Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. [email protected]* Viện Chủ: HT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   

Cách Đối Phó Với Cảm Xúc Tiêu Cực

06/10/201507:04(Xem: 11155)
Cách Đối Phó Với Cảm Xúc Tiêu Cực

Cách Đối Phó Với Cảm Xúc Tiêu Cực


 

Đức Dalai Lama thứ Mười Bốn 
Nottingham, Anh quốc, 24 tháng Năm 2008
Alexander Berzin sao chép và hiệu đính sơ 
 [có phần phụ chú bằng chữ tím, trong ngoặc vuông] 
Lozang Ngodrub dịch; Chân Thông Tri hiệu đính
www.berzinarchives.com

Định Nghĩa Của “Tốt” Và “Xấu”, Hay “Tích Cực” Và Tiêu Cực

Chúng ta đối phó với cảm xúc tiêu cực như thế nào? Đây là một đề tài quan trọng, vì nó nêu ra câu hỏi điều gì là tích cực và điều gì là tiêu cực. Có bất cứ điều gì mà hoàn toàn tiêu cực hay hoàn toàn tích cực không? Thật ra, tôi không biết. Mọi việc đều tương quan lẫn nhau và có những khía cạnh khác nhau. Một người quan sát sự vật từ hướng này thì thấy một hình ảnh. Nhưng cũng là người đó, khi đứng ở hướng khác, họ sẽ thấy sự vật theo một khía cạnh khác.

Thế thì tại sao mỗi người lại có một quan điểm khác nhau về thế giới? Tại vì mỗi một người trong chúng ta nhìn thế giới từ một khía cạnh khác nhau. Thậm chí khi có cùng một người quan sát, sự vật vẫn xuất hiện theo những cách khác nhau. Vì vậy, đâu là sự phân biệt và định nghĩa về tốt và xấu? Tôi không biết. Ngay cả một con kiến cũng không phân tích điều này, nhưng dù sao đi nữa, con kiến vẫn biết được điều gì giúp ích cho đời sống của nó là tốt, nên nó xem điều đó là tốt; và điều gì nguy hiểm đến tính mạng là xấu, nên nó sẽ tránh né điều này.

Có lẽ ta có thể nói rằng [vấn đề tốt hay xấu] dựa vào sự sinh tồn. Chúng ta muốn có sự thoải mái và hạnh phúc, nên điều gì có lợi cho sự sinh tồn của mình thì ta xem nó là tốt: đó là điều tích cực. Điều gì tấn công mình và ta cảm thấy đó là một sự nguy hiểm đối với sự sống còn của bản thân, thì ta cảm thấy đó là điều xấu: [đó là điều tiêu cực].

Định Nghĩa Của “Cảm Xúc Tiêu Cực”

Dựa theo cách [định nghĩa tốt và xấu] này, đối với việc ta sẽ đối phó với các cảm xúc tiêu cực như thế nào, [trước tiên, ta phải nói về] cách nào để định nghĩa chúng. Trước hết, đây là những điều quấy nhiễu tâm an lạc. Đó là lý do ta gọi chúng là “tiêu cực”. Những [cảm xúc] đem lại an lạc và sức mạnh nội tâm là “tích cực”.

Từ những cuộc thảo luận mà tôi đã tham gia với các khoa học gia, đặc biệt là với nhà khoa học lớn Varela, một người bạn thân của tôi, chúng tôi đã kết luận rằng tâm bi mãnh liệt là một cảm xúc và sau cùng, là một cảm xúc hữu ích. Rồi thì chúng tôi đồng ý là ngay cả tâm thức của Phật cũng có một vài cảm xúc về lòng bi mẫn; vậy thì cảm xúc không nhất thiết là điều xấu hay tiêu cực. Chúng ta phải xem lòng bi mẫn vô biên của Đức Phật là một cảm xúc. Thế thì Đức Phật dạt dào tình cảm vô biên. Nếu ta xem tâm bi là một cảm xúc thì nó rất tích cực. Mặt khác, sự sợ hãi và thù hận phá hủy tâm an lạc và hạnh phúc của chúng ta, nên ta xem chúng là tiêu cực.

Đối Phó Với Cảm Xúc Tiêu Cực Bằng Lý Lẽ

Hiện nay, ta đang đối phó với [các cảm xúc tiêu cực như] sợ hãi và thù hận như thế nào? [Ta cần phải xem xét cách mà] những cảm xúc tiêu cực này không có nền tảng đúng đắn. Chúng xuất phát từ một thái độ không thực tiễn; trong khi các cảm xúc tích cực thì xuất phát từ một nền tảng đúng đắn. Thí dụ như một số cảm xúc có thể tăng trưởng bằng lý lẽ và luận lý; vì vậy, chúng có một nền tảng đúng đắn. Một cảm xúc tiêu cực tự động phát sinh, nhưng nó sẽ giảm thiểu, nếu ta áp dụng sự phân tích và lý lẽ, nên nó không có nền tảng đúng đắn. Vì thế, một cảm xúc tích cực là điều gì liên quan đến thực tại, và một cảm xúc tiêu cực thì dựa trên thực tại méo mó nào đó, hay vô minh.

Thí dụ như khi nổi giận với một kẻ thù, tâm sân khiến cho hành động của người kia có vẻ như nó có thể hãm hại ta ngay lúc đó. Vì vậy, ta nghĩ rằng đây là một người xấu. Nhưng nếu phân tích vấn đề, [ta sẽ nhận ra rằng] người này không phải là kẻ thù của ta từ khi họ mới sinh ra. Nếu họ làm hại mình thì phải có những lý do khác nhau, không xuất phát từ bản thân họ. Nếu người đó thật sự thuộc về hạng “kẻ thù” thì đúng ra họ đã phải là kẻ thù của ta từ khi mới sinh ra và không thể nào có thể trở thành một người bạn. Nhưng trong những hoàn cảnh khác, họ có thể trở thành bạn bè thân thiết nhất của mình. Vì vậy nên sân hận và thù ghét một người nào là điều sai trái.

Điều sai trái nằm trong hành vi của người này, không phải trong con người họ, nhưng tâm sân [đơn thuần dựa trên hành động sai trái của một người] lại nhắm vào người đó. Mặt khác, tâm bi hầu hết hướng về con người, bất kể hành vi của họ ra sao. Vì vậy, ta có thể phát tâm bi đối với một kẻ thù, dựa trên cơ sở kẻ thù đó là một con người.

Do đó, chúng ta phải phân biệt giữa một người và hành động của người đó. Về mặt nhân bản, con người, chúng ta có thể có lòng bi mẫn đối với họ, nhưng về mặt hành động, ta có thể phản đối. Vì vậy, cảm xúc tiêu cực thường có mặt trong một tâm thức rất hẹp hòi. Nó chỉ chú trọng vào một khía cạnh: [đó là hành vi sai trái của một người nào đó].

Tuy nhiên, đối với tâm bi, ta phải có một sự phân biệt. Có loại tâm bi dựa trên yếu tố sinh học. [Loại tâm bi này thiên vị đối với người nào giúp ích cho mình, chẳng hạn như mẹ của mình]. Hay ta nói về tâm bi dựa trên lý lẽ, không thiên vị? Tâm bi dựa trên lý lẽ thì tốt hơn nhiều, bởi vì nó không thiên vị, và căn cứ vào lý lẽ. Nó chú trọng vào con người, không phải hành động của người đó. Một cảm xúc tiêu cực chỉ dựa trên hành động thì không hợp lý và hơn nữa, không mang lại hạnh phúc.

Phân Tích Sự Bất Lợi Của Cảm Xúc Tiêu Cực, Như Sân Hận

Để đối phó với cảm xúc tiêu cực thì việc quan trọng nhất là phân tích. Thí dụ như tôi sẽ có được bao nhiêu lợi lạc từ lòng sân hận? Tâm sân tạo ra rất nhiều năng lượng mạnh mẽ, đó là sự thật. Thậm chí bằng sự biểu lộ qua nét mặt và lời nói trong đời sống hàng ngày, ta có thể thấy được điều này. Khi ta nổi giận, cả hai yếu tố này trở nên rất hằn học. Ta sẽ quyết tâm dùng những lời cay cú nhất để làm tổn thương đối phương. Rồi khi cơn giận nguôi ngoai, nguồn năng lượng vô cùng mạnh mẽ và hung bạo giảm xuống, tâm trí ta thật sự trở nên nhạy bén hơn. Thế thì nguồn năng lượng tạo ra sự giận dữ là một loại năng lượng mù quáng [bởi vì tâm ta không bén nhạy khi ta có năng lượng này]. Vì lý do này mà tâm sân không bao giờ thật sự giúp ích cho ta; trong khi nếu ta luôn luôn sử dụng cách tiếp cận thông minh, thực tiễn thì nó có thể giúp ích cho ta rất nhiều. Ngay cả trong tòa án, nếu một luật sư la lối giận dữ, điều này không có lợi gì cả; nhưng nếu vị này dùng trí thông minh thì có thể thắng kiện.

Thế thì tâm sân hủy hoại khả năng làm việc một cách sáng suốt của trí thông minh. Trí phán đoán có thể bị ảnh hưởng vì những lời sai trái ta đã thốt ra trong cơn giận dữ. Vì vậy, nhờ trí thông minh, ta có thể hiểu rằng sân hận là điều vô ích. Nếu ta có thể phản ứng một cách thích đáng bằng cách sử dụng trí thông minh của mình trong một hoàn cảnh khó khăn, nguy ngập, thì sẽ có lợi hơn. Nói cách khác là trong khi giữ tâm bi đối với người khác, ta giữ được khả năng trở thành bạn bè với người đó sau này. Nếu nổi giận thì ta sẽ mất đi cơ hội kết bạn với họ về sau. Nếu ta suy nghĩ như thế, cảm xúc tiêu cực có thể giảm thiểu. Thậm chí, nếu nó tái phát, thì sẽ yếu kém hơn trước.


Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
22/06/2020(Xem: 7563)
Truyện tích kể rằng sau khi đi một vòng châu du hoằng Pháp ở các làng mạc, Đức Phật trở về tịnh xá, và giữa chúng Tăng có cuộc thảo luận về trạng thái gồ ghề hay bằng phẳng của các con đường đã trải qua. Đức Phật nói rằng thảo luận về các con đường ấy không thích hợp cho sự giải thoát, đó chỉ là những đoạn đường ở bên ngoài thân tâm. Ngài khuyên chư Tăng nên lưu tâm đến con đường cao thượng là “Bát Chánh Đạo” thuộc giáo lý “Tứ Diệu Đế” và những việc cần phải làm khác để sớm đắc được đạo quả. Những giáo lý căn bản của Đạo Phật đưọc tóm tắt như sau đây:
20/06/2020(Xem: 8090)
Hai sự phân biệt được giới thiệu mà trước đây không được nêu rõ trong tài liệu về lòng bi mẫn, điều này có thể làm rõ những gì đang được nghiên cứu và khuyến khích sự chú ý đến các hình thức bi mẫn đã bị bỏ qua phần lớn. Sự khác biệt đầu tiên là liệu mục tiêu của hành vi bi mẫn là gần (ví dụ, nhìn thấy ai đó ngã xuống, trầy xước đầu gối của mình) hoặc xa (ví dụ, một người không quan sát trực tiếp ai có thể bị thương hiện tại hoặc trong tương lai). Gần là ngay lập tức, khắc phục nếu có thể cho những đau khổ chứng kiến; xa ngăn ngừa tác hại trong tương lai xảy ra. Nhóm phân biệt thứ hai đề cập đến việc lòng bi mẫn là sự thấu cảm, liên quan đến hành động hay là một khát vọng.
19/06/2020(Xem: 13281)
Tặng quà cho 285 hộ nghèo Ấn Độ ở 2 ngôi làng Katorwa-Mucharim (gần chùa Kiều Đàm Di VN- Bodhgaya) địa điểm cách Bồ Đề Đạo Tràng nơi đức Phật thành Đạo 7 cây số. Thành phần quà tặng cho mỗi hộ gồm có: 1 tấm Saree cho phụ nữ, 10 ký Gạo và bột Chapati, đường, muối dầu ăn và bánh ngọt cho trẻ em, kèm với 200 Rupees tiền mặt để mua thêm gạo cho từng hộ GD. (Bên cạnh đó là những phần phụ phí như mướn xe chở hàng, tiền công đóng gói và công thợ khuân vác.)
17/06/2020(Xem: 9467)
Tuy được duyên may tham dự khoá tu học Phật Pháp Úc Châu kỳ 19 tổ chức tại thủ đô Canberra và Ngài Ôn Hội Chủ thường xuyên hiện diện với hội chúng, nhưng tôi chưa bao giờ có dịp đảnh lễ Ngài dù đã nhiều lần làm thơ xưng tán hoặc bày tỏ cảm nghĩ của mình khi đọc được tác phẩm được in thành sách hoặc trên các trang mạng Phật Giáo .
17/06/2020(Xem: 6029)
Thật là một điều trùng hợp khi vừa đọc xong bài viết của Ôn Hội Chủ HT Thích Bảo Lạc được đăng tải trên trangnhaquangduc vào ngày 05/04/2020 là lúc tôi đang ôn lại hết những gì về Duy Thức Học và Vi Diệu Pháp vì thật ra khi đọc kinh sách của Nam Tông và Bắc Tông tôi đã tự nhận thấy Chữ Tâm luôn là đề tài mà người tu học phải tự điều phục và do đó lần nữa Chữ Tâm đã được gặp lại trong pháp môn này nhưng thêm vào chút thâm thuý sâu sắc khi được khảo sát qua ba tiến trình ( THỂ- TƯỚNG - DỤNG ) mà biểu hiện là Ý , THỨC , TÂM .
16/06/2020(Xem: 6782)
Tiến sĩ B. Alan Wallace, học giả, cư sĩ diễn thuyết, tuyên dương diệu pháp Như Lai, đã viết và dịch nhiều sách Phật giáo Tây Tạng. Ông không ngừng tìm kiếm các phương thức mới để hòa nhập việc tu tập Phật pháp với khoa học hiện đại và hậu thuẫn cho các nghiên cứu về tâm thức. Ông đã thực hành Phật giáo từ thập niên 1970, đã giảng dạy lý thuyết và hướng dẫn tu tập thiền định Phật giáo trên toàn thế giới từ năm 1076. Ông đã dành 14 năm sống trong chốn thiền môn với cuơng vị một tăng sĩ Phật giáo Tây Tạng và phúc duyên được Đức Đạt Lai Lạt Ma thế độ xuất gia.
16/06/2020(Xem: 5936)
Dharamshala, ngày 9/6/2020: Ngài Khensur Geshe Tashi Tesering, một vị tăng sĩ Phật giáo Tây Tạng nổi tiếng cư trú tại Queensland, Australia, cựu trụ trì Tu viện Gyudmey, nằm trong Danh sách Danh dự Sinh nhật Nữ hoàng 2020 vào hôm thứ Hai, ngày 8 tháng 6 năm 2020.
13/06/2020(Xem: 9297)
Đã sanh làm kiếp con người, có ai mà không khổ? Cái khổ nó theo mình từ nhỏ đến khi khôn lớn, và sẽ khổ hoài cho tới khi trút hơi thở cuối cùng. Nhưng chết rồi cũng chưa hết khổ. Vì tâm thức của con ngườisẽ bị nghiệp lực dẫn đi tái sanh. Nếu đời sốnghiện tại, con người biết tu hành, làm việc thiện lành tránh việc hung ác, thường tạo nhiều phước báo, thì khi chết được tái sanh làm người. Ngược lại sống ở đời với tâm địa ác độc, xấu xa, luôn gây phiền não khổ đau cho người khác,thì sau khi chết bị đọa vào một trong ba đường khổ: súc sanh, ngạ quỷ hay địa ngục. Và cứ thế hết đời này qua đời khác, chúng sanh cứ như vậy chịu trôi lăn, lặn ngụp, đắm chìm trong bể khổ đường mê, không bao giờ thoát khỏi vòng luân hồi sanh tử.
13/06/2020(Xem: 6466)
Đức Đạt Lai Lạt Ma, vị lãnh đạo tinh thần dân tộc Tây Tạng nói rằng: “Âm nhạc có khả năng tiếp cận nhiều người hơn”. (‘Music has the potential to reach many more people,’) Đức Đạt Lai Lạt Ma, người gửi thông điệp về từ bi, hòa hợp và hòa bình với nụ cười đầy hỷ xả, đã cuốn hút hàng triệu Phật giáo đồ toàn cầu, đang phát hành một Album Giáo lý và Chân ngôn mật chú hòa âm phổ nhạc để đánh dấu kỷ niệm sinh nhật lần thứ 85 của Ngài vào tháng tới.
13/06/2020(Xem: 7845)
Ngay từ những ngày đầu khi mới có lệnh cách giản xã hội (social distancing) TT Trụ trì Thích Nguyên Tạng đã Việt dịch tất cả những tin tức liên quan đến đại dịch đang xảy ra tại Úc và trên thế giới nhiều lần trong ngày cho tất cả những Phật tử trong và ngoài nước trên Viber Đại Gia Đình Quảng Đức và tôi nhờ duyên may nên cũng có tên trong danh sách này . Nhưng vài ngày sau là Thầy Trụ trì đã bắt đầu livestream cho các buổi công phu khuya bắt đầu từ 5:30-6:30 a m mỗi ngày và buổi chiều tiếng đại Hồng chung như chuẩn bị cho những giờ công phu tịnh độ tối của các chùa Đại thừa khi chưa có đại dịch . Rồi sau đó là các buổi sám hối Hồng danh cũng được livestream vào tối ngày 14 âm lịch và tối 29, hay 30 âm lịch mỗi tháng . Thành tâm ngưỡng phục oai nghi của các Ngài , không có mặt Phật tử mà buổi lễ nào cũng trang nghiêm vô cùng , mãi đến 2/6 /2020 số người lạy sám hối được tăng thêm dần dần từ 5 đến 20
facebook youtube google-plus linkedin twitter blog
Nguyện đem công đức này, trang nghiêm Phật Tịnh Độ, trên đền bốn ơn nặng, dưới cứu khổ ba đường,
nếu có người thấy nghe, đều phát lòng Bồ Đề, hết một báo thân này, sinh qua cõi Cực Lạc.

May the Merit and virtue,accrued from this work, adorn the Buddhas pureland,
Repay the four great kindnesses above, andrelieve the suffering of those on the three paths below,
may those who see or hear of these efforts generates Bodhi Mind, spend their lives devoted to the Buddha Dharma,
the Land of Ultimate Bliss.

Quang Duc Buddhist Welfare Association of Victoria
Tu Viện Quảng Đức | Quang Duc Monastery
Most Venerable Thich Tam Phuong | Senior Venerable Thich Nguyen Tang
Address: Quang Duc Monastery, 105 Lynch Road, Fawkner, Vic.3060 Australia
Tel: 61.03.9357 3544 ; Fax: 61.03.9357 3600
Website: http://www.quangduc.com
http://www.tuvienquangduc.com.au (old)
Xin gửi Xin gửi bài mới và ý kiến đóng góp đến Ban Biên Tập qua địa chỉ:
[email protected]