Tết Trung Thu

17/10/201011:59(Xem: 7351)
Tết Trung Thu

Tết Trung Thu ăn vào ngày rằm tháng 8. Nguyên cuối đời nhà Tây Hán (206 trước 23 sau D.L.), Vương Mãng nhân được cầm giữ chính quyền, thiện tiện phế lập và cuối cùng cướp được ngôi vua, đặt quốc hiệu là Tân.
Bấy giờ có người tông thất về chi xa của nhà Hán là Lưu Tú nổi lên chống lại Vương Mãng, chiếm được thành trì. Nhưng thế lực Mãng còn thời mạnh mẽ, nên Lưu Tú bị bao vây, phải chờ binh cứu viện.
Trong thời gian chờ đợi, trong thành đã hết lương thực. Quân sĩ phải đào củ chuối mà ăn. Rốt cuộc củ chuối, củ vỏ cũng không còn nữa. Và, binh cứu viện cũng chưa thấy đến. Lưu Tú lấy làm lo lắng, mới đặt bàn hương án cầu trời: "Nếu có thể khôi phục được Hán triều, dòng Hán chưa tuyệt thì xin Thượng Đế ban phép mầu cho mọc vật chi để cầm cự đỡ lòng mà chờ viện binh đến".
Lời của Lưu Tú động đến thiên đình.
Sáng hôm sau, giữa lúc quân lịnh đào đất để tìm vật ăn thì bỗng đào được một thứ khoai. Họ mừng rỡ, đem về nấu ăn. Đó là một thứ khoai môn, vị rất bùi, ăn rất ngon. Nhưng quân lính ăn nhiều quá mang chứng sình bụng, không tiêu được. Lưu Tú đâm hốt hoảng, lại đặt bàn hương án cầu trời.
Ba hôm sau, quân lính trong thành đi tìm thức ăn bỗng bắt gặp một thứ cây bưởi có trái. Họ hái trái ấy ăn thấy ngon nên ăn nhiều quá; và cũng nhờ đó mà đi tiêu được, không còn mắc phải chứng bịnh sình bụng nữa. Cầm cự một thời gian như thế, viện binh đến, dùng cách ngoại công nội ứng nên giải được vây.
Ngày mà Lưu Tú cầu trời nhằm ngày rằm tháng 8.
Truyền thuyết như thế.
Sau Vương Mãng bị giết. Hai năm sau, Lưu Tú bình định được toàn quốc, lên ngôi vua tức là Quang Võ Đế nhà Hậu Hán. Nhân Quang Võ đóng đô ở Lạc Dương thuộc về miền đông nước Tàu nên gọi là Đông Hán.
Vì muốn kỷ niệm lại những vật nuôi sống trong thời kỳ bị vây là khoai môn và bưởi, nên đến ngày rằm tháng 8, nhà vua làm lễ tạ trời đất, lại thưởng trăng bằng hai vật là bưởi và khoai môn. Rồi được truyền khắp dân gian.
Hai vật này là hai vật chính mà người Tàu dùng để cúng trăng. Sau lần lần, người ta mới bày thêm bánh in, có đề chữ "Trung thu nguyệt bỉnh", tổ chức thành một ngày lễ long trọng gọi là Tết Trung Thu.
Vì ngày rằm 8 tháng 8 đúng vào giữa mùa Thu, theo luật âm dương tuần hoàn, trong một năm được phân định bốn kỳ: Xuân phân, Hạ chí, Thu phân và Đông chí. Rằm tháng 8 vào thời kỳ Thu phân (giữa mùa thu) lại giữa tháng 8 nên gọi là tiết Trung Thu.
Tiết Trung Thu đọc trại là Tết Trung Thu.
Khi nói đến Tết Trung Thu là nói đến trăng tròn, trăng sáng, trăng đẹp. Thế nên người Tàu còn kêu tết Trung Thu là "Lễ trông trăng".
Lễ này có mục đích là trông mặt trăng để đoán định vận mạng quốc gia, tiên liệu mùa màng... và trông trăng để gợi nguồn cảm hứng cho thi tứ của tao nhân mặc khách.
Theo cổ học Đông phương thì trăng thuộc về Thủy trong 5 ngũ hành (Kim, Một, Thủy, Hỏa, Thổ) mà Thủy (nước) là một yếu tố quyết định nghề nông... Cho nên, vào đêm rằm Trung Thu, nhân dân kéo ra sân mà quan sát mặt trăng. Nếu trăng vàng thì năm tới sẽ trúng mùa tằm tợ Nếu trăng có màu xanh, màu lục thì thiên hạ sẽ lâm cảnh thất mùa cơ hàn do thiên tai: hạn hán, lụt lội. Nếu trăng trong sáng màu cam la, biểu lộ một cảnh thạnh trị thái bình...
Ấy là ngắm trăng thu để tiên tri thời cuộc, mùa màng, còn tao nhân mặc khách ngắm trăng thu để gợi nguồn cảm hứng. Những nhà thơ VN cũng như những nhà thơ Trung Hoa có rất nhiều thơ về trăng thu và về mùa thụ Nhưng mỗi người có một tính cáh; cũng như thơ có nhiều sắc thái do tình cảm buồn sầu vì thu hay vui vẻ vì thu chẳng hạn.
Đỗ Phủ, một thi hào danh tiếng thời thịnh Đường (715-766), nhân lênh đênh phiêu bạt đất khách có 2 năm trời, lòng hoài vọng cố hương nên gởi lòng trong một bài "Thu hứng" rất lâm ly, áo não:

