Mục Lục

Lời Người Dịch............................................................................... 5

Lời Tựa......................................................................................... 7

CHƯƠNG I

TÔN GIÁO NGUYÊN THỦY

Tiết 1: Giới Thiệu........................................................................... 10

1. Tại sao gọi là Tôn giáo học so sánh?................................................... 10

2. Phạm vi của Tôn giáo học................................................................ 12

3. Phương pháp phân loại tôn giáo......................................................... 14

Tiết 2: Hình Thái Tôn Giáo Nguyên Thủy............................................ 16

1. Định nghĩa tôn giáo....................................................................... 16

2. Nguồn gốc của tôn giáo.................................................................. 17

3. Sùng bái tự nhiên.......................................................................... 20

4. Sùng bái động vật......................................................................... 25

5. Sùng bái thực vật.......................................................................... 28

6. Sùng bái vật tổ............................................................................. 29

7. Sùng bái linh vật........................................................................... 32

8. Sùng bái tượng............................................................................ 32

9. Sùng bái người sống...................................................................... 33

10. Sùng bái vong hồn....................................................................... 34

11. Sùng bái tổ tiên........................................................................... 35

12. Sùng bái tính dục........................................................................ 36

Tiết 3: Nghi Thức Của Tôn Giáo Nguyên Thủy..................................... 39

1. Nghi thức tôn giáo và thầy tư tế......................................................... 39

2. Sự ra đời của chú thuật................................................................... 40

3. Những nghi thức từ lúc sinh đến lúc chết.............................................. 41

4. Vật hiến tế của tôn giáo................................................................... 44

CHƯƠNG II

TÔN GIÁO CỦA NHỮNG DÂN TỘC

CHƯA KHAI HÓA

Tiết 1: Phân Loại Thần Giáo............................................................. 48

1. Ai là người chưa khai hóa?............................................................... 48

2. Đa thần giáo................................................................................ 49

3. Nhị thần giáo............................................................................... 52

4. Nhất thần giáo............................................................................. 54

5. Phiếm thần giáo............................................................................ 58

6. Giao hoán thần giáo....................................................................... 59

7. Vô thần giáo............................................................................... 60

Tiết 2: Sự Mê Tín Của Những Người Chưa Khai Hóa............................. 64

1. Ma thuật.................................................................................... 64

2. Cấm kỵ..................................................................................... 68

3. Bói toán..................................................................................... 71

4. Cầu nguyện................................................................................ 74

5. Phù thủy.................................................................................... 77

6. Thần thoại.................................................................................. 80

7. Giải thích những điều thần bí mê tín.................................................... 85

CHƯƠNG III

TÔN GIÁO CỦA CÁC DÂN TỘC CỔ ĐẠI

Tiết 1: Tôn Giáo Của Babylon........................................................... 91

1. Hoàn cảnh và thời đại của Babylon..................................................... 91

2. Tiến trình của tôn giáo.................................................................... 92

3. Các vị thần chủ yếu....................................................................... 93

4. Thần thoại của Babylon................................................................... 96

5. Sinh hoạt tôn giáo của Babylon.......................................................... 98

Tiết 2: Tôn Giáo Của Ai Cập........................................................... 101

1. Ai Cập cổ đại............................................................................. 101

2. Xã hội cổ đại............................................................................. 102

3. Sự tín ngưỡng thần linh................................................................. 104

4. Điện thần và tư tế........................................................................ 106

5. Tư tưởng đời sau......................................................................... 107

Tiết 3: Tôn Giáo Của Dân Tộc Israel................................................. 109

1. Người Hebrew........................................................................... 109

2. Tộc người Semite ở Palestine........................................................... 110

3. Tôn giáo Hebrew và Do Thái giáo..................................................... 111

Tiết 4: Tôn Giáo Của Hy Lạp Cổ Đại................................................. 113

