Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   

Đức Phật nhập niết bàn

30/04/201320:11(Xem: 7555)
Đức Phật nhập niết bàn


Phat Niet Ban 3


ĐỨC PHẬT NHẬP NIẾT-BÀN

Toàn Không
(Trường A-Hàm, quyển 1, từ trang 119 đến 234)

Sau khi đức Phật độ cho Bà-la-môn Tỳ-sa đà-La gần Trúc-Lâm, Ngài dặn Tôn-giả A-nan-Đà làThị-giả của Ngài rằng: “Sau khi Ta diệt độ nhập Niết-Bàn, hãy tự thắp đuốc lên mà đi; thắp lên với chính pháp, đừng thắp lên với pháp nào khác; hãy nương tựa với chính mình, đừng nương tựa với một pháp nào khác”.

Đức Thế-Tôn nói với Tôn-giả A-nan-Đà:

- Ta nay đã già rồi, tuổi đã tám mươi, ví như chiếc xe cũ, nhờ phương tiện sửa chữa mà đi đến nơi đến chốn; nay thân Ta cũng thế, nhờnhập định vô-tưởng không còn nghĩ đến một điều gì, nên thân Ta được yên ổnkhông đau nhức.

Khi đứcPhật đi đến ngôi tháp Già-ba-La, Ngài bảo Tôn-giả trải tọa-cụ dưới gốc cây đểNgài nghỉ tại đấy, khi Tôn-giả trải tọa-cụ xong, đức Phật an tọa rồi bảo:

- Này A-Nan, người nào thường xuyên tu tập bốn mónthần-túc, có thể tùy ý muốn sống đến một kiếp hay hơn một kiếp cũng được. NàyA-Nan, Như-Lai đã nhiều lần tu tập bốn món thần-túc này, chuyên chú nhớ mãikhông quên. Bởi vậy cho nên Như-Lai tùy ý muốn sống một kiếp hay hơn một kiếpcũng được để diệt trừ sự tăm tối cho đời, đem lại lợi ích cho Người và Trời.

Lúc đóTôn-giả A-nan-Đà nghe rồi làm thinh không thưa hỏi nói năng chi cả, Đức Phậtlại nói lần thứ hai, Tôn-giả vẫn làm thinh; Đức Phật lại nói y như thế lần thứba, Tôn-giả cũng vẫn làm thinh, vì lúc đó bị ma si ám, mê man không hiểu đểthưa thỉnh, rồi đức Phật bảo:

- Này A-Nan nên biết, nay đã phải thời (đến giờ).

Tôn-giảA-nan-Đà vâng ý chỉ, đứng dậy đảnh lễ rồi lui ra, đến một gốc cây không xa ngồithiền; chỉ trong chốc lát Ma Ba-Tuần đến thưa với Phật:

- Sao Ngài chưa sớm vào Niết-Bàn?, nay đã đúng thời rồi,xin Ngài mau diệt độ.

- Thôi, thôi Ba-Tuần, ngươi đừng nói nữa, Ta đã tự biếtthời. Như-Lai giờ đây chưa vội vào Niết-Bàn, vì Ta cần đợi các Tỳ-kheo về đôngđủ; trong số đó có những đệ tử đã khéo chế ngự được thân tâm, mạnh dạn khôngkhiếp sợ, họ thường sống trong an ổn. Họ không những việc lợi mình đã làm xong,mà còn làm thầy để dẫn dắt kẻ khác, hiện đang truyền bá chính pháp, giảng giảinghĩa lý; nếu họ gặp chủ thuyết ngoại đạo, họ đủ sức đem chính pháp và sự tựchứng ngộ cùng thần biến của mình ra để hàng phục chúng, nhưng mà những đệ-tửấy chưa về. Lại có những Tỳ-kheo (Tăng), Tỳ-kheo Ni (Ni), Ưu-Bà Tắc (Cư-sĩNam), Ưu-Bà Di (Cư-sĩ Nữ) cũng chưa quy tụ; vả lại Ta muốn truyền phạm hạnh mộtcách sâu rộng, và phổ biến giáo lý giác ngộ cho hàng Trời-Người đều biết vàthấy thần biến.

Ma Ba-Tuầnthưa:

- Khi xưa, Ngài ở bên bờ sông Ni-Liên-Thuyền thuộc xứUất-Tỳ-La, và lúc ở dưới gốc cây A-du-Ba-Ni-câu-Luật khi Ngài mới thành đạoChính-Giác, những lúc ấy tôi đã đến thỉnh Ngài nên vào Niết-Bàn; nay đã đúnglúc rồi, vậy xin Ngài hãy mau mau diệt độ.

Đức Phậtlại trả lời:

- Thôi, thôi, Ba-Tuần, Ta tự biết thời, Như-Lai chưa vộivào Niết-Bàn, mà cần đợi các đệ-tử trở về, và cho đến hàng Trời-Người đều biếtvà thấy được thần biến, Ta mới nhập diệt.

Ma Ba-Tuầnlại thưa lần thứ ba:

- Thưa Ngài, nay các đệ-tử của Ngài đã nhóm họp, và chođến hàng Trời - Người đã thấy thần biến, nay đã đúng lúc rồi, sao Ngài chưadiệt độ?

Đức Phậtbảo:

- Thôi, thôi, Ba-Tuần, Ta tự biết thời, còn không baolâu nữa, sau ba tháng này, Ta sẽ ở nơi sinh quán đời trước của Ta, giữa câyLong-Thọ, trong rừng Ta-La thuộc xứ Câu-thi-La mà nhập Niết-Bàn.

Lúc ấy MaBa-Tuần nghĩ: “Phật không bao giờ đổi ý,không bao giờ nói dối, và chắc chắn là Ngài sẽ diệt độ”,nên vui mừng nhảynhót rồi biến mất.

Sau khi MaBa-Tuần biến đi không lâu, đức Phật nhập định Ý-tam-Muội mà xả bỏ tuổi thọ; ngaylúc đó cõi đất rung động mạnh, nhân dân cả nước đều kinh sợ, lông tóc dựngngược. Đức Phật phóng hào quang chiếu khắp các nơi, khi ấy Tôn-giả A-nan-Đàthấy mặt đất rung động và có ánh sáng tỏa chiếu nên kinh hãi, vội vàng đi đếnchỗ Phật đảnh lễ rồi thưa:

- Thưa đức Thế-Tôn, lạ thay! Không hiểu lý do gì mà mặtđất rung độmg mạnh như thế, lại có ánh sáng rực lên nữa? Xin Ngài giải thíchcho con hiểu.

Đức Phậtgiảng: Phàm mặt đất rung động có tám nguyên nhân:

Thứ nhất:Đất lẫn với đá, kim loại, nằm trên chất lỏng và nương với nước, nướcnương với gió, gió nương với hư không mà tồn tại; nếu gió nổi lên nước chaođộng, nước chao động làm đất và chất lỏng chuyển dịch, nước chao động quá mạnhnên đất rung rinh chuyển động.

Thứ hai:Tỳ-kheo khi đắc đạo, hoặc vị Thiên-thần tu quán về tính nước nhiều, tínhđất ít, hoặc do họ thử sức thần-thông nên làm cho cõi đất rung động.

Thứ ba:Khi có vị Bồ-Tát từ cung trời Đâu-Xuất dáng thần vào thai mẹ mặt đấtrung động.

Thứ tư:Khi vị Bồ-Tát đản-sinh mặt đất rung động.

Thứ năm:Khi Bồ-Tát thành Vô-Thượng Chính-Đẳng Chính-Giác, mặt đất rungđộng.

Thứ sáu:Khi Phật chuyển pháp luân lần đầu tiên mặt đất rung động.

Thứ bảy:Khi Phật xả tuổi thọ mặt đấtrung động.

Thứ tám:Khi Phật nhập diệt mặt đất rung động.

LỜI BÀN VỀ ĐỘNG ĐẤT:

Ngày nay hầunhư chỉ có động đất là do điểm thứ nhất, vì điểm 3,4,5,6,7,8 ngày nay không cóBồ-Tát thành Phật. Còn điểm 2 thì qúa hiếm.

Quyển ThiênVăn Học và Không Gian (Astronomy & Space) của Lisa Miles và Alastair Smithtrang 22 ghi cấu tạo trong trái đất có 4 lớp như sau: Vỏ ngoài cứng giòn(crust) gồm đá, đất...dầy khoảng 50km. Bên trong là lớp vỏ bao bọc (mantle) gồmchất đặc lẫn chất lỏng, lớp này dày chiếm tới 67% của trái đất. Lớp trong nữalà vỏ ngoài của lõi (outer core), là chất lỏng (liquid), luôn luôn di chuyển; trongcùng (inner core) là lõi cứng (solid) phần lớn là chất sắt; vỏ đất đá cứng giònlàm thành những mảnh, gọi là lớp, tầng, di chuyển đối nghịch nhau; những mảnhlớp này luôn di động, đôi khi gây ra động đất ở chỗ chúng đụng nhau. Khoa họckhông giải thích tại sao chất lỏng của lõi ngoài luôn luôn di chuyển, thì Đức Phậtđã nói là do gió và nước gây ra.

