’ với ‘Tôi là chính đây’.

          Sự kiện này không hề xác đáng

          Nhờ khước từ ngạo mạn ngập tràn

             ‘Tôi có mặt’ đầy kiêu gàn

       Mũi tên do dự, nghi nan tiêu liền.

 

     h)  Sáu pháp nào phải chuyên sinh khởi ?

          Hằng-trú-pháp do bởi như vầy :

              Này các Hiền-giả ! Ở đây

       Các vị hành giả đêm ngày cần chuyên

          Sáu hằng-trú uyên nguyên chân thật

      –  Vị Tỷ Kheo mắt thấy sắc liền  

              Không hoan hỷ, không ưu phiền

       Trú xả, chánh niệm và liền giác an.

      –  Lưỡi nếm vị ; tai đang nghe tiếng ;

      –  Thân cảm xúc ; mũi hiện ngửi hương ;

          –  Ý nhận thức pháp thường thường…

      

       Không có hoan hỷ, không vương ưu phiền

          An trú xả và liền chánh niệm

          Luôn tỉnh giác, vô nhiễm thanh cao.

 

         j)   Pháp cần thắng tri là sao ?

       Vô-thượng-chi-pháp hiểu mau sáu phần :

          Kiến-vô-thượng và Văn-vô-thượng

          Lợi đắc & Giới-vô-thượng ở đây

              Hành & Ức-niệm-vô-thượng này

       Sáu pháp cần được đủ đầy thắng tri.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  405      

 

     k)  Sáu pháp gì phải cần tác chứng ?

          Sáu thắng-trí  hiểu đúng như vầy :

              Này các Hiền-giả ! Ở đây

       Vị Tỷ-kheo chứng đủ đầy cao siêu

          Đạt thần túc với nhiều sai biệt :

 

      –  Các thần thông siêu việt oai thần

              Một thân hiện ra nhiều thân

       Nhiều thân thu lại một thân dễ dàng

          Hiện, biến hình, đi ngang qua vách

          Xuyên qua núi như cách hư không

              Độn thổ, trồi lên đất giồng

       Đi được trên nước cũng không chìm nào

          Ngồi kiết già trên cao vòi vọi                      

          Bay trên không như loại chim bằng

              Với tay chạm mặt trời, trăng

       Có đại oai lực, oai thần uy linh

          Hoặc có thể tự mình bay tới

          Cõi Phạm Thiên vời vợi, phi trần.

 

          –  Với tai thanh tịnh, siêu nhân

       Vị ấy có thể nghe gần nghe xa

          Hai loại tiếng : người ta và loại

          Tiếng chư Thiên các cõi nghe rày.

 

          –  Tâm của người khác biết ngay

       Tâm tham cũng biết, không tham biết liền

          Tâm nổi Sân, biết liền sân hận

          Tâm không sân không hận cũng tường

              Tâm Si hay không Si  thường

       Chuyên chú, tán loạn biết dường tự tâm

          Đại hành tâm, biết là như vậy

          Hoặc không phải là đại hành tâm

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  406      

 

              Tâm vô thượng, biết rõ ràng                 

       Tâm chưa vô thượng lại càng biết thông

          Tâm thiền định hay không thiền định

          Tâm giải thoát hay dính buộc ràng

              Vị ấy đều biết rõ ràng

       Tâm của người khác ; cả hàng trí, ngu.

 

      –  Vị Tỷ-khưu hướng tâm đến với

          TÚC MẠNG THÔNG, nhớ tới nhiều đời

              Quá khứ với một, hai đời

       Năm chục, ba bốn trăm đời đã qua

          Một ngàn đời hay là hơn nữa

          Một trăm ngàn đời thuở lâu xa

              Hoại kiếp, thành kiếp trải qua

       Vị ấy nhớ lại như là mới đây.

 

          Tại nơi ấy, tên này ta có

          Thuộc giai cấp, giòng họ thế này

              Uống, ăn, thọ khổ, lạc rày

       Tuổi thọ như thế, chết ngày ra sao

          Ta tái sinh, nhằm vào làng đó

          Có tên tuổi, giòng họ thế nào

              Cứ thế, nhớ lại biết bao

       Tiền kiếp, tái kiếp, nghiệp nào vẫn theo.

 

      –  Vị Tỷ-kheo hướng tâm đến với

          THIÊN NHÃN THÔNG, dẫn tới tuệ minh

              Xét về sinh tử chúng sinh

       Thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy liền

          Vị ấy biết mối giềng Nghiệp quả

          Người hạ liệt, kẻ cả giàu sang,

              Người đẹp đẽ, kẻ thô hèn,

       Đều do hạnh nghiệp trắng đen họ làm.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  407      

 

          Gieo ác hạnh về thân, khẩu, ý

          Hoặc phỉ báng các vị Thánh Hiền

              Người này thân hoại, tận duyên     

       Do nghiệp tà kiến, đọa liền súc sinh,

          Các cõi dữ, như sinh địa ngục

          Hoặc đọa xứ, thằng thúc nạn tai.

 

              Còn bậc hiền giả, những ai

       Làm những thiện hạnh  ý và lời, thân

          Không phỉ báng Hiền nhân, Thánh hiển

          Tạo nghiệp lành, chánh kiến vô cùng

              Sau khi thân hoại mạng chung 

       Được sinh thiện thú, nhân trung, cõi trời

          Do thiên nhãn, biết đời sống chết

          Người hạ liệt hay kẻ giàu sang

              Người đẹp đẽ, kẻ thô hèn

       Người này bất hạnh, kẻ bèn gặp may

          Do hạnh nghiệp kẻ này hành động

          Có kết quả chẳng giống nhau này.

 

          –  Rồi Lậu-tận-trí biết ngay

       Nguyên nhân sự khổ, điều này duyên theo

          Vị Tỷ-Kheo hướng tâm đến với

           LẬU TẬN THÔNG, dẫn tới biết rành

              Lậu-tận-trí, biết ngọn ngành

       Đây là sự Khổ, nguyên nhân đưa vào

          Đây Khổ Diệt, đường nào diệt khổ

          Biết như thật lậu hoặc loại này

              Nguyên nhân lậu hoặc là đây

       Diệt trừ lậu hoặc, biết ngay con đường

      

          Nhờ hiểu biết, tận tường nhận thức

          Tâm vị ấy rất mực sáng trong

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  408      

 

              Dục-lậu, hữu-lậu thoát xong

       Thoát vô-minh-lậu, khỏi vòng trói trăn.

          Liền hiểu rõ : Tự thân giải thoát

          Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành

              Việc cần làm đã thực hành

       Sau đời hiện tại, Vô Sanh hiển bày.

  

          Tự tri, chứng ở ngay hiện tại

          Đạt đến và mãi mãi trú an

              Vô-lậu Tâm-giải-thoát an

       Và Tuệ-giải-thoát hoàn toàn lạc an.

 

          Sáu Mươi Pháp rõ ràng hiểu kỹ

          Là thực, chân, như thị – thanh cao

              Không phải không như thị đâu !

       Đã được Thiện Thệ  cao sâu giảng bày.

 

 8.   a) Bảy pháp này có nhiều tác dụng :

          Thất thánh tài, hiểu đúng như vầy :

              Tín tài ; giới tài ; tàm tài ;

       Quý tài ; văn & thí & tuệ tài – chánh chân.

 

     b)  Bảy pháp nào phải cần tu tập ?

          Bảy giác-chi, chân thật liễu tri :   

          –  Niệm và trạch-pháp giác-chi ;            

   –  Tinh-tấn và  hỷ-giác-chi  đồng thì

      –  Cùng khinh-an giác-chi ; định & xả.

 

     c)  Phải biến tri là bảy pháp nào ?

              Bảy thức-trú cần hiểu mau :

   –  Hữu tình có loại khác nhau vô cùng

          Thân sai biệt, tưởng cùng sai biệt 

          Như loài Người, chi tiết khác riêng

              Hay là một số Chư Thiên

       Một số đọa xứ, não phiền chúng sinh.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  409      

 

          Đây Thức trú phát sinh thứ nhất.

 

      –  Loài hữu tình thân rất khác nhau

              Nhưng tưởng đồng loại thuộc vào

       Như Trời Phạm Chúng lần đầu hóa sinh

        ( Đạt Sơ thiền tự mình thiền định ) 

          Loại Thức trú ấy chính thứ hai.

 

          –  Hữu tình thân đồng loại đây

       Nhưng tưởng sai biệt, như vầy cõi riêng

          Như chư Thiên Quang-Âm Thiên vậy,

          Thức trú ấy là loại thứ ba.

 

          –  Hữu tình thân đồng loại, và

       Tưởng cũng đồng loại trải qua đồng thời

          Như chư Thiên cõi Trời Biến Tịnh.

          Thức trú bốn, được tính đến dần.

 

          –  Có những hữu tình tinh cần

       Điều phục các tưởng về Sân mọi bề

          Vượt mọi tưởng thuộc về Sắc ấy

          Không tác ý các tướng khác xa

              Không-vô-biên-xứ chứng qua

       Chỉ với niệm : ‘Hư không là vô biên’.

