Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   
Bài mới nhất

6. Sáng và tối

21/02/201115:20(Xem: 1783)
6. Sáng và tối

SỐNG THIỀN
Nguyên Minh

CHƯƠNG I: CUỘC SỐNG NHIỆM MẦU

Sáng và tối

Khi chúng ta thật sự duy trì được chánh niệm, tức là sự tỉnh thức và nhận biết, tất cả những niệm tưởng sinh khởi, chuyển biến hay mất đi đều sẽ được theo dõi và quán sát.

Khi soi rọi ánh sáng chánh niệm vào một niệm tưởng, chúng ta vô hiệu hóa những tác động lôi cuốn, thôi thúc của nó.

Giả sử chúng ta nhớ đến một chuyện bực mình trước đây, thường thì chúng ta không chỉ nhớ đến không thôi, mà những cảm xúc tương ứng cũng sẽ theo với niệm tưởng ấy mà khởi lên. Đôi khi, chúng ta như sống trở lại trong những giây phút bực mình, khó chịu đó.

Khi chúng ta duy trì được chánh niệm thì sự việc hoàn toàn đổi khác. Niệm tưởng chỉ là niệm tưởng. Chúng không còn khả năng lôi kéo, cuốn hút chúng ta vào bất kỳ một trạng thái liên quan nào. Chúng chỉ có thể sinh ra, tồn tại và mất đi dưới ánh sáng của chánh niệm. Hay nói cách khác, chúng trở nên ngoan hiền, dễ chịu chứ không còn hung hãn, lắm chuyện như trước đây.

Mỗi một cảm xúc phát sinh trong ta cũng chịu tác động tương tự của chánh niệm. Chúng ta cũng có thể gọi nhờ đến chánh niệm ngay cả sau khi một cảm xúc khó chịu đã sinh khởi. Khi bạn buồn bực chẳng hạn. Tâm trạng buồn bực sẽ cướp đi của bạn sự thanh thản, yên ổn, và mang đến nhiều hệ quả khó chịu tất nhiên của nó. Khi biết mình đang buồn bực, bạn có thể gọi nhờ đến chánh niệm. Chánh niệm soi rọi một cách ôn hòa vào sự buồn bực trong lòng bạn, và bạn biết là mình đang buồn bực. Với tác động song hành khi chánh niệm được duy trì, sự buồn bực sẽ chỉ là buồn bực. Chúng hiện ra để được thừa nhận dưới ánh sáng chánh niệm, và chỉ thế mà thôi. Tuy bạn không dứt bỏ đi sự buồn bực, nhưng sự hiện diện của nó không còn có thể gây hại gì cho bạn cả. Nó có mặt đó như là một phần trong chánh niệm, và vì thế không còn có thể lôi kéo bạn chìm sâu vào những cảm xúc khó chịu khác như thường lệ. Bạn nhận biết được sự sinh khởi và tồn tại của nó, đồng thời cũng biết chắc là nó sẽ diệt mất đi. Quá trình đó được diễn ra một cách tự nhiên không cần đến bất cứ một sự can thiệp nào. Vì thế, bạn không có gì phải khó chịu với nó.

Mọi cảm xúc phát sinh ra trong lòng bạn, khi được đặt dưới sự soi rọi của ánh sáng chánh niệm cũng đều sẽ chịu một tác động tương tự.

Khi bạn thắp lên một ngọn đèn trong phòng tối, ánh sáng tỏa ra và bóng tối biến mất. Ta vẫn thường cho rằng ánh sáng đã đẩy lùi hoặc tiêu diệt mất bóng tối. Cách nhìn nhận này xuất phát từ sự chia tách giữa bóng tối và ánh sáng như là hai đối tượng trái ngược nhau. Thực ra vấn đề không hẳn là như vậy. Sáng và tối chỉ là hai hiện tượng thay đổi khác nhau mà không hề có sự đối kháng, xung đột. Khi ngọn đèn được thắp lên, bóng tối trở thành ánh sáng. Đó chỉ là một sự thay đổi về mặt hiện tượng mà thôi.

