Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   
Bài mới nhất

Thiền sư Quảng Trí (Đời thứ 7, dòng Vô Ngôn Thông) được xem là ngài Hàn Sơn tái sanh 🙏🌷🙏🌼🙏🌺🙏🌹🌺🍀🌷

12/08/202109:22(Xem: 1165)
Thiền sư Quảng Trí (Đời thứ 7, dòng Vô Ngôn Thông) được xem là ngài Hàn Sơn tái sanh 🙏🌷🙏🌼🙏🌺🙏🌹🌺🍀🌷

 


Nam Mô A Di Đà Phật

Kính bạch Sư Phụ,

Bạch Sư Phụ, hôm nay chúng con được học về Thiền sư Quảng Trí, ngài thuộc đời thứ 7, dòng Vô Ngôn Thông.

Bài pháp thoại hôm nay là bài giảng thứ 271 của Sư Phụ bắt đầu từ mùa cách ly do bệnh dịch covid 19 (đầu tháng 5-2020).

Sư Phụ nhắc, đời thứ 7 dòng Vô Ngôn Thông có 3 vị thiền sư, thiền sư Bảo Tánh, thiền sư Minh Tâm và thiền sư Quảng Trí.

Thiền sư Quảng Trí là đệ tử của thiền sư Thiện Lão, thiền sư Thiền Lão đồng thời với thiền sư Định Hương.


Tiểu sử của thiền sư Quảng Trí rất ngắn, không có nói nhiều về đời của Ngài. Sư Phụ sẽ nói thêm những đời của thiền sư khác có liên quan với ngài.

Sư họ Nham, người ở kinh đô, là anh của Hoàng phi Chương Phụng, vốn người không ưa cái đẹp xa xỉ bên ngoài, chỉ thích giữ khí tiết thanh cao của mình.

Năm đầu niên hiệu Chương Thánh Gia Khánh (1059, thời vua Lý Thánh Tông), Sư từ bỏ thế tục đến tham vấn với thiền sư Thiền Lão ở Tiên Du. Ngay một câu nói của Thầy, Sư nhận được yếu chỉ. Từ đó, năm tháng miệt mài, Sư dốc hết chí vào thiền học, chưa bao lâu tiếng tăm vang xa khắp nơi.



Sư Phụ giải thích:
Sử liệu không ghi rõ Sư Quảng Trí nghe một câu gì từ Thiền Sư Thiền Lão mà ngộ đạo, nhưng ngài có một điểm chung với vị tổ khai sáng ra dòng thiền này là ngài Vô Ngôn Thông,  khi đến đạo tràng của ngài Bách Trượng Hoài Hải và ngài Vô Ngôn Thông nghe một câu liền ngộ tánh, đó là câu:

“Tâm địa nhược không, Huệ Nhật tự chiếu” (Mảnh đất tâm không có “cỏ dại” phiền não thì mặt trời trí tuệ sẽ liền chiếu đến).

 

Về sau, Sư trụ trì chùa Quán Đỉnh ở núi Không Lộ, thường mang 1 y nạp, ăn uống rất đạm bạc. Sư cùng tăng Minh Huệ kết bạn đồng tu. Người đời cho là “Hàn Sơn, Thập Đắc tái thế”.


 

Sư Phụ kể lại giai thoại về hai Ngài Hàn Sơn, Thập Đắc là ai?

Hàn là lạnh, Sơn là núi, Ngài từ trong núi Hàn Sơn đi ra, là Bồ Tát hiện thân, nên người đời gọi ngài là Hàn Sơn.

Thập Đắc là do Hoà Thượng Phong Can lượm được ở ngoài chợ đem giao cho đệ tử ở chùa nuôi dạy. Thập Đắc lo việc hương đăng trong trai đường. Thập Đắc hay dở chứng leo lên toà ngồi ăn cơm với Phật và gọi những vị khác là “tiểu Thanh Văn” nên bị cho xuống nhà bếp nấu cơm, lặt rau, rửa chén.

Thập Đắc xuống nhà trù thấy họ làm việc cẩu thả, đổ cơm xuống đất, Thập Đắc lượm cơm thừa, đồ dư mà ăn, ngài cũng để thức ăn này vào ống tre gởi tặng cho bạn ngài là Hàn Sơn ăn. Hai vị chơi thân với nhau.

Hàn Sơn mặt mũi hốc hác, khắc khổ, xấu xí, ăn cơm thừa, ăn xong đi kinh hành, thường hay nói “tam giới luân hồi “.

Có một lần quan thái thú tên là Lư Khâu Dận đi nhậm chức ở Đan Khâu, giữa đường bị ngả bệnh, Hoà Thượng Phong Can ứng hiện, lấy một ly nước, bún vài ngón tay thì hết bệnh liền.

Thái thú hỏi:

- thời này có ai tu đắc đạo?

Hoà Thượng trả lời:

-nếu tìm người đắc đạo thì ở chùa Quốc Thanh có hai vị, ngài Hàn Sơn là hoá thân Bồ Tát Đại Trí Văn Thù, ngài Thập Đắc là hoá thân Bồ Tát Đại Hạnh Phổ Hiền. Nói xong Hoà Thượng đi ngay.

Quan thái thú vui mừng chạy đến chùa Quốc Thanh gặp thầy tri khách hỏi xin đến đảnh lễ hai Ngài Hàn Sơn, Thập Đắc. Thầy tri khách ngạc nhiên vì sao quan thái thú đi đảnh lễ  hai vị cuồng tăng này làm gì nhưng quan thái thú nài nĩ cuối cùng được dẫn xuống nhà bếp chùa để gặp hai ngài.

Quan Thái Thú thấy hai ngài  Hàn Sơn và Thập Đắc đang rửa chén, liền quỳ xuống đất lạy 2 ngài, các quan theo hầu ngạc nhiên.

Quan Thái Thú thưa:

- Bạch hai ngài Bồ Tát, con là quan thái thú đảnh lễ hai ngài và xin hai ngài khai thị.

