Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   
Bài mới nhất

Chương 2d

14/05/201316:35(Xem: 1866)
Chương 2d

Phật Giáo Với Con Người

Thích Như Điển

---o0o---

CHƯƠNG HAI. (2d)

Tinh thần Phật Giáo

đối với các dân tộc Á Châu và Âu Mỹ

Trong chương hai nầy phn ln chúng tôi đãtrình bày cho quý vịhiu qua vPht Giáo các nước theo Đại Tha, bây gixin mi quý vkho sát qua nh hưởng ca Pht Giáo đối vi con người qua các xPht Giáo Tích Lan, Miến Điện, Thái Lan, Lào, Cam Bt v.v... Lra phi đi vào nội dung tng nước mt; nhưng các nước Pht Giáo Nam Phương đều dùng ngôn ngữPali là ngôn ngchính, do đócó nội dung hành đạo gn ging nhau, trong khi các nước theo Pht Giáo Đại Tha, mi nước dùng mt ngôn ngriêng, nên Đạo Pht ti đóng bnh hưởng ít nhiu vi nn văn hóa tại xđó, khi Đạo Pht được truyn vào.

Nam Phương Phật Giáo là nhng quc gia giđược nguyên vn tinh thn truyn thng ktthi Đức Pht còn ti thếcho đến ngày nay, nht là khi Pht Giáo được truyn thng tn Độqua Tích Lan vào thi vua A Dc và sau đótiếp tc truyền vào các nước Đông Nam Á Châu khác. Tại đây chư Tăng và ngay cảPht Tcó thtng chung cùng mt ngôn ngPali khi hành l.. Trong khi đócác xứtheo Đại Tha Pht Giáo thì không có thlàm như thếđược. Cho đến ngày nay chư Tăng các nước Nam Phương Phật Giáo vẫn còn đi khất thc hng ngày và mi ngày chăn một ba trưa. Mỗi năm đều có an cư kiết hvào 3 tháng mùa mưa. Đời sng chư Tăng vẫn 3 y và 1 bình bát, đi chu du giáo hóa khắp nơi. Họthc tp thin định và sng đời tĩnh thc. Vic tu gieo duyên như là bổn phn ca mt người nam trong mt thi gian ngn t3 tun lđến 3 năm được thnh hành ti Thái Lan, Lào và Cam Bt. Đây cũng là mt cơ hội tt đểmi người hành trì giáo lý ca Đạo Pht. Người Pht Tti gia thường áp dng Tam Quy NgũGii, TDiu Đế, Bát Chánh Đạo và Thp NhNhân Duyên vào trong cuc sng hng ngày. Vì vy đi đến các xny, tuy thy hnghèo nàn hơn các xã hội vt cht Âu M; nhưng tâm hồn ai cũng rng rvui tươi. Nụcười nào cũng tròn xoe trên đôi gò má, nam cũng như nữ, khi giao tếvi nhng người chung quanh. Đây cũng là mt trong nhng cách sng ca Đạo Pht, thà an bn lc đạo, còn hơn là giàu sang mà không có được mt ncười. Tin bc vn là phương tiện ca cuc sng, chng phi là mcđích của con người. Vli tin bc cũng không mua được hnh phúc và san lc ca tâm hn. Chcó nhng người sng đúng tinh thần ca Đạo thì ky sđược an nhiên tti.

Các xứNam Tông Pht Giáo, chùa vin là nơi đào tạo tăng tài và trong khuôn viên chùa lúc nào cũng có trường hc cho dân trong làng đến hc, tlp thp cho đến lp cao. Trong khi đóchư Tăng là những giáo sư vềtâm linh ln ngôn ngvà thếhc cho người đời. Chư Tăng hiến dâng stu shc ca mình cho qun chúng Pht T. Người ti gia có cơ hội làm ăn, buôn bán, nên họđãsẵn sàng cung phng cúng dường vt cht lên chư Tăng. Như vậy gia đời sng tinh thn và đời sng vt cht có cơ hội gn bó nhau. Dĩnhiên một trong hai lãnh vc, mi bên phi chp nhn ly mt, không ai có thtrn vn chai lãnh vc cùng mt lúc. Người Tăng sĩkhông thlàm nhim vca người Cư sĩvà ngược li cũng thế.

Có nhiều người bo, ctheo Pht Giáo Nam Tông mãi như vậy, kinh tếkhông phát trin phn vinh như các xứPht Giáo Bc Tông. Điều ny chưa hẳn đúng. Vì ngày nay Thái Lan cũng đang phát triển mnh và nước ny cũng theo Pht Giáo Nam Tông. Hoc ginay mai Miến Điện và Tích Lan cũng trên đàphát triển y. Điều y chứng tỏrng văn hóa của Pht Giáo không phi cn trsphát trin ca nhân loi, mà Pht Giáo ging như một dòng nước, chy đến đâu sẽhi tđến đóđểkhếhp vi hoàn cnh ti mi nơi.

Đứng trên quan điểm ca Pht Giáo Nam Tông, hnhìn Bc Tông đều sai với nguyên tc ban đầu ca Đức Pht đãđặt ra, vì phương tiện mà đãsửa đổi phn ni dung ca giáo lý. Trong khi đóđứng trên quan nim ca Pht Giáo Bc Tông thì thy rng Nam Tông bo th, không chu khếhp vi căn cơ của chúng sanh đểphát trin xã hivà nhất là vn đềtâm linh ca con người. Nhìn tphía nào thì nó cũng đều có cái đúng, cái sai của nó, do vn đềhoàn cnh, địa phương hay tập tc gây nên; nhưng chúng ta cũng chquên mt điều là giáo lý ca Đạo Pht là vì con người mà tn ti, chkhông phi tn ti vì scá bit ny hay cá bit khác ca mi quc gia. Giđây đãnhiều ln trên din đàn của Hi NghPht Giáo ThếGii các nhà lãnh đạo tinh thn ca hai phái Đại Tha và Tiu Tha đều gi chcó mt Tha. Đólà Bouddhayana (Phật Tha) chkhông còn Đại hoc Tiu na. Cũng có nhiu đềnghđáng ghi nhớlà: Tt cchư Tăng Nam Tông nên ăn chay và phía Bắc Tông nên mc y nguyên thy. Nếu ThếGii Pht Giáo chp nhn được điều ny, quđiều rt li ích và thiết thc cho ThếGii Pht Giáo ngày mai, nhìn đâu đâu cũng chthy mt bóng y vàng và cùng vi tha nhân đồng loi tôn trng ssng ca các sinh vt khác bng lòng tbi, nên không ăn thịt ca chúng, du cho đólà loại tam tnh nhc, như thời Pht còn ti thếđãcho phép chư Tăng dùng đến.

