04-Ði lễ chùa

Đi lễchùa

I.-MỞÐỀ

Ngườixưanói "làm việc có nghĩa do tâm tỉnh ngộ, làm việc vônghĩa do tâm mê mờ". Chúng ta thao thức ước mơ có thì giờrảnh đi chùa để được nghe những lời chỉ dạy đạo lýcủa Tăng, Ni. Quả là do tâm tỉnh ngộ làm động cơ thúcđẩy chúng ta. Nếu chúng ta mong có lúc rảnh để đến hítrường, lại tửu điếm, chính do tâm mê mờ làm động cơthúc đẩy chúng ta. Chọn lấy một hành động có nghĩa làđể làm theo, đích thực là người trí. Chạy theo những hànhđộng vô nghĩa hư hèn, quả là kẻ ngu. Ðã có mặt trên cõiđời, chúng ta phải chọn lấy một lối đi để đưa đờimình đến chỗ rạng ngời tươi đẹp. Vô lý, chúng ta mãiđua đòi theo sự ăn mặc vui đùa, đến một ngày kia thânnày sắp hoại, tự ta nghĩ sao về thân phận mình? Vì thế,sự đi chùa lễ Phật là một việc làm do động cơ tỉnhngộ thúc đẩy, với một tinh thần cố gắng vươn lên, gầydựng cho mình một ngày mai sáng đẹp.

II.-ÐI CHÙA

Mụcđích đi chùa không phải là để cúng lạy, mà vì học hỏichánh pháp, tập tu đức hạnh. Người Phật tử mới đếnvới đạo chưa thấm nhuần Phật pháp, nếu không được sựchỉ dạy của Tăng Ni thì làm sao hiểu đạo tu hành. Muốnhiểu đạo lý, Phật tử tới lui Tự viện để thưa hỏihọc tập là sự đương nhiên không thể thiếu. Vì sự sốngbận rộn ngoài xã hội, Phật tử đâu đủ thì giờ nghiêncứu giáo lý, chỉ gặp Tăng, Ni trong nửa giờ, một giờ,Phật tử có thể học được nhiều điều trước kia chưabiết. Vì thế, đến chùa để gặp Tăng, Ni là điều thiếtyếu không thể thiếu, đối với mỗi Phật tử tại gia. Ðichùa có hai trường hợp, đi chùa ngày thường và đi chùangày lễ vía.

Ðichùa ngày thường: Bất cứ ngày nào thấy rảnh việc nhà,người Phật tử có thể đi chùa. Khi đi chùa, Phật tử phảinhắm thẳng mục đích thưa hỏi đạo lý. Vì hỏi đạo lý,Phật tử phải ghi lại những điều gì mình chưa hiểu đểđem ra hỏi. Mỗi lần đến chùa, Phật tử phải có ít nhấtđôi ba vấn đề thưa hỏi Tăng, Ni. Những vấn đề ấy, hoặcdo thấy nếp sống sanh hoạt nhà chùa chưa hiểu đem ra hỏi,hoặc đọc trong kinh sách chỗ nào không biết đem ra hỏi.Biết thưa hỏi như vậy, người Phật tử học đạo rấtchóng tiến. Ði chùa hỏi đạo là đúng tinh thần học vấncủa người Phật tử.

Nhưngcũng có những khi không vì hỏi đạo mà vẫn đi chùa. Ðâylà trường hợp vì đua chen trong cuộc sống, người Phậttử thần kinh bị căng thẳng, vội vàng bỏ việc đến chùa.Ðến đây để ngồi yên trên tảng đá dưới bóng mát tàncây, nghe tiếng gió thì thào trên ngọn cây, giọng chim líulo trong cành râm, khung cảnh tịch mịch của nhà chùa, khiếntâm hồn lắng xuống thần kinh dịu lại. Không cần gặp ai,chẳng màng thưa hỏi, chỉ cần mắt ngắm mấy cội tùng xanh,mũi ngửi mùi hương nhẹ của hoa lan, hoa nguyệt quới, ngồiđặt lưng tựa bên vách chùa, chúng ta cảm nghe lòng nhẹ nhàngkhoan khoái, những giờ phút này gánh nợ đời oằn oại đôivai bỗng dưng như quẳng mất. Chính cảnh cô liêu tịch mịchcủa nhà chùa đã giải tỏa xoa dịu phần nào nỗi bực dọcnão phiền của Phật tử.

