Thân, Giới Tâm Tuệ

Thật ra 4 chữ này chỉ gồm trong một thân phận con người.

Thân thuộc về vật lý, gồm các cơ phần từ đầu đến chân. Đạo phật gọi nó là sắc, là hình tướng cân nặng và được nuôi dưỡng bằng thực phẩm đất trời. Giới, Tâm, Tuệ thuộc về tinh thần, không hình tướng, màu sắc và rất khó định dạng.

Từ nơi tinh thần, con người có thể tiến sâu vào cảnh giới này và tự tác chứng. Chính đức Phật đã thành tựu phẩm cách này một cách trọn vẹn.

Ngài là một điển hình duy nhất trên thế gian. Từ một người bình thường, thoạt đầu Ngài vẫn có buồn vui ái ố khi còn là Thái tử. Sau đó, do nhàm chán cuộc sống mong manh và ô trược mà Ngài thể nhập sâu hơn vào ba cảnh giới thuộc về tâm ấy (Giới Định Tuệ).

2,500 năm trước, đức Phật đã dõng dạt tuyên bố rằng trong tấm thân gang tấc, mong manh, vẫn nội hàm các phẩm chất siêu việt có khả năng vượt thắng ngàn khổ đau. Phẩm chất siêu việt ấy chính là cảnh giới tâm vi diệu được Ngài tự thân trải nghiệm và chứng đắc cách đây 2,500 năm.

Về Giới là khi con người vượt lên các thói quen tầm thường, thắp sáng nhận thức trong mọi hành vi lối sống. Nhờ giới mà những nghĩ suy được chỉnh đốn và soi sáng đúng pháp. Có giới rồi thì lời nói, hành động luôn được ý nghĩ thu nhiếp thật hài hòa.

Ngày xưa có những ngoại đạo đầy lòng đố kỵ, đến gặp Thế tôn với bao lời lẽ tiêu cực. Thế nhưng, với Từ tâm và cảm thông vô hạn, Thế tôn đã khéo dụng những ngôn từ mát dịu mà thâu nhiếp được ngoại đạo một cách thuyết phục. Đó là lời của Giới, tâm cảm của Định và sự soi sáng của Tuệ.

Định và Tuệ, dù là hai nhưng chỉ một. Giới cũng vậy, trên danh ngôn có 3, kỳ thật là hòa chung Định Tuệ. Giới nằm trong Định Tuệ, trong Định có Tuệ Giới và trong Tuệ có Định Giới.

Như mắt thấy cảnh sắc, nhờ Giới mà cách nhìn được soi sáng cẩn thận, dè chừng không để sinh yêu ghét. Định sẽ giữ mãi trạng thái này, trạng thái có mặt Giới thường xuyên. Nhờ Tuệ mà nhận thức được tinh tường, rõ hơn về hai chức năng của Định và Giới. Tuệ luôn thấy rằng, yêu ghét là đau khổ, cảnh sắc dù đẹp xấu thảy đều vô thường sinh diệt. Nên Tuệ nhiếp thu Định và Giới vào thành một.

Giới Định Tuệ, phẩm cách này vốn có trong tự thân. Không chỉ riêng ở thân Phật, mà thân chúng sinh đều có. Chỉ vì thân chúng sinh còn bị lớp mê mờ che lắp, nên suốt đời cứ chạy theo mọi giả tướng hư ảo mà không hề nhận ra đó là cạm bẫy đang giam hãm đến triền miên.

Thiện lợi