          Loại thứ năm tính riêng Thức trú.

 

      –  Loại hữu tình tự chủ vượt liền 

              Khỏi Không-vô-biên-xứ Thiên

       Rồi chứng vào Thức-vô-biên-xứ này

          Với niệm ngay : ‘Vô biên là Thức’.

          Thức trú thực thứ sáu tính sang.

 

          –  Có những hữu tình vững vàng

       Thức-vô-biên-xứ hoàn toàn vượt qua

          Vô-sở-hữu-xứ đà chứng thật

         ‘Không có vật gì cả ’ ở đây.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  410      

 

              Thức trú thứ bảy loại này.

       Là bảy Thức trú như vầy tỏ phân.

 

     d)  Bảy pháp nào phải cần trừ diệt ?

          Đó chính thiệt là bảy tùy-miên :

          –  Tham dục và sân-tùy-miên ;

   –  Kiến & nghi  và  mạn-tùy-miên rõ ràng ;

      –  Cùng hữu-tham-tùy-miên lầm lỗi  

      –  Và tăm tối  vô-minh-tùy-miên.

 

         e)  Thế nào bảy pháp não phiền

       Chịu phần tai hại liên miên như vầy ?

          Phi-diệu-pháp ở đây có bảy :

          Tỷ-kheo ấy : bất tín ; vô tàm ;

              Vô quý ; giải đãi ; thiểu văn ;

       Thất niệm ; ác huệ – bảy phần hiểm nguy.

 

      f)  Bảy pháp gì hướng về thù thắng ?  

          Bảy diệu-pháp thẳng thắn như vầy

              Này các Hiền-giả ! Ở đây

       Vị Tỷ-kheo ấy đủ đầy Tin chân ;

          Có tàm ; quý ; đa văn ; có niệm ;

          Có trí-tuệ quý hiếm ; tinh cần.

              Bảy pháp thù thắng chánh chân

       Hành trì rốt ráo, muôn phần thanh cao. 

 

      g)  Bảy pháp nào khó phần thể nhập ?

          Thượng-nhân-pháp cần phải liễu tri

              Tỷ-kheo vị ấy hành trì :

       Tri pháp ; tri nghĩa và tri ngã rồi

          Cùng tri lượng ; tri thời ; tri chúng ;

          Và tri nhân – diệu dụng thanh cao.

 

         h)  Cần sanh khởi, bảy pháp nào ?

       Là vô-thường-tưởng hướng vào trừ mê.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  411      

 

          Vô-ngã-tưởng ; tưởng về bất tịnh ;

          Quá-hoạn-tưởng ; tưởng chính đoạn trừ ;

              Ly tham  & diệt-tưởng không từ.

        

  j)  Cần thắng tri, bảy pháp như thế này

          Thù-diệu-sự, vị đây tha thiết

      –  Cứ mãi miết học pháp hành trì

              Khát vọng học pháp hành trì

       Từ thì hiện tại đến thì tương lai.

      –  Tha thiết ngay và luôn khát vọng

          Về quán pháp, đời sống tương lai.

          –  Điều phục dục vọng cũng vầy,

   –  Tinh tấn & an tịnh kéo dài tương lai.

      –  Quán sát hoài về phần tự niệm,

      –  Với kiến giải, sở kiến hiểu dần.

              Vị ấy tha thiết ân cần

       Với các điều ấy, bao lần khát khao

          Để nhắm vào tương lai đạt được

          Các điều ấy lần lượt trước sau.

 

         k)  Cần tác chứng, bảy pháp nào ?

       Bảy lậu-tận-lực thanh cao đủ đầy

          Các Hiền-giả ! Ở đây Phích-khú

      –  Quán đầy đủ chân tánh vô thường

              Của pháp hữu-vi vô lường

       Quán với chánh tuệ sáng dường trăng treo.

          Khi Lậu-tận-Tỷ-kheo chánh quán

          Với chánh tuệ mỹ mãn tức thì

              Thấy chân tánh pháp hữu-vi

       Chính là sức mạnh của vì Tỷ-kheo.

          Vị Lậu-tận-Tỷ-kheo rõ biết

          Sự tận diệt các lậu hoặc này :

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  412      

 

           “ Các lậu-hoặc của ta đây

       Đã được diệt tận, từ rày tịnh an ”.   

 

      –  Lại nói sang, Tỷ-kheo-lậu-tận

          Đã tinh tấn chánh quán như chân

              Với chánh tuệ, để thấy rằng

       Dục vọng như lửa than hừng bốc cao.

          Chánh quán ấy tạo bao sức mạnh

          Lậu-tận-lực chân chánh thứ hai.

 

          –  Vị Lậu-tận-Tỷ-kheo này

       Hướng tâm tinh tấn hôm mai chuyên vì

          Hướng xuất ly, lấy đây mục đích

          Tâm vui thích ly dục an như

              Mọi lậu-hoặc-trú đoạn trừ

    “ Lậu-hoặc ta đã từ từ diệt qua ”.

          Lậu-tận-lực thứ ba như vậy.

 

      –  Lậu-tận-Tỷ-kheo ấy sẵn sàng

              Tu tập bốn niệm trú an

       Và khéo tu tập hoàn toàn niệm trên.

 

      –  Rồi vị ấy luyện rèn, tu tập

          Khéo tu tập đối với Năm căn

              Lậu-tận-Tỷ-kheo nói rằng :

    “ Lậu-hoặc ta diệt, san bằng mất tăm ”.

          Lậu-tận-lực thứ năm có đủ.

 

      –  Vị Lậu-tận-Phích-khú đồng thì

              Tu tập về bảy giác-chi

       Và khéo tu tập, hành trì giác-chi.

          Đối với vì Tỷ-kheo-lậu-tận :

       “ Các lậu hoặc ta tận diệt ngay ”.

              Lậu-tận-lực thứ sáu đây.

 

   –  Tỷ-kheo-lậu-tận vị này, tự thân

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  413       

 

          Bát Thánh Đạo tinh cần tu tập                  * 

          Khéo tu tập, chân chánh hành theo

              Sức mạnh Lậu-tận Tỷ-kheo

       Nhờ sức mạnh ấy, Tỷ-kheo biết là :

         ‘Các lậu-hoặc của ta từ trước

          Nay đã được diệt tận, hoàn thành’. 

 

              Vậy, Bảy Mươi Pháp đành rành

       Lần lượt như thế, thực hành sâu xa

          Là thực, chân, cùng là như thị

          Không phải không như thị điều này,

              Đã được Thiện Thệ Như Lai

       Giác ngộ, thuyết giảng đủ đầy, cao siêu. 

 

-  II  -

 

 1.  a)  Tám Pháp nào có nhiều tác dụng  ?

          Có tám Nhân và cũng tám Duyên

              Đưa đến chứng đắc vẹn tuyền

       Trí tuệ phạm hạnh căn nguyên dần dần.

          Nếu đã chứng : bội tăng, quảng đại

          Phát triển, lại viên mãn – lành thay !

              Này các Hiền-giả ! Ở đây,

   –  Ai sống gần bậc cao dày Đạo Sư

          Hoặc thuần từ vị đồng Phạm hạnh

          Sống chân chánh, đáng kính mọi phần

              Nhờ vậy, tàm – quý thịnh tăng

       Ái lạc, cung kính được phần trú an.

          Đó là nhân và duyên thứ nhất.

 

      –  Vị ấy sống gần bậc Đạo Sư

              Hay đồng Phạm hạnh thuần từ

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  414      

 

       Ái lạc, cung kính an như trú vầy.

          Vị ấy hay đến thăm các vị

          Đạo Sư hoặc Thiện-trí-giả này

              Đặt những câu hỏi như vầy :

    “ Kính bạch Tôn-giả ! Việc này là sao ?

          Vấn đề này thế nào ý nghĩa ? ”

          Và còn nêu nhiều khía cạnh nào

              Mà mình chưa hiểu là sao,

       Còn bị che khuất, phủ bao mọi thời.

          Bậc Đạo Sư hay người Thiện-trí

          Giải thích kỹ, nêu rõ những gì

              Đã bị che khuất, còn nghi,

       Những gì bị dấu kín thì phơi ra.

          Điều nghi ngờ trải qua trước đó

          Như vậy có nhân & duyên thứ hai.

 

          –  Này các Hiền-giả ! Vị này

       Sau khi nghe pháp, khởi đầy hỷ tâm

          Thân an tịnh và tâm an tịnh

          Đó là chính nhân & duyên thứ ba.

 

          –  Giới bổn Pa-Tì-Mốc-Kha  (1)

       Vị ấy tuân giữ thật là nghiêm trang

          Sống chế ngự, bảo toàn giới hạnh

          Đầy oai nghi chánh hạnh, thâm trầm

              Thấy nguy hiểm trong lỗi lầm

       Dù là nhỏ nhặt, âm thầm xét ra,

          Các học-pháp thọ và tu tập

          Nhân và duyên ta gặp thứ tư.

