Ký Ức Thời Gian

08/03/201617:00(Xem: 8290)
Ký Ức Thời Gian

1-HT-HuyenTon
Ký Ức Thời Gian

Kính dâng Hòa Thượng Tăng Giáo Trưởng

 

 

Từ trại tỵ nạn Paula Bidong, Malaysia, tôi đến Úc vào ngày 6/2/1987 qua sự bảo lãnh của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Úc Đại Lợi và Tân Tây Lan, văn phòng GH đặt tại Chùa Phước Huệ cũ, số 31 Landon St, FairFlied.

 

Tại đây tôi được xếp ở chung với Đại Đức Thích Minh Lâm, Đại Đức Thích Thiện Từ...chú Phước Minh, chú Phước Tấn, Cô Phước Tường, Phước Đạt, và Ưu Bà Di Tâm Lạc. Đến tháng 4 năm 1987, Đại Hội Khoáng Đại, HT Phước Huệ thưa cùng Đại Tăng xin mở Giới Đàn Phương Trượng cho các vị này thọ Sa Di, trong đó còn có Chú Hạnh Pháp, Hạnh Thông và Cô  Diệu Ý (đệ tử của HT Như Huệ, chùa Pháp Hoa, Nam Úc), 3 vị này bây giờ đã hoàn tục.

 

Sau một tuần tôi ở tại đây, vào ngày Chủ Nhật có khóa tu Bát Quan Trai, Hòa Thượng Phước Huệ mời tôi phụ giúp Ngài trong khóa tu và lễ đại chúng (cầu an, cầu siêu, cúng vong). Hôm đó, có lẽ Ngài nhìn thấy tôi làm được việc, nên Ngài tổ chức họp chúng và quyết định cử tôi về Trụ Trì Chùa Quang Minh tại tiểu bang Victoria.

 

Tôi còn nhớ như in, chỉ vỏn vẹn 11 ngày ở tại Sydney, tôi đã cùng Hòa Thượng Phước Huệ  đáp chuyến bay về Melbourne. Có khoảng hơn 20 Phật tử ra phi trường đón vị Trụ Trì mới cho Chùa Quang Minh, ngôi Chùa nhỏ tại số 177 Morris St, Sunshine. Trong ngày Lễ nhận chức Trụ Trì của tôi tại Chùa Quang Minh, Thượng Tọa Thích Huyền Tôn được cung thỉnh đến Chứng Minh, Ngài cũng là vị Trụ Trì tiền nhiệm trước tôi một thời gian. Và đây là lần đầu tiên tôi đảnh lễ Ngài.

 

Bắt đầu từ những ngày đó về sau tôi sống tại tiểu bang Victoria. Trong thời điểm này, cộng đồng Người Việt tại đây ước chừng khoảng 22 đến 25 ngàn người, nhưng duy nhất chỉ 1 ngôi Chùa Quang Minh, công việc Phật sự trăm phương ngàn ngã chỉ có 1 mình tôi gánh vác… Nhất là Tang lễ từ các vùng Đông, Tây, Nam, Bắc của thành Phố Melbourne chỉ có 1 mình tôi Trụ Trì Chùa Quang Minh đảm trách, phải nói sức khỏe của tôi sa sút trầm trọng trong thời gian đó.

 

Có một mẫu chuyện vui lúc đó về bản thân tôi khi thi hành Phật sự với tư cách là vị tân Trụ Trì tại Úc Châu, đó là chuyện mà tôi không bao giờ quên, và chắc chắn không bao giờ có  lại lần thứ hai trên xứ Úc này kể từ năm 1987. (Chú Quế, bây giờ là Thầy Phước Thiền đang ở Chùa Quang Minh có lẽ vẫn còn nhớ mẫu chuyện này). Sau khi tôi về Trụ Trì Chùa Quang Minh chừng vài tháng, có gia đình mời tôi lo cho Tang lễ, Chú Quế làm thị giả giúp tôi mọi việc đi lại và phụ lễ. Lần đầu tiên làm một đám Tang trên nước Úc, tôi áp dụng đúng 100% theo nghi thức ở quê nhà. Tang lễ giờ tốt nhất được nhập liệm là giờ Tý ( 1 giờ khuya ), quí vị đã từng ở quê nhà VN thì Tang lễ liệm vào nửa đêm khuya là chuyện rất thường, nên tôi áp dụng theo kiểu VN. Tang quyến thì không có gì trở ngại, nhưng đối với nhân viên nhà quàn thì có lẽ đây là trường hợp có một không hai trên nước Úc - đám Tang liệm 1 giờ khuya- tuy nhiên họ cũng phải thức trắng đêm và chiều ý khách hàng.

