14. Tiểu Kinh Khổ Uẩn

( Majjhima  Nikàya )

Chuyển thể Thơ :

Giới Lạc  MAI LẠC HỒNG  tự TUỆ NGHIÊM

 ( Huynh Trưởng Cấp Tấn  - GĐPTVN tại Hoa Kỳ )

Email : [email protected]

14.Tiểu Kinh KHỔ UẨN

(Culadukkhakkhandhasutta)

Như vậy, tôi nghe :

          Một thời, Đức Thế Tôn an trụ

          Ka-Pì-La-Vát-Thú(1) thành này

 (Ca-Tỳ La-Vệ(1) làđây)

       Giữa các thân quyến họ Ngài : Thích Ca

          Tại vườn Ni-Rô-Tha (2) yên mát

  (Tên khác : Ni-Câu-Luật vườn hoa)

              Lúc ấy , vương-tước Sắc-Da  (3)

       Ma-Ha-Na-Má(4)đi qua vườn này

Đảnh lễ Ngài, một bên ngồi xuống

          Thưa Đức Phật điều muốn giải bày :

        – “ Bạch Thế Tôn ! Từ lâu nay  

       Con có duyên phước được Ngài giảng ra :

          Tham, sân, si chính là cấu uế

          Của tâm, khiến trì trệ đường tu.

              Tuy vậy, nhiều lúc phù du

       Tham, sân, si-pháp đến trùám con

    ___________________________

  (1) : Tên thành cũng là tên nước Kapilavatthu (Ca-Tỳ-La-Vệ ),

     vương quốc của Vua Tịnh Phạn ( Suddhodana – Vua cha Thái 

    Tử Siddhattha -Sĩ-Đạt-Ta , sau đắc thành Phật quả, hiệu Thích

    Ca Mâu Ni ) .

 (2) : Vườn Nigrodha  ( Ni-Câu-Luật viên ).

(3): Một vị hoàng thân giòng Thích Ca  tên Mahànàma  (Ma-Ha-

Nam ), vốn là con của ngựđệ  Amitodana  ( em ruột vua Tịnh

    Phạn ) và là anh ruột  Tôn-giả  Anuruddha (A-Nậu-Lâu-Đà ).

      Sau khi hoàng-tử Nanda  và hoàng tôn  Rahula đều xuất gia

    theo Phật, Mahànàma lên nối ngôi trị vì Kapilavatthu sau khi

    vua Tịnh Phạn băng hà .  

Trung Bộ  (Tập 1) Tiểu Kinh 14 :  KHỔ UẨN    *  MLH  –220

          Chúng chiếm cứ tâm con, an trú

          Con suy nghĩ : ‘Chính tự trong ta

              Pháp nào không đoạn trừ qua

       Cho nên tam độc pháp tà xấu xa

          Mới xâm nhập tâm ta, an trú.

          Kính mong Đức Điều Ngự giảng ra ”.

        – “ Này ông Ma-Ha-Na-Ma ! 

       Trong ông một pháp xấu xa chưa trừ

          Nên tam độc cũng từđó khởi

          Tâm cấu uế do bởi không phòng.

Ông có thể trừ diệt xong

       Nếu không còn sống ở trong gia đình

          Và thụ hưởng vô minh dục vọng

         (Chỉ đời sống ly dục xuất trần

              Nỗ lực hành trì Pháp chân

       Thì tam độc pháp sẽ dần trừ ngay)

          Các dục vọng khổ đầy, vui hiếm

          Sự não hại, nguy hiểm nhiều thay !

              Ma-Ha-Na-Má ! Ởđây

       Nếu Thánh-đệ-tử vị này thực thi

          Khéo thấy vậy, tuệ tri như thật

          Chánh-trí-tuệ có rất đủ đầy

              Nhưng nếu trường hợp vị này

       Chưa chứng được hỷ-lạc ngay tức thì

          Do ly dục, do ly ác pháp

          Bất thiện pháp cũng lại chưa ly

              Chưa chứng pháp cao thượng, thì

       Vịấy chưa khỏi dục chi phối mình.       