 

          –  Vị ấy chân thật bất hư

    _______________________________

   (1) : Giới Bổn Patimokkhasamvarasìla : Biệt biệt giải thoát

            thu thúc giới trong Cụ-túc-giới Tỷ-Kheo ..

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  415      

 

       Đa văn, ghi nhớ điều từ đã nghe

          Tích lũy điều đã nghe mọi chuyện,

          Với các pháp Sơ-thiện và Trung &

              Hậu-thiện, văn nghĩa viên dung,

       Đề cao Phạm hạnh vô cùng tịnh thanh

          Và viên mãn đạt thành như vậy.

          Những pháp đó vị ấy nghe nhiều

              Gìn giữ, ghi nhớ mọi điều

       Lập đi lập lại, tâm đều suy tư

          Khéo thành đạt như như chánh trí.

          Là nhân & duyên vị trí thứ năm. 

 

          –  Lại nữa, Tỷ-kheo âm thầm

       Chuyên cần, tinh tấn, chẳng lầm lỗi chi,

          Với thiện-pháp mọi thì thành tựu

          Các ác pháp vĩnh cửu diệt đi

              Hành trì nỗ lực phát huy

       Với các thiện-pháp, kiên trì vững tâm

          Nhân và duyên này nhằm thứ sáu. 

 

      –  Vị Tỷ-kheo an hảo ở đây

              Chánh niệm tối thượng như vầy

       Ghi nhận, phân tích rõ bày bao nhiêu

          Nhớ rõ điều đã làm, đã nói.

          Nhân & duyên loại thứ bảy hiện tiền.

 

          –  Rồi vị Tỷ-kheo ấy liền

       Quán sát sinh diệt liên miên đêm ngày

          Năm thủ-uẩn : chính đây là sắc ;

          Đây là tập của sắc như vầy

              Đây là diệt của sắc đây.

       Đây là thọ ; tưởng ; hành hay thức này,

          Đều có tập & diệt ngay trong đó

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  416      

 

          Của tưởng ; thọ ; hành ; thức trải qua.

              Nhân & duyên thứ tám kể ra.

 

       Nếu chưa chứng được như là ước mong

          Sẽ chứng đắc viên thông trí tuệ

          Và bảo vệ phạm hạnh căn nguyên,

              Nếu đã chứng đắc vẹn tuyền

       Đưa đến quảng đại và liền bội tăng

          Cùng phát triển, đến gần viên mãn

          Tám pháp đoạn tác dụng có nhiều.

 

         b)  Thế nào tám pháp cao siêu

       Cần phải tu tập, sớm chiều gắng ghi ?

          Bát Chánh Đạo : Tư duy ; chánh kiến ;

          Chánh ngữ & nghiệp ; chánh mạng tịnh thanh

              Chánh tinh tấn ; chánh niệm lành

       Cùng với chánh định, phát sanh nhờ thiền.

 

     c)  Thế nào là căn nguyên tám pháp

          Cần biến tri ? Thế-pháp chính là

              Bát phong xuy động , kể ra :

       Đắc ; bất đắc ; danh văn và ác văn ;

          Cùng tán thán ; bất bằng phỉ báng

          Lạc và khổ vô hạn, nguồn cơn.

            ( Được ; thua ; tiếng xấu ; danh thơm ;

       Khen ; chê ; vui ; khổ ) thiệt hơn cõi trần.

 

     d)  Tám pháp nào phải cần trừ diệt ?       

          Phải cần biết : Tà kiến ; tư duy ;

              Tà ngữ ; tà nghiệp đồng thì

       Tà mạng ; tà tấn  cùng chi niệm tà ;

          Và tà định – Tránh xa, đoạn diệt.

 

***

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  417      

 

  e)  Tám pháp nào quả thiệt nguy tai ?

              Này các Hiền-giả ! Ở đây,

       Tám giải-đãi-sự như vầy kể ra

          Các hành giả đều là cần biết :

      –  Vị Tỷ Kheo có việc phải làm   

              Nhưng vị này lại nghĩ thầm :

      ‘Ta nay có việc phải làm rồi đây !

          Nếu làm việc, thân này mệt mỏi

          Ta hãy nằm để khỏi làm chi !’.

              Vị ấy nằm xuống tức thì

       Không có tinh tấn, chỉ vì bản thân

          Chưa thành tựu điều cần thành tựu

          Chưa đạt tới hiện hữu điều cần

              Cũng chưa chứng ngộ những phần

       Phải cần chứng ngộ, chánh chân việc này.

          Giải đãi sự như vầy thứ nhất.

 

      –  Các Hiền-giả ! Biếng nhát, lòng vòng

              Tỷ Kheo vị ấy nhủ lòng :

      ‘Công việc ta đã làm xong hài hòa

          Do làm việc, thân ta mệt mỏi

          Ta hãy nẳm để khỏi mệt thêm’.

              Rồi thì vị ấy nằm êm.

 

   –  Hay là vị ấy không thèm đi ngay

          Việc phải đi đường dài thiên lý

          Vị ấy nghĩ : ‘Đường ấy phải đi

              Với ta, dằng dặc gian nguy

       Thân ta mỏi mệt nếu đi như vầy

          Vậy ta hãy nằm ngay xuống nghỉ’.

 

      –  Hay một vị Phích-Khú đã đi

              Con đường thiên lý phải đi

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  418      

 

       Nghĩ rằng : ‘Ta mới vừa đi dặm dài

          Thân ta nay rã rời mỏi mệt

          Hãy vất hết, nằm xuống nghỉ thôi !’

              Nghĩ xong, nằm xuống tức thời

       Không có tinh tấn, biếng lười kéo theo.

 

      –  Hay trường hợp Tỷ Kheo một vị

          Đi khất thực đô thị & xóm làng

              Không nhận vật thí dễ dàng

       Đồ ăn mềm, cứng  sẵn sàng thí ra

          Không đầy đủ như là mong muốn.

         ‘Khất thực vậy, thân luống mệt nhiều

              Không có lợi ích bao nhiêu

       Vậy ta nằm nghỉ, khỏi điều mệt thân’.  

 

      –  Vị Tỷ Kheo khi cần khất thực

          Tại thị xã, khất thực tại làng

              Đồ ăn mềm, cứng cúng dàng

       Đầy đủ như ý, muôn vàn an tâm.

          Nhưng vị ấy nghĩ thầm : ‘Quả thực

          Sau khi ta thọ thực đã xong

              Thân ta nặng nề như đồng

       Không làm gì được, chỉ mong nằm rồi !’.

          Rồi vị ấy tức thời nằm xuống.

 

      –  Hay có vị trạng huống hiện đang

              Có bệnh đau bụng, cảm xoàng

       Nhưng lại tự nghĩ : ‘Ta đang bệnh rồi !

          Vậy ta phải tức thời nằm xuống’.

          Rồi vị ấy nằm xuống tức thì.

 

          –  Hoặc có Tỷ Kheo một vì

       Vừa mới khỏi bệnh, nghĩ suy xa gần :

        ‘ Mới khỏi bệnh, ta cần nằm xuống

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  419      

 

          Thân yếu đuối, chẳng muốn làm gì !’.  

              Vị ấy nằm xuống tức thì

       Không có tinh tấn, chỉ vì bản thân

          Chưa thành tựu điều cần thành tựu

          Chưa đạt tới hiện hữu điều cần

              Cũng chưa chứng ngộ những phần

       Phải cần chứng ngộ, chánh chân việc này.

 

     f)  Tám pháp nào hướng ngay thù thắng ?

          Sự-tinh-tấn tám pháp như vầy :

              Một vị Tỷ-kheo ở đây

   –  Có việc cần phải làm ngay chẳng chờ

          Vị ấy nghĩ : ‘Bây giờ có việc

          Ta phải làm mãi miết cho mau

              Nếu ta làm việc dài lâu

       Không dễ suy nghĩ Pháp mầu cao siêu

          Ta phải cố đạt điều chưa đạt

          Phải tinh tấn hoàn tất cho nhanh

              Chứng ngộ điều chưa tựu thành’.

       Là tinh-tấn-sự thiện lành đầu tiên.

 

      –  Vị Tỷ Kheo cần chuyên làm việc 

          Đã hoàn tất công việc của mình.

 

          –  Hoặc sắp trải qua hành trình

       Trên đường xa tắp tự mình phải đi.

 

      –  Hoặc vị ấy đã đi qua khỏi

          Con đường dài với mọi gian nan,

              Nghĩ rằng : ‘Ta đã trải sang

       Con đường mệt nhọc hoàn toàn vượt qua.

          Khi đi đường thì ta không thể

          Suy tư đến liên hệ Pháp mầu

              Của chư Phật truyền dạy sâu

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  420      

 

       Phải cố tinh tấn chú vào thực thi.

          Phải đạt được những gì chưa đạt

          Cần nỗ lực hoàn tất cho nhanh

              Chứng ngộ điều chưa tựu thành’.