1)-Phật báo 3 tháng trước khinhập Niết-Bàn.

Sáng hômsau, đức Phật bảo Tôn-giả A-nan-Đà đến Hương-Pháp nhóm họp hết thảy các Tỳ-kheo chung quanh vùng đến giảng đường Hương-Pháp. Tại đấy, đức Phật dạy cácTỳ-kheo:

- Ta do những Pháp sau đây mà tự chứng ngộ thành bậcChính-Đẳng Chính-Giác, đó là: “Bốn Niệm-Xứ, Bốn Ý-Đoạn, Bốn Thần-Túc, BốnThiền, Năm Căn, Năm Lực, Bẩy Giác-Chi, và Tám Chính-Đạo”.Vậy các thầyhãy ở trong giáo-pháp ấy siêng năng tu học, cùng nhau hưng say (hưng thịnh saysưa) phát triển. Các thầy hãy khéo thụ trì tùy theo trường hợp mà tu hành, tạisao vậy?, vì không bao lâu nữa, Như-Lai, sau ba tháng sẽ nhập Niết-Bàn.

Các Tỳ-kheonghe Phật nói như thế, hết sức sửng sốt kinh hoàng, hoang mang tột độ, gieomình xuống đất, giậm chân đập tay, cất tiếng kêu than: “Tại sao đức Thế-Tôn diệt độ qúa sớm? Tại sao con mắt thế-gian diệt mấtquá mau? Tại sao đức Thế-Tôn bỏ chúng con bơ vơ? Chúng con sẽ không còn nhìnthấy đức Thế-Tôn nữa. Chúng con sẽ mất đức Thế-Tôn mãi mãi v.v.”

Có Tỳ-kheothương cảm lăn lóc, cũng như rắn bị chém đứt làm hai, quằn quại, run rẩy, ngẩnngơ, không còn biết gì cả.

Một lúctrôi qua như thế, đức Phật bảo:

- Các thầy hãy dừng cơn bi lụy, chớ ôm lòng sầu muộn, vìtừ Trời, Đất cho đến chư Thiên, Người, Vật, không một cái gì là không thành trụhoại diệt (sinh ra, phát triển, biến dạng, diệt mất), không một sinh vật nàosinh ra mà không chết đi. Nếu các thầy muốn cho các pháp hữu vi không biến dịchthì không được. Hơn nữa trước đây Ta đã từng giảng rằng: “Ân ái là vô thường, nếu có xum họp ắt phải có chia lià, nhất là thânnày không phải của ta, mạng sống không tồn tại mãi mãi được”.

Rồi Ngàinói tiếp:

- Ta sở dĩ khuyên bảo như thế vì tối hôm qua Thiên-MaBa-Tuần đã đến thỉnh Ta nhập Niết-Bàn ba lần, tới lần thứ ba Ta đã chấp thuậnlời thỉnh cầu ấy, và sau đó Ta đã xả bỏ tuổi thọ rồi.

Bấy giờTôn-giả A-nan-Đà đứng dậy, quỳ gối phải, chắp tay thưa:

- Cầu mong đức Thế-Tôn thương xót chúng-sanh, hãy sốngthêm một kiếp, không nên diệt độ sớm, để làm lợi ích cho Trời và Người.

Khi ấy đứcPhật im lặng không đáp, Tôn-giả A-nan-Đà thưa thỉnh lần thứ hai, đức Phật cũngvẫn im lặng, Tôn-giả thưa thỉnh lần thứ ba, lúc ấy đức Phật mới nói:

- Này A-Nan, thầy ba lần làm phiền Ta, Thầy đã đích thânnghe từ Như-Lai nói là người nào tu tập bốn pháp như-ý-túc một cách chuyên chúkhông quên, nên tuỳ ý muốn kéo dài mạng sống trong một kiếp hay hơn một kiếpcũng được. Như-Lai đã tu tập bốn pháp như-ý-túc một cách chuyên chú không quên,có thể tùy ý kéo dài tuổi thọ trong một kiếp hay hơn một kiếp, Thầy đã được Tanhắc đi nhắc lại tới ba lần như thế; tại sao lúc ấy thầy không thỉnh cầuNhư-Lai sống một kiếp hay hơn một kiếp? Nay thầy mới nói há không trễ muộn haysao? Ta ba lần hiện tướng, thầy ba lần làm thinh. Sau đó không lâu, Thiên-Matới, thỉnh cầu Ta nhập Niết-Bàn ba lần, Ta đã hứa với Thiên-Ma, và Ta đã xả bỏtuổi thọ tối hôm qua; một khi đã xả bỏ, nhổ bỏ, mà muốn cho Như-Lai hành độngtrái với lời nói của mình sẽ không bao giờ có sự kiện ấy.

Bấy giờ đứcPhật và Tăng chúng đi đến một khu rừng núi gần thôn Am-ba-La, tại đây Ngài dạycho đại chúng về Giới, Định, Huệ; do tu Giới mà được Định, do Định mà cótrí-tuệ tức là được Huệ. Do tâm và trí đồng thời cùng tu tập, tu tập nhiều, nênđược thanh tịnh và giải thoát.

Tại thônAm-ba-La, đức Phật nhận thấy cơ duyên hóa độ đã xong, Ngài tiếp tục di chuyểntới thôn Chiêm-Bà, thôn Kiển-Trà, thôn Bà-lệ-Bà, rồi đến vườn Xà-Đầu thuộcthành Ba-Bà. Tại nơi đây có người thợ rèn tên là Châu-Na nghe tin Phật đến,liền thay quần áo chỉnh tề đến chỗ Phật ngự, cúi đầu đảnh lễ rồi ngồi qua mộtbên. Lúc đó đức Phật giảng dạy cho ông những điều lợi ích, nghe xong lòng tintràn đầy vui vẻ, ông liền thỉnh đức Phật và đại chúng Tỳ-kheo đến nhà thụ trai cúng dàng vào ngày hôm sau,Đức Phật im lặng nhận lời mời, Châu-Na biết đức Phật chấp nhận lời mời, liềnđứng dậy đảnh lễ, ra về.

Nội trongđêm đó Châu-Na và người nhà ông lo sửa soạn thức ăn đầy đủ. Sáng hôm sau, ôngđến đảnh lễ trước Phật và nói:

- Thưa đức Thế-Tôn, đã đến giờ thụ trai, kính tin Ngàirõ.

Bấy giờ đứcPhật cùng đại-chúng đi đến nhà ông Châu-Na, và mọi người tiến vào chỗ ngồi, ÔngChâu-Na bày biện thức ăn cúng dàng đức Phật và chư Tăng. Ông lại nấu một thứnấm chiên-đàn là thức ăn qúy lạ nhất trên đời đem dâng riêng cho đức Phật. Ngaylúc đó, đức Phật bảo Châu-Na:

- Chớ đem thứ nấm này dâng cúng cho chư Tăng.

Lúc đó, ôngvâng lời Phật, không dám hành động trái ngược, nhưng có một vị lão Tăng mớixuất gia, thấy tô nước nấm còn dư để gần chỗ ngồi của mình, lại bưng uống hết!

Sau khi thụtrai, đức Phật giảng pháp cho ông Châu-Na nghe xong, Ngài và đại-chúng lại tiếptục đi, trên đường đi đức Phật hỏi Tôn-giả A-nan-Đà:

- Ông Châu-Na có ý gì hối hận không?

Tôn-giảA-nan-Đà đáp:

- Thưa Thế-Tôn, ông Châu-Na cúng dàng đức Phật như thếkhông được lợi phúc gì cả, vì sau khi Như-Lai thụ trai tại nhà ông thì Ngàinhập diệt.

Đức Phậtdạy:

- Chớ nói như vậy, chớ nói như vậy. Hiện nay Châu-Nađược lợi ích lớn là: “Được sức khoẻ tốt,được tiếng tốt, được sống lâu, có nhiều của cải tiền bạc, đến khi qua đời đượcsinh lên cõi Trời muốn chi có nấy”,tại sao vậy? Vì: người cúng dàngNhư-Lai lúc thành đạo cũng như người cúng dàng Như-Lai lúc sắp nhập Niết-Bàn,công-đức của hai người này không hơn không kém. Vậy thầy hãy đến báo choChâu-Na biết.

