Nắm Cơm Ân Tình (truyện ngắn của Thích Hạnh Phẩm, do Phật tử Tường Dinh diễn đọc)

Nắm Cơm Ân Tình
truyện ngắn của Thích Hạnh Phẩm
do Phật tử Tường Dinh diễn đọc

-         Hai Chú đói bụng lắm phải không? Mặt mày xanh lè, tái mét hết rồi! Con có cơm của Ông Bà Chủ đem ra để chút nữa ăn. Con chia hai chú một miếng nha.

Tôi quay nhìn, Dũng Đen chạy đến gần tôi nói giọng líu ríu, Nó chăn đàn vịt thuê cho Ông Bà Chín trong xóm, nghe nói nó quê Miền Tây nhưng không biết chính xác ở nơi nào, chỉ nghe nó kể nhà nghèo, anh em đông, Dũng là con trai lớn, dù thương lắm nhưng Ba Mẹ nó đành bấm bụng cho nó đi giữ vịt thuê lấy tiền để nuôi gia đình. Mỗi năm Dũng chỉ về nhà được một lần trong dịp tết.

Dũng Đen nhỏ hơn tôi hai tuổi nhưng trông mạnh khỏe và lanh lợi, mọi người kêu Dũng Đen vì ngoài cặp mắt ra thì cả người nó đen nhánh. Không biết vì da nó đen hay là vì từ nhỏ đến giờ ở ngoài đồng ruộng nên mới đen như vậy?

Mỗi lần Sư Phụ tôi và mấy Chú Tiểu đi làm ruộng thì nó hay la cà qua chơi, có bữa mãi mê nghe Sư Phụ kể chuyện mà nó bỏ bầy vịt chạy tứ tán khiến nó chạy đi tìm vừa khóc vừa la thật tội nghiệp! Nó không biết chữ nào nhưng bù lại có trí nhớ tốt, thuộc nhiều tuồng cải lương khi ở ngoài đồng ruộng mênh mông nó nghêu ngao hát với nắng gió. Trông thật dễ thương!

-         Để Dũng ăn đi, chứ đói bụng không lùa vịt nổi đâu - Tôi đáp lại

-         Hai chú ăn miếng lấy sức rồi còn về chùa trời sắp tối rồi.

Vừa nói xong, Dũng nhanh tay lấy chiếc cà mèn nhỏ, dùng cái muỗng xắn miếng cơm cứng ngắc rồi bỏ vô tay bóp lại, đưa cho hai huynh đệ chúng tôi, mỗi người một vắt.

-         Con chạy đi lùa vịt đây, hôm nào có mấy chú ở đây, con ghé nữa nha!

Tôi cầm trong tay nắm cơm và mắt nhìn theo Dũng, dáng nó khuất dần trong ánh nắng chiều. Mặt trời đã ngã xuống phía sau lưng đồi, ánh nắng vàng nhạt chiếu dài trên từng thửa ruộng. Nhìn bóng xiêng liu khiu như dáng người mỏi mệt đang ngã dài trên bờ ruộng. Ai cũng tranh thủ những công việc cần thiết cho xong và đi vội về nhà. Tiếng người kêu gọi nhau trong buổi chiều nơi đồng ruộng, tiếng bò, trâu kêu, tiếng đàn vịt đang đổ xô như trận gió rào, tất cả âm thanh như hòa quyện cùng nhau, vừa mộc mạc nhưng pha lẫn chút u buồn của một vùng đất nghèo với những người dân cơ cực.

Hai huynh đệ chúng tôi cũng ráng cuốc thêm những lát cuốc đất cuối nơi gốc bờ ruộng để sáng mai cho kịp gieo giống lúa. Khi bước lên bờ cũng không còn sức để đi nữa, hai đợt lúa vừa qua thất mùa, nước từ thượng nguồn đổ về dữ dội làm cho những thửa ruộng nơi đây đang vào lúc lúa trổ đòng đòng bị hư gần như toàn bộ. Dân nghèo lại càng khổ thêm, mùa lúa này chưa đến thì những hạt gạo cũng đã hết sạch, nhiều nhà phải chạy vay mượn để tạm sống đến khi thu hoạch trong mùa mới nhưng rồi lại chịu cảnh khổ cực thêm. Tai trời ách nước không biết đâu mà lường, bên cạnh còn có những người vì thế lực, chỉ vì lợi ích của cá nhân hay nhóm nhỏ mà quên đi biết bao người khốn khó.

-   Hôm nay nếu không có nắm cơm của Dũng Đen có lẽ không ai đạp nỗi xe về chùa, huynh đệ chúng tôi ăn nắm cơm ấy thật ngon lành!

Phật tử ở vùng này đa phần nghèo, chùa cũng trong hoàn cảnh tương tự. Nạn đói bao trùm hết cả vùng, ai cũng lo miếng ăn rất vất vả. Mấy chú tiểu đang trong tuổi lớn, nên cơm gạo thật là một điều hết sức khó khăn trong giai đoạn này. Bây giờ ngẫm lại, chúng ta để có một bữa ăn điều này thật hết sức bình thường nhưng ngược lại thời gian hơn ba mươi năm trước ở nhiều vùng nông thôn được một bữa đủ no không phải lúc nào cũng có. Mấy ngày qua, mấy chú tiểu ở chùa lên đồi đào thêm khoai sắn của những đám rẫy bỏ hoang, vô chủ cỏ mọc ngập đầu. Hai huynh đệ chúng tôi đào lên thì bụi sắn chỉ có rễ mà không có củ, mấy con chuột, con sóc cũng còn đói hơn mình, chúng cũng lục tìm kiếm sống. Hai huynh đệ chúng tôi ngồi, vừa nhìn bụi sắn hoang vừa buồn cho chính mình bụng đói nhưng đồng thời cũng nghĩ đến những con chuột, con sóc cũng đang đói như vậy.