Đạo Pht đãgắn lin vi vn nước ca các dân tc ny thơn 20 thếkqua, nên mi bước đi, nhịp thca dân tc cũng là mi tiến trình chuyn tiếp ca Pht Giáo đối vi ssng còn ca mi dân tc Nam Phương. Ngày nay mặc dầu tại Đông Nam Á Châu có nhiều xPht Giáo không còn là quc giáo na, mà có nhiu người đãbỏPht Giáo đểlàm tín đồca các tôn giáo khác. Điều y nói lên stdo, mca và tdo tín ngưỡng ca con người, chquyết rng chng phi Đạo Pht không còn hấp dn vi con người na, nên người ta mi theo đạo khác. Phi nhìn li bi cnh lch svchính sách thc dân địa ca Phương Tây đối vi các xĐông Nam Á Châu nầy thì ta hn rõ.

Việt Nam là mt quc gia mà nh hưởng được chai nn văn hóa Phật Giáo Bc Phương cũng như Nam Phương. Vậy chúng ta thkho nghim xem Pht Giáo đãđóng góp gì cho dân tộc ny trong sut dòng lch smy mươi thếkqua ?

Có 2 giảthuyết cho rng Pht Giáo Vit Nam phn ln được truyn sang tphương Bắckểtthi Bc thuc ln thnht do các vSư người Trung Hoa mang sang; nhưng cũng có thuyết cho rng: Các nhà Sư Ấn Độdi chung vi các thương thuyền ca người n trước khi qua buôn bán vi Trung Hoa thì nhng vSư nầy đãghé qua Việt Nam. Nên có thnói rằng Pht Giáo đến Vit Nam trước khi đến Trung Hoa. Đây có thểcũng là mt githuyết, còn đúng hay sai, nhiều người stìm kiếm thêm na. Khi các vSư Ấn Độđến đây có lẽhnghĩrng chghé qua Vit Nam đểdng chân thôi; nên nhng năm tháng đầu tiên họđãchẳng xây dng mt cơ sởnào đểli xGiao Chlúc bây gi, mà chthy nh hưởng ca Pht Giáo Trung Hoa mnh hơn, có lẽdo sđôhộca người Trung Hoa mà dân tc Vit nh hưởng văn hóa Hán nhiều hơn, nên dễchp nhn nhng tư tưởng và hc thut đến tphương Bắc chăng? Còn Phật Giáo đến tn Độcòn xa lvi ngôn ngcũng như phong tục tp quán ca người Vit Nam thì phi ?

Nhưng dầu đến tphương nào đi chăng nửa thì Pht Giáo Vit Nam cũng đãđóng góp cho dân tộc Vit Nam rt nhiều qua các thi kdng nước và ginước trong sut dòng lch sca 18 thếkqua. Nhng thếkđầu khi Pht Giáo mi vào Vit Nam cũng chưa có gì khởi sc; nhưng điều đặc bit đây là nhân dân Việt Nam cũng đãchấp nhn tư tưởng, nghi lca Pht Giáo một cách ddàng. Vì lnn tôn giáo y không phn li nhng gì mà dân tc Vit Nam lúc y đang tôn thờ. Đólà đạo làm người; có bn phn phi hiếu thun vi cha mvà giđúng lễnghĩa vi anh em, bà con thân thuc. Đi xa hơn nữa, dân Giao Chlúc by giờchthnhng vthn như: Thần núi, Thn sông, Thn bin, Thn la, v.v... Đây cũng là nhng tôn giáo ctruyn ca các dân tc thi tin svy. Hsng và tin rt đơn thuần vào nhng đấng chúa tca mi loài đểhan tâm mà làm ăn sinh sống. Trong khi đóPhật Giáo cũng mang đến cho hmt san lc ca ni tâm; nên hđãchấp nhn Pht Giáo mt cách đơn thuần như các loại thn va k.

Đến thếkth9, nước Vit Nam vn còn lthuc người Trung Hoa, cho đến khi Ngô Quyn dng nước, xưng vương năm 968 thì Việt Nam mi chính thc đi vào nền tchca dân tc và nn tchy kéo dài cho đến thếkth19; gn 1.000 năm sống trong hnh phúc ấm no. Tuy cũng có mt sthi nhiu nhương như Hậu Lê và Trnh-Nguyn phân tranh; nhưng so với các thi thcdân đôhộca phương Bắc hoc phương Tây, Việt Nam vn còn tiếng nói độc lp ca ging nòi.

