25-Phật là gì?

BƯỚCÐẦU HỌC PHẬT

HòathượngThích Thanh Từ
PhậtLịch 2541-1998

Phậtlà gì?

Phậtlà lời nói gọn, nói đủ là Phật-đà(Buddha) dịchâm tiếng Phạn, dịch nghĩa là Người Giác Ngộ. Phàm nóiPhật là chỉ cho đức Thích-ca Mâu-ni (Sakyamuni). Trước đâyhơn hai mươi lăm thế kỷ, ở thành Ca-tỳ-la-vệ (Kapilavastu)phía Bắc miền Trung Ấn Ðộ, trong cung vua Tịnh Phạn (Suddhodana)đã sanh một vị Thái tử tên Tất-đạt-đa (Siddhartha). Lớnlên, có dịp Thái tử đi dạo bốn cửa thành, chứng kiếnsự sanh già bệnh chết của kiếp người, khiến Ngài xótxa đau đớn. Sau đó, Ngài quyết định từ bỏ một cuộcđời sang cả trong hoàng cung, dấn thân vào rừng núi đểtìm ra con đường giải thoát sanh tử. Trải qua mười mộtnăm trời học đạo và khổ tu, bốn mươi chín ngày tọa thiềndưới cội bồ-đề, Ngài bỗng nhiên hoàn toàn giác ngộ,thành Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni. Sau khi giác ngộ, Ngàithấy rõ manh mối lôi cuốn con người trôi lăn trong dòng sanhtử và biết tột cùng con đường giải thoát sanh tử. Nóimột cách khác, Ngài biết rõ nguyên nhân và thành quả củasanh tử, biết rõ nguyên nhân và thành quả của giải thoátsanh tử, đồng thời Ngài cũng biết rõ sự sanh thành và hoạidiệt của mọi sự vật. Cũng gọi sự giác ngộ ấy là "Tríbiết tất cả loại" (Nhất thiết chủng trí).

Chínhtrítuệ này, Ngài đã được viên mãn và cũng đem nó giáohóa chúng sanh khiến tất cả đều được viên mãn, nên gọilà Phật.

Phậtchỉ nguyên nhân đưa con người vào đường sanh tử và manhmối giải thoát sanh tử một cách rõ ràng, là mười hai nhânduyên: vô minh duyên hành... cho đến sanh duyên lão tử. Ðâylà vòng tròn nối tiếp triền miên trong sanh tử. Muốn giảithoát sanh tử, tức là: vô minh diệt thì hành diệt... cho đếnsanh diệt thì lão tử diệt. Thế là vòng sanh tử rã rời.Nhìn vào mười hai nhân duyên, chúng ta thấy vô minh là chủđộng cuộc sanh tử, tiêu diệt vô minh là giải thoát sanhtử. Thế thì, vô minh là đầu mối sanh tử, tiêu diệt vôminh là đầu mối giải thoát sanh tử. Ðầu mối còn thì chimạt ngọn ngành tiếp nối sanh trưởng, đầu mối diệt thìchi mạt ngọn ngành theo đó hết sạch.

Vôminh là gì mà có khả năng mãnh liệt như thế? Vô minh làkhông sáng, là mê lầm. Ngay nơi cuộc sống này, mà không biếtcái nào là giả dối, không nhận ra cái nào là chân thật,là vô minh. Giả không biết, thật không hay, quả tang là kẻmê lầm. Ðức Phật biết rõ những cái nào là giả dối,nhận chân cái chân thật, nên gọi là Người Giác Ngộ. Ðượcgiác ngộ thì không còn vô minh, nên giải thoát sanh tử, đồngthời cũng có đầy đủ mọi diệu dụng mà người đời khôngthể biết hết, nên nói "giải thoát bất tư nghì". Thế là,Ngài đã đạt được bản hoài trước khi phát nguyện đitu. Cũng chính là cái thành quả viên mãn của bao nhiêu nămNgài khổ công đeo đuổi.

Saukhi đạt được sở nguyện, Ngài đem pháp của mình đã đượcchỉ dạy lại cho mọi người, để cùng giác ngộ như Ngài.Trong thời gian ấy, Ngài đã giới thiệu bao nhiêu bản nguyệncông hạnh của chư Phật khắp mười phương cho đồ đệnghe. Do đó, chúng ta được biết thêm nhiều danh hiệu chưPhật khác. Ðức Phật là một con người thật, có cha cómẹ có lịch sử rõ ràng và sự giác ngộ của Ngài cũng hoàntoàn chân thật. Chúng ta có thể kiểm chứng sự giác ngộấy qua Tam Tạng giáo điển của Ngài còn lưu lại. Ðó làvấn đề Phật pháp.