 

   –  Hoặc Tỷ Kheo ấy thực hành ở đây

          Theo pháp chế hằng ngày khất thực

          Thị thành hay khất thực xóm làng

              Nhận được vật thực cúng dàng

       Không được đầy đủ, bĩ bàng như mong

          Tự nghĩ : ‘Trong khi ta khất thực

          Không đầy đủ vật thực để dùng

              Nhưng thân nhẹ nhàng ung dung 

       Để ta làm việc vô cùng hiệu năng.

 

      –  Hoặc vị ấy vẫn hằng khất thực

          Thị thành hay khất thực xóm làng

              Nhận được vật thực cúng dàng

       Rất là đầy đủ, bĩ bàng như mong.

          Tự nghĩ : ‘Trong khi ta khất thực

          Rất đầy đủ vật thực mong chờ,

              Như vậy thân ta được nhờ 

       Cơ thể khỏe mạnh và thơ thới nhiều

          Để làm việc, những điều lợi lạc’.

 

      –  Các Hiền-giả ! Điều khác đáng bàn :

              Vị Tỷ Kheo đau bệnh xoàng

       Nhưng nghĩ : ‘Cơn bệnh ta đang mắc này

          Tuy là nhẹ nhưng rày có thể

          Trầm trọng hơn và dễ tăng dần,

              Vậy ta phải cố tinh cần.

    

   –  Hoặc Tỷ Kheo nọ có thân yếu gầy

          Sau cơn bệnh, người đầy mệt mỏi

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  421      

 

          Vị ấy nghĩ : ‘Vừa khỏi bệnh duyên

              Nhưng có thể tái phát liền

       Phải cố tinh tấn cần chuyên hành trì

          Phải đạt được điều gì chưa đạt

          Cần nỗ lực hoàn tất cho nhanh

              Chứng ngộ điều chưa tựu thành’.

       Tám tinh-tấn-sự trong lành thanh cao.

 

     g)  Tám pháp nào khó bề thể nhập ?

          Phạm-hạnh-trú tu tập cho nhiều

              Bất thời bất tiết tám điều.

       Này các Hiền-giả ! Sớm chiều, nơi nơi

          Phạm-hạnh-trú bất thời bất tiết

          Các Hiền-giả nên biết chánh chân

              Có bậc Thế Tôn giáng trần

       Đại A-La-Hán vô ngần trí minh

          Chánh Đẳng Giác tự mình chứng đạt

          Ngài tuyên thuyết Chánh Pháp tịnh an

              Hướng đến giác ngộ, Niết-bàn

       Thiện Thệ khai thị minh quang tuyệt vời.

 

      –  Nhưng có người vẫn vào địa ngục, 

          Phạm hạnh trú này thực nhãn tiền

              Bất thời bất tiết đầu tiên.

   –  Cũng có những kẻ sinh liền bàng sanh

         (Xương sống ngang chỉ dành loài thú )

          Phạm hạnh trú được biết ở đây.

              Bất thời bất tiết thứ hai.

 

   –  Hoặc sinh ngạ quỷ sâu dày tội khiên. 

 

      –  Sinh các cõi Chư Thiên viên mãn  

 

          Rất an lạc,  thọ mạng dài lâu.

          –  Hoặc sinh ở những vùng sâu

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  422      

 

       Biên địa hạ tiện, địa đầu ít dân,                       

          Giữa các loài độn đần mọi rợ

          Chỗ đáng sợ thiếu hẳn tiện nghi,

              Các Tỷ Kheo, Tỷ Kheo Ni

       Ưu-bà-tắc , Ưu-bà-di các hàng

          Thiện tri thức hoàn toàn vắng biệt.

          Năm bất thời bất tiết đáng thương.

 

          –  Hoặc sinh vào nước đại cường  

       Nhưng lại tà kiến mọi đường đảo điên :

         ‘Đừng cúng dường, không nên bố thí,

          Không cúng tế. Không quả báo gì

              Từ những thiện ác hành vi.

       Không hề luân chuyển đời này đời sau. 

          Không có cha và nào có mẹ !

          Không hóa sinh theo lẽ sinh tồn,

              Không có Sa-môn, Bàn-môn

       Chứng đạt chân chánh, pháp môn thực hành,

          Tự chứng tri, an lành chứng ngộ

          Thế giới này, thế giới về sau

              Và tuyên thuyết pháp nhiệm mầu’.

       Bất thời bất tiết hãy mau hiểu nhiều.

 

          Các Hiền-giả ! Những điều đã kể

          Cho dù là Thiện Thệ Như Lai

              Thành đạo trong hiện tại này

       Tuyên thuyết Giáp Pháp đủ đầy, cao minh

          Độ hữu tình thực hành tinh tấn

          Đạt an tịnh, hướng thẳng Niết-bàn,

              Rất nhiều chúng sinh thế gian

       Vẫn bị chìm đắm, trôi lăn biển đời.

      

      –  Có người thời sinh vào cường quốc

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  423      

 

          Rất văn minh và thực giàu sang

              Nhưng bị ác tuệ mọi đàng

       Ngu si, điếc, ngọng, bệnh mang câm, mù

          Không khéo nói trơn tru hết ý,

          Về nghĩa lý không biết chút nào.

              Đó là Phạm hạnh trú vào

       Bất thời bất tiết phần sau như vầy.

 

      –  Cũng có ngay hữu tình duyên phước

          Sinh vào trong những nước phú cường

              Nhưng có trí tuệ, hiền lương

       Không điếc, ngọng ; nghĩa lý thường hiểu xa

          Được khéo nói hay là vụng nói

          Phạm-hạnh-trú đại loại là đây.

 

         h)  Thế nào tám pháp đủ đầy

       Cần được sanh khởi, trình bày ở đây ?

          Đại-nhân-tầm, pháp này tám mục :

      –  Dành cho người thiểu dục mà thôi,       

              Không dành người đa dục rồi.

   –  Cho người tri túc mọi thời vô lo,

          Không dành cho người không tri túc.

      –  Cho người thích an tịnh độc cư,

              Ngăn người tụ hội giao du.

   –  Cho người tinh tấn mặc dù khó khăn

          Không cho người cứ hằng giải đãi.

      –  Dành người lại có Niệm hiện tiền

              Không dành người thất niệm chuyên.

   –  Cho người có định tâm liền cao thâm,

          Người không có định tâm, không kể.

      –  Dành cho người trí tuệ ở đây

              Không dành người ác-tuệ đầy.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  424      

 

    –  Không thích lý luận người này, dành riêng

          Không dành người chỉ chuyên lý luận.

 

     j)  Tám pháp nào phải muốn thắng tri ?

              Tám thắng-xứ, nghĩa là gì ?

       Tỷ-kheo vị ấy mọi thì quán thông

          Tám thắng-xứ thảy đồng hiểu chắc

      –  Một vị quán nội sắc ở đây

              Thấy loại ngoại sắc như vầy :

       Hạn lượng, đẹp, xấu. Vị này suy ra :

         ‘Nhiếp thắng chúng, nên ta thấy, biết’.

          Là thắng-xứ cá biệt đầu tiên.

 

          –  Quán tưởng nội sắc, thấy liền

       Ngoại sắc đẹp, xấu, tuy nhiên vô lường.

          Nhận thức thường : ‘Sau khi nhiếp thắng

          Ta thấy, biết’. Là thắng-xứ hai.

 

          –  Một vị quán tưởng ở đây  

       Nội tâm vô sắc, thấy ngay như vầy :

          Các ngoại sắc ở đây hạn lượng

          Và đẹp, xấu. Suy tưởng tức thời :

             ‘Sau khi nhiếp thắng chúng rồi

       Ta biết, ta thấy’.  Xứ thời đệ tam.

 

      –  Quán vô sắc nội tâm, nhận thấy

          Các ngoại sắc vô lượng ở đây

              Đẹp, xấu –  Nhận thức như vầy :

      ‘Sau khi nhiếp thắng, thấy ngay, biết liền’.

          Thắng-xứ riêng thứ tư được giảng.

.

      –  Một vị quán vô sắc nội tâm

              Thấy loại ngoại sắc màu xanh

       Sắc màu xanh nữa, sắc xanh tướng & hình

          Ánh sáng xanh lung linh, thật giống

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  425      

 

          Bông gai sống màu xanh, sắc xanh

              Tướng & hình xanh, ánh sáng xanh

       Như Ba-la-nại lụa xanh, xanh rờn

          Cả hai mặt láng trơn, bóng lưởng

          Sắc màu xanh ; hình & tướng màu xanh

              Vị này nhận thức được rằng :

     ‘Sau khi nhiếp thắng, ta hằng biết ngay

          Ta cũng thấy’. Xứ này đệ ngũ.

 

      –  Một vị tự quán tưởng như vầy  

              Vô sắc ở nội tâm đây

       Thấy các ngoại sắc ở đây màu vàng

          Tướng & hình vàng ; cũng vàng ánh sáng

          Như lụa quý trơn láng hai bề

              Lụa Ba-la-nại thuộc về

       Sắc vàng ; hình & tướng vàng khè như y.

          Nên nhận thức : ‘Sau khi nhiếp thắng

          Ta thấy, biết’. Sáu thắng xứ tầm.

