22. Chùa Diên Thọ ở Thị Trấn Diên Khánh, Khánh Hòa

CHÙA DIÊN THỌ

Ở THỊ TRẤN THÀNH - DIÊN KHÁNH

Chùa Diên Thọ, còn được gọi là chùa Phật Học, tọa lạc ngay trung tâm thị trấn Thành - Diên Khánh, án ngữ mặt tiền mang số 226 đường Lạc Long Quân – Quốc lộ 1A.

Chùa được thành lập vào khoảng năm 1938-1940. Trong thời kỳ chấn hưng Phật Giáo, chùa chỉ là trụ sở của Chi hội Phật học quận Diên Khánh, trực thuộc An Nam Phật Học Hội. Về sau, chùa là nơi đặt trụ sở Ban Trị Sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam huyện Diên Khánh.

Mùa hạ năm 1972, Đại lão Hòa thượng Thích Giác Nhiên - Đệ nhị Tăng Thống (Ôn Thuyền Tôn), cùng Đại lão Hòa thượng Thích Giác Nguyên (Ôn Tây Thiên) từ Huế di tản vào Khánh Hòa, đã tạm trú chốn già lam này. Nhân phước duyên đó, chư Tăng cùng Phật tử địa phương phát tâm đúc Đại Hồng Chung cúng dường Tam Bảo, được nhị vị Trưởng lão Hòa thượng chứng minh, Hoà thượng Giác Nhiên đã đặt tên cho chùa là "Miên Trường Tự", với ý nghĩa lâu dài thường trụ.

         
Sau đó, các vị hào lão trong hàng cư sĩ tại gia đã bàn bạc với nhau, rồi xin Hòa thượng ban lại cho tên khác, sao cho có liên quan đến vùng đất Diên Khánh, vì vậy Hòa thượng Giác Nhiên mới đổi lại thành "Diên Thọ Tự", cũng có ý nghĩa là lâu dài bền vững, đó còn là hai chữ thiêng liêng trích từ câu niệm Phật “Nam mô Tiêu Tai Diên Thọ Dược Lưu Ly Quang Như Lai”. Khi đặt lại tên, Đức Đệ nhị Tăng thống không biết là huyện Diên Khánh đang có một xã trực thuộc mang danh Diên Thọ, vì vậy sau này để tránh nhầm lẫn, để dễ gọi, mọi người vẫn cứ thích gọi là "Chùa Phật Học".

        
Bấy giờ, Hòa thượng Thích Hải Tuệ, huý Trừng San, Giám sự Phật học viện Trung phần Hải Đức ở Nha Trang, đảm nhận trụ trì chùa Diên Thọ, đã cho xây dựng và tu bổ chốn già lam này khang trang hơn, trong đó có cả việc xây dựng một trường Bồ Đề (nay chỉ còn là một phế tích đổ nát nằm phía sau phần đất của một ngân hàng đồ sộ!). Đáng để ghi nhớ là “Đại lễ Trai đàn Khánh thành chùa Diên Thọ và Tổ đường - Quận giáo Hội Diên Khánh” được tổ chức đến 3 ngày liền, từ Rằm, 16, 17 tháng 3 năm Quý Sửu (nhằm 17, 18 và 19 tháng 4 năm 1973) thật uy nghiêm và hoành tráng.

        
Năm 1991, Hòa thượng Thích Hải Tuệ viên tịch (ngày 16 tháng 10 năm Tân Mùi), đệ tử là Thượng tọa Thích Chơn Thành (được sư phụ giao trọng trách giám tự từ những năm 1980 của thế kỳ trước) đã tiến hành trùng tu công trình nhà Đông, cổng tam quan vào năm 2000. Lần thứ 2 là đại trùng tu ngôi Chánh điện vào năm 2012.

           
*Truyền thừa

            Chùa Diên Thọ đã trải qua các đời trụ trì:

        - Hòa Thượng Thích Huệ Hải (1960 -1965).

        - Hòa Thượng Thích Thiện Đức (1966 -1967).

        - Hòa Thượng Thích Tịnh Giác  (1968 - 1969).

        - Hòa Thượng Thích Hải Tuệ, huý Trừng San, tự Minh Hiền (từ năm 1970 đến khi viên tịch năm 1991)

        - Thượng tọa Thích Chơn Thành, huý Tâm Chí, hiệu Tịnh Hạnh trụ trì cho đến đầu năm 2022 thì viên tịch (nhằm ngày mồng 2 tháng Giêng năm Nhâm Dần).

        - Đại đức Thích Nguyên Tánh (đệ tử của cố Thượng toạ Chơn Thành) kế thế, tạm thời làm giám tự.

