Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   

Ý thức là gì?

15/01/201204:10(Xem: 3675)
Ý thức là gì?
Ý thức là gì?
Chánh Tấn Tuệ


LTS: Người ta cứ nghĩ rằng, vớisự phát triển của khoa học thì mọi sự vật, hiện tượng trong thế giới này đềuđược giải thích một cách thỏa đáng. Nhưng thực tế, khoa học càng phát triển thìcàng nảy sinh thêm nhiều vấn đề chưa giải thích được, thách thức trí thông minhvà sự tìm tòi của các nhà khoa học. Để tháo gỡ những khó khăn, những nan giảitrong các lĩnh vực khoa học, nhiều nhà khoa học đã tìm đến với giáo lý đạoPhật, tìm đến với kho tàng triết học đồ sộ của Phật giáo. Liệu triết học Phậtgiáo, cụ thể ở đây là Duy thức học, có thể giúp họ đưa ra những kết luận rõràng về vấn đề trí thông minh nhân tạo, về những câu hỏi đến từ Cơ học lượngtử, từ Tâm lý học, Xã hội học…? Để giúp mọi người hiểu thêm về vấn đề này,xin giới thiệu đến bạn đọc loạt bài nghiên cứu chuyên sâu vềDuy thức học, vấn đề Ý thức - một vấn đề được nhiều nhà Phật học và nhiều nhànghiên cứu tìm hiểu từ lâu, song vẫn luôn có những phát hiện mới mẻ.

Vịtrí và vai trò của ý thức

Theo Phân tâm học, tâm của con người chia làm hailà ý thức và vô thức. Duy thức học thì phân làm tám và ý thức là một trong támphần đó. Như vậy, nhìn theo quan điểm nào thì ý thức cũng chỉ là một phần củatâm. Tuy vậy, ý thức rất năng động và có phạm vi hoạt động rất lớn.

Ý thức có thể hướng ra ngoài để tìm hiểu về thếgiới, có thể hướng vào trong để tìm hiểu nội tâm, khám phá vô thức. Ý thức cóthể duyên được cả ba thời, dung thông cả ba thời quá khứ, hiện tại và vị lai. Ýthức có khả năng liên tưởng, tưởng tượng, trừu tượng hóa, phân tích, tổng hợp,suy luận, kết luận… Ý thức còn có vai trò điều khiển nhiều hoạt động của thânxác. Tóm lại, ý thức là thành phần lanh lợi và đa năng nhất của tâm, nên nóđược xem là công cụ chính yếu của triết học và khoa học.

Con người là con vật biết tư duy. Chính tư duy đãlàm cho chúng ta khác hẳn với các loài khác. Tư duy là một hoạt động của ýthức. Với ý thức, con người đã tạo ra nhiều ngành khoa học, gặt hái được nhiềutri thức. Qua đó con người đã làm thay đổi thế giới, thống trị thế giới. Hiệnnay, chúng ta đã sở hữu được một lượng kiến thức và tri thức khổng lồ về cáchiện tượng thiên nhiên và tâm linh nhưng chúng ta lại có quá ít hiểu biết về ýthức của chính mình. Câu hỏi “ý thức là gì?” trở thành yêu cầu cấp bách.

Giải quyết câu hỏi này sẽ giúp chúng ta hiểu đượcbản chất của nhận thức và tư duy, qua đó giải quyết được nhiều vướng mắc mà cácngành khoa học đang gặp phải. Trả lời được câu hỏi trên cũng giúp chúng ta giảiquyết được vấn đề nhận thức của khoa học. Vì sao? Vì khoa học là những môn họcvề hiện tượng, qua quá trình phát triển hiện đang phải đối mặt với vấn đề bảnthể học. Có thể nêu cụ thể một số trường hợp sau:

1. Trong lãnh vực robot học, có một câu hỏi gâytranh cãi trong các thập kỷ qua là: “Trí thông minh nhân tạo” (artificialIntelligence) có thể trở thành hiện thực không? Nói cách khác, người ta có thểtạo ra các robot thông minh như con người không? Nhiều nhà khoa học cho rằng có.Nhiều nhà khoa học khác cho rằng không. Cho đến nay vấn đề này chưa ngã ngũ vìchưa giải quyết được câu hỏi ý thức là gì?