Từnăm 1010 đến 1222 và tnăm 1222 đến năm 1400, gần 400 năm qua hai triều đại Lý-Trn. Đây là thời lch svàng son nht ca dân tc, trong đóPhật Giáo đãđóng góp rất nhiu nhân lc cũng như vật lc cho Quc gia, Dân tc và Đạo Pháp. Vua Lý Thái Ttc Lý Công Un xut thân tca Thin và Thy ca mình li làm Quc sư cho đầu triu Lý, thì đây là một cơ hội rt tt đểnhà vua thc hin ý nguyn ca mình. Đólà quang phục tquc và trùng hưng Phật Giáo. Vi tư cách là một Pht T, vua Lý Thái Tvà Hoàng Hu sau khi lên ngôi đãcho dựng rt nhiu chùa và giúp đỡhtrcho chư Tăng khắp nước, mkho chn thí khp nhng min đói kém và giảm thuếtô cho nhng người không có khnăng đóng góp cho chính quyền. Mt ông vua như thế, không nhng chngười có đạo được nh, mà khp cbá tánh trong thiên hđược hưởng phước lây. Điều y tđâu mà có được, nếu không nói nhnh hưởng ca Pht Giáo lên ông vua mà có. Đây chính là lòng từbi vtha ca mt bc quân vương, lại là mt Pht T. Có nhiu người phê bình rng khi Lý Thái Tlên ngôi chbiết có chùa chin, còn không lo đến các vic khác. Điều y hn nhiên là hoàn toàn không đúng. Vì lẽ, trong nước lúc by gichưa có đạo gì khác ngoi trĐạo Pht. Khng Giáo và Lão Giáo cũng dphn vào đó, vì các nhà vua triều Lý và triu Trn đều cho hai tôn giáo kia phát trin; nên thi kny gi là thi kTam Giáo đồng quy mà. Nghĩa là ba tôn giáo cùng trvmt no đạo.Đóchính là con đường hướng dn tha nhân biết ăn hiền lành và biết lo cho nước cho đạo khi quc gia, đạo pháp cn đến shy hiến ca nhân dân.

Thiền Sư Vạn Hnh là mt vQuc sư cảhai triu, triu Lê cũng như nhà Lý. Ngài đãcó cái nhìn rất khoán đạt khi thấy vn nước đãsuy, cần phi chn chnh, nên đãkhông vì tình riêng mà nhân nhượng sli đạo ca vua Lê, nên đãhết lòng khuyên vua, mà vua không nghe, vì vy triu Lý mi được thành hình. Khi làm Quc sư cho triều Lý chc là bng lc nhiu lm; nhưng Vạn Hnh Thin Sư đãchẳng màn đến li danh, mà Ngài sau khi làm quc sli lui vchn am thin. Theo thơ văn của Ngài chúng ta biết được điều đó

"Thân như bóng xếchiu tà

Cỏxuân tươi tốt thu qua rng ri

Sá chi suy thạnh cuc đời

Thạnh suy như hạt sương rơi đầu cành"

Đọc 4 câu thơ nầy chúng ta đãhiểu tâm trng ca Quc sư. Đây chính là giáo lý căn bản ca nhà Pht, dy vsvô thường ca nhân thế. Không nên vì bli danh, mùi phú quý mà quên đi cảnh sng khcc ca dân lành và hãy ý thc rng cuc đời không có gì là chắc tht c, vì nó sbiến thiên theo sđổi thay ca lch s. Chcó nhng người hiu đạo mi làm được vic y mà thôi.

Qua triều Trn có nhiu ông vua rt hiu đạo Pht, như vua Trần Thái Tôn hay Trn Nhân Tôn, chính nhà vua cũng đãđi xuất gia cu đạo, hay Huyn Trân Công Chúa, có thnói rng mt hin thân ca Quan ThếÂm BTát cũng không ngoa. Đặc bit lch svn nhc mãi vchiến công oanh lit ca Hưng Đạo Vương qua Hội NghDiên Hng, ly tinh thn Pht Giáo đểđuổi tan giặc Mông C. Đây có thểnói là điều có mt không hai trong lch snước nhà.

Lâu nay chúng ta học lch svn nghe nhc ti Hi NghDiên Hng; nhưng rất ít thy sxanh nào nói vtinh thn ca Pht Giáo trong đó. Nơi đây chúng ta cũng nên làm rõnét hơn vềcông vic đại phá quân Mông Cca tin nhân chúng ta. Githiết rng, quân Mông Cđến Vit Nam vào thucui Trn đầu H, chc chn Vit Nam chúng ta đãthua trận; nhưng quân Mông Cổđãđến Vit Nam vào lúc mà Pht Giáo đang thịnh hành, tinh thn Pht Trt cao đểlo dng nước và ginước, nên quân Mông Cthua là phi. Các tướng tài như Hưng Đạo Vương và những người con trai ca ông đều là nhng người Pht Tthun thành ca Pht Giáo. Các tướng Yết Kiêu, Dã Tượng cũng là những người đãlàm cho quân Mông Cổtht điên bát đảo. Các bô lão, các phnu nhi lúc by gi, ai ai cũng vì smt còn ca dân tc mà đứng lên gìn ginon sông, tay trong tay, lòng trong lòng, quyết chí đánh tan giặc ngoi xâm. Tinh thn y là tinh thần tchca dân tc và có thkhng định rng, chcó thphát sinh ra khi Pht Giáo đang vững mnh.

Đọc sách sPht Giáo Trung Hoa, Đại Hàn, Nht Bn chúng ta thy nhng bc Đại Sư như Huyền Trang, Dogen v.v... trong đóng có shóa thân ca Quan ThếÂm BTát đểđộsanh như Quan Âm Thiện Sĩ, Ni Cô Diu Thin, Quan Âm ThKính v.v... nhưng ít ai nhắc đến Huyn Trân Công Chúa, con ca vua Trn Nhân Tôn trên lch sthếgii. Nàng vì nnước tình nhà mà chu đi làm dâu Chiêm Quốc đểmang vcho nước mình mt bcõi rng rãi hơn. Nếu đókhông phải là tm lòng ca kbiết hy sinh vì kkhác trong tinh thn BTát Đạo thì chc rng nàng đãkhông thực hin li dy bo ca vua cha. Sau khi chng chết, nàng vli vi cquc đểcư tang cho chồng và lobáo đền công đức sanh thành ca phvương và hoàng hậu. Cui cùng ri nàng cũng đi tu đểgiũsch bi trn và sut bao nhiêu năm tháng trong cuộc đời còn li Huyn Trân Công Chúa đãtrởthành mt Ni Cô ti Nga Vân Am trên núi Yên Tđểlo bkinh k. Đây cũng có thgi là mt Quan Âm tái thếca Vit Nam, sinh vào nhà hoàng tc đểđộcho gia đình cũng như người khác chng tc. Gương sáng ấy ca Huyn Trân Công Chúa mãi đến bao gissách vn còn ghi.

