Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   

Phong vị Tết xưa

23/01/201408:54(Xem: 3929)
Phong vị Tết xưa

hoa_mai_2
Phong vị Tết xưa

HUỲNH KIM BỬU

Hình như cứ mỗi độ cuối năm, các chợ là nơi dự báo sớm một cái Tết nữa lại đến. Năm đó, còn già một tháng nữa mới tới Tết con Rồng, nhưng ở vùng Phủ An, từ chợ phủ đến các chợ quê hàng hóa đã nhiều hơn ngày thường, cảnh chợ Tết nhộn nhịp đã sớm diễn ra.Phong vị Tết xưa

Các bà nội trợ đã sớm đi chợ mua vải vóc về may sắm quần áo Tết cho cả nhà, ưu tiên cho trẻ em và người già. Chọn vải loại nào, màu gì? Đã có “tiêu chí” sẵn: “Bà già mặc áo đỏ trẻ nhỏ mặc áo xanh” (Tục ngữ), còn quần lĩnh nón quai thao dành cho phụ nữ, các tiểu thư. Cắt may ở đâu? May máy nhanh mà tốn tiền, may tay chậm mà các bà “tự túc” được. May ở đâu thì cũng phải bảo đảm có bộ quần áo mới để sáng mồng một Tết “những thằng cu tha hồ khoe áo mới” (Đoàn Văn Cừ).

Các bà mua đường, nếp, đậu đỗ, gừng cay về làm các loại bánh, mứt. Chọn gừng thì cứ bảo nhau chọn gừng Xuân Quơn (tên làng cũ, sau là Khu 6 – thuộc Quy Nhơn) là ngon nhất, vì vừa trắng vừa cay. Làm mứt gừng phải trải qua nhiều “công đoạn”: Từ bóc vỏ gừng đến ngâm rửa sạch, luộc chín, rồi xào gừng với đường trên lò than hồng, chuyển qua lò than ủ nóng trong lớp tro than cháy âm ỉ, cho tới khi chảo gừng khô rang, mứt gừng mới ngon. Bên cạnh mứt gừng xào, còn có mứt gừng xăm (nguyên củ), mứt bí đao, cách làm không khác mấy. Làm bánh “bảy lửa”, phải trải qua bảy “công đoạn” làm bánh trên lửa than mà công đoạn cuối cùng là lăn mè, mặc lớp áo cho cái bánh. Làm bánh khô, bánh in thì phải rang nếp, xay bột, chọn khuôn trái đào, trái lê, trái mãng cầu, hay khuôn chữ Phước, chữ Thọ tùy sở thích. Rồi mới bắt đầu ngồi in, gõ từng bánh một rơi trên mặt nia để chờ đầy nia đem phơi nắng, hong khô. Nguyên liệu làm bánh hoa quả là bột nếp hoặc bột đậu xanh và phẩm màu. 

Thường thì nắn quả ớt, quả khế, quả lựu, quả lê, hoa hồng, hoa cúc… hoa lựu thì phải đỏ vì“đầu tường lửa lựu lập lòe đâm bông”, quả khế non thì xanh, quả khế chín thì vàng. Các bà nội tướng dành những ngày giáp Tết đi chợ mua sắm thịt thà, gà vịt, lươn, cá… Tiếng gà vịt kêu cáp cạp… cúc cục… thả dọc đường đi, buổi chợ về. Các ông mày râu cũng đi chợ Tết để “áo cụ Lý bị người chen sấn kéo”. Họ mua rượu, trà và các thứ “đồ lề”. Thường thì chai rượu Mai Quế Lộ hay chai rượu Bàu Đá đựng trong vỏ chai sen khằn nút, gói trà tàu Tín Thái hay Hòa Hưng gói trong hai lớp giấy, giấy in nhãn hiệu trà ở ngoài, giấy bạc ở trong, cốt giữ kín hơi trà ướp hương nhài, hương sen… Nhiều ông mua đồ thờ phượng, đồ trang trí nhà cửa. 

Ghé lại chỗ này mua cặp đèn đồng của làng đồng Bả Canh – Đập Đá, bộ bình phong tam sơn gỗ cẩn xà cừ của các làng cẩn Trung Định, Cẩm Tiên (An Nhơn); ghé lại chỗ kia, trước xem ông thầy đồ viết chữ Hán để tấm tắc khen: “Hoa tay thảo những nét – Như phượng múa rồng bay”, sau chọn mua tấm bức thờ gia tiên, không chữ Càn khôn thì chữ Thái sơn, chữ Phước hoặc chữ Thọ viết mực xạ đen nhánh; tấm bức vừa được thầy đồ viết chưa ráo mực. Lại cũng có nhiều ông mua tranh tứ bình Mai – Lan – Cúc – Trúc, Mai – Điểu – Tùng – Lộc hoặc tranh Bát tiên, tranh Nhị thập tứ hiếu do mấy ông Tàu Chợ Lớn – Sài Gòn in màu hàng loạt trên công nghệ in hồi ấy. Tranh Đông Hồ, ai yêu nghệ thuật dân gian thì mua, thì khen: “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong – Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp.” Những Cu Tý, những Gái Nụ theo cha mẹ đi chợ Tết là để vòi vĩnh cái con gà sống đất nung, cái trống rung bong bóng lợn, cái kẹp tóc con rít, xâu chuỗi hạt cườm… Phong vị Tết xưa

Từ ngày hăm ba ông Táo về Trời trở đi, chợ Bình Định là chợ phủ, nên còn nhóm đêm nữa. Thương cái chợ đêm Bình Định đèn dầu leo lét, chỉ có mấy gian hàng tạp hóa mới có ngọn măng-sông thắp sáng, soi tỏ tủ hàng và gương mặt xinh đẹp của cô bán hàng. Mấy người giàu thường mua sắm thoải mái, vài buổi chợ là đủ cho một cái Tết. Nhưng còn người nghèo, số đông, thì phải chạy Tết theo cách ăn vay cày trả, ăn trước trả sau. Ở trong làng, có một số ít nhà gần như khỏi phải mua sắm Tết. Hàng hưu quan, tổng lý có thuộc hạ, chủ điền có tá điền, thầy đồ có học trò, cha mẹ vợ có con rể mới, ông mai dong có cặp vợ chồng mới cưới… Người dưới đi Tết cho người trên, người được giúp đi Tết cho người ban giúp. Vật phẩm đi Tết chỉ là mớ gạo nếp ngon, đôi gà trống thiến, hoặc cặp rượu, cặp trà… Không có tục đi Tết chơi đậm bằng phong bao phong bì, vàng bạc, những thứ trị giá nhiều tiền.

Trên con đường làng An Định ngày 30 Tết, người về Tết đông lắm, trong đó có anh Cần. Họ từ bến sông đi lên, từ cổng làng đi vào. Chân họ bước mà lòng họ nôn nao, trông cho mau tới nhà.

“Trời tối như đêm 30” quả là như vậy và chùa làng đã ngân xa tiếng chuông. Nhà trên đèn nến sáng choang. Cha cúng giao thừa, mừng tuổi ông bà, đón mừng Tân xuân, cầu cho năm mới “Mưa thuận gió hòa, Quốc thái dân an, Nhà nhà hạnh phúc”. Trong khi cha xuất hành đi về hướng Đông nam mà cha bảo là hướng Tài thần (thần đem lại giàu có) và đi hái lộc ở chùa thì mẹ ở nhà bày sẵn mâm bánh tét nóng hôi hổi, vừa mới vớt từ nồi bánh ra, mùi bánh tét thơm lựng. Khi cha về ngồi vào mâm, mẹ và cả nhà cùng ngồi. Cha mời mẹ một chén rượu mừng xuân, cho phép anh Cần được uống một chung rượu Tết và cha nói điều hy vọng của mình trong năm mới. Thật là một cảnh vui vẻ, hạnh phúc gia đình ngay trong giờ phút bước sang năm mới.

Sáng ngày mồng một Tết, nắng mới thủy tinh và trên cành cây xoài lá lụa nơi góc vườn có nhiều tiếng chim ca. Vạn vật đang chào đón chúa Xuân.“Mồng một Tết cha”; đầy nhà lời chúc mừng tuổi mẹ cha trường thọ, sum vầy con cháu, rồi phong bao lì xì, riêm bánh, chén rượu mừng xuân, thơ khai bút (của cha và mấy bạn già của cha vừa mang đến)… Sáng mồng một Tết, chợ Gò ở Trường Úc, huyện Tuy Phước đã nhóm, mỗi năm một phiên duy nhất. Chợ đông vui lắm, người đi chợ mặc quần áo đẹp, lớp trẻ giao duyên, cụ ông xem tranh xem bức, cụ bà mua lộc Bà gồm những thếp trầu mướt rượt, chùm cau xanh… để cầu tài, cầu lộc cho cả năm mới.

Mồng hai, người trong làng ra hội đình, đi chúc Tết với nhau. Thường thì chúc Thọ, chúc Sang, chúc Con, chúc Giàu… Câu chúc thì đã cũ mòn mà tin thì vẫn tin: “Lẳng lặng mà nghe nó chúc nhau – Chúc nhau trăm tuổi bạc đầu râu… Lẳng lặng mà nghe nó chúc sang – Đứa thì mua tước đứa mua quan…”. Ba ngày Tết cứ thế trôi qua. Chiều mồng ba thánh thót giọt mưa xuân, cha cúng tiễn đưa trước bàn thờ gia tiên.

Quê tôi tháng Giêng có biết bao là lễ hội: Lễ hội Đống Đa mồng năm Tết, lễ hội Chùa Bà

- Cảnh Hàng (Nhơn Hạnh), hát hội Chùa Ông (thành Bình Định), hát hội Chùa Kén (Phương Danh – Đập Đá)… Người xem hội đông, đủ nam phụ lão ấu, tuồng tích hát hội thì Cổ Thành, Huê Dung Lộ, San Hậu Thành… Mở đầu đám hát, bao giờ cũng diễn màn Tam đa để chúc Phúc – Lộc – Thọ… Còn lễ hội là còn “ăn Tết”, hết lễ hội mới bắt tay vào việc nông tang vì, “tháng Giêng ăn Tết ở nhà – tháng Hai cày ruộng mưa sa đầy đồng”. Anh Cần lại theo mấy người đi Biển Hồ, Bàu Cạn để làm phu trồng chè, trồng cà phê…

Bây giờ Tết xưa xa ngái, thương nhớ làm sao! Chợ đêm Bình Định không còn nhóm từ nhiều năm nay. Nghề nữ công bánh trái của phụ nữ quê tôi vốn được lưu truyền lâu đời, nay phần lớn các gia đình không còn giữ; mẹ có tài nữ công bánh trái một mai đủ trăm tuổi mang theo, không truyền lại được cho con gái, con dâu. Chao ôi, còn thương còn nhớ, anh con trai khoảng 18, áo sơ mi, quần tây gò lưng đạp xe trên đường làng, sau lưng đèo cô con gái tuổi trăng tròn, áo dài thiên thanh, quần lĩnh trắng, nón ngựa Kiều Nguyên với đủ thứ lỉnh kỉnh đi theo: cặp gà trống thiến nhốt trong cái giỏ nan tre, cặp rượu, cặp trà bao giấy bóng đỏ đựng trong cái làn mây… Hôm đó là một sáng tháng Chạp, gần Tết. Họ là cô dâu, chú rể mới làm đám cưới hồi đầu tháng chạp âm lịch, nay “đi Tết” cha mẹ vợ và bà mai dong đấy.■

Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số Tết 144-145

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
10/02/2022(Xem: 1814)
Đám Mây vẫn bay, đất trời chuyển tiếp, hết bốn mùa vận hành tinh khôi, nay đất trời khoe sắc, đón mùa Xuân năm Nhâm Dần trở về trên quê hương đất nước Việt Nam và khắp năm châu. Kỷ luật một năm sóng gió dịch bệnh hương bay, năm Tân Sửu 2021, một năm đầy lòng trắc ẩn, từ thiên tai cuồng suy, khiến cho triệu con người điêu linh cực khổ, từ dịch bệnh COVID, khiến cho triệu triệu người trên khắp năm châu phải xa người thân khi họ rời xa nhân thế, trả nắm tro bụi tàn khi anh em, cha mẹ, vợ chồng cách biệt thật thấm đẫm tang thương. Kỷ luật một năm về lữa cháy thiêu rụi, khiến bao căn nhà, bao công sở bỏ lại vật chất, mà thoát thân người, kỷ luật một năm suy thoái nền kinh tế, khiến cho bao người lầm đường cơ cực, đói khác kém suy.
06/02/2022(Xem: 1881)
Xuân sang nắng ấm đượm hương nồng Năm mới Nhâm Dần Xuân sắc trong Trí tuệ vun bồi nhân đức tích Từ bi ban trải nghĩa ân trồng Nguồn thiền tỏa sáng an non nước Ánh đạo ngời soi tịnh núi sông Phật pháp xương minh tâm đức sáng Nhân sinh an lạc ánh dương hồng.
04/02/2022(Xem: 2803)
Mùng 2 tháng 2, 2022 Tất cả đều là số 2 viên mãn Lại nhằm mùng 2 Nhâm Dần Nguyên Đán Chúa tể sơn lâm chẳng 2 một rừng
30/01/2022(Xem: 5720)
Năm nay Nhâm Dần, cầm tinh con Cọp, con vật đứng vị trí thứ 3 trong 12 con giáp, những người mang tuổi Dần có cá tính uy vũ, dũng mạnh, dữ dằn, rất dễ nổi giận. Cọp là chúa tể rừng xanh, thường sống về đêm và gợi lên những hình ảnh về bóng đen và giông tố. Giờ Dần bắt đầu từ 3 giờ đến 5 giờ sáng khi cọp trở về hang sau khi kiếm ăn trong đêm. Người thời xưa xem hổ như là thú thần, có thể đuổi tà trấn áp yêu ma. Hổ còn được xem là một vị thần trong Tứ tượng: Thanh Long, Bạch hổ, Huyền Vũ và Chu Tước. Người con gái sinh vào năm Dần được cho là cao số, lận đận về đường tình duyên. Thật ra, theo cái nhìn của nhà Phật, sinh con năm nào cũng tốt lành nếu vợ chồng tịnh tu tam nghiệp và tam phước: hiếu dưỡng Cha Mẹ, phụng sự Sư Trưởng, từ tâm không sát sanh, tu 10 điều lành; quy y Tam Bảo, giữ gìn giới cấm; phát Bồ đề tâm, tin sâu nhân quả…thì sẽ sinh con được như ý.
30/01/2022(Xem: 2453)
Trong sát-na nhiệm mầu của tâm tịnh tín, khoảnh khắc khép lại quá khứ đen tối bi thương, hướng đến không gian biến mãn tâm từ vô lượng, bằng chút thiện căn công đức đã được gieo trồng trong quá khứ, kính dâng lên Đấng Chí Tôn Vô Năng Thắng, hồi hướng công đức này đến pháp giới chúng sinh đồng miễn trừ bệnh khổ.
30/01/2022(Xem: 4075)
MỪNG XUÂN DI LẶC – NHÂN DẦN 2022 Phật Lịch: 2566 - Tây Lịch: 2022 - Việt Lịch: 4901 Nam Mô Đương Lai Hạ Sanh Từ Thị Di Lặc Tôn Phật. Kính gởi: Chư Tôn Thiền Đức Tăng Ni & Đồng Hương Phật tử gần xa, Đông tàn, chấm dứt một năm qua Xuân đến, hân hoan khắp mọi nhà Quảng Đức mừng Xuân cùng khấn nguyện Nhâm Dần, hỷ sự tỏa lan xa. Lại một lần nữa mùa Xuân dân tộc lại trở về với tất cả niềm hoan hỷ trong nụ cười của Đức Phật Di Lặc, một Bậc Giác Ngộ giáng sinh trong ngày đầu năm mới, mang ý nghĩa quan trọng rằng: Mùa Xuân Di Lặc sẽ đem đến cho mọi người, mọi nhà cùng muôn loài những gì tốt đẹp nhất trong cuộc sống. Nhân dịp đầu năm mới, xin thành tâm kính chúc Chư Tôn Hòa Thượng, Chư Thượng Tọa Đại Đức Tăng Ni, quý vị lãnh đạo các Tôn giáo, các cấp Chính quyền Úc-Việt, các Hội đoàn, Đoàn thể, quý vị đại diện các cơ quan Truyền thông, Báo chí, quý vị thân hào nhân sĩ, quý ân nhân, thân hữu, quý đồng hương Phật tử xa gần một năm mới Nhâm Dần 2022: Đạo tâm kiên cố, Đạo niệm tinh chuyê
29/01/2022(Xem: 3926)
Chỉ còn vài ngày chuẩn bị đón Xuân Nhâm Dần, do vậy Phật sự các chùa tại hải ngoại thật bận rộn thêm vào đó các đám tang đột xuất gia tăng vậy mà số người tham dự trên Zoom suốt buổi đạt mốc 50 người và không kể số người được xem livestream qua Facebook các trang nhà hơn vài trăm nữa thì có thể nói những gì Phật Pháp đã truyền trao hôm nay gọi là hữu hiệu ích lợi đáng kể . Kính xin tán thán TT. Thích Hạnh Tấn chủ nhiệm và MC Quảng Huệ đã nêu ra những câu hỏi thật lý thú . Khách mời đầu tiên được MC Quảng Huệ giới thiệu qua tiểu sử và hành trạng thật trân trọng vì TT Thích Nguyên Tạng đã nhiều lần hoằng pháp tại Âu Châu và gần đây nhất vào tháng 6/2019 Ngài đã có mặt trong Giảng Sư Đoàn và đã đến chùa Đôn Hậu/ Na Uy do TT Thích Viên Giác trú trì và Chùa Phổ Hiền của Sư Bà Như Tuấn, Ni Sư Như Quang tại Strasbourg/Pháp tại đây đã được chính MC Quảng Huệ làm thị giả kiêm nhiếp ảnh gia cho Ngài.
28/01/2022(Xem: 2773)
Tùng xèng tùng xèng Hôm nay lại đến Hăm ba tháng Chạp Mặc trời giá lạnh Tất ba tất bật
27/01/2022(Xem: 2106)
Ngày mai đã là giao thừa, nhưng không khí Tết trong nhà gần như bị đóng băng như không khí ngoài trời. Tôi ngồi bên khung cửa sổ nhìn những hạt tuyết rơi lả tả, trắng xóa cả bầu trời. Tuyết vương trên lá, tuyết phủ ngập cả lối đi, những tia nắng ấm vừa sưởi ấm bầu trời vừa tạo nên sắc màu cho khung cảnh thêm thơ mộng. Đã lâu lắm rồi tôi mới cảm nhận được cái đẹp thực sự của mùa đông trên xứ Đức, nơi bị thiên hạ cho là lạnh lẽo lẫn buồn nản và không đáng sống!!!
facebook youtube google-plus linkedin twitter blog
Nguyện đem công đức này, trang nghiêm Phật Tịnh Độ, trên đền bốn ơn nặng, dưới cứu khổ ba đường,
nếu có người thấy nghe, đều phát lòng Bồ Đề, hết một báo thân này, sinh qua cõi Cực Lạc.

May the Merit and virtue,accrued from this work, adorn the Buddhas pureland,
Repay the four great kindnesses above, andrelieve the suffering of those on the three paths below,
may those who see or hear of these efforts generates Bodhi Mind, spend their lives devoted to the Buddha Dharma,
the Land of Ultimate Bliss.

Quang Duc Buddhist Welfare Association of Victoria
Tu Viện Quảng Đức | Quang Duc Monastery
Senior Venerable Thich Tam Phuong | Senior Venerable Thich Nguyen Tang
Address: Quang Duc Monastery, 105 Lynch Road, Fawkner, Vic.3060 Australia
Tel: 61.03.9357 3544 ; Fax: 61.03.9357 3600
Website: http://www.quangduc.com ; http://www.tuvienquangduc.com.au (old)
Xin gửi Xin gửi bài mới và ý kiến đóng góp đến Ban Biên Tập qua địa chỉ:
quangduc@quangduc.com , tvquangduc@bigpond.com
KHÁCH VIẾNG THĂM
99,512,985