Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: HT Tâm Phương, Trụ Trì: Nguyên Tạng   

15-Tuổi trẻ với vấn đề Hổ Thẹn

06/02/201115:45(Xem: 1935)
15-Tuổi trẻ với vấn đề Hổ Thẹn

ĐẠOPHẬT VÀ TUỔI TRẺ

Hòa thượng ThíchThanh Từ
-15-

Tuổi trẻ với vấnđề Hổ Thẹn

Nói đến hổ thẹn,đa số thanh niên hiện thời cho đó là tánh của đám thiếunữ thời "khuê môn bất xuất" còn lưu lại. Những cử chỉe lệ, rụt rè, nhút nhát là biểu hiện của tính hổ thẹn.Vì thế với cái thời văn minh này phải thủ tiêu tính hổthẹn ấy đi. Nhưng với Phật giáo, tính hổ thẹn lại đượcđề cao. Hổ thẹn là chiếc áo trang sức đẹp nhất củangười tu. Hổ thẹn là động cơ tiến thủ trên đường hànhthiện. Ðể giải quyết nghi vấn này, chúng ta thử xét lạicoi tại sao?

Sở dĩ thanh niên hiện thời đòitiêu diệt tính hổ thẹn, vì hiểu hổ thẹn là mắc cỡ.Một thiếu nữ bất ngờ gặp anh chàng thanh niên thì bướcđi khóm róm, lời nói ấp úng, lắm khi lại kiếm chỗ trốnlà khác. Bởi sự rụt rè nhút nhát ấy khiến con người mấtcả tính tự nhiên.

Tại sao người ta lại hay mắc cỡ?Vì những người ấy không có sức tự chủ, một khi xúc cảnhđột ngột, hoặc bị ai chăm chú đến, đâm ra luống cuống,mất bình thường. Như trước con mắt chăm chú nhìn của người,họ phải cúi mặt chẳng hạn. Con người không tự chủ ấy,dù việc phải việc quấy, họ cũng thấy ngại ngùng sợ sệttrước khi nói hay làm.

Hổ thẹn không phải thế. Vì hổlà hổ với mình, thẹn là thẹn với người. Mỗi khi nghĩđến việc quấy, ta xấu hổ tự trách rằng: Ta là con ngườicó đủ nhân phẩm thế này, được trí khôn thế kia, mà đilàm điều quấy vậy sao? Lại vì e thẹn chúng bạn phê bình,chỉ trích, nên vừa nghĩ đến việc quấy, ta dừng ngay. Vìthế hổ thẹn là then chốt của cánh cửa tội lỗi. Duy thứchọc liệt hổ thẹn vào nhóm thiện tâm sở. Hổ thẹn làmột động lực ngăn điều quấy, dứt những sự lỗi lầm.Nó rất thiết yếu, quan trọng đối với người dứt ác,tu thiện.

Khi có nghĩ sai, làm quấy, mới cóhổ thẹn. Nếu không nghĩ sai làm quấy, bao nhiêu người, hoặcai đi nữa vẫn không có hổ thẹn. Hổ thẹn là di sản củatính tự chủ, tự trọng. Con người tự chủ nên vừa nghĩquấy là bị lương tâm dầy vò hình phạt ngay. Bởi biếttự trọng nên rất thẹn thuồng, không muốn để ai chỉ trích,quở trách mình. Vì thế, hổ thẹn không có nghĩa là mắccỡ. Nếu có, chỉ là một khía cạnh nào thôi.

Con người, nếu không biết hổthẹn thì còn gì nhục nhã bằng. Vì chính họ không biếtxấu hổ với những hành vi bất chánh, lại không sợ ngườiphê bình chỉ trích, kẻ ấy còn việc xấu nào mà không dámlàm, điều ác nào mà không dám dự. Cá nhân họ ngày càngrơi sâu xuống hố tội lỗi. Không biết hổ thẹn thì cóbao giờ họ thức tỉnh ăn năn. Gia đình nào mắc phải mộtđứa con như thế, thật là đại vô phúc. Kẻ ấy gần ai,người ta đều nhờm gớm tránh xa, như tránh xa con chuột ghẻ.Những việc thương luân bại lý, những việc tàn ác đê hènhàng ngày diễn ra trong xã hội, đều do những hạng ngườinày chủ động. Nếu trong một xã hội mà có nhiều ngườinhư thế, thật là một tình trạng bi đát vô cùng của xãhội ấy. Ðức Phật dạy rằng: "Nếu con người không biếthổ thẹn thì trên thế gian này không còn biết phân biệtcha mẹ, anh, em, lớn, nhỏ cùng với loài cầm thú không khác."-- (Kinh Tăng Nhất A-hàm, phẩm Tàm Quí)