Ngài Hàn Sơn và ngài Thập Đắc bảo Hoà Thượng Phong Can nhiều chuyện, và cho biết Hoà Thượng Phong Can là hoá thân Đức A Di Đà Phật, sao không đảnh lễ mà đảnh lễ chúng tôi. Sau đó hai ngài liền cỏng nhau chạy vào núi Hàn Sơn mà ẩn mất.

 

Công bộ thượng thư Đoàn văn Khâm rất kính trọng Sư, có làm thơ tặng:

Chống gậy non cao bỏ sáu Trần,

Ở yên huyễn mộng hỏi phù Vân.

Ân cần không cách tham Trừng, Thập

Trót vướng bẫy cò lớp mũ cân.

 

Sư Phụ giải thích:
Bài thơ của vị quan thượng thơ Đoàn Văn Khâm triều đại nhà Lý đã tán thán công hạnh của Thiền Sư Quảng Trí, ngài đã lên non cao từ bỏ sáu trần (sắc, thanh, hương, vị ,xúc, pháp) vì nhìn thấy cuộc đời huyễn mộng hư giả như mây nổi (phù vân), lẽ và vị quan này sớm lên núi để học tu theo ngài, vì ví ngài làu thông kinh điển như hai đại sư Phật Đồ Trừng và Tam Tạng Pháp Sư Cưu Ma La Thập, nhưng vì ông đang vướng kẹt thân phận làm quan cho triều đình (đội mũ cánh cò) mà chưa lên núi tu học được.

 

Sư phụ có nhắc thêm Ngài Phật Đồ Trừng (Buddhacinga 232-348), người Ấn Độ, ngài đến Trung Hoa năm 179 tuổi, làm việc giáo hóa độ sanh cho đến 117 tuổi mới viên tịch, đệ tử nối pháp của Ngài có Đại Sư Đạo An (312-385), người khởi xướng việc người xuất gia phải mang dòng họ Thích khi ngài dẫn chứng một câu trong  Kinh Tăng Nhất A-hàm được Đàm-ma Nan-đề dịch ra Hán văn năm 384, quả nhiên có câu: “Tứ hà nhập hải, vô phục hà danh. Tứ tánh xuất gia, đồng xưng Thích tử” (Bốn sông về biển, bỏ mất tên riêng; bốn họ xuất gia, đồng con họ Thích,”

 

Ngài Tam Tạng Pháp Sư Cưu Ma La Thập (Kumārajīva, 344,-413) người Ấn Độ, đến Trung Hoa truyền bá giáo hóa (thành lập Tam Luận Tông) và phiên dịch nhiều kinh sách, những bản dịch từ Phạn ra Hán của Ngài gồm có: Kinh Di Đà, Kinh Pháp Hoa, Kinh Duy Ma Cật, Bách Luận, Trung Quán Luận, Đại Trí Độ Luận, Thập Nhị Môn Luận….đệ tử kế thừa của ngài có các vị Đại sư Đạo Sinh, Tăng Triệu, Tăng Duệ, Đạo Dung, những vị có công làm lớn mạnh Tam Luận Tông (lấy 3 bộ luận làm tông chỉ, đó là: Trung quán luận, Thập nhị môn luận, Bách luận).



Khoảng niên hiệu Quảng Hựu, đời Lý Nhân Tông, Sư qui tịch. Đoàn văn Khâm thương tiếc làm lời văn điếu:

Lánh chợ vào rừng tóc bạc phơ,

Non cao rũ áo ngát hương thừa,

Chùn khăn những muốn hầu bên chiếu,

Treo dép đà nghe khép cửa chùa.

Trăng rọi sân trai chim khắc khoải,

Tháp không bia chữ, mộ thờ ơ,

Bạn hiền thôi cũng đừng thương xót!

Non nước ngoài am đó dáng xưa.

 

Sư Phụ giải thích:

Bài thơ điếu quá hay, diễn tả hành trạng của thiền sư Quảng Trí một đời xa lánh trần gian bụi bặm chợ đời vào núi rừng tu hành cho đến lúc tóc bạc pho, dù đã viên tịch trở về với cõi giới vô tung bất diệt nhưng hương thơm của giới, định, tuệ vẫn còn thơm ngát ở nơi đây.

Lời thơ điếu cũng nhắn nhủ quý Phật tử thôi đừng thương xót vì “dáng xưa” của ngài thiền sư vẫn ẩn tàng trong trời mây non nước, cỏ cây hoa lá ở vườn chùa, nếu chỉ cần Chánh niệm thì sẽ cảm nhận, sẽ nhìn thấy ngay.

 

Cuối bài giảng, Sư Phụ diễn ngâm bài thơ tán thán công hạnh của Thiền Sư Quảng Trí do Thầy Chúc Hiền cúng dường:

 

Không ưa vẻ đẹp ở bề ngoài
Chí thích thanh cao thiền tuệ noi
Tham vấn thiền sư mong yếu chỉ
Khai thông đạo mạch nối thiền nôi
Miệt mài dốc chí nêu gương sáng
Giản dị tu tâm toả đức ngời
Công Bộ Thượng Thư thâm kính trọng
Thơ đề tán thán vạn đời soi…!

 

Kính bạch Sư Phụ, hôm nay chúng con được Sư Phụ ban giảng về thiền sư Quảng Trí, ngài là một vị thiền sư khí tiết thanh cao, sau khi đạt được yếu chỉ với thiền sư Thiền Lão, ngài lên trụ trì chùa Quán Đĩnh trên núi sống đời đạm bạc. Sư cùng tăng Minh Huệ kết bạn đồng tu, người đời tôn vinh hai ngài chính là “Hàn Sơn Thập Đắc” tái sanh. Quả thật chư vị thiền sư Việt Nam của chúng ta cũng sánh vai cùng chư vị Thiền sư Trung Hoa để đem đạo vào đời giáo hóa, giúp đời bớt khổ thêm vui.

 

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật

Cung kính và tri ơn Sư Phụ,

Đệ tử Quảng Tịnh Tâm

(Montréal, Canada).     

