Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   

Từ Điển Phật Học Tuệ Quang

01/07/201517:08(Xem: 8622)
Từ Điển Phật Học Tuệ Quang


tu-dien-phat-hoc-tue-quang

Giới thiệu bộ
TỪ ĐIỂN PHẬT HỌC TUỆ QUANG
Hán-Việt, Phạn, Anh
Dictionary of Buddhist Terms
Nguyên Hiển Trần Tiễn Huyến, Chủ tịch Tuệ Quang Foundation


Lịch sử phiên dịch Đại tạng kinh Trung Hoa trải dài 14 thế kỷ, bắt đầu từ thế kỷ thứ nhất đến thế kỷ 14. Trong các nước ở Đông Á, chỉ nước Việt Nam là chưa hoàn tất việc phiên dịch toàn bộ Đại tạng kinh. Bộ Từ điện Phật học Tuệ Quang gồm 45.000  mục từ, dày hơn 3.500 trang, được chia làm hai tập, in trên loại giấy tốt, đóng bìa cứng (Nhà xuất bản Phương Đông). Lấy tiếng Hán-Việt làm gốc kèm thêm danh từ tiếng Phạn  với bản mục lục tra cứu tiếng Phạn (Sanskrit Index) ở cuối tập để dể dàng tham khảo.

Ngày nay các đại học lớn trên thế giới đều có phân khoa Phật học cho nên những danh từ Phật học Anh ngữ cũng cần thiết được phổ biến cho các phật tử và trí thức Việt Nam.

Ban biện tập hy vọng bộ từ điển này sẽ giúp chư vị tôn đức, tăng ni, các học giả và phật tử sẽ sớm hoàn thành việc phiên dịch toàn bộ Đại tạng kinh trong thế kỷ này.

Nguyên Hiển Trần Tiễn Huyến

Chủ biên.


tu-dien-phat-hoc-tue-quang 

TỰA
TỪ ĐIỂN PHẬT HỌC TUỆ QUANG
Hán, Việt, Phạn, Anh
(Dictionary of Buddhist Terms)


Xuất phát từ Ấn Độ Phật giáo truyền sang các nước khác bằng 2 đường thủy, bộ. Từ thời Tam Quốc đến Đông Tấn (317~420), Tây Tấn (165~317), trong khoảng vài trăm năm Phật giáo Trung Quốc trước tiên gồm nhiều hệ thống Đại thừa, Tiểu thừa. Tất cả kinh điển truyền dịch trong thời kỳ này đều do các sư xuất thân từ Ấn Độ và các nước Tây Vực. Qua quá trình truyền bá, kinh tạng bằng chữ Hán đã phổ cập trong các quốc gia Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản và Việt Nam, tạo thành một khối văn hóa Phật giáo Hán Tạng đồ sộ hơn bất cứ nền văn hóa Phật giáo bằng các ngôn ngữ khác. Hiện tượng hội nhập văn hóa diễn ra trong quá trình tiếp xúc và dung hợp đã tạo được một nét đặc sắc của văn hóa Ấn-Trung.

Trong tình trạng trình độ văn hóa thuần phác và nền chính trị quân chủ chuyên chế của các nước vùng Tây Vực lúc bấy giờ, mối quan tâm của Phật giáo là làm sao đem giáo nghĩa Phật giáo đến với trình độ xã hội bản địa. Do yêu cầu đó, có thể nói chú thuật và y thuật chữa bệnh là đại biểu cho nền văn hóa Phật giáo thời ấy. Các sư truyền giáo thời ấy vừa là những nhà trí thức vừa là những nhà thần bí kinh nghiệm.

Trung Quốc là một quốc gia có tinh thần tự tôn coi mọi tinh hoa của đất trời đều tập trung vào một dân tộc mình mà thôi. Vì vậy, đã một thời khá lâu Phật giáo bị coi như một thứ tôn giáo ngoại lai, một thứ tôn giáo của mọi rợ. Cho đến thời Đông Hán, giáo nghĩa Phật giáo thường phải vay mượn những khái niệm văn hóa tại chỗ để diễn đạt. Nói cách khác là đã mượn những dụng ngữ trong tư tưởng Lão Trang để biểu hiện. Như khái niệm về Bồ-đề, Niết-bàn, Chân như … phải mượn những từ như đạo, vô vi, bản vô … để phiên dịch. Từ cuối Tây Tấn về sau, Phật giáo mới có các nhân tài kỳ vĩ như Đạo An, Tuệ Viễn lần lần mở rộng và giải phóng Phật giáo ra khỏi tình trạng vay mượn tự nghĩa, trả Phật giáo trở về với hình dạng bản lai đoan đích.