3. Cảnh quan - Kiến trúc - Thờ tự:

         
Cổng tam quan chùa Diên Thọ được xây bằng đá, lợp mái ngói xanh rất ấn tượng, hai bên trụ lớn của cổng giữa cả phía ngoài và bên trong sân đều có chạm nổi câu đối của Hoà thượng Tuệ Sỹ, câu đối này trích từ quyển "Huyền thoại Duy Ma Cật" của Hoà thượng biên soạn:

          “Vượt trường sơn nghìn dặm bắc nam, nhìn nắng đọng sân chùa, khách có biết mấy lần dâu bể

          Ngắm sông bạc một màu chung thủy, lắng chuông ngân đầu cỏ, người không hay một thoáng vô vi”

Chùa có tổng diện tích khoảng 4000m², từ cổng tam quan băng qua một khoảng sân rộng tầm 20m là đến ngôi Chánh điện. Chánh điện là một tòa nhà rộng khoảng 300m² với lối kiến trúc Huế, gồm 2 tầng mái, mái đao, đầu rồng, trên đỉnh nóc có lưỡng long chầu pháp luân xa.

Bên trong bảo điện ở gian chính giữa tôn trí bức tượng Đức Phật Thích Ca đang tọa thiền bằng đá trắng uy nghiêm. Trên bệ thấp hơn tôn trí pho tượng Đức Phật Dược Sư tĩnh toạ với tay bắt ấn, tay nâng bình hồ lô diệu dược. Ngay bên trong cách cửa chính của bảo điện khoảng 3m có tôn trí tượng Đức Phật Di Lặc với nụ cười hỷ lạc muôn thuở an vị trên đài sen. Hai bên thiết đặt giá chuông và trống. Phía sau, đối lưng với Chánh điện là nhà Hậu tổ, khách đường, Tăng xá. Đặc biệt có một phòng lưu niệm, bảo tồn những kỷ vật của Cố Hoà thượng Hải Tuệ - Trừng San và pho tượng Đức Phật Thích Ca tĩnh toạ đã cũ bạc mà trước kia tôn trí trên Chánh điện.

Bên phải của sân chùa và ngôi Chánh điện hướng ngoài đi vào, là tượng đài Bồ tát Quán Thế Âm lộ thiên đứng trên thiên long, tiếp đó là đoàn quán Gia đình Phật tử, gác Đại hồng chung, giảng đường, Phía bên trái là khu thiền thất, khách đường. Ở cuối giáp tường thành phía sau chùa là điện Bồ tát Địa Tạng Vương cưỡi đề thính có nhị vị Hộ pháp Vi Đà và Tiêu Diện Đại Sĩ hầu hai bên, phía sau điện thờ này là khu ký gửi linh cốt dành cho Phật tử, bá tánh trên địa bàn Diên Khánh. Bên trên điện Bồ tát Địa Tạng Vương là gian điện thờ tôn trí bộ tượng Di Đà Tam Tôn đứng trên toà liên hoa.

Quanh sân chùa được bài trí nhiều chậu hoa kiểng đan xen hợp sắc cùng những cây Sala, hàng dương liễu xanh tươi rợp mát tạo nên một cảnh sắc hài hoà, thiền vị.

        
4. Đạo tràng tu tập:

          Hàng năm, tại chùa Diên Thọ diễn ra nhiều sự kiện, những lễ hội lớn của Phật giáo huyện Diên Khánh như lễ Phật Đản, lễ Vu Lan, lễ Phật Thành Đạo… Ngoài ra, vào ngày mùng 8, 23 âm lịch hàng tháng chùa có tổ chức khóa tu Bát quan trai dành cho Phật tử. Lễ tưởng niệm ngày Bồ tát Thích Quảng Đức vị pháp thiêu thân cũng được chùa tổ chức trọng thể hằng nắm vào ngày 20 tháng 4 âm lịch. Lễ tưởng niệm này do cố Hoà thượng Hải Tuệ - Trừng San khởi xướng, truyền lại cho hậu bối tiếp tục duy trì cho đến nay. Vào ngày 25 tháng Chạp âm lịch hằng năm, chùa cúng lễ Tất Niên, cũng là lễ hiệp kỵ chư tiền bối tiền hiền hữu công đã đóng góp tâm sức gây dựng và phát triển ngôi già lam mang phương danh Diên Thọ.

        
Vì trụ sở Ban trị sự Huyện Giáo hội Diên Khánh đặt tại chùa, nên chùa là nơi tổ chức lễ Bố tát, tụng giới, An cư Kiết hạ của chư Tăng trong toàn huyện, trở thành  một trong những đạo tràng tu tập lớn và cũng là nơi sinh hoạt của Gia đình Phật tử huyện Diên Khánh.