 


271_TT Thich Nguyen Tang_Thien Su Quang Tri



Thiền sư Quảng Trí
(Đời thứ 7, dòng Vô Ngôn Thông)

Với bạn đồng tu Thiền Sư Minh Huệ, hành trạng của quý Ngài đã làm sống lại hình tượng hai vị Bồ Tát Văn Thù và Bồ Tát Phổ Hiền (hóa thân trong dân gian ) được  ghi lại theo Lịch Sử  Phật Giáo Trung Hoa với tên Hàn Sơn Thập Đắc. Và vi diệu thay vào thế kỷ thứ 11 tại Việt Nam tên tuổi hai Ngài đã lưu danh trong Thiền Sử . 

Kính dâng Thầy bài trình pháp khi được nghe bài pháp thoại thật lý thú với truyện tích Hàn Sơn-Thập Đắc được sống lại trong thiền sử VN vào thế kỷ 11 qua hình ảnh của Thiền Sư Quảng Trí và bạn đồng tu TS Minh Huệ . Hơn thế nữa hẳn ảnh hưởng thi ca trong bài thơ Phong Kiều dạ bạc cũng mang lại dư âm tiếng chuông chùa mà bài pháp thoại online từ năm trước vẫn còn lắng đọng trong tâm tư người Phật Tử . Kính đa tạ và tri ân lòng từ bi của Thầy muốn trao truyền những gì tâm đắc đến chúng đệ tử . Kính đảnh lễ Thày và kính chúc sức khỏe Thầy, HH




Học tích sử ... thật ngắn gọn vài chi tiết (1) 

Kính đa tạ Giảng Sư đã ôn nhắc mở khai 

Có lẽ yếu chỉ từ Sơ Tổ truyền đến hậu lai? 

Do " TÂM ĐỊA NHƯỢC KHÔNG, HUỆ NHẬT TỰ CHIẾU " (2) 



Ảnh hưởng thi ca  thiền phái Vô Ngôn Thông ...chẳng thiếu 

Tướng quan triều đại  Lý ....văn vịnh đề cao (3) 

Ước ao theo học , nối pháp ngày sau ...

 Bồ tát  thị hiện ... dân gian nhận biết liền biến mất .



Kính tri ân Giảng Sư tích truyện Hàn Sơn Thập Đắc (4) 

Trao tặng bài thơ từ Trương Kế ...tiếng chuông chùa (5) 

Nao nao kỷ niệm Hàn Sơn Tự ....bến Phong Kiều (6) 

Thăng trầm lịch sử ...cảm hứng Đạo Đời dung nhiếp ! 



Sư quy tịch, một lần nữa điếu văn thương tiếc (7) 

Thơ rằng " Giới hương năm phần tỏa ngát bay xa " 

Hạnh đầu đà...dù xuất thân vọng tộc danh gia 

Hình ảnh Ngài ...như sông núi còn lưu danh mãi ! 



Nam Mô Quảng Trí Thiền Sư tác đại chứng minh .

Huệ Hương 

Melbourne 12/8/2021 


(1) Sư họ Nhan, người ở kinh đô, là anh của Hoàng phi Chương Phụng, vốn người không ưa cái đẹp xa xỉ bên ngoài, chỉ thích giữ khí tiết thanh cao của mình

. Năm đầu niên hiệu Chương Thánh Gia Khánh (1059), Sư từ bỏ thế tục, đến tham vấn với Thiền Lão thiền sư ở Tiên Du.

Ngay một câu nói của thầy, Sư nhận được yếu chỉ. Từ đó, năm tháng miệt mài, Sư dốc hết ý chí vào thiền học, chưa bao lâu tiếng tăm vang xa khắp nơi.

(2)

GIÁO PHÁP TÂM ĐỊA TRONG THIỀN PHÁI VÔ NGÔN THÔNG,lấy từ ngữ lục của Tổ Hoài Hải Bách Trượng

Ngoài chủ trương Vô đắc, Đốn ngộ, tông phái Vô Ngôn Thông còn có pháp môn Tâm địa. Tâm địa có nghĩa là nhìn vào đất tâm để tìm ra những chỗ vướng mắc , và tháo gỡ những chỗ đó thì tự nhiên mặt trời tuệ giác chiếu ra.

Tâm này là nền tảng, là Sắc, thọ, tưởng, hành, thức, những cái đó mình có thể gọi là tâm. Nhưng đó là những tâm hành. Những tâm hành đó phát xuất từ nền tảng gọi là tâm. Thành ra tâm đây tức là tâm nền tảng, tâm địa tức là đất nền tảng, cũng như là từ đất sinh ra tất cả mọi loài cây cỏ, cho nên tâm được gọi là địa.

(3) Về sau, Sư trụ chùa Quán Đỉnh núi Không Lộ, thường mang một y bá nạp, ăn uống rất đạm bạc.

Sư cùng tăng Minh Huệ kết bạn đồng tu. Người đời cho là “Hàn Sơn, Thập Đắc tái thế”.

Công bộ Thượng thơ Đoàn Văn Khâm rất kính trọng Sư, có làm thơ tặng:

Chống gậy non cao bỏ sáu trần,
Ở yên huyễn mộng hỏi phù vân.
Ân cần không cách tham Trừng, Thập
Trót vướng bầy cò lớp mũ cân.

(Quải tích nguy phong bãi lục trần,
Mặc cư huyễn mộng vấn phù vân.
Ân cần vô kế tham Trừng, Thập
Sách bán trâm anh tại lộ quần.)

Được chú thích thêm

- lục trần: Danh từ nhà Phật, tức: sắc, thanh, hương, vị, xúc và pháp. Theo "Pháp giới thứ đệ" thì trần là dơ bẩn, có thể làm cho tâm linh người ta bị hoen ố, nên người tu hành cần phải bỏ hết lục trần.