Lịch svn là lch s, du cho ai đócó bẻcong ngòi bút đểviết thiên vcho mt mc đích nào cũng không thnói sai stht được. Cui cùng ri stht phi trvcho stht mà thôi. Có nhiu sgia sau ny vì không thích Pht Giáo nên đãvô tình hoặc cý cho rng các vua tôi đời Lý hay đời Trn chctình nâng đỡPht Giáo mi được như vậy và trong khi chưa lo xây lăng tẩm, đãcho dựng chùa chin khp nơi khắp chn. Nhưng xét cho cùng trong 1.000 năm tựchtđầu thếkth10 đến cui thếkth19 chcó 400 năm nầy là đáng nói hơn cảmà thôi. Trong 400 năm lịch sy bên trong yên n, bên ngoài gic đến phi run; văn hóa, học thut, kinh điển, văn nghệv.v... tt cđều được phát trin mt cách mãn khai và ngày nay văn hóa Phật Giáo ca hai triu đại ny vn còn sót li ti min Bc Vit Nam qua các hình ảnh chùa chin hay chuông, trng, pháp khí v.v... Đólà do ảnh hưởng ca Pht Giáo vy.

Khi đất nước suy vong, Đạo Pht cũng phi nép mình vào nơi uyên nguyên của nó. Vì nhng người chăn dân trịnước không biết đạo và chính hlà nhng người thiếu đạo đức ca tôn giáo thì làm sao dân chúng có thnoi theo và tôn thh. Đạo Pht trong nhng thi kny dường như thờơ với thếs. Các vĐại Sư đều lánh xa chn ththành, đi tìm núi cao rừng thm đểtu hành. Vì cuc thếquá đổi thay. Điều đáng nói ởđây khi Phật Giáo thnh, Pht Giáo vn cho các tôn giáo khác phát trin đồng thi. Trong khi đócác tôn giáo khác mạnh, hli tìm cách tiêu dit đối phương. Vảchăng cái từbi ca Đạo Pht đãhóa giải được hận thù và tấm lòng vị tha nầy, Đạo Phật đã đi vào thiên thu của lịcn sử?

Khi người Pháp đến, mang tới cho Việt Nam một đạo mới. Đó là Thiên Chúa Giáo. Trên nguyên tắc, mỗi đạo giáo sẽ giúp cho con người tìm về nẻo chân thiện mỹ. Nhưng đạo nầy ở thế kỷ thứ 18, 19 đã toa rập với các thế lực của đế quốc La Mã mà bành trướng với chủ nghĩa thực dân địa của Phương Tây, nên khi đến Đông Phương rất khó được chấp nhận. Thuở đương thời, như cô dâu bị ép gả về nhà chồng, cho một chàng rể chưa bao giờ quen biết. Văn hóa giữa Đông và Tây rất khác nhau. Vì người Phương Đông hướng về nội tâm, còn người Phương Tây hướng ra bên ngoài để tìm kiếm một vật gì đó, nên không gặp nhau là phải. 

Khi đạo Thiên Chúa đến Việt Nam, ở đây dân tộc Việt Nam đã có Đạo Phật, Lão và Khổng Giáo. Vì vậy giáo lý của Đạo nầy khó lòng mà vào sâu trong lòng dân tộc, vì vậy thực dân đã tìm mọi cách dụ dỗ những người có quyền thế đổi đạo để được hưởng bổng lộc và công ăn việc làm. Thời nào cũng thế, ở đâu cũng có kẻ xu thời vì địa vị, vì nồi cơm manh áo rồi sau đó mới đến niềm tin ; nên dần dà đạo mới nầy đã cóchân đứng trong đất nước Vit Nam. Người Vit Nam không thù ghét gì đạo Thiên Chúa, nhưng chỉtrách vì chnghĩa thc dân ca Phương Tây mà họđãlàm cho ít nhiều dân tc tính ca Vit Nam bthay đổi. Ví dnhư thuởby gingười Vit Nam chúng ta thcúng TTiên; nhưng đạo Thiên Chúa thì không cho phép. Đạo Pht thì không có thmt chúa;nhưng đạo Chúa chtrương có một đấng to hóa v.v... So ra thì gia hai giáo lý ca hai tôn giáo ny còn nhiu vn đềdbit lm và vn đềny vn còn kéo dài mãi cho đến thếkth20 ny.

Thếkth18, 19 và đầu thếkth20 ny, Pht Giáo Vit Nam đã không có một hot động tích cc nào cho quc gia và xã hi, ngoi trvic thu mình trong am vin đểtng kinh bái sám và chthi. Nên chúng ta có thnói rng khi quc gia hưng thịnh thì Đạo Pht cũng hưng thịnh. Khi quc gia suy vong thì Pht Giáo cũng tàn lụi theo. Điều y chng trng sthnh suy ca Pht Giáo gn lin vi sthnh suy ca Dân Tc.

Mãi đến gia thếkth20 nhng phong trào chn hưng Phật Giáo mi thành hình nhưng rủi thay, đất nước bchia đôi, nên nhân tâm ly tán và đạo pháp vn còn bphân hóa gia hai min Nam Bc Vit Nam. Min Bc theo chnghĩa Cng Sn tnăm 1954 đến nay. Min Nam theo chếđộCng Hòa tnăm 1954 đến 1975 và sau đólại bmin Bc thôn tính đểbiến Vit Nam trong hin ti thành mt nước Cng Sn. Trong khi đóPhật Giáo ti hai min vn khó nhc lm mi có thngoi mình lên mà tn ti, vì sđộc tài đảng trkhông cho các tôn giáo khác phát trin như của Cng Sn, hoc không có sbình đẳng gia các tôn giáo như dưới thi Ngô Đình Diệm ti min Nam Việt Nam vào thi điểm 1963.