2. Trong lãnh vực vật lý: Theo quan điểm cổ điển,thế giới là một thực thể tồn tại độc lập với ý thức của con người. Chính vì thế,thái độ đúng đắn của một nhà vật lý là đóng vai trò quan sát khi làm thínghiệm. Trong vật lý hiện đại, cụ thể là trong cơ học lượng tử, khi quan sátcác thành phần cơ bản của vật chất, các hạt cơ bản, các hạt này vừa có tínhliên tục của sóng, vừa có tính không liên tục của hạt. Điều khó hiểu là khi conngười tìm cách đo lường quan sát, nó mới tự cụ thể hóa bằng hạt. Nếu không cóquan sát viên thì không thể nói nó là gì. Chính vì thế, trong cơ học lượng tử,nhà vật lý không chỉ đóng vai trò một quan sát viên mà còn đóng vai trò của mộtngười tham gia khi làm thí nghiệm. Điều này đặt ra một số câu hỏi sau: Phảichăng thế giới được xây dựng bằng ý thức của con người? Phải chăng thế giớiđược hình thành do có sự tham gia của ý thức? Nếu có, ý thức tham gia ở mức độnào trong việc tạo nên thế giới?

Trên chỉ là hai trường hợp cụ thể. Trong thực tế,việc hiểu được ý thức còn giải quyết được nhiều vướng mắc của các ngành khoahọc khác.

Ýthức trong Duy thức học

Theo Duy thức học, tâm chúng ta tạm phân thành tám:Năm thức trước, là nhãn thức, nhĩ thức, tĩ thức, thiệt thức, thân thức, đượcgọi là tiền ngũ thức, cộng với phần ý thức được gọi là sáu thứcngoài, vì chúng ta dễ dàng nhận ra chúng. Hai thức sau là thức mạt-na vàthức thứ tám, gọi là hai thức trong,vì chúng hoạt động một cách âmthầm, sâu kín, khó nhận thấy. Sáu thức ngoài hoạt động có gián đoạn, lúc có,lúc không. Hai thức trong hoạt động không gián đoạn.

Căn,cảnh, thức

Sáu thức ngoài mỗi thức đều có chỗ nương riêng. Chỗnương của thức gọi là căn. Nói cách khác, căn là nơi phát ra thức. Tương ứngvới sáu thức ta có sáu căn là nhãn căn (con mắt), nhĩ căn (lỗ tai), tĩ căn (lỗmũi), thiệt căn (cái lưỡi), thân căn (cơ thể) và ý căn (chính là mạt-na). Sáucăn, mỗi căn có khả năng kết hợp với một loại cảnh riêng, để tạo ra thức. Cụthể như:

Nhãn căn kết hợp với sắc cảnh để tạo ra nhãn thức,là sự nhận biết về sắc tướng (hình ảnh, màu sắc).

Nhĩ căn kết hợp với thanh cảnh để tạo ra nhĩ thức,là sự nhận biết về âm thanh.

Tĩ căn kết hợp với hương cảnh để tạo ra tĩ thức, làsự nhận biết về mùi.

Thiệt căn kết hợp với vị cảnh để tạo ra thiệt thức,là sự nhận biết về vị.

Thân căn kết hợp với xúc cảnh để tạo ra thân thức,là sự nhận biết về xúc chạm.

Ý căn kết hợp với pháp cảnh để tạo ra ý thức, là sựnhận biết về pháp.

Đến đây, để dễ nhận ra tính thực tế và hợp lý củacách phân chia trên, chúng ta hãy làm một sự đối chiếu giữa Duy thức học và Tâmlý học mà cụ thể là Phân tâm học phương Tây.

Theo Phân tâm học, tâm linh chúng ta được phânthành hai là ý thức và vô thức.

Vô thứclà phần tâm linh hoạt động ở bên ngoài ý thức. Ý thức của chúng ta chỉbiết được chút ít về vô thức. Có nhiều vùng của vô thức, ý thức hoàn toàn khôngbiết. Vô thức chính là thức mạt-na và thức thứ tám trong Duy thức học.

- Vì chưa thể phân tích vô thức thành hai phần nhưDuy thức học, nên Phân tâm học không thể lý giải tính cá nhân, còn gọi là sựchấp ngã, có mặt nơi các chủ thể nhận thức. Chấp ngã, là cho rằng ta là chủ thểthân tâm của chính mình.

- Vì ý thức lấy mat-na làm căn, phần này thuộc vềvô thức, nên ý thức luôn chịu sự tác động của vô thức. Đây là điều đã được Phântâm học khám phá, nhưng Phân tâm học chưa thể chỉ ra tác động ấy trong từng ýniệm như Duy thức học.

Sáu thức ngoàiđược Phân tâm học gom về ý thức. Sở dĩ có hiện tượng này, vì theo truyềnthống, các nhà tâm lý phương Tây vẫn cho rằng các giác quan như mắt, tai… làthành phần của bộ máy sinh lý. Chỉ có ý thức là thành phần của bộ máy tâm thần(thành phần tâm lý). Điều này dẫn đến các hệ quả sau:

Việc xem mắt là chiếc máy chụp ảnh, tai là máy ghiâm… khiến Tâm lý học không thể giải thích tại sao khi một tác động bên ngoài(là một hiện tượng vật lý, thuần mang tính vật chất) kích thích lên các giácquan (cũng là thành phần mang tính vật chất) lại tạo ra các cảm giác, là mộthiện tượng tâm lý. Tâm lý gia Bourdon nói: “Sự xuất hiện cảm giác sau khi có sựkích thích không thể giải thích được”. Nếu quy các cảm giác về cho ý thức,chúng ta vẫn gặp lại những khó khăn trên, nên Clarapèle viết: “Vấn đề triết họcliên hệ đến nguồn gốc của ý thức là vấn đề khó khăn nhất”. Cụ thể hơn, dù máychụp hình có ghi lại được các hình ảnh thì chúng ta cũng không thể nói rằng máychụp ảnh biết được các hình ảnh mà nó đã chụp được.

Với Duy thức học, mắt, tai… là các căn. Căn có haiphần, là “phù trần căn” và “thắng nghĩa căn”. “Phù trần căn” là năm giác quanmắt, tai… mà ta có thể nhận biết. “Thắng nghĩa căn” là phần tịnh sắc vi tế. Nólà thể của phù trần căn, và là chỗ nương chính của 5 thức nhãn thức, nhĩ thức… BátThức Qui Cũnói: “Ngũ thức đồng y tịnh sắc căn”. Căn, là chỗ thức y tựa,nhưng cần hiểu nó như một duyên giúp 5 thức sinh khởi hơn là thứ tạo ra 5 thức.Gốc, đều bắt nguồn từ thức thứ tám.

Theo tinh thần Duy thức, các căn đều là sự biếnhiện của thức, không lìa thức mà có, nên ở nơi căn đã hàm chứa đủ hai thànhphần sinh lý và tâm lý. Vì vậy, việc xuất hiện các cảm giác (các thức ngoài)khi căn tiếp xúc với trần cảnh là điều tự nhiên.

Việc quy 6 thức ngoài vào ý thức đã đồng hóa sựnhận biết của 5 thức trước với việc nhận biết của ý thức. Điều này không phùhợp với thực tế. Trên thực tế, ý thức không thể nhận biết trực tiếp về trầncảnh. Ta có thể dễ dàng kiểm chứng: Nếu mắt bị mù, tai bị điếc… thì chúng takhông thể nhận thức về hình ảnh, âm thanh… dù các cảnh ấy đang hiện diện và ýthức vẫn còn đó. Ý thức chỉ biết các trần cảnh thông qua 5 thức ngoài và xem đólà những biểu hiện của pháp. Nói cách khác, thứ mà ý thức nhận biết là pháp,không đồng với đối tượng nhận biết của 5 thức ngoài.

Vậy “Pháp” là gì? Tại sao đối tượng nhận biết của ýthức lại là pháp? Tâm của ta vận hành thế nào để tạo ra một ý niệm về pháptrong ý thức?

Muốn hiểu được các điều trên, trước hết cần phânbiệt hai loại ý thức: Ý thức hiện lượng và ý thức phân biệt.

Ýthức hiện lượng và ý thức phân biệt

Ý thức hiện lượng: Còn gọi là ý thức vô phân biệt, là loại ý thứcvừa sinh ra đã có(1) Lúc còn bé, ngườita thường sống với loại ý thức này. Với ý thức vô phân biệt, chúng ta cũng biếtvề trần cảnh thông qua 5 giác quan, nhưng không khởi lên các ý niệm phân biệtnhư cái này, cái kia, trong, ngoài…

Ý thức phân biệt: Loại ý thức này chỉ xuất hiện và phát triển theo quá trình lớn lên củacon người. Đây là loại ý thức tập thành. Nghĩa là do huân tập mà có. Ý thứcphân biệt có được từ kinh nghiệm sống của cá nhân và từ sự giáo dục của giađình và xã hội.

Thí dụ 1: Một đứa bé bò chơi quanh phòng, chụp đượcgì liền cho vào miệng. Nếu nuốt được nó sẽ nuốt, không nuốt được nó sẽ nhả ra.Nếu sự việc này diễn ra nhiều lần (tập) đứa bé sẽ dần nhận ra thứ gì ăn được,thứ gì không ăn được.

Thí dụ 2: Một đứa bé, nếu được hướng dẫn cái này làghế, cái này là bàn… và sự hướng dẫn diễn ra nhiều lần (tập) thì về sau đứa bésẽ tự mình gọi tên khi nó gặp các vật đó.

Hai thí dụ trên cho thấy việc huân tập từ kinhnghiệm sống và từ sự giáo dục đã làm hình thành các ý niệm phân biệt. Khi ýthức lấy các ý niệm phân biệt này làm cơ sở cho sự nhận biết về thế giới thìgọi là ý thức phân biệt.

Nơi người trưởng thành, ý thức phân biệtchiếm ưu thế. Ý thức hiện lượngvẫn còn đó nhưng khó nhận ra. Khi căntiếp xúc với trần cảnh, ở sát na đầu tiên, ý thức vẫn còn trong trạng thái hiệnlượng. Qua sát na thứ hai, ý thức phân biệt mới xuất hiện.

Những ý niệm phân biệt được tạo ra theo nhiều cáchkhác nhau. Ở con người, phương tiện chính để tạo ra các ý niệm phân biệt làngôn từ. Ngôn từ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra các ý niệm phân biệtcho con người.

Đôiđiều cần biết về ngôn từ

Trước hết, chúng ta cần lưu ý, khi mới sinh rakhông ai biết gì về ngôn ngữ. Nếu một cá nhân không được hướng dẫn, dạy dỗ,không có điều kiện tiếp xúc thường xuyên với ngôn ngữ thì cá nhân ấy khi lớnlên vẫn không biết sử dụng ngôn ngữ. Điều đó cho thấy, ngôn ngữ không phải làmột hiện tượng tự nhiên mà là một hiện tượng tập thành. Ngôn ngữ chỉ được hìnhthành sau quá trình huân tập.

Ngôn ngữ với tính cách uyển chuyển của nó đã chophép tạo ra vô vàn ý niệm phân biệt. Như cũng là màu xanh mà có xanh nhạt, xanhđậm… càng có nhiều ý niệm phân biệt thì ý thức phân biệt càng phát triển, kéotheo sự phát triển của tư duy. Vì thế, chính ngôn từ và sự giáo dục đã làm chocon người khác hẳn các sinh vật khác.

Thông thường, một đứa bé bắt đầu tiếp cận với ngônngữ bằng cách tập gọi tên các sự vật quen thuộc. Việc gọi được tên các sự vậtgóp phần tạo ra sự nhận thức tách biệt rạch ròi giữa các sự vật. Song song vớiquá trình tách biệt các sự vật với nhau, là tiến trình gắn thuộc tính cho từngsự vật. Điều này dẫn đến một cách nhận thức mới. Đó là cách nhận thức về các sựvật trong thế giới thông qua ngôn từ. Đây là môi trường hoạt động chính của ýthức phân biệt.

Nhìn trên chiều sâu của tâm, ngôn từ đã hình thànhtheo phương thức sau: Khi một đứa bé được chỉ dạy cái này là bàn, cái này làghế… thì hình ảnh và tên gọi của các vật sẽ được ghi nhận và lưu trữ trong tâm.Nếu việc chỉ dạy này diễn ra nhiều lần, về sau khi bắt gặp các vật đó, đứa bésẽ gọi được tên các vật đó.

Sau khi ghi nhận, ngôn từ và hình ảnh của sự vậtđều được lưu trữ trong tâm. Nói chính xác là được lưu trữ trong thức thứ tám.Vì sao? Vì 5 thức ngoài hoạt động có gián đoạn và chỉ duyên với các cảnh hiệntại, nên ngôn từ và hình ảnh không thể lưu trữ ở đó. Chúng cũng không thể đượclưu trữ nơi ý thức, vì ý thức hoạt động có gián đoạn. Lại nữa, nếu được lưu trữở ý thức thì chúng ta phải thường thấy chúng. Trên thực tế, ngôn từ về một sựvật nào đó chỉ xuất hiện lúc thích hợp. Lúc bình thường nó không xuất hiện nơiý thức. Do có khả năng lưu trữ đó mà thức thứ tám còn có tên là “tạng thức”, làkho chứa các chủng tử thức.

Trong thời điểm hiện tại, khi mắt bắt gặp một sựvật mà ta có thể gọi tên chúng, điều đó cũng có nghĩa là tên gọi các sự vật đãđược lưu trữ trong tạng thức. Nói theo Phân tâm học, là đã được lưu trữtrong vô thức. Nếu trước đây ta chưa từng biết tên các sự vật đó, thì ở hiệntại khi bắt gặp các sự vật đó, ta không thể biết tên gọi của chúng.

(Còn tiếp)

(1) Đâychỉ nói về hiện đời.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
13/07/2022(Xem: 3609)
Phải nói là khi nhận được tin TT Giảng Sư Thích Nguyên Tạng sẽ có bài pháp thoại giảng tại Thiền Lâm Pháp Bảo hôm nay (12/7/2022) lại vừa nghe tin tức mưa lớn và lụt tràn về Sydney mấy ngày qua, thế mà khi nhìn vào màn ảnh livestream lại thấy khuôn viên thiền môn trang nghiêm thanh tịnh quá, dường như thời tiết khí hậu chẳng hề lay động đến nơi chốn này, nơi đang tập trung những người con cầu tiến muốn hướng về một mục đích mà Đức Phật hằng mong chúng ta đạt đến : Vô Sanh để thoát khỏi vòng sinh tử .
15/06/2022(Xem: 3599)
Tôi thật chưa tìm ra cuốn nào như cuốn này, tác giả viết từ những năm 50s, hữu duyên được dịch ra tiếng Việt vào những năm 80s… Tìm lại được bản thảo sau khoảng 33 năm (2021). Tốn thêm một năm hiệu đính trên đường ta bà, gọt dũa lại.
01/02/2022(Xem: 21194)
48 Đại Nguyện của Đức Phật A Di Đà (loạt bài giảng của TT Thích Nguyên Tạng trong mùa dịch cúm Covid-19)
01/02/2022(Xem: 15464)
Nằm trong khuôn khổ của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) 2014 tại Davos (Thụy Sĩ) vào tháng 1 vừa qua, chương trình trò chuyện với các nhân vật nổi tiếng không hoạt động trong lĩnh vực tài chính, có quan điểm về một cuộc sống hạnh phúc mà không phụ thuộc quá nhiều vào tiền bạc và quyền lực cũng đã diễn ra.
17/11/2021(Xem: 10364)
Nghiệp, phổ thông được hiểu là quy luật nhân quả. Nhân quả cũng chỉ là mối quan hệ về tồn tại và tác dụng của các hiện tượng tâm và vật trong phạm vi thường nghiệm. Lý tính của tất cả mọi tồn tại được Phật chỉ điểm là lý tính duyên khởi.266F[1] Lý tính duyên khởi được nhận thức trên hai trình độ khác nhau. Trong trình độ thông tục của nhận thức thường nghiệm, quan hệ duyên khởi là quan hệ nhân quả. Chân lý của thực tại trong trình độ này được gọi là tục đế, nó có tính quy ước, lệ thuộc mô hình cấu trúc của các căn hay quan năng nhận thức. Nhận thức về sự vật và môi trường chung quanh chắc chắn loài người không giống loài vật. Trong loài người, bối cảnh thiên nhiên và xã hội tạo thành những truyền thống tư duy khác nhau, rồi những dị biệt này dẫn đến chiến tranh tôn giáo.
14/11/2021(Xem: 8644)
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn ngự tại xứ Sāvatthi, gần đến ngày an cư nhập hạ suốt ba tháng trong mùa mưa, chư Tỳ khưu từ mọi nơi đến hầu đảnh lễ Đức Thế Tôn, xin Ngài truyền dạy đề mục thiền định, đối tượng thiền tuệ thích hợp với bản tánh của mỗi Tỳ khưu. Khi ấy, có nhóm năm trăm (500) Tỳ khưu, sau khi thọ giáo đề mục thiền định xong, dẫn nhau đến khu rừng núi thuộc dãy núi Himavantu, nơi ấy có cây cối xanh tươi, có nguồn nước trong lành, không gần cũng không xa xóm làng, chư Tỳ khưu ấy nghỉ đêm tại đó. Sáng hôm sau, chư Tỳ khưu ấy dẫn nhau vào xóm làng để khất thực, dân chúng vùng này khoảng một ngàn (1.000) gia đình, khi nhìn thấy đông đảo chư Tỳ khưu, họ vô cùng hoan hỉ, bởi vì những gia đình sống nơi vùng hẻo lánh này khó thấy, khó gặp được chư Tỳ khưu. Họ hoan hỉ làm phước, dâng cúng vật thực đến chư Tỳ khưu xong, bèn bạch rằng: – Kính bạch chư Đại Đức Tăng, tất cả chúng con kính thỉnh quý Ngài an cư nhập hạ suốt ba tháng mùa mưa tại nơi vùng này, để cho tất cả chúng con có
13/11/2021(Xem: 6070)
“Bát Thánh Đạo” là phương pháp tu hành chơn chánh cao thượng đúng theo qui tắc Phật giáo mà đức Thế Tôn đã có lời ngợi khen là quí trọng hơn tất cả con đường tu hành, là con đường không thẳng cũng không dùn, không tham vui cũng không khắc khổ, vừa thành tựu các điều lợi ích đầy đủ đến hành giả, hiệp theo trình độ của mọi người. Cho nên cũng gọi là “TRUNG ĐẠO” (Majjhimapaṭipadā) là con đường giữa. Ví như đàn mà người lên dây vừa thẳng, khải nghe tiếng thanh tao, làm cho thính giả nghe đều thỏa thích. Vì thế, khi hành giả đã thực hành đầy đủ theo “pháp trung đạo” thì sẽ đạt đến bậc tối thượng hoặc chứng đạo quả trong Phật pháp không sai. Nếu duyên phần chưa đến kỳ, cũng được điều lợi ích là sự yên vui xác thật trong thân tâm, từ kiếp hiện tại và kết được duyên lành trong các kiếp vị lai. Tôi soạn, dịch pháp “Bát Thánh Đạo” này để giúp ích cho hàng Phật tử nương nhờ trau dồi trí nhớ và sự biết mình. Những hành giả đã có lòng chán nản trong sự luân hồi, muốn dứt trừ phiền não, để
08/11/2021(Xem: 7063)
Đây chỉ là chiếc thuyền nan, chưa tới bờ bên kia, vẫn còn đầy ảo tưởng chèo ra biển cả. Thân con kiến, chưa gột sạch đất cát, bò dưới chân Hy Mã Lạp Sơn, nghe tiếng vỗ của một bàn tay trên đỉnh cao. Chúng sinh mù, nếm nước biển, ngỡ bát canh riêu cá, Thế gian cháy, mải vui chơi, quên cảnh trí đại viên. Nắm vạt áo vàng tưởng như nắm lấy diệu quang, bay lên muôn cõi, theo tiếng nhạc Càn Thát Bà réo gọi về Tịnh Độ, ngửi mùi trầm Hương Tích, an thần phóng thoát. Con bướm mơ trăng Cực Lạc, con cá ngụp lặn dưới nước đuôi vàng như áo cà sa quẫy trong bể khổ, chờ thiên thủ thiên nhãn nghe tiếng sóng trầm luân vớt lên cõi Thanh văn Duyên giác. Những trang sách còn sở tri chướng của kẻ sĩ loanh quanh thềm chùa Tiêu Sơn tìm bóng Vạn Hạnh, mơ tiên Long Giáng lào xào bàn tay chú tiểu Lan trên đồi sắn.
07/11/2021(Xem: 6645)
Kinh Vô Lượng Nghĩa nói “vô lượng pháp từ một pháp mà sinh ra”. Ma Ha Chỉ Quán của Thiên Thai Trí Giả (538-597), quyển 5, nói: “Phật bảo các Tỳ-kheo, một pháp thâu nhiếp tất cả pháp, chính là Tâm”. Phổ môn là vô lượng giáo pháp. Vô lượng giáo pháp này cũng từ một giáo pháp mà sinh ra. Một giáo pháp phổ cập tất cả gọi là phổ môn. Chư Phật thuyết giáo thuận theo Tâm của chúng sinh. Giáo là những ngôn từ được thuyết ra cho những chúng sinh chưa thấu suốt. Pháp là những phương thức với nhiều tướng trạng giống nhau hoặc khác nhau. Tâm ý chúng sinh có bao nhiêu ngõ ngách thì giáo pháp có chừng ấy quanh co. Chư Phật dùng muôn vàn phương tiện khế cơ mang lại lợi ích cho chúng sinh. Ngài Xá Lợi Phất từng nói: “Phật dùng nhiều thứ nhân duyên và thí dụ, phương tiện ngôn thuyết như biển rộng khiến tâm người trong pháp hội được yên ổn, con nghe pháp ấy khiến lưới nghi dứt” là nghĩa trên vậy.
05/09/2021(Xem: 9406)
Bắt đầu gặp nhau trong nhà Đạo, người quy-y và người hướng-dẫn biết hỏi và biết tặng món quà pháp-vị gì cho hợp? Thực vậy, kinh sách man-mác, giáo-lý cao-siêu, danh-từ khúc-mắc, nghi-thức tụng-niệm quá nhiều – nghiêng nặng về cầu-siêu, cầu-an – không biết xem gì, tụng gì và nhất là nhiều người không có hoàn-cảnh, thỉnh đủ. Giải-đáp thực-trạng phân-vân trên, giúp người Phật-tử hiểu qua những điểm chính trong giáo-lý, biết qua sự nghiệp người xưa, công việc hiện nay và biết đặt mình vào sự rèn-luyện thân-tâm trong khuôn-khổ giác-ngộ và xử-thế, tôi biên-soạn cuốn sách nhỏ này. Cuốn sách nhỏ này không có kỳ-vọng cao xa, nó chỉ ứng theo nhu-cầu cần-thiết, mong giúp một số vốn tối-thiểu cho người mới vào Đạo muốn tiến trên đường tu-học thực-sự. Viết tại Sài-thành mùa Đông năm Mậu-tuất (1958) Thích-Tâm-Châu
facebook youtube google-plus linkedin twitter blog
Nguyện đem công đức này, trang nghiêm Phật Tịnh Độ, trên đền bốn ơn nặng, dưới cứu khổ ba đường,
nếu có người thấy nghe, đều phát lòng Bồ Đề, hết một báo thân này, sinh qua cõi Cực Lạc.

May the Merit and virtue,accrued from this work, adorn the Buddhas pureland,
Repay the four great kindnesses above, andrelieve the suffering of those on the three paths below,
may those who see or hear of these efforts generates Bodhi Mind, spend their lives devoted to the Buddha Dharma,
the Land of Ultimate Bliss.

Quang Duc Buddhist Welfare Association of Victoria
Tu Viện Quảng Đức | Quang Duc Monastery
Senior Venerable Thich Tam Phuong | Senior Venerable Thich Nguyen Tang
Address: Quang Duc Monastery, 105 Lynch Road, Fawkner, Vic.3060 Australia
Tel: 61.03.9357 3544 ; Fax: 61.03.9357 3600
Website: http://www.quangduc.com ; http://www.tuvienquangduc.com.au (old)
Xin gửi Xin gửi bài mới và ý kiến đóng góp đến Ban Biên Tập qua địa chỉ:
quangduc@quangduc.com , tvquangduc@bigpond.com
KHÁCH VIẾNG THĂM
99,505,717