Tôn-giảA-nan-Đà vâng lời dạy của đức Phật, liền trở lại báo tin mừng cho ông Châu-Nabiết; Đức Phật đi được một đoạn đường nữa thì bệnh tình phát khởi trầm trọng,nên Ngài phải dừng lại nghỉ dưới một gốc cây.

Bấy giờ cómột đệ-tử của một vị A-la-Hán tên là Phúc-Quý, từ thành Câu-thi na-Kiệt đi đếnthành Ba-Bà, đang đi bỗng trông thấy đức Phật ngồi dưới gốc cây với dung mạođoan chính, các căn đều tịch tĩnh, tâm ý vắng lặng bậc nhất cũng như hồ nướctrong suốt không gợn sóng. Thấy xong, ông liền sinh thiện tâm, bèn vui mừng điđến chỗ Phật ngồi, cúi đầu đảnh lễ, rồi ngồi sang một bên và nói:

- Thưa Ngài, người xuất gia ưa thích sự nhàn tịnh, khi ởchỗ thanh vắng chuyên tu thì thật kỳ lạ ! Dù có đoàn xe năm trăm chiếc chạyngang qua bên họ, họ vẫn không hay biết. Thầy tôi đã có lần im lặng ngồi dướigốc cây bên đường, lúc đó có đoàn xe năm trăm chiếc đi ngang qua, tiếng xe chạyầm ầm, Ngài vẫn thức tỉnh nhưng mà không nghe. Vì sau đó có người đến hỏi thầytôi rằng: “Nãy giờ ông có thấy đoàn xechạy ngang qua đây không?”

Thầy tôitrả lời: “Không thấy”.

Người ấylại hỏi:“Hồi nãy ông có nghe tiếng xechạy ầm ầm không?”

Thầy tôiđáp: “Không nghe”.

Người ấythắc mắc hỏi: “Từ nãy đến giờ ông thứchay ngủ?”

Thầy tôitrả lời: “Thức”.

Người ấy imlặng cho là hy hữu và nói với thầy tôi: “Vừarồi không lâu, có năm trăm chiếc xe chạy qua đường này, tiếng xe vang động nhưthế mà Ngài không nghe không thấy, có đâu lại nghe chuyện khác?”

Nói xongngười ấy đảnh lễ thầy tôi với tâm niệm vui vẻ, rồi ra đi, Đức Phật bảo Phúc-Quý:

- Nay Ta hỏi ông, hãy tuỳ ý mà đáp. Đoàn xe chạy vangđộng như thế, tỉnh thức mà không nghe; có tiếng sấm sét vang động cả trời-đất,tỉnh thức mà không nghe; trong hai trường hợp đó, cái nào khó hơn?

Phúc-Quýthưa:

- Tiếng ầm ầm của hàng nghìn, hàng vạn chiếc xe chạy saobằng tiếng sấm sét. Không nghe tiếng ầm ầm của xe chạy chưa hẳn là khó; sấm sétvang động đất-trời, thức tỉnh không nghe mới là khó.

Đức Phậtbảo Phúc-Quý:

- Ta có lần ở thảo-lư thuộc thôn A-Việt, lúc đó có mộtvầng mây lạ xuất hiện, tiếp theo là sấm sét vang động làm chết bốn con bò vàhai anh em người đi cầy, do đó mọi người tụ tập lại đông đảo; lúc ấy Ta ra khỏithảo-lư để đi kinh hành một cách chậm rãi. Trong đám đông ấy có một người đếnchỗ Ta cúi đầu đảnh lễ, rồi đi theo Ta kinh hành. Dù biết nhưng Ta vẫn hỏingười ấy: “Họ tụ tập làm gì thế?”

Người ấyhỏi lại Ta: “Nãy giờ Ngài ở đâu? Ngài đãngủ hay thức?”

Ta đáp: “Ta ở trong thảo-lư và không ngủ”.

Người ấynói: “Thưa Ngài, người ta tụ tập đông đảođể bàn tán với nhau về việc sấm sét đánh chết hai anh em người đi cầy và bốncon bò; với tiếng sấm sét vang động cả trời-đất như thế, Ngài thức tỉnh màkhông nghe thật là hy hữu, chưa từng có, và chưa từng thấy ai được định tĩnhnhư Ngài”.

Lúc ấyPhúc-Quý có đem theo hai xấp vải màu vàng rất giá trị, từ chỗ ngồi đứng dậy,quỳ gối chắp tay thưa:

- Nay con xin dâng cúng dàng hai xấp vải này, xin Ngàixót thương mà nhận cho.

Đức Phậtbảo:

- Ông hãy dâng cho Ta một xấp, còn một xấp đem dâng choTỳ-kheo A-Nan hiện đang ngồi ở gốc cây đằng kia kià.

Vừa nói,Ngài vừa chỉ tay về phiá Tôn-giả A-nan-Đà, Phúc-Quý vâng lời Phật, dâng lênNgài một xấp, còn xấp thứ hai mang đến cúng dàng Tôn-giả A-nan-Đà. Sau đó trởlại chỗ Phật nghe đức Phật giảng pháp, nghe xong, Phúc-Quý xin được quy-yPhật-Pháp-Tăng, và nguyện tôn trọng năm giới (không sát sinh, không trộm cắp,không tà dâm, không nói dối, và không uống rượu); khi Phúc-Quý đảnh lễ ra vềrồi, Tôn-gia A-nan-Đà đem xấp vải ấy cúng dường đức Phật.

Khi Tôn-giảA-nan-Đà mặc áo Cà-Sa cho Phật lấy làm ngạc nhiên, vì thấy rằng nước da của đứcPhật chiếu sáng lạ thường, nên Tôn-giả nói:

- Thưa đức Thế-Tôn, tại sao có chuyện lạ thường, rất làkỳ diệu. Màu da của đức Thế-Tôn trở nên sáng ngời, rực rỡ một cách lạ thườngchưa từng có. Khi con đắp chiếc áo màu vàng lóng lánh lên mình Ngài, thì màusắc của áo bị lu mờ đi mất.

Đức Phậtbảo:

- Có hai trường hợp màu da của Như-Lai trở nên sánglạng, rực rỡ lạ thường, đó là ngay khi thành Đạo Bồ-Đề và trước khi nhập-diệt.

2)- Đức Phật nhập Niết-Bàn.

Đức Phậttiếp tục đi, lần hồi đến rừng Long-thọ thuộc thành Câu-Thi, nơi sinh quán đờitrước, thuộc Bộ-tộc Mạt-La, và Ngài bảo Tôn-giả A-nan-Đà:

- Thầy hãy sửa soạn chỗ cho Ta nằm giữa hai câyLong-thọ, đầu quay về hướng Bắc, mặt quay về hướng Tây.

Tôn-giảA-nan-Đà y theo lời Phật dạy, sửa soạn xong, đức Phật nằm xuống nghỉ, và tự lấyáo Tăng-già-Lê xếp thành bốn lớp đắp lên mình. Ngài nằm nghiêng về phiá bên tayphải, hai chân xếp chồng lên nhau, trông như sư-tử chúa.

Lúc ấy giữađám rừng cây Long-thọ, có các Quỷ-Thần hết lòng cung kính tin Phật, lấy các thứhoa trái mùa rải khắp mặt đất. Thấy thế, đức Phật bảo Tôn-giả A-nan-Đà :

- Các Thần Long-thọ này: dùng hoa trái mùa dâng cúng choTa như thế, chẳng phải là cúng dàng Như-Lai.

Tôn-giảA-nan-Đà thưa

- Thế nào mới gọi là cúng dàng Như-Lai?

Đức Phậtbảo:

- Người nào biết lĩnh thọ, và thực hành chính Pháp mớigọi là cúng dàng Như-Lai.

Khi ấyTỳ-kheo Phạm-ma-Na đang cầm quạt đứng hầu, đức Phật bảo:

- Này Phạm-ma-Na: thầy chớ đứng trước Ta, hãy đi chỗkhác.

Nghe đứcPhật nói vậy, Tôn-giả A-nan-Đà thưa:

- Thầy Phạm-ma-Na thường: hầu hạ bên cạnh đức Thế-Tôn,cung cấp những điều cần thiết cho đức Thế-Tôn, cung kính Ngài không bao giờbiết chán nản mỏi mệt, hôm nay là ngày cuối cùng, nên để cho thầy Phạm-ma-Nahầu hạ, sao đức Thế-Tôn lại đuổi đi là vì lý do gì con không hiểu?