Ngọc lộ điêu thương phong thụy lâm,
Vu sơn, Vu giáp khí tiêu sâm.
Giang gian ba lãng kiêm thiên dũng,
Tái thượng phong vân tiếp địa âm.
Tùng cúc lưỡng khai; tha nhật lệ,
Cô chu nhất lệ: cố viên tâm.
Hàn y xứ xứ thôi đao xích,
Bạch Đế thành cao cấp mộ châm.
Dưới đây là hai bản dịch: một của cụ Nguyễn Công Trứ và một của ông Ngô Tất Tố:
Lác đác rừng phong hạt móc sa,
Ngàn lau hiu hắt khí thu mờ.
Ngút trời sóng dậy lòng sông thẳm,
Rợp đất mây ùn mặt ải xa.
Khóm trúc tuôn hai hàng lệ cũ
Con thuyền buộc một mối tình nhà.
Lạnh lùng giục kẻ tay đao thước,
Thành quạnh dồn chân buổi ác tà.

(Nguyễn Công Trứ)
Vàng úa rừng phong, hạt móc bay,
Non Vu hiu hắt phủ hơi may.
Dòng sông cồn cộn, trời tung sóng,
Ngọn ải mờ mờ, đấy rợp mây,
Lệ tủi: sợ coi chòm cúc nở,
Lòng quê: mong buộc chiếc thuyền đầy.
Giục ai kéo thước lo đồ lạnh,
Đập vải trời hôm rộn tiếng chày.