 

          –  Quán tưởng vô sắc nội tâm

       Thấy các ngoại sắc lại nhằm đỏ tươi

          Sắc màu đỏ ; đỏ tươi hình & tướng

          Ánh sáng đỏ, mường tượng như hoa

              Tên Bân-Thú-Chi-Vá-Ka  (1)

       Tất cả đều đỏ ; hay là lụa trơn

          Ba-la-nại láng trơn màu đỏ

          Nhận thức rõ : ‘Nhiếp thắng chúng rồi

              Ta thấy, ta biết hết thôi !’.

       Thắng-xứ thứ bảy đồng thời quan tâm.

 

      –  Một vị quán nội tâm vô sắc 

          Thấy ngoại sắc các loại trắng tinh

    _______________________________

   (1) :  Bông Bandhujìvaka .

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  426      

 

              Tướng & hình đều sắc trắng tinh

       Và ánh sáng trắng, cũng hình như đây :

          Ô-Ba-Thi (1) sao mai màu trắng,

          Ba-la-nại lụa trắng láng trơn

              Sắc trắng ; hình & tướng trắng trơn

       Ánh sáng cũng trắng. Thiệt hơn biết là :

         ‘Nhiếp thắng chúng, nên ta thấy, biết ’.

          Tám thắng-xứ quả thiệt như vầy.

 

         k)  Thế nào tám pháp ở đây

       Cần được chứng ngộ đủ đầy viên dung ?

          Tám giải-thoát, vô cùng uyên áo

          Vị Tỷ-kheo rốt ráo thực hành

              Tám pháp này được hiểu nhanh :

 

   –  Tự mình có sắc, thấy rành sắc đây        

          Giải thoát này chính là thứ nhất.

 

      –  Quán nội sắc là vô sắc ngay

              Và thấy các ngoại sắc này,

       Đó là giải thoát thứ hai như vầy.

 

      –  Quán tưởng Sắc ở đây là tịnh

          Chú tâm chính vào suy tưởng này,

              Giải thoát thứ ba là đây.

 

   –  Vượt khỏi các sắc tưởng đây hoàn toàn

          Tưởng hữu đối sẵn sàng trừ diệt

          Không suy tư khác biệt tưởng nào

             ‘Hư không vô biên’ nhắm vào

       Không vô biên Xứ chứng vào an như.

          Là giải thoát thứ tư tuần tự.

 

      –  Hư không vô biên Xứ vượt qua

    _______________________________

   (1) : Sao mai Osadhi .

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  427      

 

              Vị ấy nhận thức gần xa

       Với suy tư đến : ‘Thức là vô biên’.

          Chứng, trú Thức vô biên Xứ nọ

          Thứ năm giải thoát đó như vầy.

 

          –  Vượt Thức vô biên xứ ngay  

     ‘Vật gì chẳng có’, điều này nghĩ sâu

          Chứng, trú vào Vô Sở Hữu Xứ

          Là giải thoát thuộc thứ sáu đây.

 

          –  Vô sở hữu xứ vượt ngay

       Chứng và an trú nơi đây tức thì

          Là Phi tưởng phi phi tưởng xứ,

          Là giải thoát thuộc thứ bảy đây.

 

          –  Phi tưởng phi phi tưởng này 

       Hoàn toàn vượt khỏi Xứ đây an hòa

          Diệt Thọ Tưởng chứng và an trú

          Giải thoát đủ thứ tám vuông tròn.

 

              Các Hiền-giả ! Diệu pháp môn

       Tám Mươi Pháp ấy Thế Tôn dạy rành

          Là thực, chân, ngọn ngành như thị

          Không phải không như thị điều này

               Đã được Thiện Thệ Như Lai

       Giác ngộ, thuyết giảng đủ đầy, cao siêu.

 

 2.  a)  Chín Pháp nào có nhiều tác dụng ?

          Chín tư duy, hiểu đúng về Căn :

              Chánh tư duy, hân hoan sanh,

       Do hân hoan, hỷ được sanh thật tình

          Do hoan hỷ, thân khinh an đạt,

          Thân khinh an thì lạc thọ sanh

              Do lạc thọ này được sanh

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  428      

 

       Tâm được định tỉnh, tự mình an nhiên.

          Tâm định tỉnh thì liền biết được

          Và thấy được sự vật như chân

              Do biết, nhờ thấy như chân

       Yểm ly sanh, tiếp sanh phần dục ly.

          Do ly dục, tức thì giải thoát,

          Là chín pháp tác dụng có nhiều. 

 

         b)  Có chín pháp nào là điều

       Cần phải tu tập sớm chiều cho nhanh ?

          Chín cần-chi tịnh thanh thanh tịnh :

      –  Giới thanh tịnh thanh-tịnh-cần-chi , 

          –  Tâm thanh tịnh, tịnh cần chi,

   –  Kiến thanh tịnh, tịnh cần chi hành trì.

      –  Đoạn nghi & Đạo-phi-đạo tri kiến

      –  Hành tri kiến & tri kiến ở đây.

          –  Tuệ và giải thoát – điều này

       Đều thanh tịnh thanh tịnh này cần chi.

 

     c)  Chín pháp cần biến tri đầy đủ :

          Hữu-tình-trú, chín pháp ra sao ?

              Bất cứ Tỷ-kheo vị nào

       Phải cần thông suốt, dồi trau quá trình

      –  Các Hiền-giả ! Hữu tình có loại

          Thân và tưởng đại loại khác xa

              Như loài Người cõi Ta Bà,

       Một số các vị cũng là Chư Thiên,

          Một số các não phiền đọa xứ.

          Là hữu tình trú xứ đầu tiên.

 

          –  Hữu tình như Phạm Chúng Thiên

     ( Chỉ riêng các vị mới liền tái sinh)

          Tưởng đồng nhất, thân hình sai biệt,

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  429      

 

          Ta được biết trú xứ thứ hai.                    

 

          –  Cũng có loài hữu tình này

       Có thân đồng nhất, tưởng sai biệt liền

          Như chư Quang Âm Thiên đơn cử,

          Là hữu tình trú xứ thứ ba.

 

          –  Có loài hữu tình chính là

       Tịnh Cư Thiên chúng, tưởng và thân cư

          Đều đồng nhất. Thứ tư trú xứ.

 

      –  Loài hữu tình vốn tự căn nguyên

              Không có tưởng & thọ nào riêng

       Như các vị Vô Tưởng Thiên an bình,

          Là thứ năm hữu tình trú xứ.

 

      –  Có hữu tình đã tự sẵn sàng

              Vượt khỏi sắc tưởng hoàn toàn

       Diệt trừ sân tưởng dễ dàng ở đây

          Không tác ý về sai biệt tưởng

          Chứng vào hướng Xứ Không Vô Biên

              Nghĩ : ‘Hư không là vô biên’,

       Trú xứ thứ sáu đến liền an nhiên.

 

      –  Vượt Hư không vô biên xứ đó          

          Thức Vô Biên Xứ nọ chứng liền

              Nghĩ rằng : ‘Thức là vô biên’,

       Trú xứ thứ bảy vẹn tuyền ở đây.

 

      –  Vượt ra ngoài Thức vô biên xứ

          Chứng Vô Sở Hữu Xứ tức thì

             ‘Tất cả đều không có gì’.

       Trú xứ thứ tám này thì điểm qua.

 

      –  Đã vượt ra Vô sở hữu xứ

          Chứng vào Xứ thuộc Tưởng ở đây

              Phi Tưởng Phi Phi Tưởng này.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  430      

 

       Trú xứ thứ chín hiểu ngay từng phần.

 

     d)  Chín pháp nào phải cần trừ diệt ?

          Ái-căn-pháp chi tiết rõ, rành :

          –  Do duyên ái, tầm cầu sanh ;

   –  Do tầm cầu, đắc lợi sanh đến liền ;

      –  Phân biệt sanh do duyên đắc lợi ;

      –  Do phân biệt dẫn tới điều chi ?

              Tới tham dục được sanh vì ;

   –  Do tham dục, thủ-trước thì sanh đi ;

      –  Do thủ trước, chấp trì sanh khởi ;

      –  Do chấp trì, sanh khởi xan tham ;

          –  Hộ trì do bởi xan tham ;

   –  Do hộ trì đó, sanh làm nhiều danh :

          Chấp trượng & kiến ; luận tranh ; tránh tụng ;

          Ly gián ngữ và cũng vọng ngôn ;

              Ác bất thiện pháp sinh tồn

       Cần trừ chín pháp thật hôn ám này.

 

     e)  Chín pháp nào có đầy tai hại ?

          Chín hại-tâm cần phải hiểu rồi :

          – ‘Người ấy đang làm hại tôi’.           

    – ‘Người ấy đã & sẽ hại tôi’, như lời.

       – ‘Người ấy hại người tôi thương mến’.

       – ‘Đang hoặc sẽ hại đến người thương’.

          – ‘Người ấy đã làm lợi thường

       Cho người tôi vẫn không thương mến gì’.