1. Hy Lạp và giống người của Hy Lạp................................................... 113

2. Sùng bái tổ tiên........................................................................... 114

3. Lửa thiêng................................................................................ 115

4. Tín ngưỡng thần tự nhiên............................................................... 120

5. Các thần chủ yếu......................................................................... 122

Tiết 5: Tôn Giáo Của La Mã Cổ Đại.................................................. 128

1. Người La Mã............................................................................. 128

2. Tín ngưỡng của người La Mã.......................................................... 129

3. Thần của La Mã.......................................................................... 131

4. Sự hợp nhất chính trị và tôn giáo...................................................... 132

5. Pháp luật và tôn giáo.................................................................... 133

CHƯƠNG IV

TÔN GIÁO CỦA ẤN ĐỘ

Tiết 1: Hoàn Cảnh Và Dân Tộc Ấn Độ................................................. 136

1. Giới thiệu................................................................................. 136

2. Sự phân kỳ của tôn giáo Ấn Độ....................................................... 137

3. Hoàn cảnh của Ấn Độ................................................................... 139

4. Dân tộc của Ấn Độ...................................................................... 141

Tiết 2: Tôn Giáo Thời Đại Veda........................................................ 143

1. Bốn bộ Veda.............................................................................. 143

2. Thần thoại Veda.......................................................................... 144

3. Quan hệ giữa thần và người............................................................ 156

4. Veda trong đời sống thực tế............................................................ 157

5. Vận mạng con người sau khi chết..................................................... 158

6. Yama và địa ngục........................................................................ 159

Tiết 3: Tôn Giáo Thời Đại Phạm Thư Và Áo Nghĩa Thư.......................... 161

1. Thời đại Phạm thư....................................................................... 161

2. Thần thoại Phạm thư.................................................................... 162

3. Khởi nguyên của thuyết luân hồi và thuyết nghiệp.................................. 163

4. Áo nghĩa thư.............................................................................. 165

5. Sự phân loại và các bản dịch Áo nghĩa thư........................................... 166

6. Tư tưởng tôn giáo của Áo nghĩa thư................................................... 167

7. Luân hồi và giải thoát.................................................................... 169

Tiết 4: Tôn Giáo Thời Đại Kinh Thư Và Học Phái................................. 171

1. Kinh thư .................................................................................. 171

2. Bốn chủng tính........................................................................... 172

3. Phụ nữ và hôn nhân..................................................................... 173

4. Đời sống là cúng tế...................................................................... 175

5. Sự hưng khởi và phát triển của các học phái......................................... 178

6. Bốn trào lưu tư tưởng lớn đầu thời đại học phái..................................... 179

7. Những tư tưởng chung của thời đại học phái......................................... 181

8. Hai bộ đại sử thi......................................................................... 183

Tiết 5: Nội Dung Của Ấn Độ Giáo.................................................... 188

1. Lịch sử của Ấn Độ giáo................................................................. 188

2. Ba vị thần lớn của Ấn Độ giáo......................................................... 190

3. Thánh kinh Purana và các thần của Ấn Độ giáo..................................... 192

4. Shankara và Ấn Độ giáo................................................................ 195

5. Phái Saiva................................................................................. 198

6. Sùng bái nữ thần......................................................................... 202

7. Phái Sākta................................................................................. 205

8. Mật pháp và ấn chú...................................................................... 207

9. Những nhà tư tưởng của Ấn Độ giáo................................................. 209

CHƯƠNG V

TÔN GIÁO TRUNG QUỐC

Tiết 1: Dân Tộc Trung Quốc

Và Nguồn Gốc Tôn Giáo Của Họ...................................................... 212

1. Dân tộc Trung Quốc..................................................................... 212

2. Tín ngưỡng tôn giáo thời thượng cổ................................................... 215

3. Thần thoại sáng thế...................................................................... 219

4. Tín ngưỡng phù thủy và ma thuật...................................................... 221

5. Âm dương, ngũ hành, bát quái......................................................... 224

Tiết 2: Tín Ngưỡng Tôn Giáo

Từ Thời Tam Đại Đến Thời Tần Hán................................................ 228