Sau lần Tang Lễ có nhiều người góp ý: Thầy phải uyển chuyển “Nhập giang tùy khúc, Đáo xứ tùy thân.”

 

Những ngày tháng đầu của tôi trên xứ Úc là vậy. Hòa Thượng thượng Huyền hạ Tôn cũng trụ xứ tại Melbourne nên tôi đã có cơ hội làm việc chung với Hòa Thượng trong Giáo Hội  suốt hơn 35 năm qua.

Biết bao nhiêu là kỷ niệm thăng trầm vui buồn giữa tôi và Hòa Thượng trên bước đường Phụng Sự Đạo Pháp và Dân Tộc trên xứ này.

Kính bạch Chư Tôn Thiền Đức, kính thưa quí thiện hữu tri thức, nếu viết về Hòa Thượng tôi không biết phải bắt đầu từ đâu, vì Ngài có nhiều kiến thức rộng rãi, Kinh sử uyên thâm, Nho Học thông thái, và Sử Học, Việt Học của nước Việt Văn Lang, Việt Lịch, Nông Lịch  Ngài cũng chuyển tải rất mạch lạc thông suốt những chặng đường của hơn 4000 năm văn hiến Nước Việt. Chỉ xin mạn phép kể đôi dòng về những điều mà tôi đã được HT trao truyền, chỉ bảo.

Khi tôi Trụ Trì Chùa Quang Minh, văn phòng của Chùa chỉ có vỏn vẹn cái máy đánh chữ xài điện, nhưng cách thức xử dụng cũng na ná như Computer, vì bộ nhớ có giới hạn vài 3 chục địa chỉ, hay những đoạn văn ngắn chẳng hạn, nhưng để ghi lại memory thì tôi mù tịt. Ngài tuy luống tuổi, nhưng rất chịu khó mày mò và luôn sưu tầm những dụng cụ cho văn phòng, từ máy móc điện tử, đến bút viết v.v… Máy đánh chữ lúc đó không có dấu hay mẫu chữ tiếng Việt, đánh xong một bản văn hay thư mời đều phải bỏ dấu bằng tay, HT chỉ tôi phải mua loại viết nào để bỏ dấu cho đẹp, HT luôn làm những việc này rất cẩn thận và tỉ mỉ.

Rồi đến thập niên 90 HT cũng là 1 trong những vị Tăng mua máy Computer đầu tiên trên nước Úc, tôi lại một lần nữa cũng học và mượn máy của Ngài xử dụng nhiều năm, lúc đó tôi vừa về Quảng Đức Tự ở Broadmeadows, còn nhiều khó khăn gian nan lắm.

Tôi nhớ lại một buổi chiều, Ngài điện thoại nói với tôi là VN bây giờ sao mà tiến bộ dữ vậy.

Tôi hỏi HT chuyện gì? HT kể: “Tiệm vải Ngọc Anh ở Footscray vừa kêu tôi xuống nhận 1 bức thư của anh Phụng chị Chi, Ba Má của cháu Hiền, thư chỉ mới viết tại Saigon lúc 1 giờ chiều, mà bây giờ là 5 giờ mình ở Úc đã nhận được rồi, sao mà tiến bộ đến thế”. Thì ra máy Fax đã bắt đầu xuất hiện, những dịch vụ thương mãi bắt đầu hái ra tiền, chuyển Fax nhanh lúc đó có giá từ $10 đến $15. Úc kim mỗi lá thư.

Và cũng không bao lâu sau đó Hòa Thượng cũng mua 1 cái máy Fax màu đen, hiệu Brother giá trên dưới $1000.Úc của thời điểm đó. Riêng tôi mãi đến giá sale sau nhiều năm mới mua nổi. Nhưng nói chính xác hơn, là những Phật sự của HT như soạn lịch và dịch Kinh sách cần phải liên hệ với nhà in hay với HT Phước Huệ, nên Ngài cần có những phương tiện hữu dụng hiệu quả sớm hơn tôi.