      – ‘Đang hoặc sẽ mong vì làm lợi

          Người tôi ghét, do bởi không thương’.

 

          f)  Chín pháp nào vẫn thường thường

       Hướng đến thù thắng, thanh lương tột vời ?

          Các Hiền-giả ! Mọi nơi mọi lúc

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  431      

 

          Có chín sự điều-phục hại-tâm :

              Các hành giả phải chú tâm

       Khi hại tâm hiện, phải thầm nghĩ qua :

 

      –  Cho là ta bị người làm hại   

          Hãy nghĩ lại : ‘Có ích lợi gì

              Mà nghĩ như vậy làm chi !’

       Hại tâm điều phục tức thì ở đây.

          Cả ba thời : Vị lai, quá, hiện

          Đều phương tiện dùng cách nghĩ suy :

            ‘Ta nghĩ như vậy ích gì !’. 

 

   –  Rồi đến tư tưởng nghĩ vì người thương

          Mà cho là họ thường bị hại.

 

      –  Hay trái lại, với kẻ không thương

              Cho là đã làm lợi thường

       Cả ba thời đoạn đều tương tự vầy,

          Cũng dùng ý trên đây suy nghĩ :

         ‘Ích lợi gì mà nghĩ như vầy !’

              Sẽ điều phục hại tâm ngay,

       Hướng đến thù thắng pháp này thanh cao.

 

     g)  Chín pháp nào khó bề thể nhập ?

          Chín sai-biệt đề cập ở đây :

          –  Do duyên giới-sai-biệt này

       Nên xúc-sai-biệt như vầy được sanh.

      –  Xúc-sai-biệt nên sanh ra thọ ;

      –  Thọ-sai-biệt nên có tưởng sanh ;

          –  Tư-duy-sai-biệt được sanh

       Do tưởng-sai-biệt tác thành như ri.

      –  Do tư-duy sanh dục-sai-biệt ;

      –  Do duyên dục-sai-biệt tác thành

              Nhiệt-tình-sai-biệt được sanh.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  432      

 

   –  Nhiệt-tình sai-biệt lại sanh tầm cầu ;

      –  Do sai-biệt tầm-cầu mãi miết

          Nên đắc-lợi-sai-biệt sanh ngay.

              Như vậy là chín pháp này

       Rất khó thể nhập, hiểu ngay từng phần.

 

     h)  Chín pháp nào phải cần sanh khởi ?

          Chín tưởng, với : – ‘Bất-tịnh-tưởng’ ni ;

         –  ‘Tử-tưởng’ ; ‘tưởng thực-yểm-ly’ ;                

   –  ‘Bất-lạc-tưởng thế-gian’ thì thanh cao

      –  ‘Vô-thường-tưởng’, nơi đâu cũng tưởng

      –  ‘Khổ-tâm-tưởng trên sự vô thường’;

          –  ‘Vô-ngã-tưởng trên ngã’ thường ;

   –  ‘Đoạn-trừ ’ & ‘vô-tham-tưởng’ thường khởi lên.

  

      j)  Chín pháp nên thắng tri đầy đủ ?    

          Thứ đệ trú. Vị Tỷ-kheo này

          –  Ly ác bất thiện pháp đây

       Chứng Thiền Đệ Nhất, có ngay tứ, tầm

          Do ly dục sanh phần hỷ lạc.

 

      –  Tiếp điều khác, vị ấy định thiền

              Diệt tầm, diệt tứ  được yên

       Thì chứng và trú vào Thiền thứ hai.

          Một trạng thái ra ngoài tầm, tứ

          Do định sanh, nội tỉnh nhất tâm.

 

          –  Ly hỷ trú xả  âm thầm

       Chánh niệm, tỉnh giác thì thân cảm liền

          Sự lạc thọ ; Thánh Hiền gọi đủ

          Là ‘Xả niệm lạc trú’ – Tam Thiền.

 

          –  Xả lạc, xả khổ –  tâm yên

       Diệt hỷ, ưu, cảm thọ – liền trước đây

          Chứng, trú ngay vào Thiền Đệ Tứ

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  433      

 

          Không khổ & lạc, không giữ niệm nào

              Thanh tịnh, an lạc tiêu dao.

 

   –  Các loại Sắc tưởng vượt mau hoàn toàn

          Hữu-đối-tưởng sẵn sàng trừ diệt

          Không-tác-ý sai-biệt-tưởng, và

             ‘Không Vô Biên Xứ’ chứng qua

       Với ý niệm ‘Hư không là vô biên’.

 

      –  Vượt Hư không vô biên xứ đó 

          Chứng Vô Sở Hữu Xứ, trú đi

             ‘Tất cả không sự vật gì’.

 

   –  Vô-sở-hữu-xứ sau khi vượt, thì 

          Chứng Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ

          Và an trú ở tưởng xứ ngay.

 

          –  Phi-tưởng-phi-phi-tưởng này

       Sau khi vượt khỏi Xứ đây hoàn toàn

          Chứng, trú an Diệt Thọ Tưởng Định,

          Cần thắng tri là chín pháp này.

 

         k)  Chín pháp nào thẳng ngay

       Cần được chứng ngộ đủ đầy ở đây ?

          Các Hiền-giả ! Như vầy phải biết

          Thứ-đệ-diệt, chín pháp trình bày

              Tinh tấn thực hiện chớ chầy :

   –  Tỷ Kheo thành tựu vào ngay Sơ Thiền  

          Các Dục-tưởng đều liền đoạn diệt.

      –  Thành tựu tiếp vào Đệ Nhị Thiền        

              Các tầm, tứ đoạn diệt liền.

   –  Tam Thiền thành tựu, diệt liền Hỷ đi.

      –  Đệ Tứ Thiền một khi thành tựu

          Thì hơi thở hiện hữu vào ra

              Đã bị đoạn diệt ngay mà !

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  434      

 

   –  Không-vô-biên-xứ trải qua tựu thành

          Thì sắc-tưởng đã nhanh bị diệt.

      –  Vô-sở-hữu-xứ tiếp tựu thành

              Thức-vô-biên-tưởng diệt nhanh.

   –  Phi-tưởng-phi-phi-tưởng thành tựu đây

          Thì diệt ngay Tưởng-vô-sở-hữu.

      –  Khi thành tựu Diệt-thọ-tưởng thiền

              Các tưởng & thọ bị diệt liền.

       Chín pháp chứng ngộ nhân duyên đủ đầy.

 

          Các Hiền-giả ! Như vầy phải kể

          Chín Mươi Pháp, Thiện Thệ dạy rành

              Tăng & Ni Phích-Khú tâm thành

       Lần lượt tinh tấn thực hành sâu xa

          Là thực, chân, cũng là như thị

          Không phải không như thị điều này

              Đã được Thiện Thệ Như Lai

       Giác ngộ, thuyết giảng đủ đầy, cao siêu.

 

 3.  a)  Mười Pháp nào có nhiều tác dụng ?

          Để Tỷ Kheo & Ni chúng hành trì

              Mười pháp thanh tịnh, uy nghi

       Có nhiều tác dụng chẳng chi sánh bằng

          Là mười phần Hộ-trì-nhân pháp :

      –  Vị Tỷ Kheo hạ lạp thế nào

              Vẫn giữ Giới hạnh thanh cao

       Và sống chế ngự, nương vào uy nghi

          Của Giới bổn Ba-Tì-Mốc-Khá 

          Đủ chánh hạnh và cả oai nghi

              Thấy được hậu quả hiểm nguy

       Trong lỗi nhỏ nhặt bất kỳ gần xa

          Thọ lãnh và tu trong Giới pháp

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  435      

 

          Là hộ-trì-nhân-pháp đầu tiên.

     

              Các hộ-trì-nhân tiếp liền :

   –  Tỷ Kheo vị ấy thường chuyên nghe nhiều

          Thường gìn giữ những điều nghe ấy

          Chất chứa điều nghe thấy bao lần

              Những pháp ấy tăng trưởng dần

       Sơ & trung & hậu thiện cú văn đủ đầy

          Và nghĩa lý như vầy cụ túc

          Đề cao mục Phạm hạnh sống lành

              Hoàn toàn đầy đủ tịnh thanh

       Với những pháp ấy, nghe rành nhiều hơn.

          Đã nắm giữ, keo sơn ghi nhớ

          Nhờ tụng đọc nhắc nhở nhiều lần

              Chuyên ý quán sát mọi phần

       Nhờ vào chánh kiến, khéo thành tựu ngay.

 

      –  Hoặc vị này đa văn quảng kiến

          Thành tựu nhờ chánh kiến tịnh thanh.

          –  Tỷ Kheo là thiện hữu lành

       Là thiện bạn lữ sẵn dành cận thân.

          Pháp ấy hộ-trì-nhân như vậy.

 

      –  Các Hiền-giả ! Vị ấy cũng là

              Thiện ngôn, đầy đủ nhu hòa

       Khiêm nhường, nhẫn nại, tránh xa tị hiềm

          Nhận chỉ trích một niềm cung kính.