1. Sùng bái quỷ thần........................................................................ 228

2. Thần trời và thần đất .................................................................... 230

3. Tính giai cấp của việc cúng tế.......................................................... 231

4. Sùng bái tổ tông.......................................................................... 234

5. Sự biến đổi của tư tưởng tôn giáo..................................................... 237

Tiết 3: Sự Xuất Hiện Của Đạo Giáo................................................... 243

1. Khởi nguồn của Đạo giáo............................................................... 243

2. Đạo Thái Bình............................................................................ 246

3. Đạo Thiên Sư............................................................................ 248

4. Mối quan hệ giữa Lão Trang và Đạo giáo............................................ 251

5. Ngụy Bá Dương và Tham Đồng Khế................................................. 254

6. Cát Hồng và Bão Phác Tử.............................................................. 256

7. Khấu Khiêm Chi và đạo Thiên Sư..................................................... 258

8. Mao Sơn và Võ Đang Sơn............................................................. 261

Tiết 4: Phương Pháp Tu Luyện Của Đạo Giáo..................................... 263

1. Sử dụng bùa chú......................................................................... 263

2. Thần của Đạo giáo....................................................................... 266

3. Kim đan và dược nhĩ.................................................................... 273

4. Vận khí và đạo dẫn...................................................................... 277

5. Nội dung thuật phòng trung của Đạo giáo............................................ 280

6. Thành quả của việc tu luyện............................................................ 284

Tiết 5: Kinh Điển Và Các Phái Của Đạo Giáo...................................... 287

1. Thần thoại về Lão Tử.................................................................... 287

2. Kinh điển của Đạo giáo và Phật giáo.................................................. 289

3. Tạng kinh của Đạo giáo và Phật giáo.................................................. 290

4. Sự biên soạn Đạo tạng.................................................................. 292

5. Giới luật và luân lý của Đạo giáo...................................................... 295

6. Toàn Chân giáo.......................................................................... 297

CHƯƠNG VI

TÔN GIÁO THIỂU SỐ

Tiết 1: Kỳ-Na Giáo........................................................................ 303

1. Sự xuất hiện của Kỳ-na giáo........................................................... 303

2. Giáo lý của Kỳ-na giáo.................................................................. 305

3. Luật đạo đức của Kỳ-na giáo........................................................... 307

4. Nội dung của 5 lời thề................................................................... 309

5. Tôn giáo quan vô thần................................................................... 310

6. Sự chia phái của Kỳ-na giáo và mối quan hệ với Phật giáo......................... 312

Tiết 2: Tích-Khắc Giáo................................................................... 315

1. Giáo chủ của Tích-khắc giáo........................................................... 315

2. Quá trình phát triển của Tích-khắc giáo............................................... 317

3. Kết quả của việc quân sự hóa.......................................................... 318

Tiết 3: Tiên Giáo........................................................................... 320

1. Tôn giáo của Ba Tư...................................................................... 320

2. Bái Hỏa giáo và Tiên giáo.............................................................. 321

3. Giáo chủ của Tiên giáo.................................................................. 323

4. Thần của Tiên giáo....................................................................... 324

5. Sự phân chia thời kỳ và giáo phái...................................................... 325

6. Tôn giáo nhỏ nhất........................................................................ 327

Tiết 4: Lý Giáo Của Trung Quốc...................................................... 329

1. Tôn giáo hội kín.......................................................................... 329

2. Giáo chủ của Lý giáo.................................................................... 331

3. Giáo lý và nghi lễ của Lý giáo.......................................................... 333

4. Chế độ của Lý giáo...................................................................... 337

CHƯƠNG VII

DO THÁI GIÁO

Tiết 1: Do Thái Giáo

Thời Đại Moses Và Thời Đại Phán Quan............................................ 342

1. Sự trưởng thành của Do Thái giáo..................................................... 342

2. Do Thái giáo thời kỳ đầu................................................................ 344

3. Cuộc vận động tôn giáo của Moses................................................... 345

4. Thần núi Sinai............................................................................ 347

5. Mười điều răn của Moses............................................................... 349

6. Thời đại phán quan ...................................................................... 352

Tiết 2: Do Thái Giáo Thời Đại Vương Quốc........................................ 357