Nhưng lịch sđãsang trang, khổđau và cừu hn đãbiến thành nước mt.Chcòn li dòng sVit và sPht Giáo phi viết tiếp nhng trang scòn li lên giy trng mc đen đểngười đời sau chiêm nghim li.

Đúng ra Phật Giáo Vit Nam đãthểhin nơi việc ng thếcũng như xuất thếqua 3 Tông phái chính. Đólà Thiền Tông, Tnh ĐộTông và Mt Tông. C3 Tông phái ny vn còn tn ti Vit Nam tngàn xưa đến nay; nhưng trong hiện ti Tnh ĐộTông rt thnh hành tthếkth18 cho đến ngày nay.

Ngoài ra Việt Nam là mt quc gia nm cnh hai lân quc theo Nam Tông Pht Giáo. Đólà Cam Bốt và Lào. Có lúc Cam Bt đãcảnh cáo rng Vit Nam đãvi phạm chquyn và ln đất sang quc gia ca h, nơi có nhiều người Khmersinh sống. Ti Cam Bt Pht Giáo Nam Tông là quc giáo đãnhiều đời. Trên tQuc vương, Hoàng hậu cho đến hoàng thân quc thích đều theo đạo Pht; nên nh hưởng ca Đạo Pht ti xny rt mnh. Tđóhọsang Nam Vit Nam đểtruyn đạo cũng rt ddàng. Ngoài ra Phật Giáo Nam Tông Vit Nam còn được truyn sang tTích Lan, hay chính nhng vsư Việt Nam ra đi du học đến các nước Thái Lan, Tích Lan, n Độ, Cam Bt, Lào v.v... ri mang Pht Giáo Nam Tông vào Vit Nam vào đầu thếkth20 ny. Vì thếti Vit Nam ngày nay có 2 Tông phái chính. Đólà Đại Tha Pht Giáo và Nam Tông Pht Giáo mà ít có quc gia Pht Giáo nào trên thếgii có được điều kin như vậy.

Có nhiều người hi: Đạo Pht là đạo TBi. Ti sao Vit Nam và Cam Bt vn xy ra chiến tranh trin miên và huynh đệgiết nhau tương tàn, tương sát như vậy?

Mỗi mt dân tc có mt cng nghip và bit nghip khác nhau. Ngay ctrong gia đình, các anh chịem sinh ra cùng cha cùng m, cùngđi học; nhưng khi ra trường, mi người làm mi nghkhác nhau. Người giàu có,knghèo nàn. Người sng mt cuc đời sung túc; nhưng cũng có nhiu người sng cht vt. Đến khi chết, mi người cũng chết khác nhau. Có cái chết rt êm thm; nhưng cũng có lm cái chết rt khđau. Đólà anh em ruột mà còn như vậy. Còn đây là cảmt quc gia, mt dân tc, thhi có biết bao nhiêu vn đề. Tđiểm ny chúng ta có thsuy ra rng: mi người sinh ra trong cuc đời ny đều do nghip lc ca chính mình đời trước mà thành. Trong hiện ti nhng gì chúng ta gt hái được, chlà kết quca kiếp trước mà thôi. Tđây vềsau nếu có gây to nghip gì, slà nhân và qucho kiếp kếtiếp na. Cthếmà mãi trôi theo dòng luân hi sanh t.

Dân tộc Vit Nam hay Cam Bt vn thm nhun tinh thn ca Pht Giáo; nhưng có nhiều người đãgiết hi biết bao nhiêu sinh mng ca con người trong chiến tranh như Pon Pôt chẳng hn. Đólà do biệt nghip ca ông ta và do cng nghip ca dân tc Cam Bt mà có. Còn Đạo Pht chdy tbi,lợi tha cho kkhác chkhông đi giết hi tha nhân. Chcó con người làm sai đạo, chđạo dy không sai. Vit Nam cũng vy, là mt quc gia theo Pht Giáo lâu đời nhưng cũng do bit nghip và cng nghip ca mi chúng sanh trong xã hi đó, nên Việt Nam đãbiến thành ni da xáo tht. Khi nghip báo đãtrảxong, đất nước sthanh bình. Cũng ging như một cơn giông bão qua mặt h, nước nơi ấy li ni sóng. Sóng y cũng chính tnước mà có; nhưng sóng sẽyên khi gió không còn xao động na. đây gió nghiệp ca dân tc Vit Nam lâu hay mau là do nguyên nhân đời trước kết hp mà thành vy. Nhưng theo định lut nhân quca nhà Pht thì không có mt loi nhân nào tác thành mà không gt hái mt kết qu. Ví như một trái trên cành cây, khi thành hình,t phi ln lên, già và chín, ng thi. Cui cùng rng xung li nơi gốc, nếu không có người hái. Mt chnghĩa du hay đến đâu cũng phi thay đổi, vì lch sđãchứng minh điều đó. Một tôn giáo vn luôn luôn tn ti qua my ngàn năm lịch stheo sthăng trầm ca nhân loi nhưng vẫn không btiêu dit, vì tính cách phcp ca nó.