Từ thời Nam Bắc triều, Phật giáo đã củng cố được địa bàn trong lòng dân tộc Hán. Nam triều có Lương Vũ Đế. Bắc triều có Đạo Vũ Đế. Mặc dầu Bắc Ngụy có Thái Vũ Đế là một tay bài xích Phật giáo nổi tiếng, nhưng Nam Bắc triều vẫn là thời mà Địa luận tông, Nhiếp luận tông, Tịnh độ tông, Thiền tông, Tì-đàm tông, Thành thật tông, Tam luận tông, Niết-bàn tông, Thiên Thai tông, Luật tông đã thành lập, tạo cơ sở cho các giáo phái Phật giáo Trung Quốc. Có thể nói Phật giáo từ Ấn Độ đến Trung Quốc khác nào hạt giống tốt gặp mảnh đất màu mỡ làm đua nở trăm hoa, rồi từ đó tỏa ra Nhật Bản Triều Tiên Việt Nam tiếp tục đâm chồi nảy lộc.

Với bề dày lịch sử đậm đặc những sự kiện văn hóa Phật giáo của khối Hán tạng thì việc biên soạn Từ điển Phật học Hán Việt là điều cần thiết, không chỉ ở một cấp độ nào hay chỉ thực hiện một lần rồi dừng lại.

td-pg-tq-1-page-1

Tiếng Hán cổ từ lâu đã là thứ tử ngữ (dead language) mà ngay cả người Hoa không học cổ học Hán văn cũng không đọc hiểu được. Tiếng Hán có 4 dấu giọng, trong khi tiếng Việt có 6 dấu. Một chữ Hán có thể đọc thành 2 âm Hán-Việt như trùng là lớp, trọng là nặng, thậm chí có thể đọc thành 4 âm như hành là làm, hạnh là hạnh kiểm, hàng là hàng chữ hàng cây hay ngân hàng, hãng là xưởng hãng. Phát âm sai sẽ kéo theo sự hiểu sai về nghĩa chữ. Các nhà Nho xưa đọc Nam vô Phật và nói là nước Nam không có Phật. Đây phải chăng là ngụ ý xuyên tạc hay thật sự lầm lẫn. Nhưng Bát-nhã đọc là Ban Nhược, Lăng-Nghiêm đọc Ngạc Nghiêm là chuyện có thật. Ngoài lầm lẫn phát âm còn lầm lẫn tự dạng như ô yên thành mã, lạt thích trưng vi.

Chữ dùng trong văn dịch còn có cựu dịch tân dịch. Cựu dịch thường chỉ các kinh dịch trước Huyền Trang, tân dịch là từ Huyền Trang trở về sau. Như Sattva cựu dịch là chúng sinh tân dịch là hữu tình. Pāramitā cựu dịch là độ vô cực tân dịch là đáo bỉ ngạn v.v… Văn phong (style) thì gần gũi có Nghĩa Tịnh, sáng rõ có Huyền Trang, nhịp nhàng có Cưu-ma-la-thập, súc tích có Cầu-na-bạt-đà-la v.v… mỗi người một vẻ.

Chọn lựa và liều lượng nội dung các hạng từ (entries) là điều ban biên soạn cũng phải cân nhắc. Nhiều hạng từ có chỉ rõ xuất xứ để người sử dụng tham khảo nhằm tiện cho người học và chứng minh tính xác thực. Phần tiếng Phạn và tiếng Anh giúp người sử dụng tiện  tra cứu và giảng dạy Phật pháp bằng tiếng nước ngoài. Trong Từ điển này, dữ liệu về Phật giáo Việt Nam chưa được nhập vào vì e khối lượng sẽ quá lớn và chưa đầy đủ. Ước mong ở một công trình  kế tiếp.

Từ điển này nhằm phục vụ các đối tượng:  Người tu học Phật pháp, các vị Giáo thọ, Tăng Ni sinh viên các trường Phật học, và giới nghiên cứu văn hóa xã hội tôn giáo mà không dụng tâm mưu cầu một mục đích nào khác.

Ban biên soạn:

- Nguyên Hiển Trần Tiễn Huyến

- Nguyên Hồng Lý Kim Hoa

- Nguyên Tánh Trần Tiễn Khanh

Huế ngày  Phật thành đạo năm 2015

Thay mặt Ban biên soạn

Chủ biên: Nguyên Hiển Trần Tiễn Huyến

Sách có bán tại Nhà sách Văn Thành, 411 Hoàng Sa, P.8, Q.3,

TP. Hồ Chí Minh – ĐT: 38 482 028/ 0908 585 560 – Email: nhasachvanthanh@gmail.com.

Giá 1 bộ 2 cuốn : 1.200.000 VND. 