1. Thời đại vương quốc.................................................................... 357

2. Vua David................................................................................ 358

3. Vua Solomon............................................................................. 360

4. Thời đại Nam Bắc triều.................................................................. 362

Tiết 3: Do Thái Giáo Thời Đại Tiên Tri.............................................. 364

1. Thời đại tiên tri........................................................................... 364

2. Lật đổ thần mặt trời...................................................................... 365

3. Cuộc tàn sát và sự diệt vong............................................................ 367

4. Từ khi bị đi lưu đày đến lúc về lại quê hương........................................ 368

Tiết 4: Do Thái Giáo Thời Đại Hy Lạp Và La Mã................................. 372

1. Thời đại Hy Lạp thống trị............................................................... 372

2. Ba phái Do Thái giáo.................................................................... 374

3. Do Thái giáo sau Jesus và thần học Do Thái giáo................................... 377

Tiết 5: Thần Thoại Do Thái Giáo...................................................... 381

1. Thánh điển của Do Thái giáo........................................................... 381

2. Sự biến đổi của Chúa trong Do Thái giáo ............................................ 384

3. Phân tích tính chất của Yahweh........................................................ 385

4. Ba thần thoại trọng yếu.................................................................. 387

CHƯƠNG VIII

CƠ ĐỐC GIÁO

Tiết 1: Khởi Thủy Của Cơ Đốc Giáo................................................. 394

1. Bối cảnh thời đại Jesus.................................................................. 394

2. Sự phục sinh của Jesus................................................................. 397

3. Nhân cách và giáo huấn của Jesus..................................................... 401

Tiết 2: Thánh Điển Và Giáo Hội Cơ Đốc Giáo...................................... 404

1. Cựu ước và Tân ước.................................................................... 404

2. Những tín đồ Cơ Đốc thời kỳ đầu..................................................... 406

3. Sự truyền giáo của sứ đồ Paul......................................................... 408

4. Giáo hội thời kỳ đầu..................................................................... 411

5. Những nhân tố phát triển giáo hội..................................................... 413

6. Sự trưởng thành của giáo hội........................................................... 417

7. Sự chia rẽ của giáo hội.................................................................. 419

Tiết 3: Thần Học Cơ Đốc Giáo......................................................... 423

1. Giữa triết học và thần học............................................................... 423

2. Ngọn nguồn của thần học............................................................... 425

3. Sự ngổn ngang trăm mối của triết học giáo phụ...................................... 432

4. Ba cuộc tranh luận lớn về thần học giáo lý............................................ 438

5. Augustine................................................................................. 441

6. Những người theo chủ nghĩa đan tu .................................................. 444

Tiết 4: Cơ Đốc Giáo Từ Thời Trung Cổ Về Sau.................................... 448

1. Thời đại Trung cổ........................................................................ 448

2. Nền giáo dục của giáo hội.............................................................. 451

3. Triết học rườm rà........................................................................ 453

4. Cơ Đốc giáo thời cận đại................................................................ 458

CHƯƠNG IX

HỒI GIÁO

Tiết 1: Cội Nguồn Của Hồi Giáo....................................................... 464

1. Tên gọi Hồi giáo......................................................................... 464

2. Cái nôi của Hồi giáo..................................................................... 465

3. Người Arab............................................................................... 466

Tiết 2: Giáo Chủ Hồi Giáo............................................................... 469

1. Nơi Mohammed ra đời.................................................................. 469

2. Mohammed trước khi kết hôn.......................................................... 471

3. Đời sống hôn nhân của Mohammed................................................... 473

4. Đời sống tôn giáo của Mohammed.................................................... 478

5. Đời sống truyền giáo của Mohammed................................................ 481

6. Sự thành công của Mohammed........................................................ 484

Tiết 3: Giáo Lý Hồi Giáo................................................................. 487