Trái lại, người biết hổ thẹnlà người cao thượng, liêm khiết. Do biết hổ thẹn đốivới bản thân, người ta cố tránh lỗi, dứt quấy để bảotồn danh dự cá nhân mình. Như cậu A một hôm thấy bạn bỏquên cây bút chì trên bàn học, cậu định ý lấy giấu đểxài. Nhưng cậu bị lòng hổ thẹn quở trách: mình như thếnày mà tham à! Nếu bạn nhìn thấy cây bút chì thì phải nóilàm sao? Và còn mặt mũi nào thấy chúng bạn... Vì thế, hômsau vào lớp, A đem cây bút chì trả lại cho bạn.

Lại nữa, tính hổ thẹn chẳngnhững cải thiện con người xấu trở thành tốt, mà còn làmđộng cơ thúc đẩy con người tiến bộ trên đường họcvấn, cũng như trong các công nghệ. Như một hôm vào giờ trảbài thầy kêu B lên, rủi hôm ấy cô bận việc, học bài khôngthuộc, lên đọc chữ đặng chữ mất, lộn đầu lộn đuôi...chúng bạn cười ầm lên! Thầy giáo cũng quở trách. Hổ thẹnquá, từ đó về sau dù bận việc gì, cô cũng rán học chothuộc, không dám bỏ một bài nào. Thực vậy, sự tranh đuahọc tập, sự cải tiến các ngành kỹ nghệ, đều phát nguyêntừ tâm hổ thẹn mà ra.

Những chứng cớ đơn sơ ấy, cóthể cho ta thấy sự có mặt của tính hổ thẹn nơi con ngườinào, người ấy sẽ tốt và tiến cả mọi mặt.

Nơi cá nhân tính hổ thẹn đã đóngvai quan trọng dường ấy, với gia đình và xã hội, hổ thẹncần thiết thế nào? Bảo vệ được cang thường, luân lý,giữ được gia thanh quốc túy đều nhờ tánh hổ thẹn cả.Như một chàng thanh niên con nhà lễ giáo, gặp lúc vận cùngbuộc phải xa quê hương tìm sanh kế. Khi ấy chàng phải sốngtrong cảnh chung chạ với bọn bất lương, chúng xúi giụcchàng góp tay vào việc trộm cướp với chúng. Nhưng chàngnhất mực từ khước, vì chàng nhớ đến danh giá, thể thốngcủa chàng và ông cha chàng. Nhiều khi sự sống quá thiếuhụt, chàng vừa nghĩ nên nhập bọn với chúng để sống,liền đó chàng thấy xấu hổ, tự trách: danh giá ta thế này,tông môn ta thế ấy mà đi ăn trộm à? Thật là nhục nhãhổ thẹn! Nhờ đó, chàng dừng được ý niệm quấy, thàchịu chết chớ không làm điều nhục nhã.

Biết giữ gìn phẩm giá mình, biếttôn trọng thanh danh tổ tiên mình, những con người ấy ởtrong xã hội không bao giờ dám làm điều phi pháp. Một ngườinhư thế, trăm ngàn người như thế, thì xã hội này có thểnói là cảnh Cực Lạc. Muốn xây dựng xã hội tốt đẹp,trật tự mà phủ nhận tính hổ thẹn, thực là kẻ muốncó quả cam mà gieo hạt ớt. Bởi nhằm mục đích xây dựngxã hội, nên Phật giáo rất chú trọng phát huy tính hổ thẹn.