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
09/09/2020(Xem: 22597)
Trang nhà Quảng Đức xin chân thành cảm ơn HT Thích Như Điển đã giới thiệu bộ nhu liệu Phật học này và chân thành tán thán công đức của Thầy Phước Thiệt đã sưu tập và làm thành software này để chia sẻ cho giới học Phật đó đây trên thế giới. Mọi thắc mắc xin liên lạc trực tiếp với tác giả qua email này: phuocthiet@hotmail.com
10/05/2020(Xem: 21962)
Sau bốn năm vừa đọc sách, vừa ghi chép, vừa tra cứu, góp nhặt từ sách và trên internet...rồi đánh chữ vào máy vi tính, để ngày nay được quyển sách tương đối đầy đủ để lúc rảnh rỗi ngồi đọc lại để mở rộng kiến thức về Phật Giáo. Theo lời khuyến khích của Thầy Bổn Sư và quý bạn đạo, nay tôi xin phổ biến lên trang nhà Quảng Đức để chia sẽ cùng quý Phật tử mới quy y như tác giả, có dịp đọc để hiểu thêm về Đức Thế Tôn và lời dạy của Ngài. Đối với thế hệ trẻ có thể tìm đọc phần Anh Ngữ, mặc dù tài liệu này chưa được dồi dào, nhưng cũng tạm đủ để có khái niệm cơ bản về đạo Phật.
01/01/2018(Xem: 33192)
Đại Bảo tháp Phật giáo cổ xưa Nelakondapalli ở huyện Khammam đang ở giai đoạn cuối của việc tu sửa. Với kinh phí khoảng 6 triệu Rupee, Cục Khảo cổ học và Bảo tàng đã thực hiện công việc để Đại Bảo tháp khôi phục lại vinh quang ban đầu và để bảo tồn kiến trúc cổ xưa này cho hậu thế. Di tích Phật giáo này, tọa lạc cách thị trấn Khammam khoảng 22 km, là một trong những điểm đến du lịch nổi tiếng nhất của bang Andhra Pradesh. Đại Bảo tháp đồ sộ, vốn đã tồn tại qua nhiều thế kỷ của sự hao mòn, đang được tu sửa sau khi cư dân và các sử gia địa phương nhiều lần cầu xin để bảo tồn di tích lịch sử có tầm quan trọng lớn lao về khảo cổ học này. Cục khảo cổ học cho biết loại gạch đặc biệt được đặt làm cũng như các vật chất kết nối tự nhiên đã được sử dụng để tăng cường cho cấu trúc của Đại Bảo tháp. (bignewsnetwork – April 18, 2015)
24/04/2017(Xem: 7258)
Bất cứ một dân tộc nào nếu đã hình thành một nền văn học, đều có hai loại văn chương bác học và văn chương bình dân. Ngôn ngữ cũng có ngôn ngữ trí thức và ngôn ngữ đường phố. Phê bình văn học, phê bình cách sử dụng ngôn ngữ là điều phải có để đất nước tiến lên. Trước đây ở Miền Nam, một số nhà văn, nhà báo dùng chữ hay viết văn không đúng cũng đã bị phê phán chứ không phải muốn viết gì thì viết. Ngày nay, ngôn ngữ ít học, đứng bến, mánh mung, đường phố giống như cỏ dại lan tràn rất nhanh vì nó được phổ biến qua các bản tin, báo chí, các trang điện tử, truyền hình, đài phát thanh, các diễn đàn… cho nên nó dễ dàng giết chết ngôn ngữ “văn học” thường phải xuất hiện qua sách vở. Nếu không ngăn chặn kịp thời, loại ngôn ngữ lai căng, bát nháo, quái đản sẽ trở thành dòng chính của văn học…và khi đó thì hết thuốc chữa. Việt Nam ngày nay đang đứng trước thảm họa đó! Ngoài ra, “văn dịch” phần lớn từ các bản tin tiếng Anh của những người không rành tiếng Anh lại kém tiếng Việt đã phá nát cú pháp
27/03/2017(Xem: 23733)
The Seeker's Glossary of Buddhism By Sutra Translation Committee of USA/Canada This is a revised and expanded edition of The Seeker's Glossary of Buddhism. The text is a compendium of excerpts and quotations from some 350 works by monks, nuns, professors, scholars and other laypersons from nine different countries, in their own words or in translation. The editors have merely organized the material, adding a few connecting thoughts of their own for ease in reading.
08/10/2016(Xem: 23105)
Đây không phải là bộ Tự Điển Anh-Việt VIệt-Anh bình thường, đây cũng không phải là Toàn Tập Thuật Ngữ Thiền. Đây chỉ là một bộ sách nhỏ gồm những từ ngữ Thiền và Phật Giáo căn bản, hay những từ thường hay gặp trong những bài thuyết giảng về Thiền, với hy vọng giúp những Phật Tử và hành giả tu Thiền nào mong muốn tìm hiểu thêm về những bài giảng về Thiền bằng Anh ngữ.