 

      –  Khi nhận định trách nhiệm đinh ninh

              Cần phải thực hiện nhiệt tình

       Các đồng Phạm hạnh của mình hạ cao.

          Thường khéo léo và nào biếng nhác

          Cùng suy tư một cách đủ đầy

              Về các phương tiện ở đây

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  436      

 

       Vừa đủ tổ chức, vừa ngay đủ làm.

          Hộ-trì-nhân bao hàm như vậy.

 

      –  Các Hiền-giả ! Vị ấy tư lương  

              Ưa thích đối với Pháp thường

       Ái luyến nói Pháp cũng dường thương thân.

          Rất hoan hỷ về phần Thắng Pháp

          Cùng Thắng Luật, dung nạp chánh chân

              Chính là Pháp hộ-trì-nhân.

 

   –  Lại nữa, vị ấy tự bằng lòng thâu

          Những vật dụng từ đâu nhận được

          Như y phục, bệnh dược, thức ăn

              Chỗ ở, sàng tọa  vân…vân…

       Như vậy là hộ-trì-nhân pháp này.

 

 

      –  Tỷ Kheo đây sống luôn tinh tấn

          Siêng đoạn tận ác pháp khởi lên

              Thành tựu các thiện pháp bền

       Cương quyết, tinh tấn, dựa trên kiên trì

          Không phế bỏ những gì Thiện pháp.

          Hộ trì nhân là pháp như vầy.

 

          –  Vị ấy chánh niệm đủ đầy

       Đủ tối-thượng-niệm thẳng ngay an hòa

          Luôn tỉnh giác, nhớ và ghi nhớ

          Điều đã nói, nhắc nhở đã làm.

              Hộ-trì-nhân-pháp bao hàm.

 

   –  Lại nữa, vị ấy uyên thâm sẵn dành

          Có tuệ trí, đủ sanh-diệt-trí

          Hướng sự lý quyết trạch Thánh nhân

              Diệt trừ đau khổ chánh chân

       Như vậy, mười hộ-trì-nhân pháp này.

 

***

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  437      

 

     b)  Mười pháp đây phải cần tu tập :

          Được đề cập Mười Biến Xứ liền

              Các vị ! Tỷ-kheo nói trên

       Phải nên hiểu rõ vững bền pháp đây.

          Mười biến-xứ như vầy chi tiết :

      –  Vị nào biết địa-biến-xứ toàn

              Phía trên, phía dưới, bề ngang

       Bất nhị, vô lượng mọi đàng hiểu mau.

 

      –  Hay vị ấy  biết vào thủy-biến ;

      –  Biết hỏa-biến ; phong-biến-xứ đây,      

          –  Biết được thanh-biến-xứ này,

   –  Hoàng-biến ; xích-biến cũng rày biết thông

      –  Biết bạch-biến ; hư-không-biến đó

      –  Và biết rõ thức-biến-xứ toàn.

              Tất cả xứ : trên, dưới, ngang

       Bất nhị, vô lượng mọi đàng hiểu mau.

 

     c)  Mười pháp nào biến tri cần thiết ?

          Phải nên biết Mười Xứ như vầy :

              Nhãn-xứ ; sắc-xứ ở đây

       Nhĩ-xứ ; thanh-xứ – tai đầy âm thanh

          Rồi tỷ-xứ đồng hành hương-xứ,

          Đến thiệt-xứ ; vị-xứ – hiểu dần

              Thân-xứ ; xúc-xứ – mười phần. 

 

  d)  Thế nào mười pháp phải cần diệt đi ?

          Tà kiến ; tà tư duy ; tà ngữ ;

          Rồi thứ tự : tà nghiệp ; mạng tà ;

              Tà tinh tấn và niệm tà ;

       Tà định ; tà trí –  xấu xa đồng thời

          Tà giải thoát. Là mười tà pháp

          Cần tu tập để sớm đoạn trừ.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  438      

 

         e)   Mười pháp nào cứ khư khư 

       Chịu phần tai hại, chẳng trừ điều chi ?

          Các Hiền-giả ! Diệt đi rốt ráo

          Mười bất-thiện-nghiệp-đạo sai lầm :

              Sát sinh, trộm đạo, tà dâm

       Lưỡng thiệt, ác khẩu và phần dối gian

          Cùng ỷ ngữ, tham, sân, tà kiến,

          Đem nguy biến, tai hại mười điều.

 

         f)   Thế nào mười pháp thuận chiều

       Hướng đến thù thắng, cao siêu an lành ?

          Các Hiền-giả ! Thực hành tinh tiến

          Có mười thiện-nghiệp-đạo tịnh thanh

              Không trộm đạo ; không sát sanh ;

       Không tà dâm ; nói lời lành không sai ;

          Không hai lưỡi ; không hay nói ác ;

          Không thêu dệt này khác điều gì ;

              Không tham ; không sân ; không si ;

       Mười pháp thù thắng hành trì chánh chân.

 

     g)  Mười pháp nào khó phần thể nhập ?

          Mười thánh-tri tu tập tinh cần,

              Tỷ-kheo thực hiện mọi phần :

   –  Năm chi trừ dứt, đều cần hành ngay.

      –  Sáu chi phải đủ đầy, thuận tiện.

      –  Một hộ trì . – Thực hiện bốn y.

          –  Các giáo-điều loại bỏ đi.

   –  Mong cầu đoạn tận tức thì cho xong.

      –  Tâm tư không để cho trệ phược.

      –  Làm thân thể thường được khinh an.

          –  Tâm thiện giải thoát sẵn sàng.

   –  Tuệ thiện giải thoát, hoàn toàn thanh cao.       

    

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  439      

 

       * Các Hiền-giả ! Thế nào nghĩa ý

          Năm chi cần cố nghĩ đoạn trừ ?

           –  Hôn trầm thụy miên đoạn trừ,  

  –  Tham dục ; trạo hối ; sân – trừ dứt ngay,

      –  Đoạn trừ nghi – như vầy tuân thủ.

 

       * Thế nào là đầy đủ sáu chi ?

              Tỷ Kheo gìn giữ oai nghi :

   –  Mắt khi thấy sắc chẳng chi động lòng

          Không thích ý cũng không phật ý

          An trú kỹ vào xả tức thì

              Chánh niệm, tỉnh giác tự tri.

   –  Cũng như thế, với những gì trần, căn :

          Tai nghe tiếng ; lưỡi cần nếm vị ;

          Mũi ngửi hương ; thân cảm xúc liền ;

              Ý nhận thức pháp chung riêng,

       Vị ấy đều giữ an nhiên cõi lòng

          Không thích ý cũng không phật ý

          An trú kỹ vào xả tức thì

              Chánh niệm, tỉnh giác tự tri.

       Như vậy, đầy đủ sáu chi kể vào.

 

      *  Một hộ trì - thế nào nghĩa ý ?

          Các Hiền-giả ! Một vị thực hành

              Hộ trì về Niệm tựu thành,

       Tỷ Kheo vị ấy một danh hộ trì.

 

      *  Thế nào là bốn y  thực hiện ?

          Vị Tỷ Kheo tinh tiến suy tư :

              Thọ dụng một pháp an như

       Nhẫn thọ một pháp ; đoạn trừ pháp đơn

          Thứ tư  còn Tránh xa một pháp

 

       *  Thế nào là loại các giáo điều ?

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  440      

 

              Tất cả thông thường giáo điều

       Sa-môn các vị phần nhiều chủ trương,

          Vị Tỷ Kheo kiên cường loại bỏ

          Không chấp nhận, chẳng có nương tay

              Tẩn xuất, phóng xả giáo điều.

 

   *  Này các Hiền-giả ! Mong nhiều hại thay !

          Vị Tỷ Kheo thẳng ngay trừ diệt

          Các mong cầu về hiện hữu đây

              Làm cho an tịnh đêm ngày

       Mong cầu về phạm hạnh nay đoạn trừ.

 

      *  Thế nào là tâm tư sau trước

          Không trệ phược với các hại tâm

              Đoạn trừ các dục vọng tâm

       Tâm tư sân hận chú tâm đoạn trừ

          Đoạn trừ các tâm tư não hại.

          Tỷ Kheo ấy không trệ phược tâm.

 

          *  Thế nào Tỷ Kheo tịnh lành

       Hành trì có được thân hành khinh an ?

          Vị Tỷ Kheo sẵn sàng trừ diệt

          Diệt lạc & khổ, trừ diệt hỷ & ưu

              Chứng, trú vào Thiền thứ tư

       Xả niệm thanh tịnh, đoạn trừ khổ, vui.

 

      *  Thế nào vui thiện tâm giải thoát ?

          Tỷ Kheo tâm giải thoát khỏi tham

              Tâm giải thoát khỏi sân, tàm

       Tâm giải thoát khỏi si, làm tịnh thanh.

 

      *  Các Hiền -giả ! Hiểu rành sự kiện

          Là Tuệ thiện giải thoát thế nào ?