1. Chủ nghĩa nhất thần..................................................................... 487

2. Tư tưởng về tương lai................................................................... 488

3. Thiên đường của Hồi giáo.............................................................. 490

4. Một tôn giáo cổ vũ chiến đấu........................................................... 493

5. Kinh Koran............................................................................... 495

Tiết 4: Nghi Lễ Và Sự Truyền Bá Của Hồi Giáo................................... 501

1. Thực tiễn đời sống tín đồ Hồi giáo.................................................... 501

2. Đức tin của tín đồ Hồi giáo............................................................. 504

3. Những giới cấm của Hồi giáo.......................................................... 506

4. Sự truyền bá Hồi giáo................................................................... 508

Tiết 5: Hồi Giáo Ở Trung Quốc........................................................ 510

1. Hồi giáo bắt đầu truyền vào Trung Quốc............................................. 510

2. Sự truyền bá Hồi giáo tại Trung Quốc................................................ 512

3. Các tông phái của Hồi giáo............................................................. 514

4. Các hệ phái Hồi giáo ở Trung Quốc................................................... 515

CHƯƠNG X

ĐẠO PHẬT

Tiết 1: Bối Cảnh Thời Đại Đức Phật.................................................. 520

1. Ấn Độ trước thời đức Phật............................................................. 520

2. Sáu phái triết học và sáu thầy ngoại đạo.............................................. 521

3. Văn minh lưu vực sông Hằng.......................................................... 522

4. Sự ra đời của đức Phật.................................................................. 523

Tiết 2: Đức Phật Và Giáo Đoàn Của Ngài........................................... 526

1. Bồ-tát trước lúc xuất gia................................................................. 526

2. Từ khổ hạnh đến thành đạo............................................................. 527

3. Một đời của đức Phật.................................................................... 530

4. Giáo đoàn của đức Phật................................................................. 534

Tiết 3: Giáo Lý Của Đức Phật.......................................................... 537

1. Phật giáo Nguyên thủy.................................................................. 537

2. Tứ thánh đế............................................................................... 539

3. Thập nhị nhân duyên.................................................................... 541

4. Tam pháp ấn.............................................................................. 544

5. Bát chánh đạo............................................................................ 547

Tiết 4: Phật Giáo Ấn Độ Từ Tiểu Thừa Đến Đại Thừa........................... 553

1. Sự phân phái của Phật giáo............................................................. 553

2. Phật giáo Tiểu thừa...................................................................... 556

3. Từ Tiểu thừa đến Đại thừa.............................................................. 558

4. Sự diễn tiến của tư tưởng............................................................... 562

5. Những dòng chính của Phật giáo Đại thừa........................................... 564

6. Sự diệt vong của Phật giáo tại Ấn Độ................................................. 568

7. Bồ-tát và các vị khác..................................................................... 570

8. Kinh sách của Phật giáo................................................................. 573

Tiết 5: Phật Giáo Trung Quốc Trước Thời Tùy Đường.......................... 576

1. Phật giáo truyền vào Trung Quốc...................................................... 576

2. Phật giáo thời đại Tam Quốc........................................................... 578

3. Đạo An và Huệ Viễn.................................................................... 580

4. Pháp Hiển và Kumārajīva............................................................... 582

5. Thời đại Nam Bắc triều.................................................................. 583

6. Sự hưng khởi của các tông phái........................................................ 586

Tiết 6: Tám Tông Phái Lớn Thời Tùy Đường...................................... 589

1. Thiên Thai tông và Tam Luận tông.................................................... 589

2. Hoa Nghiêm tông........................................................................ 592

3. Duy Thức tông........................................................................... 594

4. Luật tông và Tịnh Độ tông.............................................................. 597

5. Thiền tông và Mật tông................................................................. 599

Tiết 7: Xu Hướng Phát Triển........................................................... 604

1. Sự thịnh suy của các tông phái......................................................... 604

2. Sự ảnh hưởng lẫn nhau giữa Phật giáo và Nho giáo................................ 606

3. Xu thế phát triển của Phật giáo quốc tế................................................ 608

]œ