Khi chúng ta sống trong chánh niệm, chúng ta thắp lên một ngọn đèn sáng. Bóng tối vọng tưởng hay các cảm xúc buồn, vui, hờn, giận... không hề bị diệt mất đi, mà chúng được soi rọi để trở thành ánh sáng. Vì chúng trở thành ánh sáng, nên chúng không còn là những buồn, vui, hờn, giận... như trước đó, mà tự chúng cũng tỏa sáng lên ánh sáng chánh niệm.

Khi nhìn nhận theo cách này, chúng ta không ngồi thiền để “diệt trừ” các vọng tưởng hay cảm xúc của mình. Ta biết chúng là bóng tối đang tràn ngập trong tâm thức của ta. Ta chỉ lặng lẽ thắp lên ngọn đèn chánh niệm và rồi quán sát sự sinh khởi và chuyển hóa của chúng. Người ngồi thiền chỉ là để nhận biết những ý tưởng, cảm xúc của mình phát sinh, tồn tại, chuyển biến và diệt mất như thế nào. Quá trình đó được soi rọi bởi chánh niệm. Chúng ta không phán xét, đánh giá về từng ý tưởng, cảm xúc là đúng, sai, tà, chánh... Chúng ta chỉ cần biết đến sự hiện diện của chúng mà thôi. Một cái biết tự nó đã làm nên tất cả.

Khi ta biết, tức là ta làm chủ được những tư tưởng, cảm xúc, thay vì để cho chúng lôi kéo, sai khiến ta như thường tình. Vì thế, chỉ cần ta biết, ta sẽ thấy mọi việc chẳng có gì là nghiêm trọng hay đáng sợ nữa cả. Tất cả rồi tự nó sẽ tuần tự diễn ra. Như khi ta xem một cuốn phim, nếu buông thả vào chuyện phim, rồi ta sẽ buồn, vui, lo, sợ... theo với các nhân vật trong phim. Nhưng chỉ cần ta biết là mình đang xem phim, thì những buồn, vui, lo, sợ... đó tự nhiên không còn có thể tác động gì đến ta được nữa. Truyện phim rồi sẽ kết thúc, cũng như những tư tưởng, cảm xúc đã sinh khởi trong tâm ta không thể nào tồn tại mãi mãi. Ánh sáng chánh niệm giúp ta nhận thức đúng mọi việc và không bị cuốn hút vào dòng xoáy của chúng. Chính ngay trong ý nghĩa này, khi có được chánh niệm là bạn cũng bắt đầu có được sự an ổn, yên tĩnh trong tâm hồn.

 

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
13/09/201114:41(Xem: 3450)
Thiền - dù trải qua bao thế hệ thời đại theo thời gian và không gian, với quan niệm tu tập trong mọi tôn giáo có khác nhau - cũng chỉ là phương pháp thực hành để đến đích của đạo mình, nên gọi đồng tên thiền kèm theo đạo hoặc môn phái riêng và có nhiều tên đặt không giống nhau, ngay cả trong Phật giáo cũng có nhiều loại thiền. Tổ Sư Thiền có lẽ bắt đầu từ thời Trừng Quán (738-839), Tứ tổ Hoa nghiêm tông của Phật giáo Trung Hoa, sư Khuê Phong Mật Tông (780-842).
22/09/201003:25(Xem: 4194)
Thiền có thể nào là một hệ thống giáo nghĩa? Hay một cách trực diệnhơn, Thiền có thể nào bị đóng khung trong một hệ thống học lý? Cái gìbị đóng khung hay bị hệ thống hóa đều không còn giữ được bản sắc sinhphong và hoạt dụng của chân thân. Thiền từ tôn chỉ đến phương tiện hànhđạo đều cốt ở chỗ dĩ tâm truyền tâm, đối vật chỉ vật, ứng biến vô ngần,chuyển hóa diệu dụng, không trụ trước, chẳng nệ không... Ngộ chứng của Thiền chính là khai phát đến tận cùng biên tế sâu nhiệm của trí tuệ Bát Nhã để mở ra diệu dụng không thể nghĩ bàn của trí tuệ rốt ráo này...
16/02/201217:29(Xem: 7407)
Những lúc vô sự, người góp nhặt thường dạo chơi trong các vườn Thiền cổ kim đông tây. Tiêu biểu là các vườn Thiền Trung Hoa, Việt Nam, Nhật Bản và Hoa Kỳ.
22/10/201101:25(Xem: 1433)
Hành thiền, cốt tuỷ nhất, là tự tri, là quán tâm. Học Thiền, tức học đạo lí giác ngộ, cốt tuỷ nhất là nương ngôn từ để thấy biết trạng thái tâm trí.
21/02/201204:05(Xem: 4472)
Các chính quyền bây giờ sử dụng những kỷ thuật phức tạp để truy tầm các kẻ có thể gây ra rắc rối, nhưng những kẻ khủng bố vẫn tiếp diễn. Bất kể kỷ thuật là phức tạp như thế nào, phía đối kháng vẫn đáp ứng được. Sự phòng vệ hiệu quả chỉ có thể là bên trong. Điều này có thể nghe như ngu ngơ, nhưng phương thức duy nhất để chấm dứt khủng bố là lòng vị tha. Vị tha có nghĩa là có một sự quan tâm căn bản đến người khác và hiểu rõ giá trị của người khác, là điều đến từ việc nhận ra lòng ân cần tử tế của họ đối với chúng ta.
09/02/201114:33(Xem: 10525)
Hỡi những ai thực tâm muốn giác ngộ để tu trì giải thoát, hãy vững niềm tin: Phật là Phật đã thành, chúng ta là Phật sẽ thành. Tin như vậy sẽ đưa ta đến chỗ có tâm niệm chân chánh...
17/11/201016:14(Xem: 6978)
Sách này có hai phần: Đạt-lại Lạt-ma tại Harvard, bao gồm các khóa trình được thực hiện tại đại học Harvard, được giáo sư Jeffrey Hopkins dịch từ Tạng sang Anh ngữ...
14/05/201121:14(Xem: 3383)
Trước khi tìm hiểu kỹ về Thiền tông, chúng ta nên có một quan niệm tổng quát về tông phái này thì khi đi sâu vào chi tiết sẽ bớt bỡ ngỡ. Ngay đối với số đông các Phật tử Việt Nam, Thiền tông cũng là một tông phái được ít người hiểu đến vì tính cách kỳ đặc của pháp tu này, vì vậy nên có những xét đoán, phê bình không đúng. Chúng ta nên tránh việc phê bình, chỉ trích các tông phái khác tông phái mình đang tu, vì tông phái nào cũng đòi hỏi một sự học hỏi sâu xa, nên thường khi chỉ trích các tông phái khác thì chỉ căn cứ theo một số hiểu biết hời hợt về tông phái đó, vì vậy những lời chỉ trích thường không đúng được, và chỉ gây thêm những tranh luận vô ích, mất thì giờ. Chúng ta nên tìm học kỹ để phân biệt rõ ràng và thực hành đúng lời Phật dạy, chứ không phải để tranh luận, chỉ trích.
18/01/201111:36(Xem: 9517)
Sở dĩ được gọi là Mật giáo vì đa số những pháp môn đều được truyền khẩu (transmission orale) và đệ tử là người đã được lựa chọn, chấp nhận cũng như đã được vị Thầy đích thân truyền trao giáo pháp (initiation).
15/01/201214:42(Xem: 3303)
Phật đã bỏ loài người…(1) Điệp khúc ấy lâu lâu lại thấy đâu đó trên những đoạn đường đi qua. Nó đếnvà đi như bao chuyện khác trong đời. Chuyện phiếm trong đời quá nhiều, đâu đángbận tâm. Cho đến cái ngày, nó được thổi vào trong thơ của một ai đó như một bài“Thiền ca”… Thiền tông, nói mây, nói cuội, nói chuyện nghịch đời… chẳng qua đối duyên khai ngộ, để phá cho được cái dòng vọng tưởng tương tục của người, hy vọng ngay đó người nhận ra “chân”...