25/09/2015(Xem: 8046)
Các Website tra cứu hữu ích, Tra cứu- Time and Date - Xem giờ, đổi giờ, lịch, thời tiết Code: www.timeanddate.com - Tra cứu Âm - Dương lịch Việt Nam Code: www.petalia.org/amlich.htm - Lịch Vạn Niên Code: www.thoigian.com.vn/?mPage=L1 - Mã vùng điện thoại các quốc gia & cách gọi Code: www.countrycallingcodes.com - Khoảng cách các nơi trên thế giới Code: www.indo.com/distance - Thông tin các quốc gia trên thế giới Code: https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/index.html - Thông tin, tiểu sử các nhân vật nổi tiếng Code: www.biography.com
25/07/2015(Xem: 9741)
Do sự du nhập quá nhanh của văn hóa Mỹ vào Việt Nam qua tạp chí, phim ảnh, quảng cáo thương mại, ca nhạc, các chương trình giải trí cùng số lượng đông đảo người Việt từ Mỹ về thăm quê hương, làm ăn buôn bán... tiếng Việt có nguy cơ bị biến dạng. Sở dĩ tiếngViệt bị xâm hại là vì nó được dùng chen vào những từ Mỹ hoặc Pháp - mà những từ này đều có thể phiên dịch sang Việt Ngữ bằng những tiếng tương đương. Khi đọc một đoạn văn lai căng, người đọc khó chịu, giống như đang ăn cơm mà cắn phải hạt sạn khiến phải nhổ miếng cơm ra. Tệ nạn này xảy ra khắp nơi, từ trong nước tới hải ngoại, kể cả các trang báo điện tử Việt Ngữ lớn như BBC và VOA. Sở dĩ có tệ nạn này là vì người viết hoặc người nói: -Không rành tiếng Mỹ/Pháp cho nên không thể chuyển sang Việt Ngữ một cách chính xác. -Không rành tiếng Việt cho nên phải dùng tiếng Mỹ/Pháp để thay thế.
25/12/2014(Xem: 7280)
PHẬT QUANG ĐẠI TỪ ĐIỂN đầy đủ và cập nhật nhất hiện nay, do hơn 50 học giả Phật giáo thuộc Phật Quang Đại Tạng Kinh Biên Tu Ủy viên hội ở Đài Loan biên soạn trong mười năm ròng, gần 8000 trang do Hòa thượng Thích Quảng Độ phiên dịch và được nhà sách Văn Thành (Đạo Hữu Thanh Nguyên) ấn hành lần đầu tiên tại Việt Nam.
29/04/2014(Xem: 8288)
Từ điển Phật học Tummo được thiết kế đặc biệt để dễ dàng tra cứu các khái niệm Phật học, các bài viết chuyên sâu. Các nhóm từ có liên quan được tạo thành mối liên kết xuyên suốt trong toàn bộ từ điển. Các nhóm từ được phân loại cùng chức năng để người tìm hiểu Phật pháp dễ hình dung, dễ dàng tra cứu. Từ điển Phật học Tummo 2014 được tập hợp nhiều bộ từ điển chuyên sâu như từ điển Đạo Uyển, Phật Quang, Từ điển Bách Khoa PG… Từ điển Phật học Tummo 2014 còn bao gồm bộ công cụ biên soạn từ điện mãnh mẽ giúp bạn biên soạn và thiết kế một bộ từ điển riêng biệt.
facebook youtube google-plus linkedin twitter blog
Nguyện đem công đức này, trang nghiêm Phật Tịnh Độ, trên đền bốn ơn nặng, dưới cứu khổ ba đường,
nếu có người thấy nghe, đều phát lòng Bồ Đề, hết một báo thân này, sinh qua cõi Cực Lạc.

May the Merit and virtue,accrued from this work, adorn the Buddhas pureland,
Repay the four great kindnesses above, andrelieve the suffering of those on the three paths below,
may those who see or hear of these efforts generates Bodhi Mind, spend their lives devoted to the Buddha Dharma,
the Land of Ultimate Bliss.

Quang Duc Buddhist Welfare Association of Victoria
Tu Viện Quảng Đức | Quang Duc Monastery
Senior Venerable Thich Tam Phuong | Senior Venerable Thich Nguyen Tang
Address: Quang Duc Monastery, 105 Lynch Road, Fawkner, Vic.3060 Australia
Tel: 61.03.9357 3544 ; Fax: 61.03.9357 3600
Website: http://www.quangduc.com ; http://www.tuvienquangduc.com.au (old)
Xin gửi Xin gửi bài mới và ý kiến đóng góp đến Ban Biên Tập qua địa chỉ:
quangduc@quangduc.com , tvquangduc@bigpond.com
KHÁCH VIẾNG THĂM
90,825,724