-Trừng, Thập: Trừng, Thập tức là Phật Đổ Trừng và Cưu Ma La Thập, hai vị sư nổi tiếng người Thiên Trúc đến Trung Quốc vào đời Hậu Tấn, thường du hành thuyết pháp, viết rất nhiều kinh Phật.

Đệ tử của Phật Đồ Trừng là Thích Đạo An cho rằng mọi tu sỉ phải lấy Họ Thích Lấy từ trong kinh Tăng A Hàm theo câu " Tứ hà nhập hải vô phục hạ danh

Tứ Tánh xuất gia, đồng sanh Thích Tử "

-lộ quần: Nghĩa đen là đàn cò. Giống cò này thường bay từng đàn, có hàng ngũ thứ tự, nên văn ngôn dùng danh từ này để tượng trưng triều thần sắp hàng ngũ đứng chầu vua

Mũ cảnh cò được áp dụng cho học sinh Trung Hoa ngày nay với gian cách vì đại dịch

... được nói thêm về Công Bộ Đoàn Văn Khâm (chữ Hán: 段文欽 1020 - 1134) đỗ Thái học sinh thời nhà Lý, là nhà thơ, danh thần, Thượng thư Bộ Công đời vua Lý Nhân Tông (1072-1128).

Tuy làm đến Thượng thư nhưng ông vẫn luôn có ý muốn từ quan. Ông là một cư sĩ mộ đạo Phật, thường quấn khăn vải, mặc áo nâu và hay giao du với khách thiền lâm. Ông thường thường làm thơ, được người đương thời khen tặng nhưng nay đã thất lạc gần hết

(4) HT Phong Can, chẳng biết người ở đâu. Niên hiệu Trinh Quán đời Đường, Sư đến ở chùa Quốc thanh núi thiên Thai, cắt tóc ngang mày, mặc áo vải rách, có ai hỏi lý Phật, chỉ đáp hai chữ “tùy thời”. Thường xướng đạo, cưỡi cọp ra vào, chúng tăng đều kinh sợ chẳng ai dám nói chuyện với Sư.

Có Hàn Sơn, Thập Đác cũng chẳng biết dòng họ, người đời cho là đồ điên khùng, chơi thân với Phong Can.

Hàn Sơnở núi Hàn Nham cách huyện Đường Hưng bảy mươi dặm về phía tây, nhân đây thành tên.

Thập Đắc thì do HT Phong Can khi đến Xích Thành, nghe tiếng trẻ con khóc ở bên đường, hỏi thì nói: “Mồ côi bị bỏ ở đây”.

Do đó đặt tên Thập Đắc, đem về giao cho khố ở sau viện.

Khố tăng (Tăng coi kho) tên là Linh Tập coi nhà ăn và hương đèn, trong trai đường

Thập Đắc bỗng leo lên toà, ngồi đối diện với tượng Phật mà ăn, sau lại ở trước Thánh tăng hô lên:

– Tiểu quả Thanh văn!

Linh Tập liền báo cho các bậc Thôn túc, rồi đổi xuống nhà bếp rửa chén bát.

Hằng ngày tăng chúng thọ trai xong, Thập Đắc gạn lại thức ăn dư bỏ trong ống đồng.

Hàn Sơn đến liền lấy về , Hàn Sơn dung mạo khô gầy, áo quần tơi tả, lấy vỏ cây làm mũ, mang guốc gỗ to. Lúc đến chùa, hoặc đi dạo dưới hiên, hoặc vào bếp chụm lửa, hoặc chơi với mục đồng, có lúc quát tháo, ngửa mặt lên trời mà chửi, hoặc nói: “Than ôi! Than ôi! Tam giới luân hồi!”. Tăng lấy gậy đuổi thì vỗ tay cười to.

Có Ngài Lư Khâu Dận, sắp nhậm chức Thái thú Đan Khâu, bị đau đầu, thuốc men trị chẳng lành; gặp một thiền sư tên Phong Can bảo rằng từ Thiên Thai đến yết kiến sứ quân. Ông kể bệnh mình, Phong Can nói:

– Thân ở nơi tứ đại, bệnh từ huyễn thân. Nếu muốn trừ nó, phải lấy nước sạch.

Rồi đòi bình nước, đọc thần chú phun lên đầu, lập tức hết đau. Dận lấy làm lạ, bèn hỏi xin cho biết sự an nguy từ đây về sau. Phong Can nói:

– Hãy nhớ đến yết kiến Văn Thù, Phổ Hiền. hai vị Bồ tát này, thấy thì chẳng biết, biết thì chẳng thấy. Nếu muốn thấy, chẳng được chấp tướng. Chính là Hàn Sơn, Thập Đắc đang lao dịch ở chùa Quốc Thanh.

Sau đó khi Lư khâu Dận nhậm chức , chỉ ba ngày liền đến chùa Quốc Thanh hỏi:

– Chùa này có thiền sư Phong Can chăng? Hàn Sơn, Thập Đắc là ai?

Tăng Đạo Kiểu đáp:

Phong Can nền cũ ở sau Tàng kinh. Nay vắng vẻ không người.

Còn Hàn Sơn, Thập Đắc đang ở nhà bếp.

Dận đi vào phòng của Phong Can, chỉ thấy dấu chân cọp. Lại hỏi:

– Ngài Phong Can hồi ở đây làm gì?

Đạo Kiểu đáp:

– Chỉ phụ giã gạo cúng tăng, rảnh thì ngâm vịnh.

Dận xuống bếp tìm Hàn Sơn, Thập Đắc, thấy đang thổi lửa, rồi vỗ tay cười to. Dận đến lễ bái, hai người quát mắng liên thanh, nắm tay cười to nói:

– Phong Can lắm mồm, Phong Can lắm mồm! Phật Di Đà chẳng biết, lễ chúng ta làm chi?

Tăng chúng ùa đến, kinh ngạc bảo nhau:

– Vì sao tôn quan lại làm lễ hai gã bần sĩ này?

Hai người bèn nắm tay chạy ra khỏi chùa.

Dận khiến đuổi theo. Hai người lại chạy gấp vào Hàn Nham. Dận lại hỏi tăng:

– Hai người này chịu ở lại chùa này chăng?

