Ẩn Sĩ Khổ Hạnh - 1. Người bắn cung nhỏ bé

Ngày xưa, ngày xửa, ngày xưa
Có gia đình nọ rất ư sang giàu
Chàng con lại lạ lùng sao
Người còng như có bướu sau lưng mình
Tướng trông xấu xí thật tình
Gầy còm, lùn thấp dáng hình khó coi,
Muốn theo học để nên người
Chàng tìm thầy giỏi đương thời trứ danh
Học về tôn giáo cho rành
Cùng môn khoa học, thêm ngành bắn cung
Ai ngờ bắn giỏi lạ lùng
Trở nên vô địch tiếng lừng khắp nơi.
Rời khỏi trường bước vào đời
Chàng thầm nghĩ ngợi: “Mọi người thường ưa
Xét người theo tiêu chuẩn xưa
Bề ngoài là chuộng, còn như thực tài
Dễ gì hấp dẫn được ai.”
Chàng cho rằng đến lâu đài hoàng cung
Muốn xin việc, khó vô cùng
Chắc vua sẽ hỏi: “Người lùn như mi
Thời làm được trò trống chi?”
Thế là hỏng việc, khó bề êm xuôi.
Chàng mong dựa dẫm một người
Bề ngoài bộ mã trông thời dễ coi
Để làm cái gốc mà thôi
Đứng ra lo liệu việc đời chung quanh
Còn chàng thời sẽ ẩn danh
Giữ phần đầu óc, nép mình phía sau
Cả hai kết hợp cùng nhau
Cách này kiếm sống dài lâu dễ dàng.

*

Một hôm dạo bước lang thang
Trong khu thợ dệt thời chàng gặp ngay
Một người cao lớn tại đây
To con, khoẻ mạnh, đẹp thay mã ngoài
Chàng làm quen rồi thốt lời
Hỏi thăm mới biết là người địa phương
Chuyên nghề thợ dệt tầm thường
Chàng bèn thắc mắc: “Đường đường tấm thân
Oai phong lẫm liệt vô ngần
Sao làm thợ dệt chôn chân xóm nghèo?”
Anh cao nói vẻ tiêu điều:
“Bản thân tôi có biết nhiều nghề đâu.”
Thật là thuận tiện biết bao
Chàng bèn đề nghị anh cao bỏ nghề
Hoàng cung chốn đó tìm về
Đúng theo kế hoạch trước kia của mình,
Chàng lên tiếng, giọng tâm tình:
“Gặp vua nói chuyện xin dành bạn thôi
Cho vua biết bạn là người
Bắn cung giỏi nhất ít ai sánh cùng
Vua nhìn bạn sẽ tin dùng
Sẽ thuê ngay đó bạn đừng ngại chi,
Phần tôi sẽ chỉ theo đi
Giúp ngầm cho bạn mỗi khi thấy cần
Việc cung tên đừng ngại ngần
Chính tôi ngầm bắn, đích thân trổ tài
Đôi ta sẽ có tiền hoài
Lại thêm địa vị bao người cầu mong
Chỉ cần bạn biết phục tùng
Làm theo tôi nói, nhớ đừng cãi tôi.”
Anh cao thợ dệt nghe rồi
Nghĩ mình chẳng bị thiệt thòi mất chi
Cho nên đồng ý tức thì
Nhắm Ba La Nại cùng đi vào chầu
Gặp vua kính cẩn cúi chào
Vua nhìn bộ mã anh cao đẹp người
Nên lên tiếng hỏi: “Các ngươi
Cần chi mà lại tới nơi triều đình?”
Anh cao thay mặt thưa trình:
“Muôn tâu bệ hạ tôi rành bắn cung
Nghề riêng thông thạo vô cùng
Mong vào phục vụ hoàng cung giúp ngài.”
Vua nhìn hình dáng bên ngoài
Thấy anh tốt mã, chắc tài cũng hay
Cho nên tin tưởng anh ngay
Cho anh chức vụ tại đây dễ dàng,
Sau khi ấn định tiền lương
Nhà vua mới hỏi tới chàng lùn kia
Đứng yên lặng, không nói chi
Phía sau khuất dạng, người thì nhỏ con,
Anh cao kính cẩn thưa luôn
Đó là phụ tá chuyên môn của mình.
Kể từ đó trong triều đình
Anh cao thợ dệt được dành chức cao
Được vua trọng dụng biết bao
Hoàn thành công việc vua trao mọi đường,
Thật ra mọi việc đảm đương
Là do tài nghệ của chàng lùn thôi!