Tuy thanh niên là tuổi cần phảicó nhiều hổ thẹn và gắng nuôi nó càng lớn càng hay. Vìthanh niên là tuổi cầu tiến, nếu thiếu hổ thẹn tức nhiênđộng cơ tiến thủ đã mất. Tương lai xã hội ở nơi thanhniên, muốn biết xã hội ngày mai tốt xấu thế nào, cứ nhìnthẳng vào thanh niên hiện tại thì rõ. Mà điều kiện cầnthiết tạo thành một thanh niên tốt, một phần lớn là dotính hổ thẹn. Vì thế, chúng ta có thể kết luận rằng:Thiếu hổ thẹn, thanh niên dễ trở thành ác độc; thiếuhổ thẹn, xã hội sẽ chìm trong đen tối của dục vọng.











Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
02/11/2022(Xem: 418)
Đức Phật thuyết giảng giáo nghĩa Đại thừa vì tám lý do, được nêu lên ở trong bài kệ của Đại thừa trang nghiêm kinh luận: "Bất ký diệc đồng hành Bất hành diệc thành tựu Thể, phi thể, năng trị Văn dị bát nhân thành". Bài kệ này nêu lên tám lý do, tám bằng chứng kinh điển Đại thừa là do đức Phật nói chứ không phải là ai khác. Hàng Thanh văn không đủ khả năng để nói đến kinh điển Đại thừa. Hàng Duyên giác không có khả năng để nói đến kinh điển Đại thừa. Bồ tát cũng chưa đủ sự toàn giác để nói kinh điển Đại thừa. Còn đối với ngoại đạo thì đương nhiên không thể nói được một từ nào ở trong kinh điển Đại thừa. Có nhiều vị cố chấp, thiên kiến nói rằng kinh điển Đại thừa do ngoại đạo tuyên thuyết; nói như vậy là hồ đồ, không có luận cứ. Tu tập đến cỡ như hàng Thanh văn, hàng Duyên giác mà còn không nói được kinh điển Đại thừa thì làm gì cái đám ngoại đạo chấp ngã, chấp trước, chấp danh, chấp lợi mà nói được kinh điển Đại thừa. Cho nên nói kinh điển Đại thừa do ngoại đạo nói, đó
02/11/2022(Xem: 725)
Bấy giờ, tôi khoảng chín tuổi, một hôm đi xem đưa đám tang ông Võ Hờ trong xóm, thấy mọi người đi sau đám tang đều khóc nức nở và tức tối. Thấy họ khóc, tôi cũng khóc, nhưng bấy giờ tôi không biết tại sao tôi lại khóc như vậy.
31/10/2022(Xem: 539)
SOTAPATTI, quả vị Dự lưu, là cấp bậc đầu tiên trong bốn cấp bậc giác ngộ được đề cập trong Phật giáo Sơ kỳ. Tên gọi của quả vị nầy là từ ý nghĩa của một hành giả nhập vào dòng chảy không thối chuyển (sotāpanna, thánh Dự lưu) đưa đến giải thoát hoàn toàn. Dòng chảy nầy chính là đường thánh tám chi (Bát chi Thánh đạo, SN 55:5, kinh Sāriputta), là dòng sông hướng đến Niết-bàn cũng giống như sông Hằng chảy ra biển cả (SN 45:91, kinh Phương đông). Thời gian cần thiết để dòng sông nầy tiến đến mục tiêu tối hậu là tối đa bảy kiếp sống, không kiếp nào tái sinh trong cõi giới thấp hơn cõi người (SN 55:8, kinh Giảng đường bằng gạch).
29/10/2022(Xem: 1012)
Nhận tin nhắn trễ trên Viber sau khi đã ra khỏi nhà, và mãi đến trưa con mới trở về nên con chỉ nghe lại bài phỏng vấn này do TT Thích Nguyên Tạng có nhã ý cho chúng đệ tử học hỏi thêm giáo lý Phật Pháp trước khi Ngài trở về trú xứ Hoa Kỳ sau 3 tuần tham dự Lễ Hiệp Kỵ Lịch Đại Tổ Sư và Lễ Mừng 32 năm Khai Sơn Tu Viện Quảng Đức, vào trước giờ có pháp thoại của Tổng Vụ Hoằng Pháp và Giáo Dục của Giáo Hội Úc Châu cùng ngày. Tuy nhiên với sự ngưỡng mộ của con đối với bậc cao tăng trí tuệ viên minh, diệu huyền thông đạt như Ngài, mà những lời Ngài trình bày qua những kinh nghiệm tu chứng hành trì, hạnh giải tương ưng thu thập được trong suốt hơn 46 năm qua đã khiến con phấn chấn tu tập hơn, hầu đạt được mục đích tối cao mà Đức Phật đã truyền trao nên con đã nghe lại đôi lần vào hôm nay để có thể uống được cam lồ qua những lời đáp trao đổi Phật Pháp. Thành kính tri ân TT Thích Nguyên Tạng và HT Thích Đồng Trí và kính xin phép cho con chia sẻ lại những gì con đã học được.
