Lời mở đầu

Tôi viết tập truyện nhỏ này với niềm say mê thích thú chưa từng có. Một mình trên căn gác, suốt ngày tâm hồn đắm vào thế giới loài vật những cọp những beo, cáo, gấu, chìa vôi, bìm bịp, chèo bẻo... tôi tưởng như chúng đang chạy nhảy và đối thoại quanh tôi. Thật là những giờ phút kỳ diệu.

Viết xong từng đoan, đọc lại, cười. Như đọc văn của ai. Thích hơn khi viết về Người, bởi nghĩ rằng viết về Người đã có nhiều ngòi bút khác viết rồi. Ðằng này do mình tưởng tượng dựng ra thì hy vọng chúng mang trọn vẹn bản sắc của tâm hồn mình.

Một thú vị nữa là tôi để những con thú nói ngôn ngữ bình dân của địa phương tôi, thứ ngôn ngữ hàng ngày mà văn chương hay tránh. Tôi thương yêu và tôn trọng ngôn ngữ đó bởi nó phản ảnh nếp sinh hoạt tinh thần của bà con quanh tôi và sợ chỉ chừng vài ba thế hệ nữa là nó sẽ mất. Nó sẽ trở nên trí thức, sẽ không khác văn chương viết trên sách báo.

Những truyện loại này người ta quen gọi là Ngụ ngôn. Với tôi thì không hẳn đúng bởi tôi không có hậu ý dạy điều khôn dại mà chỉ muốn người đọc chơi vui với một thế giới hồn nhiên dể thương. Nhằm mục đích đó, mỗi truyện được dựng thành một màn kịch nhỏ. Cười xong, suy nghĩ một chút, nhẹ nhàng. Nếu thấy có một khuyết điểm nào đó giống của mình thì tự sửa hoặc đề phòng. Của người thì rộng lượng tha thứ.

Tôi không nỡ dùng chữ "Thế giới súc vật" để chỉ cái thế giới hồn nhiên này. Chữ "súc vật" đã bị loài người dùng làm lời mắng chửi, khinh miệt nặng nề. Cả ngay chữ "vật": loài vật, con vật... chỉ khi gọi đúng tên: Rắn, Trùn, Bọ Xít, Cọp, Heo..., họ mới bình đẳng với người. Vì những lẽ đó, tôi mong độc giả không gọi tập truyện này là "Truyện súc vật" mà coi nó như một kiểu Liêu trai chí dị một "Liêu trai tân chí" trong đó ma được thay bằng những con thú.

Hẳn nhiên loài vật không phong phú suy nghĩ như người. Nhưng khi cho chúng những suy nghĩ của người, ta sẽ yêu thương chúng hơn, đời ta giàu thêm bạn. Có những bà nói chuyện với chó mèo, có những ông nói chuyện với trâu bò như chúng hiểu được tiếng người. Mặt họ sáng rực phúc hậu, lúc đó.

Khen chê về cái Tốt và cái Xấu của loài người, điều đó không lạ. Mượn hình thức ngụ ngôn, điều đó không mới. Hiểu tâm lý người đời tới mức coi "Tính tốt nhiều khi chỉ là tính xấu trá hình"... thì ta sẽ không quá khen ai, cũng chẳng quá chê ai. Sẽ không nghĩ rằng tôi muốn ám chỉ ai qua những truyện này, bởi chính tôi tự biết mình có đủ tính xấu như mọi người, khác nhau chỉ ở độ nặng nhẹ mà thôi. Ngồi nhẩm lại Quá khứ, tôi thường ân hận vì những tính xấu, những khuyết điểm hơn là mãn nguyện vì những ưu điểm. Và luôn tự răn mình:

Khi nghe khen ai, tôi thấy tôi khó có cái Tốt của người đó.
Khi nghe chê ai, tôi thấy tôi dễ có cái Xấu của người đó và:
Khi được ai khen, tôi đem lời khen chia ba, nhận một.
Khi bị ai chê, tôi đem lời chê nhân ba, nhận đủ.

Một buổi sáng ngồi thử tìm cái tên cho tập truyện. Một mình trong cái "thư trai cô liêu", tôi để tâm hồn đắm trong thế giới muông thú cọp beo nai cáo... thân thiết. Không hiểu do dẫn khởi nào, tôi tưởng như mọi loài đang đứng trước Thượng Ðế, bình đẳng, và Ngài điểm danh:

- Loài người!
- Dạ... Dạ... Kính thưa... Dạ... chúng con xin kính hầu...
- Loài vật!
- Chúng tôi có mặt.

Tôi mượn câu sau đó đặt tên truyện "CHÚNG TÔI CÓ MẶT", câu trả lời dõng dạc mà vẫn khiêm cung thuần nhã biết bao.