Ðếnchùa ngày lễ vía: Cùng Phật tử với nhau như con một cha,những ngày lễ vía là ngày huynh đệ sum họp. Ngày thườngmỗi Phật tử có hoàn cảnh riêng gia đình riêng, ít khi gặpđược nhau để thăm hỏi sự tu hành, nhắc nhở nhau về đứchạnh. Nhân ngày lễ vía ở chùa, toàn thể Phật tử tụ hộivề cùng thăm hỏi nhau trong tình đạo bạn, cùng giãi bàynhau về kinh nghiệm tu hành, thật là một cơ hội quí báu.Chúng ta đâu không nghe ông cha chúng ta đã nói "ăn cơm cócanh, tu hành có bạn". Ðoàn tụ dưới mái chùa, huynh đệngồi gần nhau đàm đạo mật thiết thân tình, đây là mộtniềm vui để dắt dìu nhau trên con đường đạo đức. Mếnthương nhau, đoàn kết nhau, khích lệ nhau, cùng nỗ lực leolên cho đến tận đỉnh ngọn giác ngộ.

Càngcao cả hơn, khi chúng ta nghe Tăng, Ni kể lại hành trang nhuộmmùi từ bi đượm màu giác ngộ của chư Phật, Bồ-tát, hoặcnghe giải thích giáo lý cao siêu thoát tục của Phật dạy,làm sáng tỏ thêm đường lối tu hành. Thật là những cơhội hiếm có để Phật tử thấm nhuần chánh pháp. Vắngmặt trong những ngày lễ vía, là một thiệt thòi đáng kểcủa người Phật tử. Có nghe giáo lý, có học công hạnhcủa Phật, Bồ-tát, Phật tử mới biết phương hướng tuhành, mới thấy những gương sáng ngời để noi theo. Dù đãqui y mấy mươi năm, không chịu học hỏi giáo lý, không siêngnghe giảng dạy, Phật tử này vẫn mờ mịt không hiểu gìvề đạo Phật. Là Phật tử phải tỏ ra xứng đáng vớidanh nghĩa của mình, nghĩa là học và hành đúng với đườnglối Phật dạy. Vì thế, đi chùa nghe giảng là điều tốicần thiết của người Phật tử.

III.-LỄ PHẬT

LạyPhật không vì van xin tha tội, không vì cầu mong ban ân, chỉvì quí kính một đấng lòng từ bi tràn trề, trí giác ngộviên mãn. Vì quí kính công đức trí tuệ của Phật nên chúngta lạy Ngài. Lạy Phật để thấy mình còn thấp thỏi ti tiện,bỏ hết những thói ngạo mạn cống cao. Quí kính gương caocả của Phật để mình noi theo. Phước đức lạy Phật làtại chỗ đó.

LễPhật vì dẹp ngã mạn - Bản chất con người chúng ta lúcnào cũng tự cao tự đắc, vênh váo nghênh ngang. Ðó là tánhxấu khiến mọi người chán ghét, tiêu mòn công đức. Phậttử biết được cái dở này, kính lạy Phật, Bồ-tát, cácbậc tôn túc, để diệt trừ tâm ngã mạn của mình. Kínhlạy các ngài là tự mình thấy không bì kịp các ngài, biếtmình thấp thì tánh ngạo mạn từ từ biến mất. Khi lạycác ngài không mong một ân sủng nào, chỉ vì một lòng kínhtrọng đức hạnh của các ngài, tự thấy mình hèn hạ thấpthỏi, thế là mọi công đức từ đó phát sanh. Bởi đứaăn trộm thì phục kẻ ăn trộm giỏi, chàng võ sĩ thì nểtay vô địch, kính trọng Phật, Bồ-tát, các bậc tôn túctự nhiên chúng ta có dự phần trong ấy rồi. Quả như câunói "kính thầy mới được làm thầy". Chúng ta muốn dẹpbỏ những tánh xấu, tập tành đức hạnh, kính lễ nhữngbậc đức hạnh là điều cần thiết vậy.

