3. Đối tượng thiền quán

21/02/201115:20(Xem: 4902)
3. Đối tượng thiền quán

SỐNG THIỀN
Nguyên Minh

CHƯƠNG IV: SỐNG THIỀN

Đối tượng thiền quán

Thiền học truyền thống thường chọn đối tượng thiền quán là các công án thiền. Công án thiền là những đề tài được nêu lên có tính cách như thách thức khả năng luận giải, suy diễn của thiền giả, mà thực chất là chẳng bao giờ có thể dùng khả năng suy luận để tìm ra được đáp án. Chính vì thế, công án thiền giống như một công cụ mà người thầy dùng để bẻ gãy, đập tan mọi khái niệm của người học thiền, khiến cho thiền giả phải trực nhận ra được rằng năng lực của lý trí không bao giờ có thể đưa mình đến tiếp cận được với thực tại tối hậu.

Do tính chất như thế, nên người tham công án phải tập trung mọi nỗ lực, chú tâm hoàn toàn vào công án, và không phải nhắm đến thành công trong việc giải quyết công án mà là để đạt đến sự thất bại tận cùng, xuôi tay đầu hàng của khả năng suy tư lý luận. Chính sau khi đã bế tắc hoàn toàn vì tính chất giới hạn của những khái niệm, hành giả mới hé mở được cánh cửa đến với thực tại bằng trực giác.

Tham công án là một phương tiện trong rất nhiều phương tiện thiền quán. Bởi vậy, công án thiền không phải là những đối tượng duy nhất cho việc thiền quán.

Nếu bạn đến với thiền qua việc quán niệm hơi thở, bạn cũng có thể duy trì đề tài ấy cho việc thiền quán của mình. Tuy nhiên, chúng ta cũng có thể chọn những đề tài thiền quán khác nữa. Bất kỳ đề tài nào mà bạn thấy là lôi cuốn được sự chú ý, quan tâm nhiều nhất của bạn cũng đều có thể trở thành một đề tài thiền quán. Các đối tượng thiền quán này là những mục tiêu để chúng ta tập trung sự chú ý và duy trì chánh niệm. Chúng không gợi nên những thắc mắc và đòi hỏi giải quyết bằng lý trí. Chúng chỉ là một phần không chia cắt của thực tại mà chúng ta thông qua đó để thể nhập vào cái toàn vẹn. Bằng vào việc quán chiếu nguyên lý duyên khởi nơi đề tài thiền quán, chẳng hạn như đỉnh núi, dòng sông, chiếc lá, đám mây... chúng ta sẽ thể nhập trọn vẹn vào thực tại vốn không chia cắt với đỉnh núi, dòng sông, chiếc lá, đám mây ấy.

Bất cứ đề tài nào khi được tập trung nỗ lực để quán niệm cũng đều có thể giúp chúng ta gặt hái những kết quả tốt đẹp, miễn là chúng ta duy trì được chánh niệm. Chúng ta cần duy trì sự quán niệm về đề tài cho đến khi nào phá vỡ được sự phân biệt giữa chủ thể và đối tượng. Khi ấy, chúng ta sẽ thấy được sự hiện hữu của tất cả trong chính mình, và cũng thấy được sự hiện hữu của chính mình nơi tất cả.

 
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
01/08/2012(Xem: 22442)
Kinh là lời Phật, Thiền là Tâm Phật. Lời Phật chỉ là phương tiện dẫn lối, đưa người vào ngôi nhà Chánh giác, giống như ngón tay chỉ trăng. Tâm Phật mới là cứu cánh của Chân lý bất nhị. Cho nên Phật dạy Tâm là tông chỉ, cửa Không là cửa Pháp. Đã là cửa Không, thì tại sao bày chi Mười cổng? Há chẳng nghe người xưa bảo, “Từ cửa mà vào thì không phải là của báu trong nhà. Nhờ duyên mà thành tựu tất phải có vay mượn bên ngoài.” Nói như vậy thật chẳng khác gì đất bằng dậy sóng, thịt da đang lành lặn lại đem ra cắt mổ đớn đau. Đã là tự tánh thì ai cũng vốn sẵn có đầy đủ, xưa chẳng bớt, nay chẳng thêm. Nhưng vì vô minh phủ lấp, hể còn sống trong đối đãi thì phải dùng pháp đối trị để ngăn ngừa vọng tâm điên đảo: Sáng đối với tối, Tịnh đối với nhiễm, Giới Định Huệ đối với Tham sân si v.v…
30/07/2012(Xem: 19178)
Nói về Giáo, trong Kinh Trung A Hàm (Bahuvedaniya-Majjhima Nikaya) số 57, đức Phật đã chỉ dẫn Mười loại Hạnh phúc Tối thượng, sắp xếp thứ tự do kết quả tu chứng, trong đó có: Đoạn thứ 6. “ Này Anandà. Nơi đây vượt hẳn lên khỏi mọi tri giác và hình thể (Sắc), không còn phản ứng của giác quan, hoàn toàn không chú tâm đến mọi sự khác nhau của tri giác ….” Đoạn thứ 10. “Nơi đây vượt hẳn lên khỏi cảnh giới Phi Tưởng, Phi Phi Tưởng (Chẳng Phải Tưởng, Chẳng Phải Chẳng Có Tưởng), đạt đến sự chấm dứt mọi Tri giác và Cảm giác (Sãnnavedayita Niroda).”
28/07/2012(Xem: 10750)
Cổ đức bảo: “Kinh là lời Phật, Thiền là Tâm Phật”. Trên lộ trình Giác ngộ, hành giả cần phải thực hành cả hai mặt: Thấu ngữvà Đạt tâm. Do đó, chư Phật, chư Tổ ứng cơ thị hiện, tiếp dẫn độ sanh, nhằm mục đích tạo cho con người có một cuộc sống an bình tự tại. Phương tiện thì nhiều, nhưng cứu cánh chỉ có một. Nếu chúng ta biết tự chủ, nỗ lực tinh tiến dũng mãnh không chi chẳng thành tựu. Tinh tiến ít thì đạt kết quả ít, tinh tiến nhiều thì đạt kết quả nhiều. Tinh tiến rốt ráo thì kết quả viên mãn.
26/07/2012(Xem: 14957)
Giáo pháp Thiền giống như một cánh cửa sổ. Trước nhất chúng ta mới nhìn vào chỉ thấy bề mặt phản ánh lờ mờ. Nhưng khi chúng ta tu hành thì khả năng nhìn thấy trở nên rõ ràng.
25/07/2012(Xem: 20166)
Thiền (Zen) nghĩa là nhận biết Tự tánh (True Sefl). “ Ta là gì ?” (What am I?) Đó là câu hỏi rất quan trọng. Nhất thể trong sạch sáng suốt là gì? Nếu thấu hiểu, quý vị sẽ được tự do tự tại trong sanh tử. Làm thế nào đạt được tự do tự tại trong sanh tử? Trước hết, điều cần thiết là hướng đi phải rõ ràng.
09/07/2012(Xem: 4445)
Thiền và cảm xúc có một mối quan hệ mật thiết với nhau trong quá trình tu tập, chuyển hoá tâm cho đến khi đạt được mục đích giác ngộ và giải thoát.
19/06/2012(Xem: 11224)
Ngộ được các tướng không, tâm tự vô niệm; niệm khởi tức giác, giác biết tức vô. Muốn tu hành pháp môn vi diệu, duy chỉ có con đường này.
18/06/2012(Xem: 15198)
Từ thời Phật giáo Nguyên Thủy đến Phật giáo Phát Triển cho tới ngày nay, đạo Phật luôn lấy Tâm làm gốc mà tu hành. Đạo Phật là đạo giải thoát, giải thoát cái gì? Giải thoát khổ đau, phiền nảo, giải thoát khỏi dòng bộc lưu sanh tử, hay cứu cánh là giải thoát khỏi sanh tử luân hồi.
18/06/2012(Xem: 11312)
Nhìn từ một chiều khác của Thiền, thường được nhấn mạnh trong Tổ Sư Thiền, là “hãy giữ lấy tâm không biết.” Nghĩa là, lấy cái “tâm không biết” để đối trị các pháp.
02/05/2012(Xem: 6983)
Chúng tôi được đưa vào một phòng rộng. Những gối ngồi thiền và một giỏ đồ chơi được bày ra, cũng như những cái bàn nhỏ...