Đức Phậtbảo:

- Này A-Nan, chung quanh thành Câu-Thi này, cách xa mườihai do tuần (12 x 15 =180 kilomet = 120 miles) đều có các vị Thiên-Thần chậtních cả. Các vị đại Thiên-Thần đều trách Tỳ-kheo Phạm-ma-Na rằng: “Sao lại đứng trước đức Thế-Tôn như thế,trong giờ phút Thế-Tôn sắp nhập Niết-Bàn? Chúng ta đến muốn chiêm- bái một lầncuối, nhưng vị Tỳ-kheo này với oai đức lớn lao, ánh sáng chói lòa che lấp tấtcả, khiến chúng ta không thấy, không đến gần đức Như-Lai được để lễ-bái cúngdàng”. Này A-Nan, vì thế mà Ta bảo thầy ấy đi chỗ khác.

Bấy giờTôn-giả A-nan vội quỳ chắp tay thưa:

- Xin đức Thế-Tôn chớ diệt độ nơi vùng đất hoang vu này,vì hiện nay có các thành nước lớn như Chiêm-Bà, Tỳ-xá-Ly, thành Vương-Xá, nướcBạt-Kỳ, nước Xá-Vệ, nước Ca-duy-la-Vệ, thành Ba-la-Nại. Tại những nơi đó dân cưđông đúc, nhiều người ngưỡng mộ Phật-Pháp-Tăng. Nếu đức Thế-Tôn nhập diệt ởnhững nơi ấy chắc chắn nhiều người sẽ đến cung kính cúng dàng Xá-lợi Phật.

Đức Phậtdạy:

- Thôi, thôi, A-Nan chớ nghĩ như thế, Ta đã mất ba thángđể đi tới đây, chớ cho đây là vùng hẻo lánh chật hẹp. Vì từ xa xưa, tại quốc độnày có một vị Vua tên là Đại Thiện-Kiến, thành này lúc đó tên là Câu-xá-bà-Đề,kinh đô của nhà Vua rất nguy nga đồ sộ, dân cư đông đúc, và đời sống rất phồnthịnh. Vua có đủ bảy báu, đó là: “Xe báu,Ngựa-xanh báu, Voi-trắng báu, Cư-sĩ báu, Thần-châu báu, Chủ-binh báu vàNgọc-nữ báu”, Vua dùng chính pháp trị dân. Về sau Vua Đại Thiện-Kiến tự nghĩ: “Ta đã tu hành điều gì mà có được qủa báotốt đẹp này (?), nay Ta đã hưởng phúc nhân-gian, vậy ta hãy tu về phúc báo cõiTrời”. Nghĩ xong, Vua liền bảo Ngọc-nữ báu rằng: “Ta đã hưởng phúc báo nhân-gian, vậy nay ta cần tu thêm về phúc báo cõiTrời, muốn như thế ta phải tự hạn chế, tránh chỗ ồn ào, đồng thời ở nơi thanhvắng để tu luyện”.

Lúc đó Vuabảo Ngọc-nữ báu ra lệnh cho tất cả mọi người trong ngoài từ nay về sau miễn sựchầu chực Vua, Vua bèn lên Pháp-điện, vào Lầu-vàng, ngồi trên Long-sàng (giườngcủa vua) bằng bạc mà tư-duy quán tưởng; trải qua một thời gian, nhà Vua đạtđược ý niệm thanh-tịnh, và chứng được lần lượt từ thiền thứ nhất đến thiền thứtư, rồi Vua tu tập về tâm Từ.

Bấy giờNgọc-nữ báu tự nghĩ: “Đã lâu ta khôngđược d iện kiến đức Vua, vậy nay đã đến lúc ta nên ra mắt Ngài một lần”.Nghĩ xong, ngọc-nữ báu Thiện-Hiền liền ra lệnh cho tất cả Mỹ-nữ trong cung Vua:“Các em hãy tắm gội sạch sẽ, xoa dầuthơm, trang sức áo quần đẹp đẽ; vì đã lâu ta không diện kiến đức Vua , vậy nayta phải ra mắt Ngài một lần”.

Khi mọingười chuẩn bị xong, Ngọc-nữ báu hướng dẫn đoàn người (đẹp như Tiên-nữ) đếnvườn Đa-Lân, tiếng ồn ào (tiếng cười nói như tiếng chim hót liú lo) của đoàn người đến tai Vua. Ngàibèn đi đến bên cửa sổ nhìn xem, thấy Ngọc-nữ báu đang tiến lên bên dưới cửa sổ,Vua liền bảo: “Ngọc-nữ báu, hãy đứng đó,đừng tiến lên, vì ta sắp ra”.

Vua ĐạiThiện-Kiến đi ra khỏi điện Chính-Pháp, tiến đến chỗ ngồi tại vườn Đa-Lân,Ngọc-nữ báu đến trước mặt Vua mà thưa: “TâuĐại-Vương, nay nhan sắc Ngài trở nên tươi đẹp hơn lúc bình thường, chắc khôngphải điềm gì khác hơn là Ngài xả bỏ tuổi thọ chăng?”

Ngọc-nữbáu nói tiếp: “Vậy nay đây,

Trong tám vạn bốn nghìn cỗ Xe, Xe-báu giátrị nhất;

Trong tám vạn bốn nghìn loại Ngựa,Ngựa-xanh báu là chạy nhanh hơn cả;

Trong tám vạn bốn nghìn loại Voi, Voi-trắngbáu là can đảm nhất;

Trong tám vạn bốn nghìn Bảo vật, Thần-châubáu là quý nhất hạng;

Trong tám vạn bốn nghìn Cư-sĩ, Cư-sĩ báu làgiỏi hơn cả;

Trong tám vạn bốn nghìn Sát-đế-Lỵ, Chủ-binhbáu là anh dũng số một;

Trong tám vạn bốn nghìn Mỹ-nữ, Ngọc-nữ báulà đẹp đẽ đảm đang hơn hết các Mỹ-nữ;

Trong tám vạn bốn nghìn thành-trì, thànhCâu-xá-bà-Đề này lớn nhất với cung-điện Chính-Pháp, lâu-đài Đại-Chính đều làhơn hết thảy; tất cả các thứ báu ấy đều là của Đại-Vương đấy, xin Ngài một chútlưu tâm để cùng hưởng vui thú, chớ vội qua đời bỏ muôn dân phải cô quạnh thươngnhớ”.

Vua ĐạiThiện-Kiến trả lời Ngọc-nữ báu rằng: “Từxưa tới nay nàng đã cung phụng ta một cách từ-ái, chưa bao giờ có những lời nóisơ sót, sao nay lại có những lời nói ấy; tất cả các thứ báu ấy đều là vôthường, không gìn giữ lâu dài được, mà nàng khuyên ta phải giữ lấy là thuậnsao?”

Ngọc-nữ báuthưa: “Chẳng hay Đại-Vương bảo phải nóinhư thế nào mới đúng?”

Nhà Vua ôntồn bảo Ngọc-nữ báu: {{Nếu như nàng nói rằng: “Các thứ báu ấy đều là vô thường không gìn giữ lâu được, xin Ngài khôngnên lưu luyến làm chi cho nhọc tâm tổn sức”,tại sao vậy? “Vì mạng sống của Đại-Vương, không còn kéodài được bao lâu nữa, sẽ chấm dứt, để qua đời khác; trên đời này hễ có sinh ắtcó tử, có hợp thì có tan, và không sống đời mãi mãi được. Vậy Ngài hãy cắt đứtái ân mà giữ ý đạo”;đây chính là lời nói kính thuận vậy}}.

Đức Phật kểtiếp:

- Này A-Nan, khi ấy Ngọc-nữ báu nghe đức Vua dạy xong,nức nở khóc, buồn rầu rũ rượi, ngậm ngùi nhắc lại các lời Vua vừa dạy bảo; trongkhi Ngọc-nữ báu nước mắt giàn giụa, nói lời vỗ về ấy thì Vua Đại Thiện-Kiếnbỗng nhiên băng-hà (qua đời) mau chóng, nhẹ nhàng và đơn giản.

Sau khi VuaĐại Thiện-Kiến băng-hà, lần lượt Ngọc-nữ báu, Chủ-binh báu, Cư-sĩ báu,Voi-Trắng báu, và Ngựa-xanh báu chết dần dần hết; xe báu, và Thần-châu báu đềubiến mất, còn thành-trì, cung-điện, và lâu-đài cũng dần dần đổ nát hết mà biếnvào đất.

Này A-Nan,Ta còn nhớ thời xa xưa ấy, đã sáu lần làm Chuyển-Luân Thánh-Vương, và đã có lầnTa bỏ xác tại nơi đây. Nay Ta đã thành Vô-Thượng Chính-Giác, lại cũng muốn bỏxác tại đây; từ nay về sau Ta dứt hẳn sinh tử, không còn chỗ nào là chỗ bỏ xácTa nữa, đây là lần cuối cùng.

