41. Thiền sư Không Lộ, Đời thứ 9, Thiền Phái Vô Ngôn Thông

Nam Mô A Di Đà Phật

Kính bạch Sư Phụ, hôm nay cuối tuần thứ bảy, 11/9/2021, chúng con được học về Thiền Sư Không Lộ, đời thứ 9, Thiền Phái Vô Ngôn Thông, Sư phụ dựa theo tài liệu gốc Thiền Sư Việt Nam do HT Thích Thanh Từ biên soạn và ấn hành tại VN vào năm 1972. Pháp thoại hôm nay là bài giảng thứ 284 của Sư Phụ bắt đầu từ mùa cách ly do bệnh đại dịch covid 19 (đầu tháng 5-2020).

Sư họ Dương, không rõ tên thật là gì, quê ở làng Hải Thanh. Ông cha chuyên nghề chài lưới, đến đời Sư mới bỏ nghề ấy đi tu đạo Phật. Khoảng niên hiệu Chương Thánh Gia Khánh (1059-1065), Sư theo Thiền sư Lôi Hà Trạch xuất gia, cùng làm bạn với Thiền sư Giác Hải và Từ Đạo Hạnh.

Sư phụ giải thích:

Sư Phụ nhắc lại sự khác biệt của tiểu sử của thiền sư Minh Không và thiền sư Không Lộ:

 -Thiền sư Minh Không họ Nguyễn ở Nam Định, thiền sư Không Lộ họ Dương ở Thái Bình.

- Thiền sư Không Lộ xuất thân trong gia đình làm nghề chài lưới, nhưng đến đời ngài, ngài quyết định từ bỏ vì do túc duyên nhiều đời nên bản thân ngài giúp khuyến hóa gia đình chấm dứt nghiệp sát sanh này.

Sư Phụ kể trường hợp của thiền sư Tư Nghiệp cũng giống hoàn cảnh của thiền sư Không Lộ. Ngài Tư nghiệp làm nghề đồ tể, khi ngài vừa cầm dao chuẩn bị thọc huyết con heo, ngài thoạt nhiên dừng lại và đọc 4 câu:

" Tạc nhật Dạ-xoa tâm
 Kim triêu Bồ-tát diện
 Bồ-tát dữ Dạ-xoa
 Bất cách nhất điều tuyến”.

Nghĩa là:

“Hôm qua tâm Dạ-xoa,
Ngày nay mặt Bồ Tát
Bồ-tát cùng Dạ-xoa
Không cách một sợi chỉ."

Ngài Tư Nghiệp vứt đao và chạy lên Chùa Văn Thù để xin xuất gia. Thiền Sư Đạo ở Chùa Văn Thù hỏi đệ tử “Trong lúc giết heo, ông thấy cái gì mà đòi đi xuất gia?” Ngài Tư Nghiệp im lặng không đáp nhưng đưa tay lên với tư thế như đang mài dao. Thiền Sư Đạo đã nhận làm đệ tử.

Sư Phụ giải thích, trường hợp Ngài Tu Nghiệp là “phóng hạ đồ đao, lập địa thành Phật” có nghĩa là “buông dao xuống đất, ngay tại đó liền thành Phật”, thành Phật là vì ngài đã “hồi đầu thị ngạn”, quay đầu lại là bờ giác. Hôm qua ngài mài dao để sát sanh, hôm nay “lấy thể mài dao” là giết giặc phiền não.

Câu chuyện “hồi đầu thị ngạn” của Ngài Tu Nghiệp đã cho một tiếng vang lớn trong chốn thiền môn.

Sư Phụ cũng nhắc lại giai thoại “khổ hải vô biên, hồi đầu thị ngạn” của thiền sư Thạch Củng Huệ Tạng (là đệ tử đắc pháp của thiền sư Mã Tổ Đạo Nhất). Lúc còn tại gia, ngài Thạch Cũng làm nghề săn bắn, không thích gặp các nhà tu. Một hôm, đi săn đuổi bầy nai chạy qua trước am của Mã Tổ, gặp Mã Tổ đứng trước am. Sư hỏi ngài Mã Tổ  
“ Hòa thượng thấy bầy nai chạy qua đây chăng? “

Ngài Mã Tổ hỏi lại:- Chú là người gì?
- Con là thợ săn.
- Chú bắn giỏi không?
- Con bắn giỏi.
- Một mũi tên chú bắn được mấy con?
- Một mũi bắn được một con.
- Chú bắn không giỏi.
- Hòa thượng bắn giỏi không?
- Ta bắn giỏi.
- Một mũi tên Hòa thượng bắn được mấy con?
- Một mũi tên ta bắn được một bầy.
- Sanh mạng chúng nó, đâu thể nào bắn một bầy.
- Chú biết như thế, tại sao không tự bắn?
- Nếu dạy con bắn như thế, không có chỗ hạ thủ.
- Chú này phiền não vô minh nhiều kiếp, ngày nay chóng dứt.

Ngay câu nói này của Mã Tổ, ngài Thạch Củng ném cung bẻ tên, tự lấy dao cạo tóc, theo Mã Tổ xuất gia.