Một số hình ảnh của Đức Trưởng Lão Giải An, húy Như Bình, hiệu Huyền Tinh.
Ngài là Pháp hữu cùng thế hệ với chư vị Tôn túc: Ôn Huyền Quang, Ôn Trí Nghiêm, Ôn Đổng Minh, và các bậc cao tăng đồng thời với Ngài Huyền Tôn bên Úc. Những hình ảnh mà Thầy nhắc đến chính là Tu Viện Kim Sơn tại Huế, nơi được xem là Đại học Phật giáo đầu tiên của Phật giáo Việt Nam. Bức ảnh ấy không chỉ là một tư liệu đơn lẻ, mà là dấu ấn của cả một thế hệ Cao Tăng Phật giáo Việt Nam. Có những tấm hình do chính Hòa Phụ bấm máy, cách nay đã hơn 60 năm.
Kho tư liệu ảnh Phật giáo mà Hòa Phụ đang lưu giữ lên đến hàng ngàn tấm, vô cùng quý giá đối với lịch sử Phật giáo Việt Nam. Nay tuổi đã cao, thời gian và sức lực không còn cho phép, con đành mang theo nỗi trăn trở vì chưa thể tiếp tục trọn vẹn công việc ấy, Thầy ơi.
Ngày xưa, con có nhân duyên phụng sự Thầy Bổn Sư, Ôn Đổng Minh, Ôn Trí Nghiêm, cùng Thầy Đức Thắng (Chú Nghị). Khi sinh tiền, Thầy Bổn Sư đã khai sơn và kiến tạo một Tịnh xá dưới chân Thọ Sơn, xã Tư Nguyên, cạnh ngôi chùa cổ của Sư Ông Khánh Tín. Đáng tiếc thay, Tịnh xá của Ôn Giải An cùng chùa Tổ nay đã hoàn toàn tan nát. May mắn thay, Ôn vẫn còn lưu giữ được một số hình ảnh quý hiếm của Tịnh xá năm xưa. Ôn đã viên tịch hơn 30 năm, thời gian trôi qua để lại biết bao hoài niệm.
Đây là bài thơ con viết kính dâng Sư Phụ Giải An khi Ngài viên tịch:
Nổi trôi từ độ vô minh
Đớn đau từ thuở thác sinh làm người
Sóng đời bão dập … tả tơi
Đời tan tác mộng, nghiệp phôi pha tình.
Oán hờn sâu túi điêu linh
Vần thơ u uẩn, câu kinh vô vàng
Hỏi chân thân luống bẽ bàng
Tim nhân dung luống bàng hoàng u ê.
Bâng khuâng bước trở đường về
Lửa lò sen nở, con mê vọng tàn
Tôn sư kíp dựng đạo tràng
Thuyền từ độ vớt ngàn ngàn quần mê.
Giã từ ba nẻo bến tê
Bờ kia vằng vặc tràn trề ánh trăng
Trải bao ngày tháng nhọc nhằn
Con về tìm lại chân thân ban đầu.
Tôn sư trở gót về đâu!
Hỏi mây hỏi gió … nhiệm mầu vô ngôn
Từ dung bảo tháp suy tôn
Từ Quang bảo địa thân hồn huy hoàng.
(Đệ tử Hạnh Phương)
Năm ngoái, con có dịp về chùa Từ Quang, Quảng Ngãi dự lễ an vị. Chư vị Hòa Thượng nơi ấy có nhờ ghi chép và lập Phổ hệ của Pháp phái. Thế nhưng, nay chỉ còn lại một vài vị là sư đệ, sư cháu; còn thế hệ Bán Thế Xuất Gia mà Hòa Thượng Bổn Sư Giải An từng thế độ vào các thập niên 60–70 thì nay hầu hết đã viên tịch, không còn ai để hỏi tên tuổi mà ghi chép lại cho đầy đủ.
Khi sinh tiền, từ Đồng Nai, Hòa Phụ đã được Ôn trao lại nhiều ảnh Đại Giới Đàn Vĩnh Gia, nhưng chưa kịp sao chép thì thời gian đã trôi qua. Hiện nay, Hòa Phụ vẫn đang cố gắng sưu tầm hình ảnh của hai Đại Sư Tuệ Sỹ và Nhất Hạnh; riêng hai Ngài, số ảnh đã lên đến hơn một trăm tấm.
Tuy nhiên, con đơn độc một mình trong công việc này, không có người phụ trợ, cả về công sức lẫn tài lực, nên gặp rất nhiều khó khăn, lại thêm giới hạn về thời gian. Bên cạnh đó, con vẫn còn vương vấn nghiệp sáng tác thi ca; khi cảm xúc dâng trào thì không thể không cầm bút.
Tác phẩm thi hóa Kinh Vu Lan và phẩm Phổ Môn, con đã hoàn thành cách nay hơn 30 năm, nhưng đến nay vẫn chưa có đủ duyên để xuất bản. Trước đây, con từng cung trình Ôn Trí Quang duyệt lãm, và được Ôn hết sức đồng tình. Các tác phẩm thi hóa ấy, nhất là Kinh Vu Lan – Báo Ân, có thể dùng để trì tụng, với khuynh hướng chân thật, sát nghĩa kinh văn, không theo lối phóng tác như Phạm Thiên Thư trong Kinh Ngọc.
Trong số những tác phẩm còn giữ được, con vô cùng trân trọng bút tích đề từ của Ôn Chơn Thiện cho tập thơ Ngọc, gồm 100 bài Ngũ ngôn.
Con hết lòng kính trọng và tán thán những Phật sự mà Thầy Nguyên Tạng đã và đang miệt mài xây dựng và phát triển Trang nhà Quảng Đức, góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị Phật giáo cho thế hệ hôm nay và mai sau.
Kính chúc Thầy thân tâm thường an lạc, Phật sự viên thành.
Kính bút,
