11. Chùa Sắc Tứ Kim Sơn, Ngọc Hội, Vĩnh Ngọc, Nha Trang

CHÙA SẮC TỨ KIM SƠN XƯA & NAY

          Chùa tọa lạc trên một ngọn núi thấp hồi xưa được gọi là Núi Gành, thuộc thôn Ngọc Hội, xã Vĩnh Ngọc, cách trung tâm thành phố Nha Trang khoảng 3km về phía Tây Bắc.

      Vào thế kỷ thứ XVII, Hòa thượng Thiệt Địa, hiệu Pháp Ấn, đã về đây kiến tạo một ngôi chùa đặt tên “Kim Sơn” trên linh địa nghe tương truyền thuở xưa đã từng có một thiền tự hiện hữu rồi hoang phế điêu tàn…

       Vào năm Canh Thân (1740), chúa Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát đổi tên chùa và ban biển hiệu sơn son thếp vàng, khắc bốn đại tự “Sắc Tứ Quy Tông”, và 8 chữ lạc khoản “Quốc Chủ Từ Tế Đạo Nhân Ngự Đề”, cùng 4 chữ triện “Nghiệp Quảng Duy Cần”.

       Vào năm Thiệu Trị thứ V (1845), vua lại sắc tứ cho lấy lại tên cũ nên chùa được gọi là “Sắc Tứ  Kim Sơn”.

        Đến thời vua Khải Định (1916 – 1924), có bà Trương Thị Đức, vợ của Tiến sĩ Nguyễn Văn Chương (Thái Sư nhà Tây Sơn), người đời quen gọi là Bà Nghè (do là vợ của ông Tiến sĩ), đến núi Gành, lập một am nhỏ phía dưới, bên phải chùa để tu hành, và phát tâm trùng tu chùa Kim Sơn, nên khi bà mất được người dân và gia đình xây tháp ngay tại am để tưởng niệm công đức tu hành và hộ trì Tam Bảo của bà, dân thời đó còn gọi là ‘Chùa Bà Nghè”. Sau này, khi  kiến lập nơi ký gửi linh cốt cho đại chúng ngay khu vực này, nhà chùa có lập bia ký tri ân bên cạnh mộ tháp của vị đại tín chủ này để hậu thế tỏ tường.

        Đến năm Bính Tuất (1946) , thực dân Pháp chiếm lại tỉnh Khánh Hòa, lấy chùa Kim Sơn làm nơi đóng quân cho đội pháo binh, phá hủy quang cảnh, khiến cho chùa tan hoang đổ nát… Sau Hiệp định Genève (1954), quân Pháp rút khỏi Việt Nam, chùa mới được các đời trụ trì sau tu sửa, tái thiết...

       Ở chân Núi Gành cạnh đường xe lửa tuyến Bắc -Nam là cổng tam quan dẫn lên Đài Quán Thế Bồ Tát, trước chỉ là một lối mòn để đi bộ lên chùa, sau được xây bậc cấp. Tam quan được xây dựng vào năm 1968, cùng lúc với việc xây dựng một tiểu đình thờ Bồ Tát Quán Thế Âm lộ thiên trên nền của một lô-cốt trước kia của lính Pháp. Gần khu vực Đài Quán Thế Âm, còn thấy được những ngôi bảo tháp cổ của chư vị cao tăng thầy tổ.

         Dựa theo tài liệu“Chùa Kim Sơn trong sự nghiệp phục hưng bảo vệ tổ quốc Việt Nam anh hùng” do cụ Nguyễn Hồng Sinh (Hội trưởng hội Văn hóa Truyền thống Dân tộc Nha Trang - Khánh Hòa) khảo biên vào năm Nhâm Ngọ - 2002 thì sau Tổ Khai Sơn là Hòa thượng Thiệt Địa – Pháp Ấn, các thế hệ truyền thừa và trụ trì chùa Kim Sơn đến nay (2022) là 22 vị:

1. Thích Đạo Lương (1290 - ?) 2. Thích Đạo Minh (1353 – 1399) 3. Thích Đạo Quang (1375 – 1437) 4. Thích Đạo Tâm (1397 – 1430) 5. Thích Đạo Vinh (1445 - ?) 6. Thích Minh Lương (1467 – 1523) 7. Thích Hỏa Long (1489 – 1585) 8. Thích Cao Vọng (1542 – 1615) 9. Thích Cao Phong (1563 – 1624)10. Thích Quảng Sinh (1613 – 1675) 11. Thích Quảng Thiện (1649 – 1675) 12. Thích Pháp Cương (1692 – 1793) 13. Thích Pháp Cường 14. Thích Pháp Ấn 15. Thích Nữ Diệu Minh 16. Thích Quảng Vân

17. Thích Minh Hiển 18. Thích Ngộ Trí 19. Thích Thanh Long 20. Thích Như Thành, húy Thanh Hương. 21. Thích Ấn Đạo, húy Tâm Huệ, tự Hưng Công 22. Thích Nguyên Minh .

      Hòa thượng Thích Nguyên Minh, tự Minh Hiền, hiệu Chân Nguyên Minh, vốn xuất gia thế phát quy y với Hòa thượng Ấn Đạo từ năm 1968, đến khi bổn sư truyền giới viên tịch (1984) thì được kế thừa trụ trì từ năm 1985 đến nay.

     Hòa thượng đã tu bổ tôn tạo nhiều công trình quan trọng như giảng đường rộng lớn, xây nhà chuông và đúc đại hồng chung nặng 1.500kg, thỉnh tôn tượng đức Phật Thích Ca bằng đồng nặng 1.500kg, đáng kể nhất là cuộc đại trùng tu tái thiết ngôi đại hùng bảo điện tráng lệ uy nghiêm với 2 tầng, tầng trên là thiền đường, hoàn thành vào cuối năm 2021, để đáp ứng nguyện vọng của đông đảo Phật tử có nơi về tu tập, tọa thiền, sinh hoạt hội đoàn Gia Đình Phật Tử… Hiện, chùa vẫn giữ được khu nhà Hậu Tổ vốn được tái thiết vào năm 1964, nằm ở phía sau ngôi đại hùng bảo điện.

     Từ năm 1996, chùa Sắc Tứ Kim Sơn tiếp nhận pháp môn “Hiện Pháp Lạc Trú”, được sự hướng dẫn thực tập của chư tôn đức giáo thọ từ “Đạo Tràng Mai Thôn Quốc Tế” do Thiền sư Thích Nhất Hạnh sáng lập và xiển dương, số lượng Phật tử về chùa ngày càng đông, nên hằng năm nhà chùa mở 4 khóa tu theo bốn mùa Xuân Hạ Thu Đông, mối khóa tu kéo dài trong 3 ngày, tu tập chánh niệm, thiền hành… Ngoài ra, vào Chủ Nhật hằng tuần còn có khóa  tu tập “Một Ngày Tịnh Lạc” dành cho Phật tử, thiền sinh...

                                                                                      Tâm Không Vĩnh Hữu