13/07/2022(Xem: 4135)
Phải nói là khi nhận được tin TT Giảng Sư Thích Nguyên Tạng sẽ có bài pháp thoại giảng tại Thiền Lâm Pháp Bảo hôm nay (12/7/2022) lại vừa nghe tin tức mưa lớn và lụt tràn về Sydney mấy ngày qua, thế mà khi nhìn vào màn ảnh livestream lại thấy khuôn viên thiền môn trang nghiêm thanh tịnh quá, dường như thời tiết khí hậu chẳng hề lay động đến nơi chốn này, nơi đang tập trung những người con cầu tiến muốn hướng về một mục đích mà Đức Phật hằng mong chúng ta đạt đến : Vô Sanh để thoát khỏi vòng sinh tử .
15/06/2022(Xem: 4102)
Tôi thật chưa tìm ra cuốn nào như cuốn này, tác giả viết từ những năm 50s, hữu duyên được dịch ra tiếng Việt vào những năm 80s… Tìm lại được bản thảo sau khoảng 33 năm (2021). Tốn thêm một năm hiệu đính trên đường ta bà, gọt dũa lại.
14/11/2021(Xem: 9389)
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn ngự tại xứ Sāvatthi, gần đến ngày an cư nhập hạ suốt ba tháng trong mùa mưa, chư Tỳ khưu từ mọi nơi đến hầu đảnh lễ Đức Thế Tôn, xin Ngài truyền dạy đề mục thiền định, đối tượng thiền tuệ thích hợp với bản tánh của mỗi Tỳ khưu. Khi ấy, có nhóm năm trăm (500) Tỳ khưu, sau khi thọ giáo đề mục thiền định xong, dẫn nhau đến khu rừng núi thuộc dãy núi Himavantu, nơi ấy có cây cối xanh tươi, có nguồn nước trong lành, không gần cũng không xa xóm làng, chư Tỳ khưu ấy nghỉ đêm tại đó. Sáng hôm sau, chư Tỳ khưu ấy dẫn nhau vào xóm làng để khất thực, dân chúng vùng này khoảng một ngàn (1.000) gia đình, khi nhìn thấy đông đảo chư Tỳ khưu, họ vô cùng hoan hỉ, bởi vì những gia đình sống nơi vùng hẻo lánh này khó thấy, khó gặp được chư Tỳ khưu. Họ hoan hỉ làm phước, dâng cúng vật thực đến chư Tỳ khưu xong, bèn bạch rằng: – Kính bạch chư Đại Đức Tăng, tất cả chúng con kính thỉnh quý Ngài an cư nhập hạ suốt ba tháng mùa mưa tại nơi vùng này, để cho tất cả chúng con có
13/11/2021(Xem: 6473)
“Bát Thánh Đạo” là phương pháp tu hành chơn chánh cao thượng đúng theo qui tắc Phật giáo mà đức Thế Tôn đã có lời ngợi khen là quí trọng hơn tất cả con đường tu hành, là con đường không thẳng cũng không dùn, không tham vui cũng không khắc khổ, vừa thành tựu các điều lợi ích đầy đủ đến hành giả, hiệp theo trình độ của mọi người. Cho nên cũng gọi là “TRUNG ĐẠO” (Majjhimapaṭipadā) là con đường giữa. Ví như đàn mà người lên dây vừa thẳng, khải nghe tiếng thanh tao, làm cho thính giả nghe đều thỏa thích. Vì thế, khi hành giả đã thực hành đầy đủ theo “pháp trung đạo” thì sẽ đạt đến bậc tối thượng hoặc chứng đạo quả trong Phật pháp không sai. Nếu duyên phần chưa đến kỳ, cũng được điều lợi ích là sự yên vui xác thật trong thân tâm, từ kiếp hiện tại và kết được duyên lành trong các kiếp vị lai. Tôi soạn, dịch pháp “Bát Thánh Đạo” này để giúp ích cho hàng Phật tử nương nhờ trau dồi trí nhớ và sự biết mình. Những hành giả đã có lòng chán nản trong sự luân hồi, muốn dứt trừ phiền não, để