Rồi còn có một mẫu chuyện rất dí dỏm dễ thương và nghịch của tôi với HT. Dường như Chư Tôn Thiền Đức nào đến thăm HT vào thời điểm từ năm 1985 đến năm 2005 đều thấy HT ở an lạc 1 mình, Chư Tôn nào đến Ngài đều đích thân nấu cơm khoản đãi cúng dường, HT nấu ăn đạm bạc nhưng rất tuyệt ngon, Ngài nổi tiếng làm Chao Chùa, và rau muống luộc, hay tự làm rong biển rất ngon và đặc biệt lắm.

Chuyện dí dỏm là như thế này, một ngày nọ tôi đến Lăng Nghiêm Bảo Vương Tự ở Essendon, cùng làm việc văn phòng với HT, 2 Thầy trò mãi làm việc say sưa, đến hơn 1 giờ trưa, cả 2 đều thấy đói bụng, tôi cùng HT vào bếp, người vo gạo, người lặt rau, vừa làm HT vừa nói: “Nhà nước họ đã đưa điện, nước và gas đến tận nhà cho mình xài, nhưng sao họ không nghĩ cách đưa luôn thức ăn đến tận nhà mình, cứ đến giờ ăn là mình đến ngồi tựa vào ghế, hay nằm kéo ống đưa thức ăn vào miệng cho đỡ cực, chứ bây giờ phải nấu nướng nhiều công sức và mất thời giờ”. HT vừa nói xong, tôi buộc miệng nói liền: “Bạch HT, đâu cần phải chờ thời gian khoa học phát triển gì thêm nữa, ngay bây giờ HT muốn kiểu đó, thì HT cứ vào thẳng Phòng Cấp Cứu hạng nặng trong bệnh viện, nằm yên đó, thì thức ăn và uống, tiểu tiện đều tối tân cả, đưa vào, hút ra bằng máy hết, HT không còn phải lo lắng gì nữa, cứ nằm yên có người lo hết.”

Tôi vừa nói xong HT và tôi cùng cười ồ lên rất dễ thương, HT nói: “Cái ông Đại Đức này sao mà lanh trí thế nhỉ… trả lời có lý hả… có lý.. , nhưng mà kiểu đó thì còn gì thưởng thức nữa.”

Đó là những mẫu chuyện có thật giữa tôi và Hòa Thượng… Đồng thời trong lúc làm chung như vậy Hòa Thượng thường kể những mẫu chuyện rất xưa của cuộc đời Hòa Thượng.

Hòa Thượng là 1 trong những vị đệ tử lớn của Hòa Thượng Tân Cang, Pháp Hiệu Chơn Trung, Tổ Thứ 6 của Tổ Đình Thiên Ấn Quảng Ngãi.

 

 HT đi tu năm lên 6 tuổi… Tuổi của Khu Ô Sa Di, tuổi đuổi quạ trong vườn Chùa, HT kể trong thời gian đuổi quạ, chim đến ăn phá trái cây trong vườn chùa, những lúc rảnh rỗi vắng vẻ HT thường chuyên tâm niệm Phật rất chú tâm miên mật, niệm lâu một thời gian HT thấy tâm của mình rất nhẹ nhàng thanh thoát, trong lòng lúc nào cũng thanh thới an lạc, từ bi đến vạn vật muôn loài.

Vào ngày có rất nhiều chim quạ và trâu bò đến ăn phá vườn chùa, HT khởi tâm giận dữ với những chú chim và dùng roi đánh đuổi trâu bò phá cây trái vườn chùa.. và chỉ trong chốc lát khi niệm sân đó khởi lên.. HT không còn thấy tâm của mình thanh thoát an lạc và lòng từ bi cũng không còn nữa.. mà như có ngàn cân đè nặng trĩu trong tâm khảm của mình..

Qua mẫu chuyện này chúng ta thấy rõ thế nào là: Nhứt niệm sân tâm khởi, bát vạn chướng môn khai; một niệm sân đốt hết cả rừng công đức hay đốn cũi 3 năm đốt 1 giờ.