          Còn Thánh-giả tự mình khéo thấy

Điều như vậy, như thật tuệ tri :

Trung Bộ  (Tập 1) Tiểu Kinh 14 :  KHỔ UẨN    *  MLH  –221

            “ Các dục vui ít, nhiều nguy

       Não nhiều, nguy hiểm đồng thì nhiều hơn ”.

          Và vịấy chứng chơn hỷ lạc

          Do ly dục, ly ác pháp đi

              Chứng pháp cao thượng tức thì

       Vịấy không bị dục chi phối mà.

          Này Ma-Ha-Na-Ma ! Thuở trước

          Khi Ta chưa chứng được Bồ-đề

              Còn là Bồ-tát thuộc về

       Chánh Đẳng Chánh Giác lìa mê chưa thành

          Ta khéo thấy với chân trí tuệ :

         ‘Các dục uế vui ít, khổ nhiều              

              Não nhiều, nguy hiểm cũng nhiều

       Nhưng do chưa chứng Pháp siêu kịp thì

          Chưa hỷ lạc do vì ly dục

          Ly ác, bất-thiện tục-pháp sanh

              Chưa đạt cao-thượng-pháp thành

       Nên vẫn bị dục tranh dành, dắt ta’.

          Này Ma-Ha-Na-Ma ! Trái lại

          Khi nào Ta khéo thấy rõ ràng

              Như thật chánh-trí-tuệ rằng :

      ‘Các dục vui ít, khổ hằng-hà-sa

          Sự nguy hiểm, tối đa não phược’,

          Ta chứng được hỷ lạc tức thì

              Do ly dục, ác pháp ly

       Các bất-thiện-pháp cũng ly xa rời

          Chứng được pháp tuyệt vời cao thượng

          Không bị vướng dục chi phối Ta.

              Và này Ma-Ha-Na-Ma !

       Tham dục như vậy chính là hiểm nguy

          Phải tức thì hiểu cho thuần thục  

Trung Bộ  (Tập 1) Tiểu Kinh 14 :  KHỔ UẨN    *  MLH  –222

          Vị ngọt của các dục sao đây ?    

              Năm pháp tăng trưởng Dục này :

     - Sắc-pháp do nhãn căn đây nhận liền

          Nhận thức riêng khảái, khả hỷ

          Và khả lạc, khảý, đẹp thay !

              Tương ứng, hấp dẫn Dục ngay.

     - Các Tiếng do Nhĩ-căn này tiếp thu,

        - Các Hương từ Tỷ-căn nhận thức,

        - Các Thiệt-căn nhận thứcVịđây,

            - Xúc do Thân-căn nhận ngay

       Nhận thức khả lạc, cảm rày đáng yêu

          Tương ứng dục, mỹ miều, hấp dẫn

          Khảý lẫn khả hỷ biết bao !

          *  Này các Tỷ Kheo ! Thế nào

       Là sự nguy-hiểm dục sâu nặng này ? 

          Các Tỷ Kheo ! Như vầy chỉđiểm

          Sự nguy hiểm các dục vô cùng.

              Lại nữa, do dục nói chung

       Làm nhân, duyên, lại làm cùng nguyên nhân

          Do chính dục làm nhân lầm lạc

          Vua tranh đoạt, tàn hại với Vua,

              Sát-Đế-Lỵ(1) quyết hơn thua

       Với Sát-Đế-Lỵ, tranh đua sinh tồn.

