Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   
Bài mới nhất

Đạo Phật với thế kỷ 21.

09/04/201313:33(Xem: 2052)
Đạo Phật với thế kỷ 21.

lotus_1

ĐẠO PHẬT VỚI THẾ KỶ 21

Thích Chánh Lạc

Loài người đang tiến dần tới ngưỡng cửa của thế kỷ 21. Một câu hỏi đang làm mọi người ưu tư lo lắng: “Kỷ nguyên mới này sẽ là gì đây đối với nhân loại?” . Những năm vừa qua, chúng ta đã rút ra được những kinh nghiệm gì, những bài học gì có thể làm cho chúng ta yên tâm hơn, tin tưởng hơn và lợi ích hơn?
Như chúng ta đều biết, những năm qua nhân loại đang lặn hụp trong biển khổ đau thương của chiến tranh, thù hận lan khắp toàn cầu, gây chết chóc đau thương biết bao sinh mạng, làm cho con người phải sửng sốt bàng hoàng khi thấy thân mạng của mình cũng chẳng có chút gì bảo đảm. Hôm nay tuy còn, nhưng ngày mai thì sao? Bao nhiêu bạn bè, bà con ruột thịt của chúng ta cứ lần lượt ra đi bởi chiến tranh và thù hận.
Chẳng những thế, hiện nay chúng ta đang phải đối mặt với những căn bệnh chết người, như đại dịch HIV/AIDS, liệt kháng, thần kinh, ung thư.v.v.. đang đe dọa con người không có cách nào chống đỡ. Trong khi Đức Phật dạy: “Thân người rất khó được” . Đã được làm thân người, mà còn có đủ các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi... cũng rất khó. Nay ta đã được làm thân người rồi mà không có cách bảo vệ nó, như vậy có phải bi đát không?
Chúng ta được làm thân người với đầy đủ các giác quan và trí tuệ, hiểu biết hơn muôn vật, vậy mà chúng ta bị bao vây bởi một lực lượng vô minh tăm tối của con người, của chính mình đe dọa mình, như: thù hận, ganh tức, ích kỷ, hại người... đang tấn công ta từ muôn phía, khắp mọi nơi, làm cho con người không còn lối thoát. Thật đáng thương cho kiếp sống con người khi thấy mạng mình còn nhẹ hơn hạt bụi bên đường, không cách nào bảo vệ được.
Những khổ đau này do đâu? Và tại sao mà có?
Cách đây trên 25 thế kỷ, Đức Từ Phụ của chúng ta lúc mới thành đạo, tại vườn Lộc Uyển, Ngài đã tuyên bố bài pháp đầu tiên về Tứ diệu đế, đó là: Khổ đế, Tập đế, Diệt đế và Đạo đế. Rằng cuộc đời này là khổ, cái khổ bao trùm cả kiếp nhân sinh và muôn vật, từ vua chúa đến kẻ khốn cùng, từ người giàu sang sung sướng đến kẻ đói cơm rách áo, cái khổ không chừa một ai. Đó là sanh khổ, già khổ, bệnh khổ, chết khổ, ân ái lìa xa khổ, oán thù gặp nhau khổ, hoàn cảnh trói buộc, cầu mong không được toại ý là khổ. Tóm lại, thân tâm bị nung đốt là khổ.
Nhà thơ Nguyễn Công Trứ viết:
“Ôi nhân sinh là thế ấy
Như bóng đèn, như mây nổi

Như gió thổi, như chiêm bao” ...

HoặcNguyễn Gia Thiềutrong“Cung oán ngâm khúc” , ông viết:

“Thuở nào khi mới chôn nhau
Đã mang tiếng khóc ban đầu mà ra
Khóc vì nỗi thiết tha thế sự
Ai bày trò bãi bể nương dâu
Trắng răng đến thuở bạc đầu
Tử, sinh, kinh, cụ làm nao mấy lần...”