*

Ít lâu xảy chuyện nguy tai
Có con cọp dữ sống nơi ven rừng
Luôn rình rập khách qua đường
Để rồi giết hại thảm thương vô vàn
Người dân sợ hãi kêu than
Vua bèn ra lệnh phải ngăn chặn liền.
Anh cao được hỏi trước tiên
Vì là người giỏi cung tên hàng đầu
Anh thưa: “Nào khó gì đâu
Tài tôi dư sức hạ mau cọp này.”
Vua tin lời sai đi ngay
Thưởng thêm tiền bạc. Vận may tốt lành!
Anh cao về kể ngọn ngành
Chàng lùn bèn vạch chương trình đi săn:
“Chuyện này bạn hãy đích thân
Một mình thực hiện chẳng cần đến tôi,
Gom dân làng khoảng ngàn người
Mang cung tên đến tận nơi cọp rừng
Tuy rằng bạn có đi chung
Nhưng vào bụi rậm bên đường núp đi
Để dân gặp cọp dữ kia
Dân làng vì cọp lâm nguy nhiều rồi
Cho nên vây giết cọp thôi
Cung tên giáo mác mọi người phóng qua
Cọp tuy dữ, sẽ tiêu ma
Bạn đừng vội vã bước ra phía ngoài
Hãy tìm một sợi dây dài
Dây leo trong bụi rậm thời thiếu chi
Cầm dây chạy tới cọp kia
Giơ dây nói lớn: ‘Ta đi kiếm tìm
Tìm dây trói cọp cuồng điên
Lệnh vua bắt sống cọp liền hôm nay
Sao ai giết cọp tại đây
Vua mà nổi giận làng này khó yên!’
Thế là dân hốt hoảng lên
Sợ vua bắt tội cho nên tìm đường
Bạc tiền hối lộ vội vàng
Để nhờ bạn cứu cả làng thoát nguy,
Riêng phần bạn khi trở về
Được vua trọng thưởng nể vì thêm lên
Tưởng rằng bạn với cung tên
Là người giết cọp dữ bên rừng già.”
Đúng theo kế hoạch vạch ra
Anh cao thực hiện quả là thành công
Khi anh trở lại hoàng cung
Được vua trọng thưởng tưng bừng, vẻ vang.

*

Ít lâu sau tại xóm làng
Có tin loan báo mùa màng ruộng nương
Bị trâu hung dữ điên cuồng
Kéo về phá hoại tang thương não nề,
Anh cao lại được cử đi
Chàng lùn cố vấn cứu nguy bạn mình
Đưa kế hoạch, thảo chương trình
Giống như kỳ trước lại thành công thêm
Vua thời thưởng, quan thời khen
Anh cao thợ dệt trở nên giàu rồi
Quyền hành, uy tín hơn người
Say mê danh tiếng anh thời u mê
Tưởng mình tài giỏi mọi bề
Khinh thường và ngỏ ý chê chàng lùn
Không thèm hỏi ý kiến luôn
Nói rằng: “Bạn tưởng bạn hơn tôi à
Bạc tiền danh vọng tạo ra
Xét cho thực sự chính là do tôi
Không ai cần bạn nữa rồi.”
Anh cao thô lỗ tuôn lời ra thêm.

*

Ít lâu sau nước kế bên
Sẵn lòng thù nghịch nên liền tấn công
Vây kinh đô, thật nguy vong
Gửi thư tuyên chiến vào trong nội thành
Nhà vua sai kẻ nổi danh
Anh cao thợ dệt từng giành chức cao
Hãy tiên phong ra đối đầu
Phá quân xâm lược, đánh nhau diệt thù,
Anh cao tuân thủ lệnh vua
Cân đai, áo giáp rất ư oai hùng
Cưỡi voi ra thẳng chiến trường
Chàng lùn sợ bạn tử thương chuyến này
Nên mang áo giáp vào ngay
Ngồi sau lưng bạn ra tay giúp ngầm
Theo sau là đám quan quân
Hò reo tiến bước vô ngần hăng say.
Khi nghe trống trận quanh đây
Ầm ầm nổi dậy, hồn bay mất rồi
Anh cao suýt ngã xuống voi
Chàng lùn vội giữ chặt người bạn kia
Lấy dây buộc lại cứu nguy
Anh cao run sợ trông thì thảm sao
Khiến phân, nước tiểu tuôn trào
Ướt lưng voi trận! Ai nào ngờ đây!
Chàng lùn chê: “Từ lâu nay
Bạn từng khoác lác là tay anh hùng
Hôm nay làm chuyện điên khùng
Hoảng kinh phóng uế trên lưng voi rồi
Tuy nhiên tôi nói vậy thôi
Có tôi bảo vệ bạn thời sợ chi
Giờ quay về tắm ngay đi
Khi người sạch sẽ bạn thì dễ coi.”
Chàng lùn đỡ bạn xuống voi
Sau khi chỉ trích chê cười anh cao.

*

Một mình còn lại tự hào
Xông ra lâm trận đối đầu địch quân
Chàng lùn vui sướng nghĩ thầm:
“Lúc này tài nghệ ta cần biểu dương
Để vua đừng có coi thường
Xét người cẩn thận, tránh đường lầm sai
Đừng xét đoán theo bề ngoài.”
Nghĩ xong chàng phóng qua nơi quân thù
Nhắm nơi đầu não có vua
Phóng vào hét lớn rất ư hào hùng
Phô tài nghệ giỏi vô song
Bất ngờ bắt sống vua không khó gì
Đội quân xâm lược tan đi
Không cần chém giết thêm chi nhọc lòng
Chàng lùn hoàn tất chiến công
Giải vua thù địch vào trong hoàng thành.
Vua Ba La Nại hoan nghênh
Khen chàng tài giỏi, xứng danh người hiền
Ban chức tước, thưởng bạc tiền
Chàng từ khi đó khắp miền vang danh
“Tiểu xạ thủ” của triều đình
Một bậc “hiền triết” rất rành kiếm cung.
Còn anh thợ dệt tầm thường
Nhà vua gửi trả về làng dệt thôi.
“Tiểu xạ thủ” sống trọn đời
Gieo bao công đức cho người chung quanh,
Khi qua đời được tái sinh
Vào nơi xứng đáng nghiệp mình sẵn gây.
(phỏng dịch theo bản văn xuôi
FEAR MAKER AND LITTLE ARCHER
của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)