Suốt 25 thếkqua Pht Giáo đãcó mặt ti Á Châu và sut dòng thi gian dài đăng đẳng y Pht Giáo đãđóng góp phần mình vào shưng thịnh cũng như chịu chung sphn khi quốc gia bsuy vong. Mong rng vi tinh thn ny Đạo Pht đi đến đâu, sẽlà mt cht liu dưỡng sinh trong cuc sng tâm linh ca mi người. Đạo Pht đi đến đâu không bằng binh hùng tướng dũng, mà châm thn len lõi vào lòng người như nguồn sui thiên nhiên thấm dn vào rung đồng và cây cvy. Con người đâu còn đau khổ, đócòn có sựhin thân ca Đạo Pht. Sut 20 thếkqua, người Á Châu ít có cơ hội giao thương với người Âu Mnên ít có strao đổi vlãnh vc ny. Sơ khởi là nhng người buôn bán bng tàu bin tthếkth16, 17. Người Âu Châu đãđến Á Châu; nhưng họcũng mang theo nhng đoàn thương thuyền y mt đạo khác, nhm đểgii thiu vi người Á Châu. Trong khi đóngười Á Châu thì không được cái cơ may đó. Trong những đoàn thương nhân và truyền giáo ny cũng có lm người tìm hiu vphong tc, tp quán và tôn giáo ti Á Châu; nên cũng đãcó lắm người say mê theo nghiên cu Đạo Pht. Sau khi vnước, hphbiến nhng giáo lý căn bản cho người địa phương tìm hiểu. Thuban đầu ca ba bn trăm năm trước, mi phương pháp học đạo hay truyn đạo nó không nhanh chóng hoc khoa hc như ngày hôm nay, nên sựtrao đổi, thông cm gia các tôn giáo vn còn dm chân ti ch. Cách đây 200 năm vềtrước, mt triết gia người Đức, tên là Schopenhauer đãcảm nhn được giáo lý ca Đạo Pht và cho đến đầu thếkth20 ny giáo lý ca Đạo Pht đãnh hưởng rt mnh đến các hc gingười Âu Mtrên phương diện nghiên cu khoa hc. Ví dnhà Bác hc Albert Einstein là mt người Đức gc Do Thái sau khi tìm hiu các tôn giáo, ông ta nói rng:

"Tôi là người không có tôn giáo; nhưng nếu chp nhn mt tôn giáo nào đólàm tín ngưỡng cho mình thì tôi schp nhn Đạo Pht".

Một nhà Bác hc thếkth20 ny đãthốt ra được điều đó, thì đủđểchng minh rng giáo lý ca Đức Pht vn còn tn ti vi không gian và thi gian dài lâu hơn nữa.

Trong thếkth20 ny ti Âu Châu đãcó 3 nguồn phát nguyên chính ca Pht Giáo đến tÁ Châu. Đólà Nam Phương Phật Giáo, Thin, thuc Đại Tha Pht Giáo; Tịnh Độthuc Đại Tha Giáo và đặc bit Mt Tông thuc Pht Giáo Tây Tng cũng thuc vĐại Tha Pht Giáo. Nói chung, có 2 phái chính được truyn vào đây. Đólà Nam Tông và Bắc Tông Pht Giáo.

Khi những người Tây Phương qua Á Châu tìm hiểu đạo Pht, hvli x, viết li nhng điều mt thy tai nghe, và hc hi được đểcho dân địa phương tìm hiểu. Thếlà trong đócó nhiều người phát nguyn tin theo giáo lý ny. Do vy hphi tìm đến ngn ngành. Ví dBác sĩPaul Dahlke Berlin đãbăng bộđến Tích Lan vào đầu thếkth20 ny đểtìm sư học đạo. Dr. Petri tc Thượng Ta Anurudha đãđến Vit Nam trong 10 năm từ1969 đến 1979 xut gia hc đạo và hành đạo ti đó. Ngoài ra có vịLt Ma danh tiếng người Đức tên là Govinda cũng đãđi vào lịch sca người Đức đây. Ngài đầu tiên tu theo Nam Tông, sau đóqua tham cứu vi Pht Giáo Tây Tng và cui cùng đãchọn ra con đường ca mình. Nhng sách vca Ngài viết vPht Giáo đãcó một tm nh hưởng sâu sc trong dân tc Đức cũng như các người Âu Mkhác. Ngài là một người Âu Châu nên dưới nhãn quan ca Ngài, nhn xét vPht Giáo cũng có nhiu điều khác lhơn người Á Châu.

nh hưởng th2 đối vi Pht Giáo Âu Châu là Thin ca Nht Bn tđầu thếkth20 ny. Thin tiếng Nht gi là Zen, cũng cùng với ý nghĩa Dhayna hay Ch'an vy. Nhưng ngày nay nhiều người Âu Mhiu rng: Zen là Đạo Pht hay mt tông phái to ln lm trên thếgii: nhưng thực ra thì trái ngược li. Ngày nay Nht Bn nhng người theo Thin hc ít hơn là Tịnh ĐộTông. Thin Nht Bản cũng tTrung Hoa mà sang, Thin Trung Hoa cũng tn Độmà có; nhưng khi Thiền đến xNht đãtrởthành Thin ca Nht. Ngoài ra ít có người lưu ý đến sxut xca nó tngàn xưa. 

Khi Daietsu Suzuki đến Âu Châu, đãgiới thiu Zen ca Nht Bn cho người Anh đầu tiên. Sau đóngười Pháp, người Đức và ngày nay khp cÂu Châu rt hiếm Pht Tđịa phương mà không biết đến Daietsu Suzuki. Ông ta là mt hc gica Thin. Không phi là mt Thin sư, vì ông không xuất gia, mà chỉlà mt ti gia Cư sĩ, có vngoi quc người Anh và hu hết các tác phm ca ông đãđược vông ta hiu đính đểkhông xa lvi người Âu Mmy, khi đọc sách ca ông.