              Tỷ Kheo tự biết thanh cao :

      ‘Như cây bị chặt, bị đào rễ đi

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  441      

 

          Nay tham, si, sân tâm ta đó

          Đã đoạn trừ, đào bỏ rễ ngay

              Không thể sinh khởi tương lai,

       Tuệ-thiện-giải-thoát – vị đây tựu thành.

 

     h)  Mười pháp nào cần sanh khởi đó ?

          Mười Tưởng nọ : – Bất-tịnh-tưởng ni ;

          –  Tử-tưởng ; tưởng thực-yểm-ly ;

   –  ‘Bất-lạc-tưởng nhất thiết vì thế gian’ ;   

      –  Vô-thường-tưởng , sẵn sàng quán tưởng ,

      –  ‘Khổ-tâm-tưởng trên sự vô thường’;

         –  ‘Vô-ngã-tưởng-trên-khổ’ đương,

   –  Đoạn & ly tham & diệt-tưởng thường khởi lên.

          Là mười pháp cần nên sanh khởi.

 

     j)   Mười pháp nào cần tới thắng tri ?

              Mười đoạn-tận-sự là gì ?

   –  Chánh kiến đoạn tận, tức thì sinh ngay       

          Tà kiến này ; rồi duyên tà kiến

          Ác-bất-thiện các pháp khởi lên,

              Các pháp này đoạn tận liền

       Do duyên chánh kiến, thiện hiền gia tăng.

      –  Tà tư duy do phần đoạn tận

          Mất hướng dẫn của chánh tư duy.

          –  Tà ngữ xuất hiện do vì           

       Chánh ngữ đoạn tận tức thì ở đây.

      –  Do chánh nghiệp điều này đoạn tận

          Nên tà nghiệp hưng phấn khởi lên.

          –  Tà mạng này được có nên

       Là do chánh mạng móng nền vỡ tan.

      –  Chánh tinh tấn vội vàng đoạn tận

          Tà tinh tấn đã khởi lên ngay.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  442      

 

          –  Tà niệm có nên ở đây

       Do chánh niệm đoạn tận ngay tức thì.

      –  Do chánh định đã vì đoạn tận

          Nên tà định hưng phấn khởi lên.

          –  Tà trí phát triển có nên

       Là do chánh trí móng nền diệt đi.

      –  Tà giải thoát tức thì hưng phấn

          Chánh giải thoát đoạn tận mà ra.

 

              Do duyên tất cả các tà

       Ác-bất-thiện-pháp khởi ra tức thì.

          Các pháp này mất đi, đoạn tận

          Các điều chánh nếu vẫn phát dương

              Các thiện pháp được tăng cường

       Và được viên mãn, tinh tường phát huy

          Mười pháp cần thắng tri hiểu rõ.

 

     k)  Mười pháp cần chứng ngộ là gì ?

              Các Hiền-giả ! Phải liễu tri

       Phải cần tu tập, hành trì chánh chân

          Vô-học-pháp, mười phần chí thiện :

      –  Vô học chánh tri kiến ở đây,

          –  Vô học chánh tư duy này,

   –  Vô học chánh ngữ thẳng ngay mọi bề,

      –  Rồi vô học thuộc về chánh nghiệp,

      –  Vô học tiếp chánh mạng như vầy,

          –  Vô học chánh tinh tấn đây,

   –  Vô học chánh niệm thẳng ngay, an hòa,

      –  Đến chánh định thiền-na vô học,

      –  Cùng vô học chánh trí đủ đầy,

          –  Vô học chánh giải thoát này.       

 

       Mười pháp chứng ngộ Như Lai dạy rành.

Trường Bộ - (Tập 3) Kinh 34 :  THẬP THƯỢNG   *  MLH  –  443      

 

          Một Trăm Pháp đành rành như vậy

          Thực hành các pháp ấy chuyên cần

              Tinh tấn hành trì chánh chân

       Sẽ đạt kết quả vô ngần sâu xa

          Là thực, chân, cùng là như thị

          Không phải không như thị điều này,

              Đã được Thiện Thệ Như Lai

       Giác ngộ, thuyết giảng pháp ngài chứng tri. 

 

          Nghe Tôn-giả Sa-Ri-Pút-Tá

          Tức ngài Xá-Lợi-Phất Thánh Tăng

              Đệ nhất Trí Tuệ truyền đăng

       Bậc Đại-đệ-tử Phật hằng cẩn tin

          Đã thuyết giảng, vẹn gìn Chánh Pháp

          Một trăm pháp cao thượng, minh quang

              Tỷ-kheo Tăng Chúng các hàng

       Hoan hỷ tín thọ lời vàng Phật ngôn ./-      

 

        Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật  ( 3 L )

 

 

 

 *

*   *

 

(  Chấm dứt Kinh 34 : THẬP THƯỢNG  – Dasuttara-sutta  )

 

 

 

 

 

 

 

Thi Hóa Trường Bộ Kinh  ( Tập III  )                    MLH –  444         

 

 

PHẨM  PÀTIKA

 

        Kinh Ba-Lê – Pa-Ti-Ka

        Kinh U-Đúm-Ba-Ri-Ka đồng thì

        Và kinh Chất-Ká-Vách-Ti

        Ất-Ganh-Ná-Ká kinh thì biết qua

        Sâm-Ba-Sa-Đá-Ni-Da

        Ba-Sa-Đí-Ká, kinh đa tịnh hòa

        Kinh Si-Ga-Lô-Va-Đa

        Cùng Kinh Tướng – Lắc-Khá-Na, cũng là

        ( Kinh Ma-Ha-Pú-Rí-Sa )

        Kinh A-Ta-Na-Tí-Da thọ trì

        Kinh Phúng tụng – Săng-Ghi-Ti

        Đa-Sút-Tá-Rá  ( Kinh ni cũng là

        Kinh Thập Thượng ), lời gấm hoa.

        Mười một kinh – Pa-Ti-Ka phẩm này.

 

        Đoạn trừ mọi khổ đau ngay

        Đạt chân lạc thọ, pháp đầy thâm uyên

        Chứng bất tử, an tịnh liền

        Đại Pháp Vương, bậc vẹn tuyền cần nương.  

 

HẾT TRƯỜNG BỘ KINH

 

    ___________________________________

 

*  11 Kinh của Trường Bộ hình thành Phẩm Pàtika này :Kinh Ba-    

   Lê – Pàtika ;  Kinh Ưu-Đàm-Bà-La Sư-tử Hống – Udumbarika

   Sìhanàda ;  Kinh Chuyển-Luân Thánh Vương Sư Tử-Hống –

   Cakkhavatti  Sìhanàda  ; Kinh Khởi Thế Nhân Bổn - Agganna ;

   Kinh Tự Hoan Hỷ – Sampasàdaniya ;Kinh ThanhTịnh –Pàsàdika     

   Kinh Tướng – Lakkhana  ;        Kinh Giáo Thọ Thi-Ca-La-Việt –  

   Singàlovàda  ; Kinh A-Sá-Nang-Chi –  Atànàtiya ;  Kinh Phúng

   Tụng – Sangìti ;  Kinh Thập Thượng – Dasuttara .

    Thơ Kinh TRƯỜNG BỘ   ( Tập 3 )             *  MLH –  445         

 

 

KINH SÁCH THAM KHẢO :

 

  – TRƯỜNG BỘ KINH  

                                      ( Hòa Thượng Thích Minh Châu  dịch )

 

 – ĐỨC PHẬT và PHẬT PHÁP 

          [ The BUDDHA and  HIS TEACHINGS ]    

                      ( Hòa Thượng NARADA - Phạm Kim Khánh dịch )

 

  –. LỊCH SỬ ĐỨC PHẬT TỔ CỐ-ĐÀM

                                               ( Mahà Thong Kham Medhivongs )

 

  – THIỀN TỨ NIỆM XỨ - MINH SÁT TUỆ

   ( Hòa Thượng Thiền Sư  Giới Nghiêm – Thitasìlo Mahàthera )

 

  – MI-TIÊN VẤN ĐÁP  - MILANDAPANHÀ

   ( Hòa Thượng Giới Nghiêm  – Thitasìlo Mahàthera  soạn dịch )

 

  –  PHẬT HỌC QUẦN NGHI      

             ( HT. Thích Thánh Nghiêm . Thầy T. Minh Quang dịch )

 

  – ĐẠI TỰ ĐIỂN TIẾNG VIỆT 

      ( Nguyễn Như Ý  chủ biên - NXB Văn Hóa Thông Tin  VN )

 

  – TƯ TƯỞNG XÃ HỘI trong Kinh Điển PHẬT GIÁO

     NGUYÊN THỦY   -  HT. Thích Chơn Trí ( Nguyên Siêu )

 

  – PHẬT GIÁO NAM TÔNG tại ĐÔNG NAM Á

                                              ( Giáo sư Trần Quang Thuận )       

 

  – PHẬT GIÁO CHÁNH TÍN    ( HT. Thích Trí Nghiêm )

 

  – Tìm hiểu & Học tập KINH PHÁP CÚ Tập I

                        ( Cư-sĩ  THIỆN NHỰT  phiên dịch và ghi chú )

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn