Tết Trung Thu

17/10/201011:59(Xem: 7334)
Tết Trung Thu

Tết Trung Thu ăn vào ngày rằm tháng 8. Nguyên cuối đời nhà Tây Hán (206 trước 23 sau D.L.), Vương Mãng nhân được cầm giữ chính quyền, thiện tiện phế lập và cuối cùng cướp được ngôi vua, đặt quốc hiệu là Tân.
Bấy giờ có người tông thất về chi xa của nhà Hán là Lưu Tú nổi lên chống lại Vương Mãng, chiếm được thành trì. Nhưng thế lực Mãng còn thời mạnh mẽ, nên Lưu Tú bị bao vây, phải chờ binh cứu viện.
Trong thời gian chờ đợi, trong thành đã hết lương thực. Quân sĩ phải đào củ chuối mà ăn. Rốt cuộc củ chuối, củ vỏ cũng không còn nữa. Và, binh cứu viện cũng chưa thấy đến. Lưu Tú lấy làm lo lắng, mới đặt bàn hương án cầu trời: "Nếu có thể khôi phục được Hán triều, dòng Hán chưa tuyệt thì xin Thượng Đế ban phép mầu cho mọc vật chi để cầm cự đỡ lòng mà chờ viện binh đến".
Lời của Lưu Tú động đến thiên đình.
Sáng hôm sau, giữa lúc quân lịnh đào đất để tìm vật ăn thì bỗng đào được một thứ khoai. Họ mừng rỡ, đem về nấu ăn. Đó là một thứ khoai môn, vị rất bùi, ăn rất ngon. Nhưng quân lính ăn nhiều quá mang chứng sình bụng, không tiêu được. Lưu Tú đâm hốt hoảng, lại đặt bàn hương án cầu trời.
Ba hôm sau, quân lính trong thành đi tìm thức ăn bỗng bắt gặp một thứ cây bưởi có trái. Họ hái trái ấy ăn thấy ngon nên ăn nhiều quá; và cũng nhờ đó mà đi tiêu được, không còn mắc phải chứng bịnh sình bụng nữa. Cầm cự một thời gian như thế, viện binh đến, dùng cách ngoại công nội ứng nên giải được vây.
Ngày mà Lưu Tú cầu trời nhằm ngày rằm tháng 8.
Truyền thuyết như thế.
Sau Vương Mãng bị giết. Hai năm sau, Lưu Tú bình định được toàn quốc, lên ngôi vua tức là Quang Võ Đế nhà Hậu Hán. Nhân Quang Võ đóng đô ở Lạc Dương thuộc về miền đông nước Tàu nên gọi là Đông Hán.
Vì muốn kỷ niệm lại những vật nuôi sống trong thời kỳ bị vây là khoai môn và bưởi, nên đến ngày rằm tháng 8, nhà vua làm lễ tạ trời đất, lại thưởng trăng bằng hai vật là bưởi và khoai môn. Rồi được truyền khắp dân gian.
Hai vật này là hai vật chính mà người Tàu dùng để cúng trăng. Sau lần lần, người ta mới bày thêm bánh in, có đề chữ "Trung thu nguyệt bỉnh", tổ chức thành một ngày lễ long trọng gọi là Tết Trung Thu.
Vì ngày rằm 8 tháng 8 đúng vào giữa mùa Thu, theo luật âm dương tuần hoàn, trong một năm được phân định bốn kỳ: Xuân phân, Hạ chí, Thu phân và Đông chí. Rằm tháng 8 vào thời kỳ Thu phân (giữa mùa thu) lại giữa tháng 8 nên gọi là tiết Trung Thu.
Tiết Trung Thu đọc trại là Tết Trung Thu.
Khi nói đến Tết Trung Thu là nói đến trăng tròn, trăng sáng, trăng đẹp. Thế nên người Tàu còn kêu tết Trung Thu là "Lễ trông trăng".
Lễ này có mục đích là trông mặt trăng để đoán định vận mạng quốc gia, tiên liệu mùa màng... và trông trăng để gợi nguồn cảm hứng cho thi tứ của tao nhân mặc khách.
Theo cổ học Đông phương thì trăng thuộc về Thủy trong 5 ngũ hành (Kim, Một, Thủy, Hỏa, Thổ) mà Thủy (nước) là một yếu tố quyết định nghề nông... Cho nên, vào đêm rằm Trung Thu, nhân dân kéo ra sân mà quan sát mặt trăng. Nếu trăng vàng thì năm tới sẽ trúng mùa tằm tợ Nếu trăng có màu xanh, màu lục thì thiên hạ sẽ lâm cảnh thất mùa cơ hàn do thiên tai: hạn hán, lụt lội. Nếu trăng trong sáng màu cam la, biểu lộ một cảnh thạnh trị thái bình...
Ấy là ngắm trăng thu để tiên tri thời cuộc, mùa màng, còn tao nhân mặc khách ngắm trăng thu để gợi nguồn cảm hứng. Những nhà thơ VN cũng như những nhà thơ Trung Hoa có rất nhiều thơ về trăng thu và về mùa thụ Nhưng mỗi người có một tính cáh; cũng như thơ có nhiều sắc thái do tình cảm buồn sầu vì thu hay vui vẻ vì thu chẳng hạn.
Đỗ Phủ, một thi hào danh tiếng thời thịnh Đường (715-766), nhân lênh đênh phiêu bạt đất khách có 2 năm trời, lòng hoài vọng cố hương nên gởi lòng trong một bài "Thu hứng" rất lâm ly, áo não:

Ngọc lộ điêu thương phong thụy lâm,
Vu sơn, Vu giáp khí tiêu sâm.
Giang gian ba lãng kiêm thiên dũng,
Tái thượng phong vân tiếp địa âm.
Tùng cúc lưỡng khai; tha nhật lệ,
Cô chu nhất lệ: cố viên tâm.
Hàn y xứ xứ thôi đao xích,
Bạch Đế thành cao cấp mộ châm.
Dưới đây là hai bản dịch: một của cụ Nguyễn Công Trứ và một của ông Ngô Tất Tố:
Lác đác rừng phong hạt móc sa,
Ngàn lau hiu hắt khí thu mờ.
Ngút trời sóng dậy lòng sông thẳm,
Rợp đất mây ùn mặt ải xa.
Khóm trúc tuôn hai hàng lệ cũ
Con thuyền buộc một mối tình nhà.
Lạnh lùng giục kẻ tay đao thước,
Thành quạnh dồn chân buổi ác tà.

(Nguyễn Công Trứ)
Vàng úa rừng phong, hạt móc bay,
Non Vu hiu hắt phủ hơi may.
Dòng sông cồn cộn, trời tung sóng,
Ngọn ải mờ mờ, đấy rợp mây,
Lệ tủi: sợ coi chòm cúc nở,
Lòng quê: mong buộc chiếc thuyền đầy.
Giục ai kéo thước lo đồ lạnh,
Đập vải trời hôm rộn tiếng chày.