Từ chư vị Thánh nhân đến các nhà thơ, các văn hào trên thế giới đều nói lên nỗi khổ của con người, hoặc khổ vì sanh, vì già, vì bệnh, vì chết, vì ân ái chia lìa, vì hận thù áp bức... đã đóng góp thành một kho tàng văn hóa của nhân loại vô cùng phong phú, muôn màu muôn vẻ. Nỗi khổ này trong kinh Pháp hoa, phẩm Thí Dụ, đức Phật nói rằng:“Con người đang sống trong một ngôi nhà lửa” , như sau:

“Nhà cửa cũ nát, xiêu vẹo ; loài chim loài rắn, loài thú đang bay chạy tung hoành, phóng uế nhơ nhớp, thây chết chồng chất, cắn rỉa lẫn nhau, tranh ăn tìm mồi, chạy đi chạy lại...” .Đó là những thí dụ để miêu tả sự ham muốn dục lạc, những điều phiền não tràn ngập của chúng sanh hay của con người, chỉ say mê chỗ nông cạn ở đời, trong tâm không biết tới đạo lý.

“Những trạng thái ham đắm dục lạc như trên, bỗng nhiên ngôi nhà bị lửa bốc cháy. Lửa dữ đốt tất cả mọi thứ, biểu thị cho cái chết của nhân sinh. Cái chết đến với bất cứ người thắng kẻ bại, người sang kẻ hèn. Trong nhà lại có nhiều trẻ nhỏ, không biết sự nguy hiểm, cũng không biết cả lửa cháy, chỉ say đắm vui chơi”. Trẻ nhỏ ở đây biểu thị cho tất cả chúng ta.

Ví dụ trên đây là thực trạng muôn đời của kiếp nhân sinh. Muốn ra khỏi thực trạng khổ đau nguy hiểm ấy chỉ có một con đưòng duy nhất để thoát ra, mà trong kinh nói:“Nhà này chỉ có một cửa, mà lại nhỏ hẹp, con đường ra vào rất khó khăn” . Đó là con đường “Bồ-tát hạnh” . Vì Bồ-tát không có ý tự cứu riêng mình, mà còn muốn cho mọi chúng sanh đều thoát khổ, nên phải thực hiện tinh thần Bồ-tát đạo. Vì con người ai ai cũng có niệm thiện, ai ai cũng có tánh tốt, cho nên ai ai cũng có thể thoát khỏi cái cửa duy nhất nhỏ hẹp này.

Vậy muốn ra khỏi ngôi nhà lửa hiện đang bốc cháy - hành tinh chúng ta đang ở, hầu hết khắp mọi quốc gia trên thế giới - mọi người phải tu theo đạo Bồ-tát, phải phát huy những đức tánh tốt trong mình, phải tập hạnh bố thí, trì giới, tinh tấn, nhẫn nhục, thiền định và trí tuệ.

Tại Việt Nam, trong quá khứ, dưới hai triều đại nhà Lý và nhà Trần, có những vị vua vừa là Thiền sư như vua Trần Thái Tông, từng tuyên bố: “Ta xem Ngai vàng như chiếc giày rách”. Cháu vua Trần Thái Tông là Trần Nhân Tông - vị vua sáng lập ra phái Thiền Tông Việt Nam đầu tiên, gọi là Trúc Lâm Yên Tử. Vua Trần Nhân Tông có làm bài thơ như sau:

“Ở đời vui đạo cứ tùy duyên
Hễ đói thì ăn, mệt ngủ liền
Báu sẵn trong mình thôi tìm kiếm
Lặng lòng đối cảnh hỏi chi Thiền” .

Bài thơ này nói lên phong thái tự tại của nhà vua, nghĩa là đối với tính cách vô thường của thế giới khách quan, tâm nhà vua vẫn an nhiên tự tại, bất động. Nó cũng nói lên tư tưởng cơ bản của đạo Phật. Mỗi người đều có tâm giác ngộ, gọi là Phật tánh. Con người sẵn có trí tuệ giác ngộ chói sáng. Như vậy con người không cần phải hướng ra ngoài để tìm hạnh phúc và giác ngộ.

Thiền sư Lâm Tế nói:“Hướng ngoại tác công phu, tổng thị ngoan si hán”, nghĩa là: hướng ngoại mà tu hành là kẻ si mê. Con người trong thời hiện đại đang tự đánh mất “con người thật của mình” , chạy theo cái giả dối, thèm muốn điên đảo, không bao giờ có thể thỏa mãn. Trong thời đại văn minh như hiện nay, con người có đời sống vật chất rất cao, rất phong phú, nhưng đời sống tinh thần thì lại bị dao động, thiếu thốn, mất thăng bằng. Con người hiện đại đang đánh mất con người thật của mình, chạy theo cái giả dối. Đối với những người luôn khao khát, thèm muốn điên đảo, không bao giờ có thể thỏa mãn ; với một tâm lý như vậy rất dễ đưa nhiều người đi vào con đường ma túy, hay đến các bệnh viện tâm thần, có khi đi đến tự sát.

Đạo Phật luôn luôn đề cao an lạc và hạnh phúc tinh thần, một đời sống đạo đức cao đẹp, một sự giác ngộ và giải thoát. Đạo Phật khuyên mọi người nên trở về với con người thật của chính mình, với“bản lai diện mục”của mình, hài hòa với xã hội, với thiên nhiên, hài hòa giữa thân và tâm, giữa từ bi và trí tuệ. Đạo Phật xác nhận: mọi người đều có thể thành tựu một nội tâm hài hòa, an lạc như thế nếu biết làm theo lời Phật dạy, là có đủ Giới hạnh, Thiền định và Trí tuệ. Đó là đời sống trung đạo của đạo Phật vậy.

Nếu làm được như vậy là chúng ta biến đổi kỷ nguyên 21 này thành một kỷ nguyên của con người hạnh phúc.

Đức Phật dạy: “Chiến thắng ba ngàn quân địch không bằng tự chiến thắng mình. Tự thắng mình là chiến công oanh liệt nhất” .

Nha Trang, ngày 25 tháng 03 năm 1997

THÍCH CHÁNH LẠC

Chùa Hải Đức – Nha Trang.

---o0o---
Vi tính: Ngọc Sương

Trình bày: Nhị Tường

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
17/02/201204:51(Xem: 1352)
Đây là một thời đại trong đó vấn đề tình dục được thảo luận với sự cởi mở lớn. Có rất nhiều người bị bối rối khi tìm hiểu thái độ của Phật giáo đối với tình dục, và vì thế mong rằng các việc hướng dẫn sau đây có thể tìm ra hữu ích hướng tới sự hiểu biết. Dĩ nhiên, đó là đúng để nói rằng Phật giáo, trong việc duy trì nguyên tắc của con đường Trung đạo sẽ không ủng hộ chủ nghĩa đạo đức cực đoan hoặc sự buông thả thái quá, nhưng điều này, như một nguyên tắc hướng dẫn mà không có chi tiết kỹ thuật xa hơn, có thể dường như không có khả năng lợi ích cho hầu hết mọi người
17/02/201204:55(Xem: 1198)
Đây không phải là một câu hỏi dễ trả lời, bởi vì Phật giáo bao gồm nhiều tông phái và sự thực hành, hoặc những gì chúng ta gọi là truyền thống. Những truyền thống này đã phát triển trong những thời điểm khác nhau và các nước khác nhau, và trong vài mức độ cách biệt nhau. Mỗi tông phái đã phát triển tính năng đặc biệt mà một người quan sát bình thường có thể nhận ra được sự khác biệt lớn. Tuy nhiên, những khác biệt này thường xuyên bao phủ văn hóa một cách đơn thuần, và trong các trường hợp khác, chúng nó chỉ khác biệt trong sự chú trọng cách tiếp cận. Trong thực tế, tất cả các truyền thống được củng cố bởi điểm cốt lõi của niềm tin và sự thực hành phổ biến
31/08/201018:02(Xem: 907)
Thảm trạng môi trường và xã hội đổ vở bây giờ lan rộng và khắp hành tinh trong sự đo lường. Những sự cải tiến kỷ thuật đã cung ứng cơ sở cho một loại tiến triến mới của xã hội, vượt khỏi những biên giới của văn hóa, tôn giáo, và tâm linh. Tuy thế, kỷ thuật không phải hoàn toàn được điều khiển trực tiếp bởi lý trí, nhưng bởi những động lực nội tại của xã hội học và tâm lý học. Những khuynh hướng bản năng của loài người có những phương diện phá hoại cũng như tốt đẹp. Chúng ta có thể ca tụng kiến thức nghệ thuật, khoa học hay lòng vị tha của chúng ta bao nhiêu đi nữa, thì chúng ta không thể quên đi sự thật rằng chúng ta cũng là những động vật nguy hiểm nhất.
09/04/201313:34(Xem: 2453)
Nhìn sâu vào thảm trạng của nhân loại, nếu ai là người còn có chút lương tâm, tất nhiên không khỏi bùi ngùi, cảm động. Đã có sự cảm động, hẳn là phải được phát hiện ra bằng công việc làm " cho vui, cứu khổ ", tùy theo hoàn cảnh và năng lực của mình.
20/10/201203:27(Xem: 2417)
Nghiệp báo của sự tàn phá môi trường được phản ánh trong cuộc thảm sát đẫm máu bạo tàn dòng họ Thích Ca (Sakyā) bởi lòng hiềm thù mê muội của vua Tỳ Lưu Ly (Vidūdabha), được ghi lại một cách chi tiết trong kinh Tăng Nhất A Hàm.
11/04/201100:43(Xem: 6900)
Giác ngộ là sự hiểu biết đúng như thật; giải thoát là sự chấm dứt mọi phiền não khổ đau. Chỉ có sự hiểu đúng, biết đúng mới có sự an lạc và hạnh phúc...
05/04/201317:17(Xem: 1772)
Đạo Phật có sứ mệnh đem ánh sáng của Trí Tuệ và Tình Thương đến với muôn loài chúng sanh. Ánh sáng của tinh tú, của mặt trời. mặt trăng giúp cho con người thoát khỏi cảnh tối tăm mờ mẫm ...
07/01/201205:35(Xem: 2275)
Trong sự phát triển quá nhanh chóng của xã hội ngày nay, phật tử khắp nơi trên thế giới trở nên linh hoạt hơn trong việc bảo vệ lẫn truyền bá tư tưởng đạo Phật của họ. Với con số khoảng 500 triệu phật tử, đạo Phật được xem là tôn giáo lớn nhất thứ tư của hành tinh này. Đạo Phật có hai tông phái chính: Theravada (Phật giáo Nguyên thủy) và Mahayana (Phật giáo Đại thừa) cùng nhiều môn phái khác, trong đó gồm có môn Thiền quen thuộc cùng những bản kinh dịch khác nhau của người Tây Tạng...
17/10/201306:58(Xem: 12394)
Trong định luật vô thường, thành trú hoại không, sanh trụ dị diệt nào có ai tránh khỏi. Thế nhưng, một giờ, một ngày, một tháng, một năm, gặp nhau, biết nhau, sống gần nhau, chung vai gánh vác việc Đạo, việc Đời vui buồn vinh nhục, sướng khổ chung phần, khi chia xa ai tránh khỏi chạnh lòng hoài cảm, vì đâu phải đất đá cho cam. Nên, những dòng, những chữ trong quyển sách nhỏ này phát xuất tự tâm cang để tưởng nhớ ơn thầy nghĩa bạn (đã đăng trong các tập kỷ yếu, trong các lễ tưởng niệm hoặc mới viết chưa in sách báo nào). Tôi gom lại gọi là chút ân tình nhắc nhau, nhớ nhau cho ấm nồng nghĩa sống.
11/02/201409:06(Xem: 5475)
Khi thắp nhang lễ Phật tâm cần phải thanh tịnh, nếu như có thể không nhiễm chút bụi trần, sẽ được phước lành vô biên. Nếu muốn cầu nguyện, nên buông bỏ ý nghĩ lợi mình, lợi người, lợi mình, hại người. Phát tâm nguyện rộng lớn, làm lợi ích cho xã hội, cho chúng sanh, thì công đức vô lượng. Trong kinh Phật có lời dạy: "Lễ Phật một lạy, diệt vô lượng tội; niệm một câu Phật, tăng vô biên phước" ấy vậy.