 

caudoichucmung-hthuyenton'

Nói về Hòa Thượng Tăng Giáo Trưởng và tôi thì có nhiều kỷ niệm, kể sao cho hết, nhất là  những công đức, ân tình cao cả mà Ngài đã dành cho đạo tràng Tu Viện Quảng Đức trong suốt 30 năm qua. Từ Đại Lễ Đặt Đá xây Chánh Điện, Lễ Động Thổ Khai Móng, đến Đại Lễ Khánh Thành Chánh Điện, Cổng Tam Quan, Tháp Tứ Ân, Tăng Xá, Giảng Đường Hoa Sen, Đạo Từ Vu Lan, Phật Đản, Trai Tăng Thất Tuần, những lời Khai Thị Khóa An Cư, pháp thoại cho Tu Bát Quan Trai, Phật Thất và nhiều lễ lạc khác.. Ngài đều dành ưu ái cho Quảng Đức không từ nan.. Duy chỉ có vài  năm gần đây Đạo Tràng Lăng Nghiêm Bảo Vương Tự của Hòa Thượng sinh hoạt hằng tuần lên tới cả 100 Phật tử vào mỗi ngày Chủ Nhật, thêm nữa tuổi cũng đã gần 90, nên dường như Hòa Thượng đã từ chối hẳn những Phật sự bên ngoài vào ngày Chủ Nhật.. Ngài muốn dành thời giờ chính cho Ngôi Tam Bảo Bảo Vương, tôi luôn thầm nghĩ và mừng, chúc nguyện an lành cho Hòa Thượng về những năm tháng cuối đời của Ngài rất hanh thông hưng thịnh trên bước đường phụng sự.

Trước đây vài tháng tôi được Hòa Thượng mời về Bảo Vương làm Lễ Động Thổ  xây ngôi Chánh Điện chánh thức cho Bảo Vương Lăng Nghiêm Tự.. tôi mừng lắm…mừng là vì có giấy phép được xây, dù lớn hay nhỏ cũng là Ngôi Tam Bảo thực thụ trong tương lai, làm lợi lạc chúng sanh, và có nơi thờ Phật được Trang Nghiêm rộng rãi, và nhất là khi HT qui Tây có một nơi để thờ tự Hòa Thượng được Tôn Nghiêm.


HT Huyen Ton_TT Tam Phuong_TT Nguyen Tang


Sáng nay tôi ngồi lưu lại những dòng chữ này trên trang giấy… Sáng sớm mùa Thu của Melbourne tiết trời cũng se se lạnh, nhưng lòng tôi thấy ấm hẳn lên, và một niềm vui ẩn hiện, chắc chắn tập kỷ yếu trang trọng này sẽ được thành tựu, vì nó đã kết tụ từ từng trái tim, tấm lòng thành kính của những Pháp Hữu Tăng Ni, Phật Tử đã từng thân quen với Hòa Thượng trong nhiều năm qua, để dâng lên ngày Đại Lễ Tri Ân của Nhị vị Hòa Thượng thượng Huyền hạ Tôn, thượng Như hạ Huệ, để báo đền trong muôn một với công Đức quá lớn của quí Ngài đã đứng ra Thành Lập Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất tại  Úc Đại Lợi và Tân Tây Lan.. Chính quí Ngài đã ươm mầm nuôi dưỡng, đặt hết chí nguyện hoài bão lớn lao nhất của người Trưởng Tử Như Lai, Phát Túc Siêu Phương, Thiệu Long Thánh Chúng, để vượt qua bao nhiêu thử thách, chướng ngại, kham nhẫn và chịu đựng, cũng chỉ vì muốn cho Phật Pháp được trường tồn nhân sinh được lợi lạc.

 

 

Chắp tay nguyện cầu mười phương Chư Phật chứng minh Công Đức của nhị vị Hòa Thượng hơn 30 năm qua đã quên mình, hy sinh phụng hiến công sức cho Giáo Hội Úc Châu được vững bền lớn mạnh đến ngày hôm nay.

 

Tu Viện Quảng Đức, Melbourne  1/3/2016

TK Thích Tâm Phương  

  



   