Cuộc sống giữa cõi đời này nhiều lúc thật nghiệt ngã, đau thương như vậy nhưng trong tâm mình có được sự bình an nhất định thì không đến nỗi khổ và cũng tìm được cách để cân bằng. Có những lúc tôi ngồi nhìn ngắm sao trời hay một chiều mưa nơi miền thôn dã thân thương, lắng nghe tiếng gió thổi hay mây ngàn giữa trời xuân, giữa hương đồng gió nội, trong tôi dấy lên cảm giác thân thương và hiền hòa làm sao! Bao ân tình giữa cuộc đời không thể cân đo đong đếm bằng những vật chất bởi vì có những thứ vượt ra khỏi biên cương giới hạn của sự tư duy khái niệm thường phàm.

Một nắm cơm mà huynh đệ chúng tôi nhận của Dũng Đen, để rồi sau khi cất bước ra đi đến giờ biền biệt gần ba mươi năm nhưng chưa lần nào gặp lại. Nắm cơm  trong buổi chiều thôn quê ấy với hình ảnh và kỷ niệm đẹp thật khó thể nào nói cho hết được! Cách đây vài năm tôi về thăm chùa, rủ mấy huynh đệ ra thăm ruộng xưa, ruộng bây giờ được thay thế bằng vườn tràm. Cảnh vật đã hoàn toàn thay đổi, nhưng trong tâm tôi vẫn thấy như thấp thoáng đâu đây những hình ảnh xưa kia. Tôi thầm cầu mong Dũng Đen được mạnh khỏe và bình an trong cuộc sống. Đây là một trong những hình ảnh thân thương trong đời tôi với ngôi chùa nơi mình để lại nắm tóc của Mẹ Cha mà theo Thầy xuất gia tu học.

 Giữa dòng đời cuộn chảy của thế nhân, nhiều người có hình thức bên ngoài không đẹp nhưng tâm hồn thanh cao; ít học nhưng cuộc sống đầy đạo nghĩa. Bên cạnh đó nhiều người muốn tạo cho mình một dáng vẽ để người khác có cảm tình, nhưng đôi khi vì quá trau chuốc hình thức bên ngoài để rồi lãng quên nội hàm bên trong mà đó mới là điều đáng quý. Nếu như được cả hai phương diên hình thức và nội dung thì thật là tuyệt vời, nhưng ở thế giới tương đối này làm sao có được? Chính vì thế chúng ta nên trân quý trong từng ý nghĩa của cuộc sống. Đa phần những người thương yêu quý trọng mình thật lòng thì đều xuất phát từ tình thương chân thật chứ không cần thiết phải trang điểm những hình thức xã giao. Khi mình nhận được tấm lòng của người thương quý mình đó chính là để tìm lại ngay từ trong tâm của mình những nếp sống thân thương hiền dịu. Hiện nay, dù sống trong cuộc sống văn minh, mọi thứ vật chất đều được thay đổi hoàn toàn, cuộc sống tưởng chừng như ngất ngưỡng của cao sang, nhưng nếu thật sự chiêm nghiệm sâu xa trong bản thân mỗi người, không có gì quý bằng những ân tình mộc mạc. Chính những điều chân thật của cuộc sống đã đem lại cho chúng ta sự bình yên và tạo nên nhiều hương thơm quả ngọt của tâm thức. Và khi tâm thức an lành thì cuộc sống này mới có ý nghĩa thật sự!

Khi mới vào chùa, tôi thường nghe Thầy tôi dạy: “Hạt cơm chùa nặng chín cân”, lúc đó tôi không hiểu được ý nghĩa sâu xa của lời nói nầy, đôi lúc cứ cho lời Thầy mình như là sự răn đe huynh đệ chúng tôi. Nhưng rồi, theo dòng đời với thời gian, những hạt cơm ân tình chan chứa bao nỗi nhọc nhằn của người làm ra, nước mắt cùng hòa quyện những tâm tư chân thành gởi gấm đến người thọ nhận.

Trong kinh Duy-ma-cật, phẩm Phật Hương Tích, Ngài Duy-ma- cật nói với Ngài Xá-lợi-phất và các vị Thanh Văn: "Các nhân giả, nay mời các vị dùng món cơm có hương vị cam lộ. Cơm này được xông ướp bằng hương Đại bi của Như Lai. Đừng ăn cơm bằng ý hữu hạn, vì như vậy sẽ khó tiêu hóa được”. Cơm Hương Tích từ chất liệu Đại Bi của Phật, pháp vị của Như Lai nuôi dưỡng huệ mạng cho tất cả chúng sanh trên bước đường tìm cầu chân lý. Trong hiện thời, tôi chưa cảm nhận được pháp vị sâu xa uyên nguyên của Pháp Phật, nhưng từ lời kinh tôi như đón nhận những Nắm Cơm Hương Tích giữa cuộc đời này. Những nắm cơm này cũng không thể dùng ý thức hữu hạn để thọ dụng, vì trong đó được tưới tẩm, chứa chan bao tình thương từ Thầy Tổ, Cha Mẹ, Đàn Na Thí Chủ và những nguồn ân nghĩa của cuộc đời. Và đặc biệt riêng tôi có Nắm Cơm Ân Tình của Dũng Đen, nắm cơm ấy chứa chan của hương lúa gió chiều, pha chút chua mặn nước phèn, bụi đất ở ruộng đồng, những giọt mồ hôi còn đọng trên tay lấm lem và kết quyện tình thương của tuổi thơ hồn nhiên không toan tính.

Melbourne, Mùa Đông 2020

Thích Hạnh Phẩm