LễPhật vì noi gương - Kính lạy Phật, chính vì chúng ta muốnhọc đòi noi theo gương của Ngài. Tại sao chúng ta phải họcđòi theo gương đức Phật? Bởi vì, Phật đã đầy đủ mọicông đức, trí tuệ từ bi viên mãn, nên chúng ta phải họctheo. Ðây chúng tôi đơn cử một công hạnh nhỏ xíu củaNgài, thử xem chúng ta có theo kịp không?

Mộthôm, đức Phật một mình mang bình bát vào thôn xóm khấtthực, bỗng có một người ngoại đạo biết Ngài và biếtrõ Phật đi đến đâu ắt đệ tử của chúng đều bỏ đạoqui kính Phật. Nổi tức, ông đi theo sau lưng Phật mạ lỵđủ điều, Phật vẫn chậm rãi tiến bước đều đều khôngmột lời đối đáp. Ðến đầu đường, ông ta chạy đóntrước mặt Phật, chặn lại hỏi: Cù-đàm thua ta chưa? Phậtung dung trải tọa cụ xuống đất, ngồi kiết già đọc bàikệ:

Kẻhơn thì thêm oán
Ngườithuangủ chẳng yên
Hơnthuahai đều xả
Ấyđượcan ổn ngủ. -- (Kinh Trung A-hàm)

Ngoạiđạo hối lỗi ăn năn lễ tạ.

Thửhỏihành động này của đức Phật, chúng ta có ai dám tựhào cho mình làm được. Nếu đem danh vọng giá trị so sánh,đức Phật là một vị giáo chủ trong tôn giáo, một vị Tháitử ở thế gian, chúng ta hiện nay là một tín đồ trong tôngiáo, một kẻ tay trắng ở thế gian, đức Phật bị mạ lỵmà không tức giận, chúng ta bị mạ lỵ có tức giận chăng?Nếu chúng ta không tức giận cũng chưa dám bì với đức Phật,vì giá trị danh vọng của chúng ta có ra quái gì. Huống là,bị mạ lỵ chúng ta liền nổi giận ầm ầm. Nhìn lại đứcPhật thử xem chúng ta cách Ngài bao xa? Thế thì lạy Ngài baonhiêu mới xứng đáng trong việc noi gương theo Ngài? Ðếnnhư tâm từ bi, trí giác ngộ của Phật, sánh với chúng tathật là trời cao vực thẳm. Ðời đời kính lễ Ngài, cũnglà cái hãnh diện của chúng ta, biết kính người đáng kính.Thế mà, có một ít người thấy chúng ta lạy Phật, họ tỏvẻ ngạo nghễ. Hãy nghe câu chuyện đối đáp này:

Mộtem gái đi chùa lễ Phật, lễ xong em vừa ra đến sân chùa,gặp một quân nhân đứng ngắm cảnh. Thấy em, quân nhân liềnhỏi: em đi đâu thế? Bé gái đáp: em đi chùa lễ Phật. Quânnhân hỏi: tượng Phật bằng gỗ bằng xi măng, em lễ cáigì? Bé gái hỏi lại: Ở doanh trại anh mỗi sáng có chào cờkhông? Quân nhân đáp: sáng nào cũng chào cờ. Bé gái hỏi:cờ bằng vải bằng màu, tại sao phải nghiêm trang chào? Quânnhân đáp: chào tinh thần Tổ quốc được tượng trưng qualá cờ, chớ không phải chào vải màu. Bé gái nói: Cũng thế,em lạy tinh thần từ bi giác ngộ của Phật được tượngtrưng qua hình tượng chớ không phải lạy gỗ lạy xi măng.Quân nhân đành thôi.

VI.-KẾT LUẬN

Chọnmột hành động có ý nghĩa là con người tỉnh sáng. Khi đãnhận định kỹ việc làm của mình, dù có bị chê khen, chúngta vẫn an ổn thực hành. Chỉ có những kẻ xu thời, thấyai khen cái gì chạy theo cái nấy, mới bàng hoàng khi bị aiphê bình hành động của mình. Ði chùa lạy Phật đã mangsẵn những ý nghĩa của nó, dù có ai chê là mê tín..., tavẫn an nhiên. Ðạo đức có hay không, do lòng ta biết kínhtrọng người đạo đức hay không. Do lòng kính trọng mớithúc đẩy chúng ta học đòi và bắt chước theo người đứchạnh. Lạy Phật là động cơ đẩy mạnh chúng ta tiến mãitrên đường giác ngộ.