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
09/02/2026(Xem: 2443)
CÁO BẠCH HỘI ĐỒNG GIÁO PHẨM TRUNG ƯƠNG VIỆN TĂNG THỐNG GHPGVNTN Thành kính cáo bạch Trưởng lão Hòa thượng thượng NGUYÊN hạ ĐẠT, tự PHƯỚC AN Tăng Trưởng Hội Đồng Giáo Phẩm Trung Ương Viện Tăng Thống GHPGVNTN Nguyên Tổng vụ trưởng Tổng vụ Văn hóa, Viện Hóa Đạo GHPGVNTN đã thuận thế vô thường viên tịch vào lúc 11 giờ 50, ngày 09 tháng 02 năm 2026 (nhằm ngày 22 tháng Chạp năm Ất Tỵ). Trụ thế: 79 năm, 57 hạ lạp Tang lễ Trưởng lão Hòa thượng tân viên tịch được cung kính cử hành tại Phật Học Viện Hải Đức (Chùa Hải Đức), số 42 Hải Đức, phường Tây Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. • Lễ cung thỉnh báo thân Trưởng lão Hòa thượng nhập kim quan vào lúc: 07 giờ 00, ngày 10 tháng 02 năm 2026 (nhằm ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ). • Lễ phụng tống kim quan trà tỳ tại Đài hỏa táng Phương Bắc Nha Trang được cử hành vào lúc: 15 giờ 00, ngày 11 tháng 02 năm 2026 (nhằm ngày 24 tháng Chạp năm Ất Tỵ). Phụng hành di ngôn của Trưởng lão Hòa thượng tân viên tịch: – Tang lễ thực
11/02/2026(Xem: 593)
Trong lịch sử hình thành và phát triển của các cộng đồng tôn giáo ở hải ngoại, hiếm có sự kiện nào mang tính biểu tượng sâu sắc như việc một chính quyền thế tục Tây Phương đặt tên đường mang tên của một bậc tu hành. Sau sự kiện đặt tên đường “Thích Nhất Hạnh Way” ở New York vào tháng 4 năm 2025; giờ tiếp nối đến sự kiện thành phố Évry-Courcouronnes, ngoại ô Paris, nước Pháp, quyết định đặt tên một đoạn đường cạnh Đại Tự Khánh Anh là Rue du Très Vénérable Thích Minh Tâm – Đường Hòa Thượng Thích Minh Tâm. Đây không chỉ là một sự kiện mang tính hành chánh thông thường, mà còn việc xác lập một giá trị: Giá trị của đạo đức, của phụng sự và trí tuệ Phật giáo đã được xã hội Tây phương nhìn nhận như một phần di sản văn hóa chung của cả nhân loại.
10/01/2026(Xem: 1728)
Thời gian qua thật mau, vậy mà đã hai năm Thầy rời bỏ Ta Bà bỏ chúng con ra đi, để lại cho chúng con niềm tiếc thương vô hạn.. Hôm nay giữa xứ lạnh của mùa Giáng Sinh gần kề nơi xứ người, con ngồi đây đọc bài "Ôn Cố Tri Ân" trong báo Viên Giác mà bồi hồi, xúc cảm … Đã lâu lắm rồi Thầy ơi, con không còn được nghe thông điệp của các Ngài, những thông điệp của Đức Tăng Thống mà con nghĩ rất cần thiết cho hàng Phật tử chúng con, cũng như cho tất cả những ai có lòng yêu thương đất nước, đất nước Việt Nam đã chịu qúa nhiều đau khổ bởi chiến tranh, bởi thiên tai, và nhất là dưới chế độ phi nhân tính của cộng sản. Phải chăng Giác Linh Thầy đã về đây để hộ trì cho chúng con, nước mắt con lăn dài, hình ảnh sự biến Lương Sơn lại hiện về trong con qua bài tường thuật của Thầy tại đồn biên phòng Lương Sơn, ngày 8.10.2003, Thầy đã dùng lý luận để vạch rõ dã tâm của cộng sản, giả trá, chụp mũ, vu khống, bắt cóc, hình ảnh Hòa Thượng Quảng Độ bị chúng dìu lên xe, mặc cho Hòa Thượng chống đối, chú
16/12/2025(Xem: 2615)
Người viết đọc bản tin xong , mà trong đầu vẫn vấn vương với những lời viết như sau : những hành động dấn thân phụng sự cộng đồng bằng nhiều hình thức thiết thực: tổ chức cứu tế, ủy lạo những gia đình gặp hoàn cảnh ngặt nghèo, trợ giúp người già yếu và đơn, ân cần an ủi, nâng đỡ tinh thần cho những người đang chịu mất mát và đau khổ là sự khẳng định vai trò tích cực của Phật giáo trong đời sống xã hội, đặc biệt trong những thời khắc khó khăn nhất của nhân loại.