Đức Pht dy rt nhiu pháp môn, trong đócó Thiền là mt, chkhông phi Pht chỉ dạy có pháp môn Thin. Tùy theo căn cơ của mi chúng sanh thích hp vi ngành nào thì theo ngành y. Ví dcó người thích Tnh ĐộTông hơn mà không thích Thiền, thì có thtu Tnh Độ. Đối vi người Âu Mhthích Thin hơn. Vì Thiền là khai qut khnăng nội ti, chính tlc ca mình làm nên Pht, Thánh. Còn Tnh Độnương vào tha lực ca chư Phật, nht là ca Đức Pht A Di Đàđểđược vãng sanh vthếgii Cc Lc. So ra trên thc tế, người Âu Châu thy ging Thiên Chúa Giáo trên hình thc cu ri linh hnvà tội li. Nên hít theo. Nhưng nếu hiu đúng theo tinh thần Tnh ĐộTông như có lần đãgiải thích bên trên thì Tnh Độcũng phi cn tlc chkhông phi hoàn toàn nương vào tha lực. Ví dnhư khi được Đức Pht A Di Đàvà hai vịBTát Quan ThếÂm và Đại ThếChí tiếp dn vthếgii Cc Lc thì chính mình phi tu mi có thchng được nhng quvtiếp tc. Nếu không, cũng mãi mãi là mt chúng sanh cõi Cc Lc mà thôi. đóchỉli mt điều là không bđầu thai trli cõi Ta Bà na; chđơn giản thế thôi. Còn Phật và chư vịBTát chtrduyên cho chúng sanh. Nguyên tc là như vậy nhưng lắm người lm tưởng, cu Pht đểđược Pht độri giao thân tâm ny cho Pht, thếlà xong. Đólà ý niệm ca đa sốngười các nước Á Châu theo Pht Giáo Đại Tha. Vìvậy Tnh ĐộTông rt khó phát trin nhng xÂu Mny.

Trong khi đóMật Tông Đại Tha Giáo được rt nhiu hc giTây Phương học hi, nghiên cu đến cũng như quy y Tam Bảo vi Tông phái ny. Trước khi Đức Đạt Lai Lt Ma đi tỵnn (1959), nh hưởng ca Pht Giáo Tây Tng không có nhiu Phương Tây, mặc du trước đóngười Phương Tây cũng đãtìm cách vào sâu trong đất nước Tây Tng đểtìm hiu và sau đóvềÂu Châu viết sách kli nhng chuyến du hành mo him ny.

Khi Đức Đạt Lai Lt Ma đi tỵnn, cùng vi Ngài đãcó hàng trăm ngàn dân chúng Phật Tvà Tăng sĩđi theo. Đây là một điều cn thiết đểphát huy Pht Giáo Tây Tng ti hi ngoi ngày nay. Nhng năm tháng đầu tiên, chính Đức Đạt Lai Lt Ma và triu đình của Ngài cũng như Tăng sĩphải làm quen vi đời sng ngoi quc, nơi đókhông phải quê hương của mình, thuc vmin Bc xn Độ. Dn dà tDharamsara ny, thđôtạm ca Tây Tng lưu vong đãlàm cho thếgii chú ý đến. Tđây đãcó những bc Đại sư sang Âu Mỹđểhóa độcho dân bn x. Hoc gi, dân Âu Mcũng có cơ hội trc tiếp đến Dharamsa đểhc hi tôn giáo huyn bí ny. Tht ra Tây Tng cũng là Pht Giáo Đại Tha như Trung Hoa, Nhật Bn hay Vit Nam thôi; nhưng họđiều đặc bit là chú tâm vào tái sanh. Vli giáo lý ny có tính cách truyền tha liên tc, nên hđãđược lưu tâm nhiều hơn các quốc gia Pht Giáo khác, cũng là điều dhiu. Mt điều càng dhiu hơn nữa, chính Đức Đạt Lai Lt Ma là mt hóa thân ca Đức Quan ThếÂm BTát. Ngài là mt vThánh Tăng đương kim là Quốc vương của Tây Tng. Đứng đầu trên thếquyn và pháp quyn; nên đây cũng là cơ hội tt đểmang đạo Pht đến cho người Tây Phương. 

Có nhiều vSư Tây Tạng không rành ngoi ng; nhưng cũng có thđến Âu Mđểgiáo hóa như thường. Hskhông gặp khó khăn gì vềvn đềny, vì người Âu Mhôm nay, có rt nhiu người gii ngôn ngTây Tng làm thông dch cho các vĐại sư nầy. Giáo lý hdy là Bát Nhã, tánh không, luân hi, kh, không, vô ngã, v.v... nhưng đi sâu hơn vào vấn đềthc tu và thcchứng; nên đãđược các hc giÂu Mthích thú nghiên cu vPht Giáo Tây Tng nhiu hơn là các nguồn Pht Giáo khác. Dĩnhiên Nam Tông vi hngôn ngPali là Pht Giáo chính thng ri; nhưng với ngôn ngny và cách hành trì ny người Âu Mít thích hp hơn là ảnh hưởng ca Pht Giáo Đại Tha, nht là Pht Giáo Tây Tng. Bây giđâu, khắp Âu Châu, MChâu và Úc Châu hay ngay cÁ Châu, nh hưởng ca Pht Giáo Tây Tng ngày càng mnh dn.

Nhìn chung sựhi nhp ca tư tưởng Pht Giáo cho người Âu Mrt nhanh và hp vi trình độhiu biết cao ca h. Đa sốcác hc gi, giáo sư, bác sĩ, ksư hay thành phần có hc ti Âu Mchp nhn Pht Giáo mt cách rt ddàng, trong khi đóđại đa sốqun chúng người Âu Mvn chưa làm quen với tôn giáo đến tÁ Châu ny. Có lvì hdè dt, hay vì lâu đời nay hđãcó một tôn giáo ctruyn ri? hay hnghĩrng Pht Giáo chdành cho hàng thượng lưu trí thức? Hoc gihcho rng Pht Giáo không phi là mt Tôn Giáo, mà là mt triết hc, mt ssng; nênhọcòn xa lchăng? 