Rồi bèn sai người tìm thăm hỏi để đem về chùa an trí. Dận trở về quận, cắt may hai cặp áo sạch cùng hương, thuốc … đem đến cúng dường, nhưng hai vị không về nữa. Sứ liền đến núi đưa lên thấy Hàn Sơn lớn tiếng hét:

– Giặc! Giặc!

Rồi vào kẽ đá núi, lại nói:

– Báo cho mấy người, nên cố gắng lên!

Kẽ đá tự khép lại, chẳng thể đuổi theo. Còn thập Đắc thì chẳng thấy dấu vết.

(5) Phong Kiều dạ bạc là bài thơ rất nổi tiếng của Trương Kế, tác giả sống vào khoảng trước sau năm 756- đời vua Đường Túc Tông. Trương Kế tự là Ý Tôn, từng thi đậu tiến sĩ và làm quan trong triều với chức vụ Tự bộ viên ngoại lang, về sau bị đổi ra Hồng Châu coi việc tài phú và mất tại đây. Sinh thời, ông là người học rộng, thích đàm đạo và bàn bạc văn chương, thế sự... đặc biệt rất thích làm thơ.

Truyện kể lại

Bài thơ này là tác phẩm nổi tiếng nhất của Ông

Nguyên tác bài thơ Phong Kiều dạ bạc sau này đã được Khang Hữu Vi đời nhà Thanh khắc trên tấm bia lớn dựng trong chùa Hàn Sơn.

Nguyệt lạc ô đề sương mãn thiên

Giang phong ngư hỏa đối sầu miên

Cô Tô thành ngoại Hàn Sơn tự

Dạ bán chung thinh đáo khách thuyền.

Dịch thơ:

Trăng tà tiếng quạ kêu sương

Lửa chài cây bến sầu vương giấc hồ

Thuyền ai đậu bến Cô Tô

Nửa đêm nghe tiếng chuông chùa Hàn Sơn

Nguyễn Hàm Ninh dịch (1808-1867)

Truyền thuyết được kể lại

Ông sáng tác bài này khi đi thi trượt trở về ghé qua Tô Châu, tức cảnh mà sinh tình.

Nguyệt lạc ô đề sương mãn thiên

Giang phong ngư hỏa đối sầu miên

Khi làm xong hai câu thơ này ngài Trương kế còn chưa biết viết tiếp thế nào thì ... câu chuyện lý thú được Trần Trọng San kể lại như sau:

chùa Hàn San là một ngôi chùa hẻo lánh ngoài thành Ngô Huyện thuộc tỉnh Giang Tô. Xung quanh bát ngát rừng mai, phía sau dòng sông xanh ngắt lững lờ uốn khúc, giữa hai dãy núi sừng sững vươn mình trong làn mây trắng xóa. Chùa ở bên cầu có cây phong nên gọi là Phong Kiều. Trên sông đêm có ánh lửa chài

Một đêm trăng, sư cụ trụ trì chùa Hàn San, cảm hứng nghĩ ra hai câu thơ:

"Sơ tam sơ tứ nguyệt mông lung "
"Bán tự ngân câu bán tự cung "
Thao thức mãi sư cụ không nghĩ được hai câu tiếp; đột nhiên có tiếng gõ cửa. Thì ra là chú tiểu cũng trằn trọc vì 2 câu thơ mình mới nghĩ ra:
"Nhất phiến ngọc hồ phân lưỡng đoạn "
"Bán trầm thủy để bán phù không."
Chú tiểu cũng không làm tiếp được, sang xin thầy giúp. Nghe xong, sư cụ mừng quá, quỳ xuống tạ Phật vì quả thật 2 câu thơ của chú tiểu hợp với 2 câu của sư cụ, thành một bài tứ tuyệt rất hay.

Trần Trọng San đã dịch:
""Mồng ba, mồng bốn, trăng mờ""
""Nửa dường móc bạc nửa như cung trời""
""Một bình ngọc trắng chia hai""
""Nửa chìm đáy nước nửa cài từng không""
Làm xong bài thơ này lúc nửa đêm, sư cụ bảo chú tiểu đánh chuông tạ ơn Phật. Tình cờ cũng ngay lúc ấy trên thuyền, thi sĩ Trương Kế cũng không ngủ được vì không nghĩ được câu tiếp cho hai câu "Nguyệt lạc ô đề...". Tự nhiên chuông chùa Hàn San vọng đến, gợi hứng cho thi nhân hoàn tất bài thơ Phong Kiều Dạ Bạc bằng câu kết ""...Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền..""


Có người bình luận rằng "Bài thơ là nỗi buồn của Trương Kế gửi gắm trong một tiếng quạ kêu thảng thốt, lẻ loi trong đêm và nỗi sầu len vào giấc ngủ chập chờn của hàng cây phong đối diện với ánh lửa chài. Hai câu thơ tả thực mà không thực, nó hấp dẫn người đọc ở cái vẻ hư ảo của nó.

Những ‎ý thơ dường như không khớp nhau vì khi trăng lặn (nguyệt lạc), tức đã gần sáng, mà gần sáng (khác với nửa đêm - bán dạ) thì còn ai thức mà thỉnh chuông nữa. Tác giả viết những câu thơ trong chập chờn nửa tỉnh nửa mơ, gần sáng mà cứ tưởng nửa đêm. Đó là nỗi buồn của một người thi trượt, ấp ủ mộng công danh mà nay tan vỡ giống như Tú Xương vậy.