(Ngô Tất Tố)
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
10/08/2025(Xem: 2075)
Dù ở phương trời nào, xứ sở nào thì con vẫn là con của Mẹ, của Cha. Đã là người, bất kể nam hay nữ, màu da nào hay tôn giáo nào, thì con vẫn là con, đang mang ơn trời cao biển rộng của Cha Mẹ. Người biết công ơn Cha Mẹ là tự tìm cách báo ơn. Người không biết ơn và báo ơn Cha Mẹ là người bất hiếu. Với Cha Mẹ mà đã bất hiếu thì đối với chúng sanh, xã hội lại cũng bất nhân.
08/08/2025(Xem: 2302)
Mang ý niệm ngậm ngùi, nhìn xa xa về ngoài không gian đất trời vô tận, tất cả những hình tượng trước mắt, cái có thể thấy được, trời thét, sấm chớp, cây cối, chiếc lá vàng, bụi bậm, đường đi, con chim, vầng mây trắng bay, mây đổi màu... Cái thấy viễn vọng, cái nghe vô tận của con người. Rồi đến những tiếng biết nghe như lá hoa vươn mình đang thì thầm trong gió! Những tiếng rên của những con thạch sùng! Con dế mèn! Những âm động lao xao đông đảo của nhiều họ thú, họ mối, họ kiến, họ giun trùn...hòa cùng với cái khí lạnh tê tái hắt hiu trong mùa tiết thu, đông! Với bao sắc màu ảm đạm đều chìm trong bối cảnh đìu hiu.
02/08/2025(Xem: 2173)
~ Một bài viết để thương nhớ, để thức tỉnh, và để biết ơn… Một lời nhắc trong mùa Vu Lan cho những ai còn may mắn được gọi hai tiếng “Cha Mẹ” ~ “Ơn cha mẹ sâu như biển trời, Dẫu đi trọn kiếp, trả chưa vơi một phần.” Trong cõi nhân gian mênh mông này, giữa bao la những thứ đổi thay, vật vờ theo dòng đời trôi nổi, chỉ có tình yêu thương của cha mẹ là vĩnh cửu, là một ngọn hải đăng soi sáng cuộc đời con, là chiếc bóng dịu dàng theo suốt hành trình trưởng thành của mỗi người con. Chúng ta, những đứa trẻ từng nép vào vòng tay mẹ khi hoảng sợ, từng nhảy lên vai cha cười giòn tan giữa tuổi thơ; rồi một ngày lớn lên, rời xa mái nhà, mang theo ước mơ, hoài bão, tham vọng, và cả những toan tính mưu sinh. Ta mải mê bận rộn, mải mê với đời mà quên mất rằng, nơi quê nhà, vẫn còn hai con người lặng lẽ dõi theo, chờ đợi, chỉ mong một tiếng gọi thân quen từ con: “Cha ơi, Mẹ ơi…”
30/07/2025(Xem: 3331)
Tháng Bảy về, lòng con bồi hồi, Ơn cha mẹ, biển trời mênh mông Công cha nghĩa mẹ, xin ghi tạc, Báo hiếu vuông tròn, ước nguyện mong Đạo tràng Tu Viện Quảng Đức sẽ long trọng tổ chức Lễ Hội Vu Lan Báo Hiếu vào lúc 11 giờ sáng ngày Chủ Nhật 31/08/2025, nhằm ngày Mùng 9 tháng 7 âm lịch Ất Tỵ. Thay mặt đạo tràng Tu Viện Quảng Đức, trân trọng kính mời quý ân nhân, quý thân hữu đồng hương Phật tử xa gần nhín chút thời gian quí báu, đồng về tham dự góp phần cầu nguyện chung trong ngày Lễ Báo Hiếu Tổ tiên, Ông bà, Cha Mẹ. Kính chúc quý vị cùng gia quyến luôn được an lành trong ánh hào quang của Chư Phật. Nam Mô Đại Hiếu Mục Kiền Liên Bồ Tát Ma Ha Tát, Tác Đại Chứng Minh. Trân Trọng Kính Mời. Viện Chủ HT. Thích Thông Mẫn Trụ Trì TT. Thích Nguyên Tạng
26/06/2025(Xem: 2993)
Nếu không có linh hồn, thì địa ngục có hay không? Ngạ Quỷ là ai ? Nhà họ ở đâu ? Họ sống bằng cách nào ? Lễ Vu Lan có phải cũng là lễ cúng cô hồn hay không? Ngày đại lễ Vu Lan có phần cúng Mông Sơn Thí Thực, người hay đi chùa chỉ nghe nói cúng Mông Sơn, mà ít nghe nói cúng thí. Vậy Mông Sơn Thí Thực, bốn chữ này phải có ý nghĩa gì đặc biệt mà người ta phải dùng?. Một mâm lễ nhỏ, một nồi cháo trắng gọi là cúng cháo. Tại sao phải cúng cháo?
30/05/2025(Xem: 2116)
“Công chúa tóc mây” bộc bạch, phim ca nhạc "Cha" không chỉ là sản phẩm đặc biệt mà em muốn gửi đến cha mẹ nhân mùa Vu Lan, mà còn là món quà tri ân dành tặng những khán giả đã luôn yêu mến và ủng hộ em trong thời gian qua.
03/05/2025(Xem: 2709)
Trong tôi vang vọng tiếng kêu “Má ơi!” của một đứa trẻ lên ba, Thật sự tôi cũng mãi là một đứa trẻ của má. Tôi vẫn là một đứa trẻ chưa hề lớn bao giờ, dù cho tuổi đời đã chồng chất đến bạc đầu.
05/02/2025(Xem: 6866)
NẾN VU LAN THẮP SÁNG GIỮA ĐỜI THƯỜNG Trong truyền thống Phật giáo, lễ Vu lan là ngọn nến hiếu hạnh thắp sáng giữa đời thường để cho ai có mắt thì được thấy, có trí thì được sáng tỏ, có tâm thì cảm và có tình, thì tình thêm sáng đẹp, rộng và sâu.