Bấy giờ đứcPhật bảo Tôn-giả A-nan-Đà vào thành Câu-Thi báo cho dân chúng biết, khi Tôn-giảđến nơi gặp một nhóm người đông đảo vì một nhân duyên đang tụ họp, Tôn-giả nói:

- Này quý vị, tôi vì lợi ích của quý vị mà đến báo tinlà đức Như-Lai định vào lúc nửa đêm hôm nay, Ngài sẽ vào Niết-Bàn. Quý vị nênđến nơi hai cây đại Long-thọ thuộc rừng Ta-La là chỗ Như-Lai đang ngự để kịpthời hỏi những điều hoài nghi, và trực tiếp nghe Ngài chỉ dậy, để sau khỏi hốitiếc.

Khi nghenhững lời ấy, họ đều kinh ngạc, kêu than, rồi họ bảo nhau về nhà đem quyếnthuộc cùng đi đến rừng Ta-La chỗ có các cây Long-thọ; Tôn-giả A-nan-Đà dẫn sốngười này đến trước đức Phật đảnh lễ và thăm hỏi xong, đức Phật vì họ mà dạy vềlý vô thường, và chỉ dẫn những điều lợi ích vui mừng. Khi nghe Pháp xong, cácngười Mạt-Na đem năm trăm thước (mỗi thước bằng hai gang tay) vải trắng đã mangtheo dâng lên cúng dàng đức Phật, và đảnh lễ lui về.

Lúc đótrong thành Câu-Thi có một Phạm-chí tên là Tu-Bạt, đã một trăm hai mươi tuổi,nhưng còn khoẻ mạnh, là bậc kỳ cựu, trí thức; nhân nghe Sa-môn Cù-Đàm đêm naysẽ diệt độ vào lúc nửa đêm, ông tự nghĩ: “Tađối với giáo pháp còn có điều nghi ngờ, chỉ có đức Cù-Đàm Như-Lai mới hiểu ýta, ta nên đến để kịp hỏi Ngài”.Ngay lúc đó ông cố gắng đi đến rừng Ta-Lachỗ các cây Long-thọ, khi tới nơi, ông gặp tôn-giả A-nan-Đà và xin được bái yếtđức Như-Lai vì có điều còn nghi ngờ muốn hỏi. Tôn-giả từ chối vì cho rằng đứcThế-Tôn mệt nhọc chịu không nổi, ông Tu-Bạt cố nài xin đến ba lần, nhưng vẫn bịTôn-giả A-nan-Đà từ chối như thế, khi đó đức Phật nghe được và Ngài bảoTôn-giả:

- Này A-Nan, thầy không nên ngăn cản, hãy để cho ông ấyđến gặp Ta, vì ông ấy muốn giải quyết điều nghi ngờ, không có gì phiền phức cả;vả lại ông ấy nghe pháp Ta chắc chắn sẽ được giải thoát.

Vâng lờiđức Phật, Tôn-giả A-nan-Đà để cho ông Tu-Bạt đến chào hỏi đức Phật xong ôngthưa:

- Tôi có điều nghi về giáo-pháp, Ngài có khoẻ để giảiquyết cho một lần chăng?

Đức Phậtđáp:

- Ông cứ tuỳ ý hỏi.

Ông Tu-Bạtliền nói:

- Tại sao có những người tự xưng là bậc thầy như các ôngPhật-lan-Ca-na-Diếp, ông Mạt-già-Lê-Kiều-Xa-Lê, ông Ba-phù-ca-Chiên v.v. nhữngngười này đều có giáo-pháp riêng, đức Sa-môn Cù-Đàm có biết hết hay không?

- Thôi, thôi, khỏi nói nữa, những giáo-lý của các ông ấyTa đã biết tất cả; nay Ta vì ông mà nói đến giáo-pháp thâm diệu, ông hãy lắngnghe và suy nghĩ kỹ về giáo-pháp này.

- Vâng.

- Nếu trong giáo-pháp nào không có Tám Thánh-đạo, nghĩalà không có:

“Chính Kiến, Chính Tư-duy, Chính Ngữ, Chính Mệnh, ChínhNghiệp, Chính Tinh-tấn, Chính Niệm, và Chính Định”, thì trong giáo-pháp đókhông có bốn quả Sa-môn thứ nhất, thứ nhì, thứ ba, và thứ tư. Này ông Tu-Bạt,trong giáo-pháp của Ta có bát Thánh-đạo, nên có bốn qủa Sa-môn; trái lại tronggiáo-pháp ngoại đạo không có bát Thánh-đạo, nên không có bốn qủa vị Sa-môn; nếucác Tỳ-kheo kìm hãm tâm lại để tu hành thì thế-gian này sẽ không bao giờ mấthẳn qủa vị A-la-Hán.

- Tôi nay có được ở trong giáo-pháp của Ngài mà xuất giathọ cụ-túc giới không?

- Này ông Tu-Bạt, nếu có người Phạm-chí tu theo phápkhác, nay muốn dự vào pháp của Ta để tu hành phải trải qua bốn tháng thử thách,hầu xem xét hành vi họ, chí nguyện họ, tính nết họ. Nếu thấy đầy đủ tư cách,không gì thiếu sót mới cho họ ở trong giáo-pháp của Ta thọ cụ-túc giới; nhưngông nên biết, tuy vậy còn tuỳ theo hành vi của mỗi người mà xét.

Ông Tu-Bạtthưa:

- Như thế thì hàng ngoại đạo học theo giáo-pháp khácphải tập sự thử thách, trải qua bốn tháng để xem xét hành động họ thế nào, nếuthấy đầy đủ tư cách, không thiếu oai nghi, mới được thọ cụ-túc giới; nay tôixin ở trong chính-pháp của Ngài phục-dịch bốn năm, một khi không còn sơ suất, mớixin được thọ cụ-túc giới.

Ngay trong đêm ấy, ông Tu-Bạt xuất gia thụgiới, tu hạnh thanh-tịnh, tinh tấn hành trì theo lời Phật giảng dạy, và tự mìnhchứng ngộ ngay trong hiện tại. Khi gần nửa đêm, ông chứng qủa A-la-Hán, và ôngxin được diệt độ trước đức Phật. Ông là đệ-tử cuối cùng, và lúc ấy ông là đệ-tửnhiều tuổi nhất của đức Phật.

Bấy giờ,Tôn-giả A-nan-Đà không ngăn nổi cơn bi lụy, ngậm ngùi than khóc vì đức Phật sắpnhập diệt trong khi Tôn-giả chỉ mới lên được bực có học (hữu học) mà đạo qủachưa thành. Đức Phật biết thế, nên Ngài nói với Tôn-giả:

- Này A-Nan, thôi đi, chớ có nức nở khóc than, từ trướctới giờ Thầy hầu hạ Ta với cử chỉ hiền hòa khiêm tốn, lời nói lễ độ đúng pháp,ấy là Thầy đã cúng dường Ta, công-đức rất lớn; nếu có sự cúng dàng nào từ Trời,Ma, Sa-môn, Bà-la-Môn, cũng không sao sánh được, Thầy hãy cố gắng lên, ngàythành đạo không còn bao lâu nữa.

Rồi đứcPhật khen ngợi nhiều công-đức khác của Tôn-giả A-nan-Đà, Tôn-giả cảm thấy phấnkhởi khi được đức Phật ngợi khen, nên nguôi quên đi sự bi lụy, Tôn-giả vội qùygối trước Phật mà nói:

- Thưa đức Thế-Tôn, sau khi Ngài diệt độ rồi, các hàngđệ-tử làm thế nào để tưởng nhớ đức Phật?

- Này A-Nan, chớ lo, các hàng đệ-tử sẽ có bốn chỗ đểtưởng nhớ Phật là:

1- Thứ nhất là chỗPhật Giáng-sinhcó những công-đức như thế.

2- Thứ hai là nơiPhật Thành-đạocó những thần-lực như thế.

3- Thứ ba là nơiPhật chuyển Pháp-luân lần đầucó những sự hóa-độ như thế.

4- Thứ tư là chỗ Phật vào Niết-Bàncó những lời di-chúc như thế.

Các hàngđệ-tử có bốn chỗ ấy để tưởng nhớ, vui mừng muốn thấy, ghi nhớ không quên, vàsinh lòng luyến mộ; rồi mỗi người nên đi đến bốn nơi đó, sau khi kính lễ, xâyChùa dựng Tháp, thì sau khi qua đời đều được sinh lên cõi Trời.