(6) Tiếng chuông đến từ chùa Hàn Sơn , nơi có hai vị sư Hàn Sơn và Thập Đắc nổi tiếng uyên thâm đạo học thời bấy giờ, ở ngoại thành Cô Tô đến làm khách của tác giả cũng giống như là tiếng chuông ảo. Câu thơ hay trong cái mơ màng hư ảo đó. Lấy một cái "giả thực" của ngoại cảnh để thể hiện một cái "đích thực" của tâm trạng là một đặc sắc nghệ thuật mà các tác giả cổ điển hay dùng. Nỗi buồn vô cớ hay nỗi buồn về nhân tình thế thái nói chung của tác giả, cho đến ngày nay vẫn chỉ là sự suy diễn. Chùa Hàn Sơn không chỉ thu hút du khách do bài thơ của Trương kế với thư pháp mà Ngày nay, khi đến viếng chùa Hàn Sơn, du khách có dịp chiêm ngưỡng bức bích họa nổi tiếng mang tên “Hàn Sơn – Thập Đắc” được khắc trên đá của danh họa La Sính Sở đời nhà Thanh, thủ bút của thư pháp gia nổi danh Trương Xư Liêu đời Tống qua bộ kinh Kim cương, hoặc khám phá Tàng kinh các – nơi lưu trữ kinh thư của nhà Phật.Ngoài ra, chùa Hàn Sơn còn có hệ thống tượng Phật, Tôn hành giả, Thập bát La Hán, các bia đá ghi lại những vần thơ tuyệt tác của các thi nhân ở Trường Lang và những quả chuông đã làm nên cái hồn cho Hàn Sơn tự, nhất là vào những đêm trừ tịch, khi 108 tiếng chuông ngân vang giữa đêm, người ta mới cảm hết được cái thần và hồn của Phong Kiều Dạ Bạc trên bến nước Cô Tô.

Cũng chính vì tiếng chuông chùa Hàn Sơn nổi tiếng như thế, cho nên hàng năm, đúng vào lúc giao thừa, chùa Hàn Sơn lại tổ chức Lễ hội thỉnh Đại hồng chung trang trọng, 108 tiếng chuông sẽ được gióng lên ngân nga. 108 tiếng chuông biểu trưng cho 108 phiền não mà con người thường phải đối mặt trong cuộc sống. Lễ hội này thường thu hút đông đảo Phật tử và du khách đến tham gia. Người ta tin rằng, người nào nghe tiếng chuông chùa Hàn Sơn vào đêm giao thừa thì 108 phiền não cũng sẽ được bay đi theo gió và trong năm mới không còn phiền muộn nữa.

Chùa Hàn Sơn được xếp vào danh mục một trong mười ngôi chùa cổ nổi tiếng nhất Trung Hoa, mỗi năm có đến hàng triệu du khách trong và ngoài nước đến viếng chùa và thưởng ngoạn phong cảnh hữu tình của vùng sông nước Cô Tô.

( 7)

Khoảng niên hiệu Quảng Hựu (1085-1091) đời Lý Nhân Tông, Sư qui tịch. Đoàn Văn Khâm thương tiếc làm lời văn điếu rằng:

Lánh chợ vào rừng tóc bạc phơ,
Non cao rũ áo ngát hương thừa,
Chùn khăn những muốn hầu bên chiếu,
Treo dép đà nghe khép cửa chùa.
Trăng rọi sân trai chim khắc khoải,
Tháp không bia chữ, mộ thờ ơ,
Bạn thiền thôi cũng đừng thương xót!
Non nước ngoài am đó dáng xưa.

(Ngô Tất Tố)

(Lâm man bạch thủ độn kinh thành,
Phất tụ cao sơn viễn cánh hinh,
Kỷ nguyện tịnh trung xu trượng tịch,
Hốt văn di lý yểm thiền quynh.
Trai đình u điểu không đề nguyệt,
Cơ tháp thùy nhân vi tác minh,
Đạo lữ bất tu thương vĩnh biệt,
Viện tiền sơn thủy thị chân hình.)

Chú thích

-di lý: Trút dép, dùng điển trong "Truyền đăng lục": nhà sư Đạt Ma tịch, táng ở chân núi Hùng Nhĩ, khi Tống Vân đi sứ Tây Vực, lại gặp nhà sư cầm một chiếc dép nói là đi sang Tây Trúc. Tống Vân về, sai người đào mộ và mở áo quan ra, thì chỉ thấy có một chiếc dép còn lại trong quan. Ở đây dùng điển này để nói về nhà sư Quảng Trí mất.