(Ngô Tất Tố)
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
24/08/2025(Xem: 3658)
Hôm qua là ngày giỗ của mẹ. Con bận rộn quá, lo toan cơm nước, việc nhà, chăm sóc cha, nên chưa kịp ngồi yên để viết cho mẹ một lá thư. Hôm nay, lòng chợt lặng xuống, con muốn gửi về cõi xa xăm một chút tâm tình, như một nén hương lòng dâng lên mẹ. Mẹ có khỏe không nơi miền An Lạc? Ở đây, các con và các cháu vẫn bình an. Hôm qua, cháu nội của mẹ bỗng thốt lên: “Con nhớ bà lắm. Bà hay mua McDonald’s cho tụi con, nhưng nếu bà còn ở đây thì cuối tuần con khỏi phải theo cô Tư học hết cái này đến cái kia… mệt lắm!”.
22/08/2025(Xem: 5128)
Lại cảm thu vàng khó nỗi vơi Niềm xao cảnh vắng mãi nom Người Ân tình chữa đáp sao mà gởi Hiếu đạo trông chờ rõ chẳng rơi Nẻo cũ nghiêm đường qua vạn lối Nhà xưa kỷ niệm nhắc bao thời Ru từng quãng nhỏ nghe lòng rối Nhận cả… Tim nầy sống nghĩa thôi.
21/08/2025(Xem: 4812)
Vì không có cha mẹ thì không có sự tồn tại của chúng ta ngày hôm nay lý thuyết là như vậy, nhưng không phải ai cũng biết cách để thể hiện lòng biết ơn của mình. Sau đây là những cách đơn giản mà thiết thực nhất mà ai trong chúng ta cũng có thể áp dụng để mang đến hạnh phúc, niềm vui cho các đấng sanh thành ra mình. Vậy chúng ta báo hiếu cho cha mẹ như thế nào là thiết thực nhất.
21/08/2025(Xem: 5149)
Hầu như ngưới Phật tử chúng ta ai ai cũng biết Đại Lễ Vu Lan là một ngày có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống tâm linh của người con Phật. VuLan là mùa báo hiếu, nhắc nhở các thế hệ con cháu nhớ tới công ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ, ông bà, tổ tiên cũng như những thế hệ người đi trước. Lễ Vu Lan mang giá trị nhân văn, đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ người trồng cây” ngàn đời..
21/08/2025(Xem: 1606)
Nỗi u buồn man mác chẳng biết tự khi nào đã len vào gian phòng nhỏ của mẹ. Ngoài kia, vườn xuân đang rộn rã, lá non reo vui, gió nhẹ thì thầm bản nhạc diệu kỳ của sự sống. Nhưng trong lòng mẹ, hôm ấy không có nắng. Chỉ có một nỗi buồn lặng thầm, nỗi buồn của ngày chia xa, nỗi buồn khó tả khi đứa con thơ của mẹ khăn gói bước chân vào chốn thiền môn.
18/08/2025(Xem: 1776)
Trong không khí trang nghiêm và ấm áp đầy đạo vị của mùa Vu Lan Báo Hiếu, Chùa Trí Đức long trọng cử hành Đại Lễ Vu Lan Báo Hiếu và Lễ Khởi Công Xây Dựng Ngôi Tam Bảo Mới – hai sự kiện trọng đại hòa quyện, như lời tri ân sâu nặng dâng lên đấng sinh thành và khởi đầu hành trình kiến tạo mái nhà tâm linh vững bền cho muôn đời sau.
15/08/2025(Xem: 2190)
Cuộc đời là bản hòa âm giữa con người và vũ trụ. Khi có mặt trọn vẹn, chạm được điều thiêng liêng. Cần chân thành, nhiệt tình giữ được lửa ấy trong tim Biết sống thật, biết mình … không khoác thêm mặt nạ khi đối đãi!
15/08/2025(Xem: 2180)
Như những dòng sông chảy đến khắp nơi, mang nguồn nước về tưới mát những cánh đồng, rồi cùng hội tụ nơi đại dương; đất nước Hoa Kỳ rộng bao la, chư vị Tăng Ni như những dòng sông đi vào từng ngõ ngách của quê hương mới để hoằng truyền giáo pháp. An Cư là một truyền thống quý báu, là cơ hội để chúng ta cùng tu, cùng học, cùng chia sẻ những kinh nghiệm hành trì và hành đạo nơi xứ sở này. Giáo Hội xin tán thán công đức của các tự viện đã đứng ra tổ chức An Cư, vì đây chính là nội lực của cộng đồng Phật giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ.
13/08/2025(Xem: 3797)
Chúng tôi được nghe nhiều mẩu chuyện rất đau lòng về cách cư xử của con cái đối với cha mẹ. Hạng con đã làm điều này vì họ không nghĩ tới công lao dưỡng dục của mẹ cha. Điều đáng nói là trong số họ có cả những người học hành đỗ đạt. Nhóm người này sau khi có gia đình riêng, phần lớn họ không còn nghĩ cha mẹ mình đang sống ra sao.
13/08/2025(Xem: 1960)
Công cha đức mẹ mãi dong đầy Ấm áp yên lòng con ngủ say Thuở ấy thân cò dung giản dị Giờ đây tuổi hạc dáng hao gầy Mênh mông biển lớn tình sâu nặng Bát ngát non huyền nghĩa thắm lay Dưỡng dục cù lao ân khắc cốt Vu Lan Báo Hiếu lệ vương dài…!