          Bàn-môn với Bàn-môn (1) tranh đoạt

          Các Gia Chủ tranh đoạt với nhau

   -----------------------------------------------

(1) : Theo Bà-La-Môn, xã hội chia ra 4 giai cấp bất di bất dịch : Bà-la-môn (Brahmana - giai cấp đứng đầu giữ phần nghi lễ,tế tự), Sát-Đế-Lỵ ( Khattiyà - giai cấp Vua chúa, quan quyền), giai cấp Phệ-Xá (Vessà - Thương gia) . Giai cấp cuối cùng bị áp chế, khinh rẻ nhất là Thủ-Đà-La (Suddà ) hay Chiên-Đà-La  Candala ). 

  Bàn-môn  hay  Phạm-chí  tức là Bà-la-môn .

Trung Bộ  (Tập 1) Tiểu Kinh 14 :  KHỔ UẨN    *  MLH  –223

              Cha mẹ, con cái câu mâu

       Anh chị em cũng kế sâu đoạt tài

          Bạn bè cũng ra tay tranh đoạt

          Khi dấn thân vào các chuyện này

              Tranh chấp, tranh luận gắt gay

       Dẫn đến công phá nhau ngay tức thời

Đánh bằng lời, tay thoi, chân đá

Đánh bằng gậy hoặc cả kiếm cung

              Kết cuộc có kẻ mạng chung

       Hoặc bị thương nặng, bất dung tật nguyền.

          Ma-Ha-Nam ! Dĩ nhiên điều đó

          Sự nguy hiểm dục nọ vô cùng.

              Lại nữa, do dục nói chung

       Làm nhân, duyên lại làm cùng nguyên nhân

          Do chính dục làm nhân, làm chuẩn

          Họ cầm mâu, cầm thuẩn, cung tên

              Họ dàn trận chiến hai bên

       Giương cung nhắm bắn tạo thêm căm thù

          Vung đao, kiếm muốn tru diệt địch

          Chặt đầu kẻ đối nghịch, bất đồng

              Thế rồi đưa đến tử vong

       Hoặc là thương tật, khó mong vẹn toàn.

          Lại nói sang cũng do nhân dục

          Họ tiếp tục đánh giết tan tành

              Phá trại, công lũy, đánh thành

       Loạn tên bắn giết, dân lành chết oan,

          Đổ nước sôi, chặt thang giây địch

Đá quăng xuống kẻ nghịch đang leo

             (Hoặc là chặt đứt cầu treo

       Chất củi đốt cháy, tiếng kêu dậy trời)

Trung Bộ  (Tập 1) Tiểu Kinh 14 :  KHỔ UẨN    *  MLH  –224

          Các Tỷ Kheo ! Rồi thời kết cục

          Sự nguy hiểm của dục vô cùng

              Lại nữa, do dục nói chung

      Làm nhân, duyên lại làm cùng nguyên nhân

          Do chính dục làm nhân, duyên nữa

          Họ phá cửa đột nhập nhà người

              Cướp giật đồđạc tơi bời

       Hành động kẻ cướp, phục nơi đường gành

          Để chẹn cướp bộ hành, thương khách.

          Hoặc tìm cách thông dâm vợ người.

              Vua quan khi bắt được, thời

Áp dụng hình phạt tùy nơi tội hình :

Đánh roi, gậy lên mình kẻấy,

          Chặt chân, tay ; xẻo lấy mũi, tai

              Hình phạt vạc dầu sôi đầy

     ‘Hình con sò xẻo’ở ngay ‘đỉnh đầu’

          Hoặc ‘la hầu khẩu hình’ở giữa,

          Hoặc lấy lửa đốt như vòng hoa,

            ‘Chúc thủ hình’ – phạt đốt tay,

     ‘Khu hành hình’ – rơm bện đây siết dày,

        ‘Bì y hình’ – vỏ cây làm áo,

        ‘Linh dương hình’ – dê núi hành hình,

              Hoặc hình thức ‘câu nhục hình’

       Lấy câu móc thịt, thật kinh khiếp rày

          Hình đồng tiền, thịt này được cắt          

         ‘Khối trấp hình’ này, hoặc ‘chuyển hình’,

            ‘Cao đạp đài’, cách hành hình

       Dầu sôi tưới phỏng thân mình, chân tay,

          Thả chó dữ ra ngay, xé xác,

          Trói vào cọc, hình phạt chém liền,

Đó chính là những sự duyên.

Trung Bộ  (Tập 1) Tiểu Kinh 14 :  KHỔ UẨN    *  MLH  –225

       Lại nữa, do dục nhân, duyên dẫn vào

          Sống và làm biết bao ác hạnh

Điều bất chánh thân, khẩu, ý hành

              Do những ác hạnh chẳng lành

       Mạng chung thân hoại, họ sanh trưởng vào  

          Các địa ngục hay vào cõi dữ

          Vào đọa xứ, ác thú khổđau.

              Ma-Ha-Nam ! Phải hiểu mau

       Nguy hiểm của dục rất sâu nặng này

          Thuộc Khổ-uẩn, tương lai đau khổ

          Do yếu tố dục làm nhân, duyên. 

              Dấu chân Ta trải các miền

       Một thời, Vương-Xá(1) hoằng truyền độ tha

          Gần vương-thành Ra-Cha-Ga-Há(1)

          Ngụ trên núi Ghít-Chá-Ku-Ta (2).

              Bấy giờ, nhiều Ni-Ganh-Tha  (3)

      (Tức Ni-Kiền-Tử) ngụ qua mọi thì

          Tại sườn núi I-Si-Ghi-Lí(4)

          Trên vùng Ka-La-Sí-La (4) này

              Họ đứng thẳng người chẳng lay

       Không ngồi nằm, suốt cả ngày lẫn đêm

    --------------------------------------

 (1) : Thành Vương Xá ( Rajagaha ) là kinh đô của vương quốc

Magadha (Ma-Kiệt-Đà ) do vua Bimbìsara (Tần-Bà-Sa-La

     hay Bình-Sa Vương) trị vì . Nhà vua quy ngưỡng Phật-Đà và

     dâng cúng khu ngự-viên Trúc Lâm cho Phật và Chúng Tăng.

            Nơi đây trở thành ngôi Tinh Xáđầu tiên để Phật hoằng 

     truyền Chánh Pháp .

 (2) : Núi Gijjakuta - Kỳ-Xà-Quật  hay Linh Sơn hoặc Linh Thứu .

 (3) : Nigantha  hay Ni-Kiền-Tử là một phái lõa thể ngoại đạo do 

      Nigantha Nataputta – một trong Lục Sư ngoại đạo thời Phật –

      làm giáo chủ .

 (4) : Núi Isigili  trên Kalasila ( Hắc nham ) . 

Trung Bộ  (Tập 1) Tiểu Kinh 14 :  KHỔ UẨN    *  MLH  –226

          Chịu thống khổ, chịu rêm đau nhức

          Rất khốc liệt, rất mực khổ sầu

              Cảm thọ như vậy nặng sâu.

       Ma-Ha-Na-Má ! Vào đầu chiều kia

          Sau Thiền định, Ta lìa chỗ ngụ

          Đến chỗ Ni-Kiền-Tử thực hành

              Khổ hạnh tại sườn núi xanh

       Gặp mặt, Ta hỏi ngọn ngành trước sau :

    – “ Này chư Hiền ! Tại sao các vị

          Không chịu ngồi mà chỉ đứng thôi ?

              Cảm giác cảm thọ vô hồi

       Thống thiết khốc liệt, đồng thời khổđau ? ”

          Ni-Ganh-Thá liền mau đáp trả :

    – “ Thưa Hiền-giả ! Na-Tá-Pút-Ta 

              Là Giáo Tổ Ni-Ganh-Tha

       Toàn tri, toàn kiến rất là sâu xa

          Tự xưng là toàn diện tri kiến

          Rồi phương tiện tuyên bố như ri :

           ‘ Dầu có ngủ, thức, đứng, đi

       Tri kiến luôn có tức thì nơi ta.

          Này các Ni-Ganh-Tha đệ tử !

          Nếu xưa ngươi hành xử chẳng lành

              Có làm ác nghiệp tự thân

       Nay hãy làm nghiệp tiêu dần đi ngay

          Bằng khổ hạnh đọa đày khốc liệt

          Sự không làm ác nghiệp tương lai

              Do hộ trì về thân này     

       Hộ trì khẩu, ý trong ngay hiện thời

          Như vậy, chính nhờ nơi thiêu đốt

          Và cùng tột chấm dứt nghiệp xưa

              Còn các nghiệp mới xin chừa

Trung Bộ  (Tập 1) Tiểu Kinh 14 :  KHỔ UẨN    *  MLH  –227

       Lại có tiếp tục ngăn ngừa tương lai.

          Do không có tương lai tạo tiếp

          Nên các nghiệp sẽ được diệt trừ

              Do nghiệp diệt, khổ được trừ

       Cảm thọ được diệt do trừ khổđây,

          Do diệt trừ như vầy cảm thọ

          Tất cả khổ sẽ được tiêu mòn’.

              Chúng tôi tin tưởng sắt son

       Nên cố kham nhẫn, làm tròn điều trên

          Do Giáo Tổ nói lên như thế

          Khổ triệt để nhưng chúng tôi vui ”.

              Này Ma-Ha-Nam ! Thế rồi

       Nghe nói vậy, Ta có lời phân qua :

    – “ Chư Hiền Ni-Ganh-Tha các vị !

          Trong quá khứ, các vị có thông

              Các người có mặt hay không ?

 – “ Thưa Hiền-giả ! Chúng tôi không biết gì ”

    – “ Trong quá khứ, các vì có biết             

          Mình tạo ác hay thiệt không làm ? ”

        – “ Quá khứ chúng tôi chẳng kham ”.

 – “ Chư Hiền ! Các vị không làm nghiệp đây                          

          Như thế này hay như thế khác ? ”

    – “ Chúng tôi thật không biết đâu là ”.

      – “ Này chư Hiền Ni-Ganh-Tha !

       Các người có biết chăng là Khổđây

          Mức độ khổ thế này đã diệt ?

          Mức độ khổ cần diệt thế này ?

              Hay khi mức khổ như vầy

Đã được trừ diệt, diệt ngay khổ liền ?”.

    – “ Thưa ! Điều trên chúng tôi không biết ”.

Trung Bộ  (Tập 1) Tiểu Kinh 14 :  KHỔ UẨN    *  MLH  –228

    – “ Thế chư Hiền có biết rõ ngay

Đoạn trừ trong hiện tại này

       Các bất-thiện-pháp dẫy đầy, triệt tiêu

          Và thành tựu các điều thiện pháp ? ”

    – “ Chúng tôi thật không biết điều này ”.

        – “ Chư Hiền ! Các người nói đây

       Các Ni-Kiền-Tử không hay biết là :

          Quá khứ xa các người có mặt

          Hay là không có mặt ở trong,

              Xưa gây ác nghiệp hay không

       Không biết sựác gieo trồng xưa nay      

          Như thế này hay như thếđó

          Mức đau khổ trừ diệt thế này

              Cần diệt đau khổ thế này

       Mức độđau khổ thế này diệt xong

          Tất cả khổ thảy đồng tiêu diệt.

          Các người cũng không biết như vầy :

Đoạn trừ ngay hiện tại này

       Các bất thiện pháp dẫy đầy, triệt tiêu

          Và thành tựu các điều thiện pháp

          Sự kiện này thích hạp hay không

              Như kẻ săn bắn cuồng ngông

       Bàn tay đẫm máu, tanh nồng máu tuông

          Các nghiệp dữ hắn luôn thực hiện

          Không ác nào hắn miễn không làm

              Tái sinh loài người đọa trầm

       Thì những hạng ấy có tầm xuất gia

          Trong chúng Ni-Ganh-Tha các vị ? ”

    – “ Thưa Hiền-giả ! Khả dĩ hiểu nhanh :    

Trung Bộ  (Tập 1) Tiểu Kinh 14 :  KHỔ UẨN    *  MLH  –229

              Hạnh phúc không thể tựu thành

       Nhờ vào hạnh phúc sẵn dành ta đâu !

          Hạnh phúc nhờ khổđau thành tựu.

          Nếu hạnh phúc thành tựu nhờ qua

              Hạnh phúc ; thì Vua Tần-Bà

       Trị vì nước Ma-Ga-Tha kinh kỳ

         (Sê-Ni-Dá  Bim-Bi-Sa-Rá)

          Hạnh phúc hơn Tôn-giả Thích Ca !

              Lời này của Ni-Ganh-Tha

       Một cách hấp tấp nói ra như vầy

          Không suy tưđiều này là thật.

          Nhưng câu hỏi cần đặt ởđây

              Giữa hai bậc Tôn-giả này

       Vua Sê-Ni-Dá hay Ngài Thích Ca

          Thì ai là sống hơn hạnh phúc ?

          Chúng tôi thực hấp tấp nói lên :

              Hạnh phúc không thành tựu nên

       Nhờ vào hạnh phúc, vững bền thăng hoa.

          Xin hỏi Gô-Ta-Ma Tôn-giả :

       ‘ Giữa Tôn-giả và Sê-Ni-Da 

             Ai hạnh phúc hơn trải qua ? ”.

 – “ Này chư Hiền Ni-Ganh-Tha ! Nghe này !  

          Vậy một câu Ta nay hỏi lại

          Cũng vấn đề như vậy, tương liên

              Hãy vui lòng trả lời liền    

       Các người suy nghĩ sự duyên thế nào

          Vị đứng đầu nước Ma-Ga-Thá

          Sê-Ni-Dá  Bim-Bí-Sa-Ra

              Có thể bất động trải qua

       Suốt bốn, năm, sáu ngày và cảđêm

Trung Bộ  (Tập 1) Tiểu Kinh 14 :  KHỔ UẨN    *  MLH  –230

          Ba, hai, một ngày đêm liên tục

          Chuyện như vậy có thực hay không ? ”

        – “ Thưa Hiền-giả ! Chính là không ! ”

 – “ Chư Hiền ! Ta có thể không động người        

          Không nói năng, không  thời cử động

          Suốt thời gian không vọng tưởng gì

              Cảm giác lạc thọ tức thì

       Bảy ngày đêm suốt, chẳng chi khó làm

          Hoặc sáu, năm, bốn, ba, hai, một

          Cả ngày đêm chẳng thốt lời nào

              Thân hình bất động rất lâu

       Cảm giác lạc thọ dạt dào, tâm yên.

          Ni-Ganh-Tha chư Hiền ! Như vậy

          Các người nghĩ việc ấy ra sao ?

              Ai sống hạnh phúc hơn nào ?

       Vua Sê-Ni-Dá hay vào Như Lai ? ”.

    – “ Kính thưa Ngài Kiều Đàm Tôn-giả !  

          Sự kiện vậy, Tôn-giả chính là

              Hạnh phúc hơn Sê-Ni-Da

       Vua Ma-Ga-Tha : Bim-Bì-Sa-Ra ”.

          Nghe Thế Tôn an hòa giảng rõ

          Ma-Ha-Nam thuộc họ Thích Ca

              Vô cùng hoan hỷ, thiết tha

       Tín thọ lời dạy Phật Đà, Thế Tôn ./-

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật  ( 3 L )

*  *   *

(  Chám dứt  Kinh số 14  :  Tiểu Kinh KHỔ UẨN  – CÙLADUKKHAKHANDHA  Sutta  )