facebook-1
***
youtube
 
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
09/12/202015:25(Xem: 2143)
149. Ngũ Tổ Hoằng-Nhẫn (602 - 675) Thượng Tọa Thích Nguyên Tạng giảng từ 6.45am, Chủ Nhật, 04/10/2020 (18/08/Canh Tý) 🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻 Hữu tình lai hạ chủng, Nhơn địa quả hoàn sanh, Vô tình ký vô chủng, Vô tánh diệc vô sanh. Hữu tình đến gieo giống, Nhơn đất quả lại sanh, Vô tình đã không giống, Không tánh cũng không sanh. Nam Mô Đệ Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn Tôn Sư 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼 Múi giờ : pháp thoại mỗi ngày của TT Trụ Trì Thích Nguyên Tạng (trong thời gian cách ly vì đại dịch Covid-19) về chư vị Tổ Sư Ấn Độ, Trung Hoa, Việt Nam…) - 06: 45am (giờ Melbourne, Australia) - 01:45pm (giờ Cali, USA) - 04:45pm (giờ Montreal, Canada) - 10:45pm (giờ Paris, France) - 03:45am (giờ Saigon, Vietnam) 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼💮🍂🍁🌾🌱🌿🍃
10/12/202003:29(Xem: 2200)
33/ Lục Tổ Huệ Năng (638 – 713 T.L.) Thượng Tọa Thích Nguyên Tạng giảng từ 6.45am, Thứ Hai, 5/10/2020 (19/08/Canh Tý) 🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻 Tâm địa hàm chư chủng, Phổ vũ tất giai manh. Đốn ngộ hoa tình dĩ, Bồ-Đề quả tự thành. Đất tâm chứa các giống, Mưa khắp ắt nẩy mầm. Hoa tình vừa đốn ngộ, Trái bồ-đề tự thành. Nam Mô Đệ Lục Tổ Huệ Năng Tôn Sư 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼 Múi giờ : pháp thoại mỗi ngày của TT Trụ Trì Thích Nguyên Tạng (trong thời gian cách ly vì đại dịch Covid-19) về chư vị Tổ Sư Ấn Độ, Trung Hoa, Việt Nam…) - 06: 45am (giờ Melbourne, Australia) - 01:45pm (giờ Cali, USA) - 04:45pm (giờ Montreal, Canada) - 10:45pm (giờ Paris, France) - 03:45am (giờ Saigon, Vietnam) 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼💮🍂🍁🌾🌱🌿🍃
08/12/202009:07(Xem: 2369)
29/ Nhị Tổ Huệ Khả Thượng Tọa Thích Nguyên Tạng giảng từ 6.45am, Thứ Năm, 01/10/2020 (15/08/Canh Tý) 🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻 Bổn lai duyên hữu địa, Nhơn địa chúng hoa sanh, Bổn lai vô hữu chủng, Hoa diệc bất tằng sanh. Xưa nay nhơn có đất, Bởi đất giống hoa sanh, Xưa nay không có giống, Hoa cũng chẳng từng sanh Nam Mô Đệ Nhị Tổ Huệ Khả Tôn Sư 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼 Múi giờ : pháp thoại mỗi ngày của TT Trụ Trì Thích Nguyên Tạng (trong thời gian cách ly vì đại dịch Covid-19) về chư vị Tổ Sư Ấn Độ, Trung Hoa, Việt Nam…) - 06: 45am (giờ Melbourne, Australia) - 01:45pm (giờ Cali, USA) - 04:45pm (giờ Montreal, Canada) - 10:45pm (giờ Paris, France) - 03:45am (giờ Saigon, Vietnam) 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼💮🍂🍁🌾🌱🌿🍃 https://www.facebook.com/quangducwebsite
06/12/202005:05(Xem: 1823)
34/ Thiền Sư Bổn Tịnh (Một trong 43 đệ tử của Lục Tổ Huệ Năng) Thượng Tọa Thích Nguyên Tạng giảng từ 6.45am, Chủ Nhật 11/10/2020 (25/08/Canh Tý) 🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻 Kiến văn giác tri vô chướng ngại Thanh hương vị xúc thường tam-muội ................................................................ Thấy nghe hiểu biết không chướng ngại Tiếng mùi vị chạm thường tam-muội Như chim trong không mặc tình bay Không thủ không xả không thương ghét Nếu hội mỗi nơi vốn không tâm Mới được tên là Quán Tự Tại. (Lời kệ của Thiền Sư Bổn Tịnh, Do Hòa Thượng Thanh Từ dịch Việt) 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼 Múi giờ : pháp thoại mỗi ngày của TT Trụ Trì Thích Nguyên Tạng (trong thời gian cách ly vì đại dịch Covid-19) về chư vị Tổ Sư Ấn Độ, Trung Hoa, Việt Nam…) - 06: 45am (giờ Melbourne, Australia) - 01:45pm (giờ Cali, USA) - 03:45pm (giờ Montreal, Canada) - 09:45pm (giờ Paris, France) - 02:45am (giờ Saigon, Vietnam) 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼💮🍂🍁🌾🌱�
26/11/202019:42(Xem: 2344)
34/ Tổ Sư Thanh Nguyên Hành Tư (660-740) Thượng Tọa Thích Nguyên Tạng giảng từ 6.45am, Thứ Ba, 06/10/2020 (20/08/Canh Tý) 🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻 Đại cơ đại dụng đại thần thông Thánh đế chẳng làm nào có tông Bặt lối nói năng giai cấp biệt Dứt đường tâm hạnh chẳng tây đông Chia vùng giáo hoá làm tôn chủ Dạy dỗ người mê sáng tỏ lòng Phép tắc nghìn đời truyền nối mãi Như lời Phật dạy việc làm xong. Nam Mô Đệ Tam Thập Tứ Tổ Thanh Nguyên Hành Tư Tôn Sư 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼 Múi giờ : pháp thoại mỗi ngày của TT Trụ Trì Thích Nguyên Tạng (trong thời gian cách ly vì đại dịch Covid-19) về chư vị Tổ Sư Ấn Độ, Trung Hoa, Việt Nam…) - 06: 45am (giờ Melbourne, Australia) - 01:45pm (giờ Cali, USA) - 04:45pm (giờ Montreal, Canada) - 10:45pm (giờ Paris, France) - 03:45am (giờ Saigon, Vietnam) 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼💮🍂🍁🌾🌱🌿🍃
29/11/202017:21(Xem: 1873)