Tôn-giảA-nan-Đà hỏi tiếp:

- Thưa đức Thế-Tôn, sau khi Phật nhập diệt, có nhữngđệ-tử ngỗ nghịch, tự chuyên ương ngạnh, không tuân theo giáo-luật của Phật, phảiđối xử với người này như thế nào?

- Này A-Nan, sau khi Ta diệt độ, nếu có những hạng ngườinhư thế, các thầy hãy đem họ mà xử trị theo pháp Phạm-đàn là thông báo cho cácđệ-tử khác, không ai được nói chuyện với họ, hoặc tiếp xúc, tới lui, dạy dỗ,cộng tác với họ.

- Này A-Nan, thầy cho rằng các Tỳ-kheo không cónơi nương tựa, không có ai che chở sau khi Ta nhập diệt ư? Đừng nghĩ như vậy,những Kinh, Luật mà Ta đã giảng dạy từ khi thành Phật đến nay là chỗ nương tựache chở cho các thầy đó, từ nay trở đi, Ta cho phép các thầy được tùy nghi bỏbớt các giới nhỏ nhặt; các thầy hãy lễ độ, trên dưới hòa thuận với nhau, đó làpháp kính thuận của người xuất gia mà các Thầy cần để ý.

- Này các Tỳ-kheo, các thầy đối với Phật, Pháp,chúng Tăng và Chính-Đạo còn có điều gì nghi ngờ không?, ai nghi ngờ, không hiểubất cứ điều gì thì hỏi ngay đi cho kịp thời, để sau này khỏi hối tiếc, vì giờnày Ta vẫn còn đây và giải quyết cho.

Khi ấy cácthầy Tỳ-kheo đều yên lặng không người nào có thắc mắc, Đức Phật hỏi như thế lầnthứ hai, rồi Ngài hỏi lần thứ ba, các thầy Tỳ-kheo cũng vẫn im lặng, đức Phậtlại nói:

- Nếu các thầy e ngại không dám hỏi thì nhờ người kháchỏi giùm cho kịp, để sau này khỏi hối tiếc.

Lúc ấy vẫnkhông có thầy Tỳ-kheo nào nêu thắc mắc, Tôn-giả A-nan-Đà đứng lên, quỳ xuống,chắp tay nói:

- Thưa đức Thế-Tôn, con tin trong đại chúng này, ai nấyđều có lòng tin thanh-tịnh, không còn hoài nghi về Phật, Pháp, Tăng nữa.

Đức Phậtdạy:

- Này A-Nan, Ta biết trong đại chúng này, dù một Tỳ-kheonhỏ nhất cũng thấy được dấu đạo, không còn đọa vào đường ác, chỉ còn bẩy lầnsinh lại cõi dục này là diệt hết khổ.

Bấy giờ đứcPhật thọ ký cho một nghìn hai trăm năm mươi Tỳ-kheo đệ-tử chứng được đạo qủa,xong Ngài để lộ cánh tay sắc vàng và bảo các đệ-tử:

- Các Thầy nên nhớ rằng Như-Lai xuất hiện ở đời cũng nhưhoa Ưu-đàm bát-La xuất hiện vậy, và Ngài diễn tả lại bằng bốn câu Kệ:

Cánh tay phải sắc vàng,

Phật hiện như linh-thụy,

Đến đi đều vô thường,

Hiện diệt không buông lung.

Các thầykhông nên: buông lung phóng dật (lười biếng) trong việc tu hành, Ta nhờ khôngbuông lung mà thành Chính-Giác, và vô lượng điều lành đều nhờ không buông lungmà có được.

Ngừng lạimột vài giây, đức Phật nói tiếp:

- Các thầy nên biết: “Tất cả vạn vật đều vô thường, vìkhông có cái gì bền vững mãi mãi, đó là lời dạy cuối cùng của Như-Lai mà các Thầyphải ghi nhớ”

Dạy cácđệ-tử xong, đức Phật để tay trái xuôi trên hông bên trái, chân trái vẫn chồngtrên chân phải, từ từ khép hai mắt lại. Khởi đầu, Ngài vào định Sơ-thiền, rồitừ định Sơ-thiền ra để vào định Nhị-thiền; từ định Nhị-thiền ra để vào địnhTam-thiền; từ định Tam-thiền ra để vào định Tứ-thiền; từ định Tứ-thiền ra để vào định Không-xứ (Không Vô BiênXứ); từ định Không-xứ ra để vào định Thức-xứ (Thức Vô biên xứ); từ định Thức-Xứra để vào định Bất-dụng (Vô sở Hữu xứ); từ định Vô-dụng ra để vào địnhHữu-tưởng; từ định Hữu-tưởng ra để và định Vô-tưởng; từ định Vô-tưởng ra để vàođịnh Diệt-tưởng (Phi Tưởng Phi Phi Tưởng).

Lúc đó Tôn-giảA-nan-Đà hỏi Tôn-giả Trưởng-lão A-na-Luật:

- Thưa Trưởng-lão, đức Thế-Tôn đã nhập Niết-Bàn rồi sao?

- Chưa, đức Thế-Tôn hiện đang ở trong định Diệt-tưởng,tôi lúc trước ở gần đức Thế-Tôn đượcnghe rằng khi từ định Tứ-thiền ra lần thứ hai, thì đức Thế-Tôn mới nhậpNiết-Bàn.

Khi ấy đứcPhật từ định Diệt-tưởng ra để vào định Vô-tưởng (bắt đầu ngược lại), rồi từđịnh Vô-tưởng ra để vào định Hữu-tưởng, định Bất-dụng, định Thức-xứ, địnhKhông-xứ, định Tứ-thiền, định Tam-thiền, định Nhị-thiền ra để vào địnhSơ-thiền. Rồi Ngài lại từ định Sơ-thiền ra để vào định Nhị-thiền, từ địnhNhị-thiền ra để vào định Tam-thiền, từ định Tam-thiền ra để vào đinh Tứ-thiền,từ định Tứ-thiền ra, đức Phật nhập Niết-Bàn.

Ngay lúcấy, mặt đất rung động mạnh, Trời, Người, muôn vật đều khủng khiếp kinh hoàng; nhữngchúng-sanh ở những chỗ tối tăm, nơi kín đáo, hang hốc, không có mặt Trời haymặt Trăng chiếu đến đều được soi sáng, trông thấy lẫn nhau. Trên trời: Chư vị Trời Đao-Lợi ở giữa hư không rải hoa như tuyết rơiđể cúng dàng đức Như-Lai, hoa phủ cả một vùng rộng lớn.

3)- Tán thán và cúng dàng thânPhật.

Bấy giờPhạm Thiên-Vương, Đế-Thích, Thần-Kim Tỳ-La, Phật-Mẫu (Mẹ của Phật), ThầnLong-Thọ, Thần rừng Ta-La, Trời tứ-Thiên-Vương, Trời Đao-Lợi, Trời Diệm-Ma,Trời Đâu-Xuất, Trời Hóa-Tự-Tại, Trời Tha-Hóa Tự-Tại, Vua Tỳ-Sa-Môn, Tôn-giả A-na-Luật, Tôn-giảPhạm-ma-Na, Tôn-giả A-nan-Đà, Lực-sĩ Mật-Tích (Thần hộ vệ của đức Phật), và cácTỳ kheo lần lượt nói Kệ tán thán đức Phật.

Sau khi cácvị nêu trên tán thán đức độ siêu Phàm vượt Thánh của đức Phật xong, các Tỳ-kheocảm thấy cô độc vì đã mất đi cả một bầu trời sáng lạng. Các thầy buồn rầu, khócthan, lăn lóc kêu rên vì không kìm hãm nổi nỗi xúc động, và kể lể:

- Đức Thế-Tôn diệt độ quá sớm! Đại-Pháp chìm quá sớm, mắtthế-gian đã diệt mất, cũng ví như cây lớn đã tróc gốc rễ thì cành lá phải bịgẫy đổ, v.v…

Bấy giờTôn-giả A-na-Luật bảo:

- Thôi đi, thôi đi, các thầy chớ có khóc lóc, than vãnnhư thế nữa, kẻo vô số các vị Trời trên hư không nhìn xuống, họ sẽ chê tráchchúng ta.

Các thầyTỳ-kheo hỏi Tôn-giả A-na-Luật:

- Trên hư không có bao nhiêu vị Trời ?

- C ác vị Trời đầy cả hư không, đâu có đếm tính mà biết hết được; họ cũng buồn bã, thanvan, nhưng không ồn ào như chúng ta.