14/12/2025(Xem: 2384)
Ngài là Pháp hữu cùng thế hệ với chư vị Tôn túc: Ôn Huyền Quang, Ôn Trí Nghiêm, Ôn Đổng Minh, và các bậc cao tăng đồng thời với Ngài Huyền Tôn bên Úc. Những hình ảnh mà Thầy nhắc đến chính là Tu Viện Kim Sơn tại Huế, nơi được xem là Đại học Phật giáo đầu tiên của Phật giáo Việt Nam. Bức ảnh ấy không chỉ là một tư liệu đơn lẻ, mà là dấu ấn của cả một thế hệ Cao Tăng Phật giáo Việt Nam. Có những tấm hình do chính Hòa Phụ bấm máy, cách nay đã hơn 60 năm.
10/12/2025(Xem: 1878)
Trọn niềm thương nhớ hướng quê hương Mùa Đông Ất Tỵ cảnh tang thương Bao nhiêu đổ nát, bao chua xót Quả thật thế gian, cõi vô thường! Vẫn biết duyên trần chẳng bền lâu Người nỡ ra đi chóng thế sao? Vốn hẹn Hiển Nam ngày tái ngộ Nhưng người Pháp Lữ, biết tìm đâu?!
06/12/2025(Xem: 1227)
Nghĩ gì về Thầy Tuệ Sỹ? Nếu có ai hỏi như thế, tôi sẽ nói rằng tôi chưa thể hiểu tới một phần rất nhỏ những gì Thầy viết, mặc dù tôi vẫn đọc Thầy đều đặn. Cũng như một người đứng dưới chân núi, biết được những gì để dám nói về núi. Tôi không dám so sánh Thầy Tuệ Sỹ với bất kỳ ai, vì tôi không đủ kiến thức và trình độ để đối chiếu bất kỳ kho kiến thức và hành trình tu học của bất kỳ ai.
06/12/2025(Xem: 1245)
Khi đại thụ ngã xuống, một khoảng trời trống vắng cô liêu bày ra nhưng trong tâm tưởng con người thì bóng dáng đại thụ vẫn sừng sững không thể xóa nhòa. Khi lau sậy gầy hao phơ phất trong nắng tà quái chiều hôm, bông lau trắng xóa cả trời chiều, tưởng chừng như vô thanh nhưng sóng âm đồng vọng ngập trong đất trời.
28/11/2025(Xem: 1652)
Kính bạch Giác Linh Thầy Từ Tây Đức xa xôi con theo chân Chư vị Tôn Đức, thân bằng thuộc cùng Phật tử về đây để dự lễ Trà Tỳ, tiễn đưa Thầy về Quê Hương Phật, trên nắp kim quan Thầy phủ đầy những cành hoa hồng đủ màu sắc của mà chư vị Tôn Đức Tăng Ni, quý Phật tử kính thương Thầy đã đặt trên đó với lòng tri ân và sự tiếc thương dâng cúng Thầy, con như ngửi được mùi thơm, như hương đức hạnh của Thầy, một vị Thầy đã suốt đời hiến dâng cho Dân Tộc và Đạo Pháp. Nhìn chiếc kim quan Thầy được nâng lên, đẩy vào đài hỏa táng, bao nhiêu cành hồng dạt xuống, con nghe như Thầy bảo "cảm ơn các con thương yêu, tạm biệt các con, các con về đi, chịu khó tu học, Thầy chúc các con thân tâm thường an lạc, Thầy sẽ trở lại.." tim con như quặn thắt, con mới biết ra rằng từ nay vĩnh viễn con không còn được nghe tiếng Thầy nữa…Thầy ơi!
14/11/2025(Xem: 1447)
Trưởng Lão Hòa Thượng Thích Tuệ Sỹ — húy thượng Nguyên hạ Chứng, đời thứ 44 dòng Lâm Tế — đã thuận thế vô thường, viên tịch vào ngày 24 tháng 11 năm 2023 tại Chùa Phật Ân, Việt Nam. Ngài là bậc Cao Tăng Thạc Đức, người đã cống hiến trọn đời cho Phật Giáo Việt Nam, Dân Tộc, và Giáo Dục. Từ Viện Đại Học Vạn Hạnh đến các Viện Cao Đẳng Phật Học như Hải Đức – Nha Trang và Quảng Hương Già Lam – Sài Gòn, Ngài đã dìu dắt và đào tạo bao thế hệ Tăng, Ni, Phật tử. Ngài là nhà phiên dịch Tam Tạng Kinh Điển với những công trình vĩ đại như Kinh Duy-ma-cật Sở Thuyết, Kinh Thắng Man, A-hàm, Luận Câu-xá, Luận Thành Duy Thức, cùng Đại Tạng Kinh Việt Nam được phục hoạt vào năm 2021.