35/ Thiền Sư Hy Thiên Thạch Đầu (695 - 785) (Người đặt nền móng cho Thiền Phái Tào Động) Thượng Tọa Thích Nguyên Tạng giảng từ 6.45am, Thứ Hai, 12/10/2020 (26/08/Canh Tý) 🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻 Ngô kết thảo am vô bảo bối Phạn liễu tùng dung đồ thùy khoái Thành thời sơ kiến mao thảo tân Phá hậu hườn tương mao thảo cái. Trụ am nhân, trấn thường tại Tôi cất am tranh không của báu Ăn xong thỏng thả ngủ ngon lành Khi thành nhìn thấy cỏ tranh xanh Lúc hỏng lại tìm cỏ tranh lợp. Người chủ am vẫn mãi còn. (Lời của Thiền Sư Hy Thiên Do Hòa Thượng Thanh Từ dịch Việt) 💐🌹🥀🌷🌸🏵️🌻🌼🌺🍀💐🌼 Múi giờ : pháp thoại mỗi ngày của TT Trụ Trì Thích Nguyên Tạng (trong thời gian cách ly vì đại dịch Covid-19) về chư vị Tổ Sư Ấn Độ, Trung Hoa, Việt Nam…) - 06: 45am (giờ Melbourne, Australia) - 12:45pm (giờ Cali, USA) - 03:45pm (giờ Montreal, Canada) - 09:45pm (giờ Paris, France) - 02:45am (giờ Saigon, Vietnam) 💐🌹🥀🌷🍀💐🌼🌸�
03/12/202019:28(Xem: 2000)
34/ Tổ Sư Nam Nhạc Hoài Nhượng (677-744) Thượng Tọa Thích Nguyên Tạng giảng từ 6.45am, Thứ Tư, 07/10/2020 (21/08/Canh Tý) 🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻 Vốn không một vật há nào danh Tâm Phật lẽ đâu lậu nghiệp sanh Tu chứng mới hay chơn thật thể Chơn tâm triệt ngộ tuyệt tâm hành Đạo phong Nam Nhạc lưu kim cổ Đức hoá Tây Giang chấn thế thành Mã Tổ ra tay thiên hạ khiếp Nhân gian mãi mãi được an lành. Nam Mô Đệ Tam Thập Tứ Tổ Nam Nhạc Hoài Nhượng Tôn Sư 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼 Múi giờ : pháp thoại mỗi ngày của TT Trụ Trì Thích Nguyên Tạng (trong thời gian cách ly vì đại dịch Covid-19) về chư vị Tổ Sư Ấn Độ, Trung Hoa, Việt Nam…) - 06: 45am (giờ Melbourne, Australia) - 01:45pm (giờ Cali, USA) - 04:45pm (giờ Montreal, Canada) - 10:45pm (giờ Paris, France) - 03:45am (giờ Saigon, Vietnam) 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼💮🍂🍁🌾🌱🌿🍃
03/12/202007:11(Xem: 1853)
36/ Thiền sư Duy Nghiễm (751 – 834) (Người đặt nền móng cho Thiền Phái Tào Động) Thượng Tọa Thích Nguyên Tạng giảng từ 6.45am, Thứ Ba, 13/10/2020 (27/08/Canh Tý) 🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻 Tuyển đắc u cư hiệp dã tình, Chung niên vô tống diệc vô nghinh. Hữu thời trực hướng cô phong đảnh, Nguyệt hạ phi vân tiếu nhất thanh! Chọn nơi xa vắng hợp lòng quê, Năm tròn mặc khách đến hay về. Có khi tiến thẳng lên đỉnh núi, Mây tan trăng hiện tiếng cười hề! (Thơ của Thái Thú Lý Tường tán thán Thiền Sư Duy Nghiễm, do HT Thanh Từ dịch) 💐🌹🥀🌷🌸🏵️🌻🌼🌺🍀💐🌼 Múi giờ : pháp thoại mỗi ngày của TT Trụ Trì Thích Nguyên Tạng (trong thời gian cách ly vì đại dịch Covid-19) về chư vị Tổ Sư Ấn Độ, Trung Hoa, Việt Nam…) - 06: 45am (giờ Melbourne, Australia) - 12:45pm (giờ Cali, USA) - 03:45pm (giờ Montreal, Canada) - 09:45pm (giờ Paris, France) - 02:45am (giờ Saigon, Vietnam) 💐🌹🥀🌷🍀💐🌼🌸🏵️🌻🌼💮🍂🍁🌾🌱🌿🍃 https://www.facebook.com/q
03/12/202019:49(Xem: 1968)
34/ Quốc Sư Huệ Trung (? - 772) Thượng Tọa Thích Nguyên Tạng giảng từ 6.45am, Thứ Sáu, 09/10/2020 (23/08/Canh Tý) 🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻🌺🍀💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻 Có vị Tăng hỏi: Làm sao được thành Phật? Quốc Sư Huệ Trung đáp: Phật và chúng sanh đồng thời dẹp đi, ngay đó được giải thoát. - Hỏi: Làm thế nào được tương ưng? - Đáp: Không nghĩ thiện ác tự thấy Phật tánh. - Làm sao được chứng Pháp thân? - Đáp:Vượt cảnh giới Tỳ-lô. - Pháp thân thanh tịnh làm sao được? - Đáp:Không chấp Phật để cầu. - Thế nào là Phật? - Đáp:Tâm tức là Phật. 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼 Múi giờ : pháp thoại mỗi ngày của TT Trụ Trì Thích Nguyên Tạng (trong thời gian cách ly vì đại dịch Covid-19) về chư vị Tổ Sư Ấn Độ, Trung Hoa, Việt Nam…) - 06: 45am (giờ Melbourne, Australia) - 01:45pm (giờ Cali, USA) - 03:45pm (giờ Montreal, Canada) - 09:45pm (giờ Paris, France) - 02:45am (giờ Saigon, Vietnam) 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼💮🍂🍁🌾🌱🌿🍃
28/12/202018:35(Xem: 1627)
16. Tổ La Hầu La Đa (Rahulata) 💐🌼🌹🥀🌷🌸🏵️🌻 Thượng Tọa Thích Nguyên Tạng giảng: từ 6.45am, Thứ Sáu, 18/09/2020 (02/08/Canh Tý) Ư pháp thật vô chứng Bất thủ diệc bất ly Pháp phi hữu vô tướng Nội ngoại vân hà khởi. Nơi pháp thật không chứng Chẳng giữ cũng chẳng lìa Pháp chẳng tướng có không Trong ngoài do đâu khởi. Nam Mô Đệ Thập Lục Tổ La Hầu La Đa Tôn Sư 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼 Múi giờ : pháp thoại mỗi ngày của TT Trụ Trì Thích Nguyên Tạng (trong thời gian cách ly vì đại dịch Covid-19) về chư vị Tổ Sư Ấn Độ, Trung Hoa, Việt Nam…) - 06: 45am (giờ Melbourne, Australia) - 01:45pm (giờ Cali, USA) - 04:45pm (giờ Montreal, Canada) - 10:45pm (giờ Paris, France) - 03:45am (giờ Saigon, Vietnam) 💐🌹🥀🌷🌷🌸🏵️🌻🌼💮🍂🍁🌾🌱🌿🍃 https://www.facebook.com/quangducwebsite Youtube: Tu Viện Quảng Đức (TT Thích Tâm Phương, TT Thích Nguyên Tạng, Melbourne, Australia) https://www.youtube.com/channel/UCxfU... Facebook: https://www.facebook.