Sáng hôm sau, vâng lời Trưởng-lão A-na-Luật,Tôn-giả A-nan-Đà vào thành Câu-Thi báo cho dân chúng biết, khi gặp một đám đôngngười nhân có một chút duyên sự nhóm họp tại một nơi, Tôn-giả A-nan-Đà bảo họ:

- Nay tôi vì muốn sự lợi ích cho qúy vị, nên đến đây báocho qúy vị biết, đó là đức Phật đã diệt độ trong đêm qua tại rừng Ta-La giữahai cây đại Long-thọ, nếu như qúy vị muốn cúng dàng thân Phật thì hãy đến chokịp.

Dân chúngMạt-La nghe lời ấy xong, thảy đều xúc động than tiếc, và bảo nhau:

- Chúng ta hãy về nhà báo cho bà con, anh em, bạn bè,xóm giềng biết, cùng sửa soạn hương hoa, kỹ nhạc đến rừng Ta-La chỗ những câyđại Long-thọ để cúng dàng thân Phật.

Nhữngthân-hào nhân-sĩ Mạt-La dự trù: “Dânchúng sẽ đến cúng dàng thân Phật trong một ngày tại rừng Long-thọ, rồi sau đóđể thân Phật trên một cái kiệu lớn, đồng thời cho các Đồng-tử Mạt-La khiêngkiệu, có phướn, lọng, bảo cái, xông hương, rải hoa, và kỹ nhạc đi khắp bốnhướng thành để mọi người trong thành chiêm bái. Sau nữa là rước thân Phật đếnmột ngọn đồi cao ở phiá Bắc thành Câu-Thi để làm lễ trà-tỳ”(hỏa thiêu).

Một ngàycúng dàng trôi qua, các người Mạt-La thỉnh thân Phật đặt trong kiệu, rồi nhữngthanh niên trai tráng xúm quanh lại khiêng kiệu, nhưng họ nhấc kiệu lên khôngđược, dù có tăng thêm nhiều người cũng vậy. Tôn-giả A-na-Luật liền bảo:

- Này các vị, hãy thôi đi, chỉ nhọc công các trai trángmột cách vô ích, vì chư vị Trời chưa muốn đưa rước thân Phật vào trong thành; họmuốn lưu thân Phật tại nơi đây bảy ngày để cho tất cả Chư-Thiên ở các tầng Trờiđến kính lễ cúng dàng. Sau đó mới thỉnh kiệu vào cửa Đông qua cửa Tây, xuốngcửa Nam,lên cửa Bắc để cho dân chúng được chiêm bái; từ cửa Bắc qua sông Ni-liên-Thiền,đến Chùa Thiên-Quan mà làm lễ trà-tỳ, đó là ý chư vị Trời, khiến không nângkiệu lên được.

NgườiMạt-La nói:

- Hay lắm, xin tuỳ ý chư Thiên,

Lúc ấy,người Mạt-La bảo nhau cử một số người ở lại để dâng hương, hoa, đèn, và hòa tấukỹ nhạc cúng dàng thân Phật; những người không có nhiệm vụ ở lại, về thành cổđộng anh em bà con dân chúng, quét dọn cổng ngõ, đường sá và chuẩn bị các việctrong thành; họ còn phân chia nhau để luôn luôn có người phụ trách việc dânghương hoa đèn, và hòa tấu nhạc cúng dàng thân Phật suốt trong cả bảy ngày lẫnđêm.

Đúng hết hạn bảy ngày, các thanh niên Mạt-Lathỉnh kiệu lên vai, có treo bảo cái, cầm phướn, lọng, xông hương, rải hoa, vàtrỗi nhạc; đoàn người đi theo kiệu đủ cả tăng tục, nam phụ lão ấu, thứ lớpthong thả, đi chật cả một đoạn đường dài.

Khi đoànrước thân Phật bắt đầu đi, thì các vị trời Đao-Lợi rải năm loại hoa Trời xuốngnhư tuyết rơi, như bướm bay, rợp cả một vùng trời. Nhạc Trời trỗi lên âm vangcả một vùng rộng lớn có các Qủy-Thần xướng ca tiễn đưa, làm lấn át tiếng nhạccủa cõi Người! Người Mạt-La thấy thế nên bảo nhau:

- Hãy dừng nhạc của chúng ta, thỉnh nhạc của chư Thiênhay hơn, đặc biệt hơn.

Khi đoànrước thân Phật đã đi hết bốn cửa thành, dân chúng Mạt-La của thành Câu-Thi tánthán cúng dàng chiêm bái xong, họ rước thân Phật ra cửa thành phiá Bắc, quasông Ni-liên-Thiền, rồi đến Chùa Thiên-Quan. Tại đây, các vị Bô-Lão Mạt-La hỏiTôn-giả A-nan-Đà:

- Chúng tôi giờ đây nên hỏa táng thân Phật bằng cáchnào? Xin Tôn-giả cho biết.

Tôn-giảA-nan-Đà đáp:

- Tôi đích thân nghe đức Phật dạy là muốn táng thân Phậthãy theo cách táng một vị Chuyển-Luân Thánh-Vương mà làm. Trước hết lấy nướcthơm tắm rửa, lau khô thân Ngài, và dùng năm trăm thước vải trắng cuốn quanhnhiều lần; rồi đặt thân Ngài vào trong Kim-quan (Quan-tài), lấy dầu vừng (dầumè) tưới vào, và đậy nắp Kim-quan lại. Sau nữa đặt Kim-quan vào trong một cáiQuách bằng sắt (Kim-Tĩnh), rồi đặt cái Quách bằng sắt này vào trong một cáiQuách bằng gỗ thơm chiên-đàn (ba lớp cả thảy). Sau chót là đặt cái Quách gỗchiên-đàn trên một giàn củi gỗ, rồi chất lên trên và chung quanh củi gỗ vàhương liệu nổi tiếng mà trà-tỳ (thiêu táng). Trà-tỳ xong, thu nhặt Xá-Lợi, xâyTháp ở các ngã tư đường lớn, đặt Xá-Lợi trong Tháp, đồng thời treo bảo cái,phướn lọng để mọi người trông thấy dễ dàng.

Đức Phậtbảo: “Nếu muốn táng Ta cũng làm như thế,để mọi người tưởng nhớ và kính mộ công-đức của Như-Lai. Nhờ đó khi còn sống họđược phúc lợi, khi chết họ được sinh đến cõi lành, ngoài ra đối với người tuđược dễ dàng thấy đạo”.

Nghe rồi,dân Mạt-La chia nhau đi lo chuẩn bị các thứ cần thiết, khi có đầy đủ các thứ,họ trở lại và làm đúng như lời tôn-giả A-nan-Đà đã nói; khi mọi việc tẩm liệmxong xuôi, có vị Đại-thần dòng Mạt-La tên là Lệ-Di, tay cầm bó đuốc lớn cúi đầuxá lạy, rồi châm lửa từ bó đuốc vào giàn hỏa thiêu kim-thân đức Phật, nhưngchâm mồi một lúc lâu vẫn không cháy? Kế đó có vị Trưởng-lão Mạt-La cầm đuốckhác đốt theo, nhưng giàn hỏa thiêu cũng vẫn không cháy; rồi nhiều bó đuốc kháccùng châm mồi đốt một lượt, nhưng lạ thay giàn hỏa thiêu vẫn không cháy lênđược?! Thấy vậy, Tôn-giả Trưởng-lão A-na-Luật bảo:

- Thôi đi qúy vị, các ông không đốt cháy được đâu. Giànhỏa không cháy được là do ý các vị Trời, vì chư Thiên muốn đợi vị đại đệ-tử củaPhật là Tôn-giả Đại Ca-Diếp dẫn năm trăm Tỳ-kheo từ nước Ba-Bà đến đây, hiệnnay họ đang đi nửa đường về đây cho kịp thấy thân Phật trước khi trà-tỳ.

Lúc đóTôn-giả Đại Ca-Diếp đang dẫn các đệ-tử Phật trên đường vội vã đến để chiêm báithân Phật, gặp một thanh niên trong tay cầm một đóa hoa trời Văn-đà-La, Tôn-giảhỏi:

- Anh bạn trẻ từ đâu lại đây có biết Thầy tôi không?

- Tôi từ thành Câu-Thi lại đây, Thầy ông nếu là Sa-môn Cù-Đàmđã diệt độ cách nay bảy ngày rồi, tôi từ đó đến, nên tôi nhận được đoá hoa Trờinày.

Tôn-giả Đại Ca-Diếp nghe xong buồn bã khôngvui, các Tỳ-kheo khác khóc lóc kêu than, Tôn-giả bảo các Tỳ-kheo nên đi mau đếnrừng Ta-La để kịp được thấy kim-thân Phật. Khi đoàn Tỳ-kheo đi đến bờ sôngNi-liên-Thiền, được tin thân Phật đang quàn tại Chùa Thiên-Quan, họ lập tức đếnChùa Thiên-Quan. Vừa tới nơi, Tôn-giả Đại Ca-Diếp trông thấy Tôn-giả A-nan-Đà,liền hỏi:

- Chúng tôi muốn được thấy kim-thân đức Phật trước khihỏa táng có được không?