Những điều xa lny cũng rt dhiu. Vì mt tôn giáo chcó 200 năm lịch struyn giáo ti các xÂu Mquđiều ít i. Ngày xưa ngay cảcác dân tc Á Châu như Việt Nam phi cn đến 700 năm, Phật Giáo mi đâm chồi ny lc tixứny. Nht Bn chcn 200 năm. ỞTrung Hoa cũng phi 400 năm Phật Giáo mi thnh hành, ktthi vua Lương Võ Đế. Vì vy có rt nhiu người Âu Mtò mò vĐạo Pht nên đãđến chùa làm quen vi các vSư ởnơi đây đểtìm hiu hc hi. Có nhiu người lầm tưởng chùa là mt nhà hàng; nên đãcó nhiều ln bhi là hôm nay có bán đồăn không? Có lẽnhìn cách trang trí mt ngôi chùa, không khác mt tim ăn mấy, hay ngược li mt tim ăn trang trí không khác một ngôi chùa my, nên hlm chăng? Hay còn lý do dễhiu khác là: Khi người Trung Hoa đến các xÂu Mđiều đầu tiên là mnhng quán ăn Trung Hoa, đa sốcác tim ăn đều ly tên PAGODE, chPagode cũng có nghĩa là Tháp Chuông Chùa; nên đãcó nhiều người lm chăng? Dĩnhiên, chúng ta phi cn có thi gian đểlàm quen vi người bn x, không phi mt sm mt chiu mà người ta có ththay thếmt tôn giáo lâu đời my ngàn năm, đểchp nhn mt tôn giáo đến tPhương Đông dễdàng đến thếđược.

---o0o---


Trình bày: Nhị Tường

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
05/04/201322:25(Xem: 7665)
Lịch sử luôn trao tận tay từng số phận thuận nghịch của duyên trần (biệt nghiệp) để từ đó hòa mình vào vận mạng chung của cộng nghiệp.
16/07/201615:21(Xem: 4958)
Nếu trang phục truyền thống của một dân tộc hay quốc gia biểu đạt bản sắc văn hóa về y phục của dân tộc hay quốc gia đó, thì pháp phục Phật giáo thể hiện bản sắc đặc thù, khác hẳn với và vượt lên trên các quốc phục và thường phục của người đời, dù ở phạm vi dân tộc hay quốc gia. Lễ phục tôn giáo nói chung và pháp phục Phật giáo nói riêng thể hiện tình trạng tôn giáo và xã hội (social and religious status), được sử dụng trong hai hình thức, mặc trong sinh hoạt thường nhật và mặc trong các nghi lễ tôn giáo, nói chung các dịp đặc biệt.
04/02/201408:27(Xem: 9766)
Nằm trong khuôn khổ của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) 2014 tại Davos (Thụy Sĩ) vào tháng 1 vừa qua, chương trình trò chuyện với các nhân vật nổi tiếng không hoạt động trong lĩnh vực tài chính, có quan điểm về một cuộc sống hạnh phúc mà không phụ thuộc quá nhiều vào tiền bạc và quyền lực cũng đã diễn ra.
20/02/201206:43(Xem: 3732)
Nếu bạn dự định đăng tải gì đó, bạn phải luôn tự hỏi: Nó có đúng không? Nó có cần thiết không? Nó có phù hợp không?
18/08/201407:36(Xem: 27774)
108 lời dạy của Đức Đạt-lai Lạt-ma được gom góp trong quyển sách tuy bé nhỏ này nhưng cũng đã phản ảnh được một phần nào tư tưởng của một con người rất lớn, một con người khác thường giữa thế giới nhiễu nhương ngày nay. Thật vậy tư tưởng của Ngài có thể biểu trưng cho toàn thể lòng từ bi và trí tuệ Phật Giáo trên một hành tinh mà con người dường như đã mất hết định hướng. Các sự xung đột không hề chấm dứt, con người bóc lột con người, giết hại muôn thú và tàn phá thiên nhiên. Phật giáo thường được coi như là một tín ngưỡng nhưng những lời khuyên của Đức Đạt-lai Lạt-ma trong quyển sách này vượt lên trên khuôn khổ hạn hẹp của một tôn giáo: - "Mỗi khi phải đề cập đến các vấn đề tâm linh thì không nhất thiết là tôi buộc phải nói đến các vấn đề liên quan đến tôn giáo (câu 87).
12/03/201407:34(Xem: 12716)
Trong một cuộc đàm thoại giữa thính chúng thuộc nhiều thành phân xã hội, là nhà truyền thông, nhà giáo dục, chính khách…Đức Đạt Lai Lạt Ma đã trả lời các câu hỏi về nhiều vấn đề đời sống xã hội của người tham dự một cách thẳng thắn và có duyên.
09/04/201314:24(Xem: 4315)
Trong một cuộc đàm thoại giữa thính chúng thuộc nhiều thành phần xã hội, là nhà truyền thông, nhà giáo dục, chính khách, …Đức Lạt Lai Lạt Ma đã trả lời các câu hỏi về nhiều vấn đề đời sống xã hội tham của người tham dự một cách thẳng thắn và có duyên.
09/03/201411:24(Xem: 14094)
Ajahn Chah sinh năm 1918 trong một ngôi làng phía Bắc Thái Lan. Ngài xuất gia sa di từ lúc còn nhỏ và trở thành một vị tỳ khưu năm hai mươi tuổi. Ngài theo truyền thống hành đầu đà của các sơn tăng trong nhiều năm; hằng ngày mang bát xin ăn, chuyên tâm hành thiền và đi khắp nơi để truyền bá giáo pháp. Ajahn Chah hành thiền dưới sự chỉ dẫn của nhiều thiền sư danh tiếng
17/10/201307:24(Xem: 21590)
50 năm qua, cuộc tranh đấu của Phật giáo năm 1963 chống chính quyền Đệ nhất Cọng hòa do Tổng thống Ngô Đình Diệm lãnh đạo đã đàn áp Phật giáo. Sự việc đã lui về quá khứ nhưng vết thương trong lòng dân tộc, trong tim của Phật tử Việt Nam thì vẫn còn đó và có lẽ mãi còn trong lịch sử đau thương mà cũng lắm hào hùng.
01/06/202010:25(Xem: 4193)
48 Đại Nguyện của Đức Phật A Di Đà (loạt bài giảng của TT Thích Nguyên Tạng trong mùa dịch cúm Covid-19)