08/11/2021(Xem: 7514)
Đây chỉ là chiếc thuyền nan, chưa tới bờ bên kia, vẫn còn đầy ảo tưởng chèo ra biển cả. Thân con kiến, chưa gột sạch đất cát, bò dưới chân Hy Mã Lạp Sơn, nghe tiếng vỗ của một bàn tay trên đỉnh cao. Chúng sinh mù, nếm nước biển, ngỡ bát canh riêu cá, Thế gian cháy, mải vui chơi, quên cảnh trí đại viên. Nắm vạt áo vàng tưởng như nắm lấy diệu quang, bay lên muôn cõi, theo tiếng nhạc Càn Thát Bà réo gọi về Tịnh Độ, ngửi mùi trầm Hương Tích, an thần phóng thoát. Con bướm mơ trăng Cực Lạc, con cá ngụp lặn dưới nước đuôi vàng như áo cà sa quẫy trong bể khổ, chờ thiên thủ thiên nhãn nghe tiếng sóng trầm luân vớt lên cõi Thanh văn Duyên giác. Những trang sách còn sở tri chướng của kẻ sĩ loanh quanh thềm chùa Tiêu Sơn tìm bóng Vạn Hạnh, mơ tiên Long Giáng lào xào bàn tay chú tiểu Lan trên đồi sắn.
07/11/2021(Xem: 7077)
Kinh Vô Lượng Nghĩa nói “vô lượng pháp từ một pháp mà sinh ra”. Ma Ha Chỉ Quán của Thiên Thai Trí Giả (538-597), quyển 5, nói: “Phật bảo các Tỳ-kheo, một pháp thâu nhiếp tất cả pháp, chính là Tâm”. Phổ môn là vô lượng giáo pháp. Vô lượng giáo pháp này cũng từ một giáo pháp mà sinh ra. Một giáo pháp phổ cập tất cả gọi là phổ môn. Chư Phật thuyết giáo thuận theo Tâm của chúng sinh. Giáo là những ngôn từ được thuyết ra cho những chúng sinh chưa thấu suốt. Pháp là những phương thức với nhiều tướng trạng giống nhau hoặc khác nhau. Tâm ý chúng sinh có bao nhiêu ngõ ngách thì giáo pháp có chừng ấy quanh co. Chư Phật dùng muôn vàn phương tiện khế cơ mang lại lợi ích cho chúng sinh. Ngài Xá Lợi Phất từng nói: “Phật dùng nhiều thứ nhân duyên và thí dụ, phương tiện ngôn thuyết như biển rộng khiến tâm người trong pháp hội được yên ổn, con nghe pháp ấy khiến lưới nghi dứt” là nghĩa trên vậy.
facebook youtube google-plus linkedin twitter blog
Nguyện đem công đức này, trang nghiêm Phật Tịnh Độ, trên đền bốn ơn nặng, dưới cứu khổ ba đường,
nếu có người thấy nghe, đều phát lòng Bồ Đề, hết một báo thân này, sinh qua cõi Cực Lạc.

May the Merit and virtue,accrued from this work, adorn the Buddhas pureland,
Repay the four great kindnesses above, andrelieve the suffering of those on the three paths below,
may those who see or hear of these efforts generates Bodhi Mind, spend their lives devoted to the Buddha Dharma,
the Land of Ultimate Bliss.

Quang Duc Buddhist Welfare Association of Victoria
Tu Viện Quảng Đức | Quang Duc Monastery
Senior Venerable Thich Tam Phuong | Senior Venerable Thich Nguyen Tang
Address: Quang Duc Monastery, 105 Lynch Road, Fawkner, Vic.3060 Australia
Tel: 61.03.9357 3544 ; Fax: 61.03.9357 3600
Website: http://www.quangduc.com ; http://www.tuvienquangduc.com.au (old)
Xin gửi Xin gửi bài mới và ý kiến đóng góp đến Ban Biên Tập qua địa chỉ:
quangduc@quangduc.com , tvquangduc@bigpond.com
KHÁCH VIẾNG THĂM
100,208,356