Tôn-giảA-nan-Đà đáp:

- Tuy chưa trà-tỳ, nhưng mà khó thấy được, vì thân đứcPhật được cuốn bằng năm trăm thước vải trắng đặt trong một Kim-quan, rồi tướitẩm dầu vừng. Đồng thời Kim-quan ấy đặt trong một cái Quách bằng sắt, cái Quáchbằng sắt này lại được đặt trong một cái Quách khác bằng gỗ chiên-đàn, do đó thânPhật khó thấy được.

Tôn-giả ĐạiCa-Diếp hỏi xin lần thư hai, rồi hỏi lần thứ ba, nhưng Tôn-giả A-nan-Đà vẫn trảlời y như thế. Chẳng biết làm thế nào, Tôn-giả Đại Ca-Diếp hướng về phiá giànhỏa mà đảnh lễ, ngay chính lúc đó bỗng nhiên thấy chân Phật thò ra ngoài.Tôn-giả nhìn thấy chân Phật có màu sắc lạ, bèn hỏi Tôn-giả A-nan-Đà:

- Thân Phật vốn màu sắc vàng, sao chân Ngài có màu sắclạ như thế?

Tôn-giảA-nan-Đà đáp:

- Trước đây có một bà già vì tiếc thương Phật, sờ chânPhật và có lẽ làm rơi nước mắt trên chân Phật nên có màu sắc khác lạ như thế.

Thế rồiTôn-giả Đại Ca-Diếp hướng vào Kim-thân Phật đảnh lễ, bốn chúng cùng các vị Trờitrên hư không cùng đồng loạt đảnh lễ, lúc đó bỗng nhiên không còn trông thấychân Phật thò ra ngoài nữa!?

Tôn-giảĐại Ca-Diếp đi chung quanh kim thân Phật ba vòng, vừa đi vừa nói kệ tán tháncông đức vô biên của Phật. Tôn-giả Đại Ca-Diếp có đại oai đức, có oai thần lớnlao, vì Tôn-giả vừa nói kệ vừa đi hết ba vòng xong, giàn hỏa thiêu tự nhiênbừng cháy mà không cần đốt lửa!?

4)- Bảy nước cầu thỉnh Xá-LợiPhật.

Khi hỏa thiêu thân Phật xong: người Mạt-Lachuẩn bị thâu thập Xá-Lợi trong khi đợi cho Quách sắt nguội, và tính việc xâytháp để thờ Xá-Lợi Phật.

Lúc ấy, cácvua và dân chúng bảy nước gồm:

1- Vua nước Ba-Bà,

2- Dân chúng dòng Bạt-Ly thuộc nước La-Phả,

3- Dân chúng dòng Bà-la-Môn nước Tỳ-lưu-Đồ,

4- Dân chúng dòng Câu-Lợi thuộc nước La-ma-Già,

5- Dân chúng dòng Thích-ca nước Ca-duy-La-Vệ,

6- Dân chúng dòng Ly-Xa thuộc nước Tỳ-xá-Ly,

7- Và vua A-xà-Thế của nước Ma-kiệt-Đà.

Các vua vàcác dân-tộc bảy nước nghe tin đức Phật diệt độ tại rừng Ta-La, nước Câu-Thi,thì họ đều tự nghĩ: “Ta nên đến đó cầuxin lấy một phần Xá-Lợi đem về xây tháp thờ, để mọi người dân trong nước đượcphụng kính chiêm bái Xá-Lợi Phật”.

VuaA-xà-Thế và Vua nước Ba-Bà đều huy động bốn thứ binh quân và cử sứ-giả đến thưahỏi, Vua A-xà-Thế cử ông Hương-Tánh và dặn dò các điều cần nói. Bấy giờ ôngHương-Tánh đến thành Câu-Thi thưa với Vua nước Câu-Thi rằng:

- Vua nước Ma-kiệt-Đà là A-xà-Thế hỏi thăm Đại-Vương.Vua nước Ma-kiệt-Đà với Ngài hết lòng tương kính nhau, nay nhân nghe đức Như-Lai diệt độ tại qúy quốc. Đối với đứcThế-Tôn, Vua nước chúng tôi hết lòng cung kính, cho nên từ phương xa tới đâycầu xin một phần Xá-Lợi của Phật để đem về dựng tháp cúng dàng; Vua chúng tôisẽ biếu quốc-bảo cho Ngài.

Lúc đó cácquần-thần nước Câu-Thi không chịu và tâu với Vua rằng:

- Đức Thế-Tôn đã giáng lâm và diệt độ ở đây, nhân-dânnước Câu-Thi tự lo liệu cúng dàng, việc chia cấp Xá-Lợi Phật không chấp thuậnđược.

Vua nướcCâu-Thi nghe lời các quần-thần, nên bác bỏ lời thỉnh cầu của ông Hương-Tánh; cácQuốc-Vương và các quần-thần các nước bèn họp nhau thảo luận và chung quyết như sau:“Chúng ta từ xa đến cúi đầu khiêm tốn xinđược chia phần Xá-Lợi Phật đem về xây tháp cúng dàng, nếu không được chấpthuận, chúng ta phải dùng binh lực”.

Khi ấy Vuanước Câu-Thi cũng triệu tập tất cả quần-thần bàn luận, xong trả lời rằng: “Chúng ta không chia Xá-Lợi cho các nướckhác, nếu các nước muốn dùng binh lực, chúng ta đây sẵn sàng chống trả đếncùng”.

Thấy vậy,Bà-la-môn Hương-Tánh đứng ra hiểu dụ mọi người của hai bên như sau:

“Thưa chư Tôn-Hiền, qúy vị đã nhận lãnhlời dạy của đức Phật, miệng tụng lời Phật dạy là tâm hiền hòa, ý nhân từ, vàthường mong cho tất cả chúng-sanh đều được an lành lợi lạc, nay chẳng lẽ vìviệc dành giật Xá-Lợi Phật mà trở lại tàn hại lẫn nhau sao? Hơn nữa, nếu muốncó lợi ích sâu xa rộng lớn, thì Xá-Lợi Phật nên chia thành nhiều phần bằngnhau. Mỗi nước lãnh một phần mang về nước mình, xây dựng tháp để mọi người dântrong nước được chiêm-bái cúng dàng, như thế mới là bình đẳng và đem lại phúcbáu, an vui cho mọi người trong mọi nước”.

Mọi ngườicủa hai bên nghe nói như thế, đều cho là phải lẽ, hợp lý, hợp tình, và đề nghịông Hương-Tánh đảm nhận việc phân chia; bấy giờ các Quốc-Vương bảo ôngHương-Tánh:

- Ông hãy chia Xá-Lợi Phật làm tám phần đồng đều cho támnước.

Bà-la-mônHương-Tánh vâng lời, đến chỗ giàn hỏa thiêu, cúi đầu đảnh lễ xong, ông mở Quáchsắt, bới tro nhặt tất cả Xá-Lợi Phật bỏ vào trong một cái bình lớn; sau đó, ôngchia Xá-Lợi Phật làm tám phần đựng trong tám cái bát đá bằng nhau, mỗi nước lấymột phần. Chia xong, ông xin mọi người cái bình để đem về dựng tháp thờ tại nhàriêng, người trong thôn Tất-Bát gần đó đến xin tro hài cốt (Bone-ash) còn lạiđể dựng tháp cúng dàng, mọi người đều chấp thuận vui vẻ cả.

Người củatám nước đều vui mừng phấn khởi trỗi nhạc, cầm phướn, lọng, bảo cái, cùng nhaurước Xá-Lợi Phật về nước mình; rồi mỗi nước tự chọn chỗ thích hợp nhất, xâydựng tháp, để mọi người dân trong cả nước của họ được chiêm bái cúng dàngXá-Lợi-Phật.

Tóm lại,khởi đầu Xá-Lợi Phật được thờ trong tám tháp tại tám nước, tháp thứ chín thờcái bình, tháp thứ mười thờ tro hài cốt, và tháp thứ mười một thờ tóc Phật khiNgài còn tại thế-gian. Đặc biệt, Phậtđản sinh, xuất gia, thành đạo, nhập Niết-Bàn đều vào ngày tám tháng hai. (Cầnphải coi lại, vì các chùa làm lễ Đản-sinh và Thành đạo khác ngày?) .,.

Toàn Không

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn