Hoài Niệm

08/03/201621:46(Xem: 9872)
Hoài Niệm


2-HT-NhuHue

Hoài Niệm

Kính Dâng Hòa Thượng Cựu Hội Chủ

Phương Trượng Tổ Đình Pháp Hoa thượng Như hạ Huệ


Sau mấy tháng định cư tại Úc Châu, tôi được mời đến dự Đại Hội Khoáng Đại của Giáo Hội tổ chức tại Trường Trung Học Fairfield, Sydney vào khoảng tháng 4 năm 1987, tại Đại Hội này, lần đầu tiên tôi gặp được Thượng Tọa Thích Như Huệ , Ngài là Giáo Hội Trưởng Giáo Hội Phật Giáo tại Nam Úc, Khai Sơn Chùa Pháp Hoa. Đi dự Đại Hội cùng Hòa Thượng có Sư Cô Như Thiền, Chú Hạnh Pháp, Hạnh Thông và cô Diệu Ý, Bác Tươi, anh Lưu Hoằng Nguyện và vài Đạo Hữu khác nữa.

Chú Hạnh Pháp, Hạnh Thông, Cô Diệu Ý được thọ Sa Di Giới Đàn Phương Trượng tại Đại Hội này, cùng với Chú Phước Tấn, Chú Phước Minh, Cô Phước Tường, Cô Phước Đạt, 4 vị này là đệ tử của Hòa Thượng Phước Huệ. Cả 7 vị này bây giờ duy nhất chỉ còn một mình Thượng Tọa Thích Phước Tấn, Trụ Trì Chùa Quang Minh. Giới Đàn Phương Trượng lúc đó tôi còn nhớ có HT Phước Huệ, HT Huyền Tôn. HT Như Huệ, TT Bảo Lạc, ĐĐ Quảng Ba, ĐĐ Phước Nhơn, ĐĐ Nhật Tân, ĐĐ Như Định, ĐĐ Tâm Phương và ĐĐ Minh Lâm.

     Cũng nên nhắc lại lẽ ra tôi được về ở chung với Hòa Thượng tại Chùa Pháp Hoa, Ngài có nhắc hoài chuyện này. Chuyện là như thế này, tâm trạng của người tị nạn vừa đến đảo, thì cứ ai giới thiệu đi đâu thì làm giấy tờ liền. Lúc bấy giờ TT Thích Thiện Quang trước kia ở Chùa Bửu Đà, Sài gòn cùng với Hòa Thượng Thích Như Huệ, TT Thiện Quang đến đảo Bidong trước tôi 1 tuần lễ, nên giấy tờ cũng chưa làm. Sau khi tôi đến đảo vài ngày thì TT Thiện Quang nói có quen biết TT Như Huệ hiện đang ở Úc, thôi thì Huynh đệ mình gởi giấy tờ qua đó, chúng tôi liền làm giấy tờ chung nhau, đồng thời tại văn phòng Cao Ủy người Tị Nạn họ cũng có cho địa chỉ của Giáo Hội Phật Giáo tại Úc Châu, cùng một thời điểm tôi gởi 2 hồ sơ: 1 cho Văn Phòng Giáo Hội tại Chùa Phước Huệ 31 Landon St, Fairfield; 1 cho Chùa Pháp Hoa Nam Úc, và sau 1 tháng TT Quảng Ba vào đảo thăm Thầy Quảng Trừ, chúng tôi được gặp nhau và TT Quảng Ba về cũng làm cho tôi 1 hồ sơ nữa. Nhưng cuối cùng Bộ Di Trú chấp nhận cho tôi đi theo Hồ Sơ của Giáo Hội, do Hòa Thượng Phước Huệ bảo lãnh.

Tôi đến Úc vào ngày 6.2.1987, Đại Đức Thích Minh Lâm ra Phi Trường đón tôi, về đến Chùa Phước Huệ, tôi không gặp được Hòa Thượng, nghe quí Thầy kể lại là HT đi Mỹ rồi.

 

 


HT Nhu Hue_TT Tam Phuong

Trưởng Lão HT Như Huệ & Tác giả TT Tâm Phương

    

Chiều hôm đó tôi điện thoại báo cho HT Quảng Ba là tôi đã đến Úc, HT Quảng Ba sốt sắng từ Canberra lái xe xuống liền, tối hôm đó Ngài đưa tôi đến thăm Tịnh Thất của Thầy Phước Độ, tại đây tôi có gặp Thầy Thiện Hương người Huế, Thầy Thiện Phát, Sư Cô Trung Huyền, những vị này nay không còn tu nữa.. Riêng Thầy Thiện Hương, Thầy Thiện Phát đã về với Phật rồi.

Đi cùng HT Quảng Ba lúc bấy giờ có cả ĐĐ Lệ Trụ, Thầy Lệ Trụ và tôi biết nhau từ năm 1982 tại Trường Hạ Pháp Vân Gia Định Bình Thạnh Saigòn. Sáng hôm sau HT Quảng Ba, Thầy Lệ Trụ đưa tôi về Caberra thăm Chùa Vạn Hạnh và có cả ĐĐ Minh Lâm, Thầy Thiện Phát lái thêm chiếc xe thứ 2 nữa.

Tôi nhớ đời chuyến đi này. Vốn là người dân quê VN, không thường đi xe hơi, lần đi này HT Quảng Ba cũng là một tài xế liên bang có hạng, Ngài cho tôi tuôn ra từ bao ni lông này đến bao khác, bao nhiêu chip, cocacola lót dạ dọc đường, cứ tự nhiên đi ra đến cả mật xanh, mật đỏ cũng tuôn ra luôn, tôi nằm vùi ở băng sau xe, mặt mày tái xanh.

Tôi kể vòng vo như vậy vì từ những ngày đầu của tôi trên xứ Úc cũng có nhiều kỷ niệm đáng ghi. Hoài niệm sao cho hết những chặng đường dễ thương của tình Pháp Lữ cùng thuyền trên bước đường Thượng Cầu Hạ Hóa.

Sau lần Đại Hội Khoáng Đại năm 1987 sau khi tôi đến Úc 2 tháng, tính đến nay đã tròn 30 năm. Tôi luôn đứng bên cạnh Giáo Hội làm được những gì khiêm tốn với khả năng yếu kém của mình.

Hòa Thượng Thích Như Huệ cùng tôi có chút thâm tình Thầy trò hơn những vị khác có lẽ khi Cô Hạnh Nguyên từ những ngày đầu Cô xin đi Xuất Gia với tôi, nhưng tôi cảm thấy mình chưa đủ đức độ, nên gởi Cô lên Hòa Thượng để tập sự.  Ngày Cô Hạnh Nguyên xuống tóc sau hơn 6 tháng tập sự, Hòa Thượng có mời tôi lên dự lễ Thế Phát. Trong buổi lễ này HT giải thích với mọi người tham dự: “Tôi cho Cô Pháp danh Hạnh Nguyên chữ Hạnh là dòng kệ của tôi, còn chữ Nguyên là dòng kệ của Thầy Tâm Phương”.

Kính bạch Chư Tôn, kính thưa quí vị, bây giờ ngồi đây tôi xin viết đôi dòng hoài niệm những kỷ niệm đáng nhớ về Hòa Thượng Cựu Hội Chủ cùng tôi gắn bó với Phật Giáo Úc Châu suốt chiều dài 30 năm, thật không sao kể cho hết. Tôi nhớ Hòa Thượng làm Tổng Vụ Trưởng Tổng Vụ Hoằng Pháp, tôi làm Tổng Vụ Phó Tổng Vụ Hoằng Pháp khi tôi còn Trụ Trì Chùa Quang Minh, Hòa Thượng đã chỉ đạo cho tôi đứng ra tổ chức Khóa Tu Học Pháp thường niên năm ngày, từ những năm đầu tiên cho Giáo Hội.

Khóa đầu tiên năm 1988 được tổ chức tại Dandenong Centre, quy tụ 150 học viên. Khóa Học này  lúc bấy giờ có HT Phước Huệ, TT Huyền Tôn, TT Như Huệ, TT Bảo Lạc, ĐĐ Quảng Ba, ĐĐ Phước Nhơn, ĐĐ Nhật Tân và Tôi. Khóa Thứ 2 năm 1990 cũng tại Melbourne, địa điểm Fortcample cách Melbourne 250 cây số, khóa này lên đến trên 250 học viên, có cả một số đoàn sinh gia đình Phật tử.

Nhắc đến đây tôi chợt nhớ thêm một chuyện. Tháng 6.1990 tôi đã rời Chùa Quang Minh, Khóa Tu Học Thường Niên của Giáo Hội vào cuối tháng 12. 1990. Phái đoàn của Chùa Pháp Bảo có 10 học viên do TT Thích Bảo Lạc dẫn đoàn trú ngụ tại Quảng Đức, Broadmeadows.

Sáng hôm sau phái đoàn này cùng tôi lên chiếc xe 12 chỗ ngồi do tôi lái, khi lên xe HT Pháp Bảo nói “quí vị thấy đặc biệt và ưu ái không? Chính Thầy Trưởng Ban và Trụ Trì Quảng Đức lái xe đưa quí vị, thì còn gì bằng nữa,” cả xe đều vỗ tay cười vui vẻ, lần đầu tiên tôi cầm lái chiếc xe 12 chỗ ngồi vượt đường xa 250 cây số, cả đi lẫn về 500 cây, và tôi nhớ tôi đi nhiều chuyến lắm.

Nhắc lại như vậy để thấy Công Đức nhìn xa thấy rộng của Hòa Thượng Cựu Hội Chủ từ những năm đầu tiên tại Úc này. Học Phật và tu theo Giáo Lý Chánh Kiến Chánh Tư Duy, Chánh Định, Chánh Mạng là căn bản của người con Phật. Nhiệm vụ Tổng Vụ Trưởng Tổng Vụ Hoằng Pháp của Giáo Hội từ nhiệm kỳ đầu tiên khi Giáo Hội vừa mới thành lập năm 1981 cho mãi đến năm 1994 của Hòa Thượng Thích Như Huệ, phải chăng là ngọn đuốc sáng để khai mở con đường cho những Khóa Tu Học Phật Pháp Úc Châu được tiếp nối đến ngày hôm nay.

Viết và nói về Hòa Thượng Cựu Hội Chủ tôi không thể nào quên những chặng đường gian nan khó khăn của tôi khi vừa mới rời Chùa Quang Minh. Cũng xin nhắc lại cho Chư Tôn Thiền Đức Tăng Ni đã định cư trên nước Úc bằng nhiều con đường khác nhau sau năm 1990 biết rằng, Giáo Hội  Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Úc Đại Lợi -Tân Tây Lan là Trung Ương. Các tiểu bang đều có Giáo Hội Địa Phương. Mỗi tiểu bang chỉ có duy nhất một ngôi Chùa. Victoria, Chùa Quang Minh; Nam Úc, Chùa Pháp Hoa; Canberra, Chùa Vạn Hạnh; Brisbane, Chùa Pháp Quang; Tây Úc, Chùa Phổ Quang..

Quảng Đức là ngôi chùa do chúng tôi khai sáng vào đầu thập niên 1990. Giai đoạn tôi này đã phải trải qua nhiều gian truân cay đắng lắm, nhưng bên cạnh đó có Hòa Thượng Pháp Hoa. Ngài lúc nào cũng sát cánh và ủng hộ động viên tôi luôn nhẫn nại vượt qua những chặng đường khó khăn của những ngày đầu tiên tại Quảng Đức Tự nhỏ bé  ở Broadmeadows. Ngài nói, “với ý chí và cách làm việc của ĐĐ tôi tin tưởng là ĐĐ sẽ hanh thông trên bước đường hoằng pháp lợi sanh.”     

Có lẽ từ những lời động viên sách tấn của Hòa Thượng tôi luôn dặn mình, giữ mình và kham nhẫn chịu đựng, nhưng không quên nỗ lực tinh tấn liên tục công tác cùng Giáo Hội trên mọi lãnh vực với khả năng khiêm tốn yếu kém của mình.

Ngôi Chùa nhỏ của tôi lần đầu tiên làm lễ An Vị Phật, tôi cũng thỉnh được Ngài đến Chứng Minh và ban Đạo Từ, rồi từ đó mãi cho đến ngôi Tam Bảo Quảng Đức được  thuyên chuyển về 105 Lynch Rd, Fawkner đã đổi thành Tu Viện Quảng Đức mang tên một Vị Bồ Tát đã hy hiến cuộc đời của mình cho Phật Giáo Việt Nam được trường tồn.

Kính bạch Chư Tôn Đức, kính thưa quí vị, một chặng đường dài 16 năm làm Hội Chủ của HT Thích Như Huệ ở giai đoạn Phật Giáo Hải Ngoại phân chia nhiều ngã rẽ.. Ngài thường nói “tứ bề thọ địch…” Thật như vậy một giai đoạn đầy gian nan thử thách của Ngài. Ngài đã lèo lái con thuyền của Giáo Hội được vững bền, trên thuận dưới hòa, kể cả mối thâm tình giao hảo với các Châu Lục, như Giáo Hội Hoa Kỳ, Giáo Hội Canada, Giáo Hội Âu Châu, và hầu hết Chư Tôn Đức nào cũng kính quí Ngài như một bậc Trưởng Thượng Thiền Gia Phương Trượng.

Ngài như Lương Đống Thạch Trụ của Phật Giáo Úc Châu và Tổ Đình Pháp Hoa Nam Úc, và với tất cả từng thành viên Tăng Ni trẻ hàng hậu học, Ngài luôn ân cần và nhắc nhở thăm viếng hòa đồng không câu nệ. Nơi nào cần có mặt Ngài cho Phật Pháp được Hưng Long, Tứ Chúng được an hòa Ngài cũng không từ nan mà gắn bó. Chừng ấy của cuộc đời Ngài đủ làm tấm gương sáng cho đàn hậu thế cần suy nghĩ noi gương.

Thời gian và không gian bất tận, một đời người rồi cũng qua đi, như lời Trịnh Công Sơn đã viết lên trong nhạc phẩm Phôi Pha (Từng tuổi xuân đã già… đời người như gió qua… ) Hòa Thượng năm nay đã 83, tuổi Giáp Tuất. Ngài đã hơn 60 năm phụng hiến đời mình cho ngôi nhà Phật Giáo, cho Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Úc Đại Lợi -Tân Tây Lan được trường tồn, nhưng đặc biệt nhất, vẫn là những người con Phật tại Tổ Đình Pháp Hoa Nam Úc nói riêng và nói chung cho cộng đồng Người Việt Tự Do tại South Australia không sao quên được công lao gây dựng niềm tin Chánh Pháp và sự ổn định nền văn hóa Phật Giáo Việt trên xứ người tại tiểu bang này.

Rồi một ngày mai, “từng tuổi xuân đã già”, Hòa Thượng sẽ đi vào Niết Bàn Tịch Tịnh, nhưng chắc chắn nơi Úc Đại Lợi này vẫn còn lưu đậm những hành trạng công đức và gốc rễ Bồ Đề của Ngài đã ươm mầm cho Phật Pháp.

Chúng con xin chắp tay thành kính nguyện cầu mười phương Chư Phật, mười phương Chư Vị Bồ Tát, Chư Lịch Đại Tổ Sư chứng minh công đức lao tâm khổ nhọc của Hòa Thượng gần 70 năm sống và làm việc cho Đạo Pháp và Dân Tộc.

Nguyện cầu Hòa Thượng Bách Thọ Niên Trường cho Giáo Hội Úc và hàng hậu học chúng con được nương nhờ bóng cây Đại Thọ Bồ Đề của Hòa Thượng.

 


Quảng Đức Tu Viện, 1/3/2016

TK. Thích Tâm Phương

 

 

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
22/03/2020(Xem: 11715)
Hòa Thương Thích Như Điển đã làm lễ khánh thọ lần thứ 70 trong năm qua. Thầy đã mang truyền thống dòng Thiền Lâm Tế Việt Nam sang nước Đức và là người truyền thừa có ảnh hưởng sâu rộng của Phật Giáo tại đây. Đồng thời, Thầy đã đóng góp triệt để cho sự hội nhập của người Việt trong nước Đức – và do đó cũng là một đoạn đường quan trọng cho tính đa dạng của Phật Giáo trong đất nước này. Trong bài tiểu luận này, ông Olaf Beuchling đã vinh danh cuộc sống và những Phật sự của vị Pháp Sư đồng thời giới thiệu tổng quan dòng Thiền Lâm Tế Việt Nam.] Người ta đứng chen chúc trong khuôn viên an bình của ngôi Chùa Viên Giác tại Hannover: Có hàng ngàn người khách hiện diện trong những ngày hè của tháng sáu năm 2019. Họ đến hỷ chúc 70 năm khánh thọ của Hòa Thượng Phương Trượng Chùa Viên Giác – Thầy Thích Như Điển, vị Tỳ Kheo người Đức gốc Việt.
02/03/2020(Xem: 15964)
Chùa Đức Viên tọa lạc tại số 2440 McLaughlin Avenue, thành phố San Jose được Sư Bà Thích Đàm Lựusáng lập vào năm 1980.Sư Bà người làng Tam Xá, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông, Việt Nam. Xuất gia từ nhỏ tại chùa Cự Đà. Năm 1951, Sư Bà thọ giới Tỳ kheo Ni tại chùa Quán Sứ, Hà Nội. Năm 1952, Sư Bà học đạo tại chùa Dược Sư, Sài Gòn. Năm 1964, Sư Bà đi du học ở Tây Đức. Năm 1979, Sư Bà đến Hoa Kỳ. Năm 1980, Sư Bà về thành phố San Jose hành đạo và sáng lập chùa Đức Viên. Sau 19 năm tận tuỵ, chăm lo việc đạo việc đời, Sư Bà quy Tây năm 1999. Việc kiến tạo ngôi già lam danh tiếng, trang nghiêm được thế hệ đệ tử tiếp nối.
26/02/2020(Xem: 10552)
Hôm nay là Ngày Mùng Một Tháng Hai âm lịch năm Canh Tý , đã trôi qua 66 năm ngày mà Đức Tôn Sư Minh Đăng Quang thọ nạn và Vắng Bóng, thời gian trôi mãi không ngừng và vạn vật chuyển biến theo định luật vô thường, con người có hợp tất có ly, có đến rồi sẽ có đi, và có sinh rồi có tử. Sanh Ký Tử Quy thực hiện con đường Hoằng pháp độ sinh với chí nguyện của các đấng Tôn Sư cũng thuận thế vô thường hiện diện ở cuộc đời để hoằng dương Chánh pháp, rồi đến một thời gian lại ra đi giống như cánh nhạn bay qua bầu trời không để lại dấu tích, cũng trong ngày hôm nay, đêm hôm qua tại Việt Nam một bậc Đạo Sư, một bậc tiền bối, Hoà Thượng cũng vừa viên tịch đó là Đức Đệ Ngũ Tăng Thống Hoà Thượng Trưởng Lão Thích Quãng Độ , Ngài đã thuận thế vô thường và ra đi thọ thế tuổi đời 93 tuổi, 73 Hạ lạp,và cũng trong ngày này Sư Trưởng Minh Đăng Quang, ngài đã ra đi biền biệt 66 năm qua lúc đó Ngài mới 32 tuổi, đến và đi là định luật. Đã gọi là định luật thì không ai thay đổi được hết vì thế gian là vô thườn
16/02/2020(Xem: 12426)
Người xưa thường nói rằng: Nhân sanh thất thập cổ lai hy. Điều nầy có nghĩa là:Đời người 70 tuổi xưa nay hy hữu. Đó là sự thật và đó cũng chỉ là tương đối mà thôi. Bởi lẽ có nhiều người sống thọ đến 80, 90, 100 hay hơn 100 tuổi. Âu đó cũng là do nhân duyên của nhiều kiếp ta vốn đã làm việc trưởng dưỡng lòng từ bi, tôn trọng sự sống của kẻ khác, nên mới được như vậy. Dĩ nhiên là cũng có nhiều người sống chỉ được có 5 năm, mười năm, 20, 30, 40, 50 hay 60 tuổ
11/02/2020(Xem: 11042)
Thành Kính Tưởng Niệm Trưởng Lão Hòa Thượng Thích Giác Chánh (1947-2020)
05/02/2020(Xem: 8441)
Tôi cố tìm một tựa đề cho đúng với ý nghĩa bài viết này để tán dương hai sự kiện trùng hợp trong một ngày thật trọng đại này ( ngày 16 âm lịch tháng giêng năm Canh Tý nhằm ngày 10 /02/2020 ) thế nhưng cuối cùng chỉ đành hạ bút với 4 chữ "BẤT KHẢ TƯ NGHÌ" như các bạn đã thấy ....Và các bạn có biết hai sự kiện trọng đại gì là gì không ...kính xin được tỏ bày niềm hân hoan nhất để tiết lộ cho các bạn được rõ : Do một nhân duyên được gia nhập vào group Viber " Đại gia đình Quảng Đức " mà tôi đã đọc được Thông báo về Lễ Mừng khánh Tuế Đại thọ Đức Trưởng lão Tăng Giáo Trưởng HT.Thích Huyền Tôn, trụ trì Lăng Nghiêm Bảo Vương Tự tại Melbourne và được biết Ngài đã trụ thế 93 năm, 86 đạo lạp và 72 hạ lạp .....và hiện còn rất sáng suốt so với những người cùng tuổi ngoài đời và trong Đạo.
05/02/2020(Xem: 9351)
Được tin buồn ngày đầu năm mới: Giáo sư, Cư sĩ Hồng Dương Nguyễn Văn Hai đã từ trần vào ngày 25-1-2020 (nhằm mùng 1 Tết Canh Tý), tại tư gia ở Yardley, Pennsylvania, Hoa Kỳ; hưởng thượng thọ 93 tuổi. Đối với những người thuộc thế hệ Chiến tranh, nhất là giới giáo chức, sinh viên học sinh thành phố Huế... thì thầy Nguyễn Văn Hai là một nhân vật đặc biệt. Đặc biệt vì phong cách đĩnh đạc và lối ứng xử nghiêm cẩn của thầy trong nhiều vị thế và chức vụ quan trọng mà thầy đã được giao phó và đảm nhiệm từ cấp trung học đến đại học như: Hiệu Trưởng Trường Quốc Học, Huế. Giám đốc Nha Học chánh Trung nguyên Trung phần. Phó Viện Trưởng kiêm Khoa Trưởng Đại học Khoa Học, Viện Đại học Huế. Trước 1975, khi còn là sinh viên và sau đó là giáo sư trung học, tôi chỉ được biết thầy Nguyễn Văn Hai qua các kỳ thì và chấm thi vì thầy nổi tiếng là nghiêm khắc và rạch ròi trong sự quản lý về cải cách giáo dục tổ chức thi cử.
19/01/2020(Xem: 12185)
Kính Báo. Trưởng Lão Hoà Thượng đạo hiệu thượng DIỆU hạ TÁNH- Viện chủ Tổ Đình Quốc Ân Huế vừa viên tịch lúc 14:30 ngày hôm nay, 23 tháng 12 năm Kỷ Hợi ( thứ sáu, ngày 17/1/2020). Trụ thế tròn 90 tuổi. - Lễ Nhập Kim Quan: 8h30 ngày 24/12/Kỷ Hợi (thứ bảy, 18/1/2020).
15/01/2020(Xem: 10414)
Mùa Xuân lại về trên xứ Úc, mừng năm mới Canh Tý 2020, Phật lịch 2564, thay mặt Hội Đồng Điều Hành Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hải Ngoại tại Úc Đại Lợi-Tân Tây Lan, chúng tôi xin có lời ân cần thăm hỏi và kính chúc mừng năm mới vô lượng an lạc, vô lượng cát tường đến Chư vị Trưởng Lão, Chư Tôn Hòa Thượng, Thượng Tọa, Ni Trưởng, Ni Sư, Đại Đức Tăng Ni, quý vị lãnh đạo Tôn giáo, Đoàn thể, Cơ quan, quý Đồng hương, chư Phật tử trong và ngoài Úc Châu.
03/01/2020(Xem: 12018)
Biểu đồ truyền thừa các tông phái Phật giáo từ Ấn Độ đến Việt Nam: Biểu đồ I.1: Thiền tông Ấn Độ Biểu đồ I.2: Thiền Ấn Độ Đến Trung Quốc Biểu đồ I.3: Thiền Trung Quốc – Huệ Năng và Môn Đệ Biểu đồ II.1: Dòng Mã Tổ Biểu đồ II.2: Dòng Mã Tổ Biểu đồ III.1: Tông Tào Động Biểu đồ IV.1: Tông Lâm Tế Biểu đồ IV.3: Dòng Lâm Tế – Viên Ngộ Biểu đồ V: Tông Vân Môn & Pháp Nhãn Biểu đồ VI.1: Thiền Nhật Bản – Cội nguồn của Phong Trào Ngũ Sơn Thập Sát Biểu đồ VI.2: Thiền Nhật Bản – Việc truyền bá thiền Lâm Tế từ Trung Quốc sang Nhật Biểu đồ VI.3: Thiền Nhật Bản – Các chi phái của Tông Lâm Tế I Biểu đồ VI.4: Thiền Nhật Bản – Các chi phái của Tông Lâm Tế II Biểu đồ VI.5: Thiền Nhật Bản – Các chi phái của Tông Lâm Tế II Biểu đồ VI.6: Thiền Nhật Bản – Lâm Tế Chính Mạch I – Dòng Nam Phố Thiệu Minh Biểu đồ VI.7: Thiền Nhật Bản – Lâm Tế Chính Mạch II – Dòng Bạch Ẩn Biểu đồ VI.8: Thiền Nhật Bản – Đạo Nguyên và Tông Tào Động Biểu đồ VII.1: Thiền tông Việt Nam – Thiền phái Tì-ni-đa Lưu-c