Một câu chuyện về vô minh

30/11/201017:07(Xem: 12168)
Một câu chuyện về vô minh


Hoang Phong
MỘT CÕI TỊNH ĐỘ
TRONG MỖI CHÚNG TA
Nhà xuất bản TÔN GIÁO Hà Nội 2010

MỘT CÂUCHUYỆN VỀ VÔ MINH

Đức Phậtcó kể một câu chuyện như sau :

Cómột anh thương gia cưới một người vợ xinh đẹp. Họ sốngvới nhau và sinh ra một bé trai kháu khỉnh. Nhưng người vợlại ngã bịnh và mất sau đó, người chồng bất hạnh dồntất cả tình thương vào đứa con. Đứa bé trở thành nguồnvui và hạnh phúc duy nhất của anh. Một hôm, vì việc buônbán anh phải rời khỏi nhà, có một bọn cướp kéo đếnđốt phá và cướp sạch cả làng, bắt cả đứa con củaanh mang đi, lúc ấy đứa bé mới lên năm tuổi. Khi trở về,trước cảnh tang thương và điêu tàn, anh thương gia đau khổvô ngần. Lúc bới những đống vật liệu cháy dở còn ngổnngang ở nền nhà, anh tìm thấy xác một đứa bé cháy đen.Ngỡ là xác của con mình, anh bứt tóc, đấm ngược than khócthật thảm thương và không sao nguôi ngoa được. Sau đó anhđem xác đứa bé đi hỏa táng rồi lấy một ít tro gói vàomột mảnh lụa quý. Anh đeo gói tro ấy vào người, dù đanglàm việc, đang ăn hay đang ngủ anh cũng không rời gói lụa.Thỉnh thoảng anh vẫn ngồi yên một mình để nhớ và thươngcon, và mỗi lần như thế anh lại khóc thật lâu.


Mộtthời gian sau, một hôm đứa bé trốn thoát được bọn cướp,tìm đường lần mò về làng. Đứa bé tìm được căn nhàmới của cha mình thì lúc ấy đã nữa đêm, nó đập cửaliên hồi. Trong nhà, người cha đang nằm khóc trên giường,gói tro đặt bên cạnh, liền cất tiếng hỏi :


-Ai đấy ?


Đứabé đáp lại :


-Con đây, cha ơi, con của cha đây, mở cửa cho con với !


Tronglúc đang lo buồn và hoang mang, người cha lại ngỡ rằng cókẻ nào muốn trêu chọc, chế nhạo cảnh khổ đau của mình,liền giận dữ và hét to lên :


-Hãy cút đi, cứ để yên cho ta !


Vàrồi anh ta lại tiếp tục khóc, đứa con vẫn tiếp tục đậpcửa. Nhưng người cha nhất định cho rằng đấy không phảilà con mình, vì bên cạnh con mình đang nằm yên trong cái bọclụa quý. Đứa bé thất vọng, đau khổ và bỏ đi. Từ đóhai cha con không còn gặp lại nhau nữa.


Vôminh không phải là một sự kiện thiếu hiểu biết, mà làmột sự hiểu biết sai lạc và lầm lẫn, như trường hợpngười cha đoan chắc tro của con mình đang được gói trongcái bọc lụa quý. Sự hiểu biết sai lạc hay vô minh chínhlà nguồn gốc của khổ đau. Ta hãy lấy một thí dụ trongcuộc sống thường nhật, chẳng hạn một số người có tríthông minh khác thường, chẳng những trí thông minh ấy khônggiúp gì được cho họ, lại còn làm cho họ điêu đứng hơn.Không hẳn sự thiếu hiểu biết gây ra khổ đau, nhưng chínhtrí thông minh sai lạc đã giữ vai trò trực tiếp. Kinh sáchgọi trí thông minh sai lạc là tà kiến.

Tríthông minh của ta bị chi phối bởi vô minh, lèo lái bởi vôminh. Dù cho ta hết sức thông minh đi nữa, nhưng đồng thờita cũng có thể đang lầm lẫn. Trí thông minh giúp ta xác địnhmột cách quả quyết một sự việc nào đó là đúng, nhưngthật sự việc đó là sai. Sự quả quyết như thế là nguồngốc đem đến khổ đau, nhưng ta lại không ý thức đượcđiều ấy. Một trong những thể dạng độc hại và tồi tệnhất trong cuộc sống chính là sự u mê và bất lực khiếnta không nhìn thấy nguồn gốc của khổ đau, giống như sựbất lực và lầm lẫn của người cha trong câu chuyện.

Sựsai lầm, tệ hại và nguy hiểm nhất là sự kiện đánh giáquá thấp vô minh, xem vô minh là một thứ gì ngu xuẩn, thiểncận, lộ liễu và khờ khạo. Vô minh thật ra rất khôn ngoan,khéo léo, cứng đầu, ranh mãnh, nham hiểm và thâm độc, luônluôn tìm cách đánh lừa ta. Vô minh đủ sức làm cho ngườicha khăng khăng ôm cái bọc tro và nhất định không nghe thấytiếng con mình đang kêu khóc ở cửa. Vô minh không thụ độngnhư ta tưởng, mà là một sức mạnh chủ động và tích cực,trong cuộc sống hàng ngày nó xui khiến mỗi người trong chúngta binh vực quan điểm của mình để tranh cãi với nhau, đixa hơn là xô xát và gây chiến với nhau. Trên một cấp bậccao hơn, ta thử quan sát qua lịch sử nhân loại xem có mấynhà lãnh đạo tự cho mình là sai và nhận ra cái vô minh củamình ? Hitler hay Pol Pot ? Bạo chúa Neron hay Tần Thủy Hoàng?...Còn nhiều nữa, và cũng không nên kể ra hết làm gì. Họlà những người không thiếu thông minh, nhưng nếu họ nhậnthấy cái vô minh của họ thì biết đâu chúng ta đã khôngthừa hưởng một thế giới giống như hôm nay. Họa chăngtrong số họ có vua A-dục ?

Trênmột bình diện thấp hơn, hình như mỗi người trong chúngta vẫn thấy hạnh phúc và an tâm khi cài cửa thật chặt,đắp chăn nằm trên giường để ôm lấy cái vô minh củamình, mặc cho sự thực đang ra sức đập cửa để réo gọichúng ta. Hành vi trốn tránh đó tức là biểu hiện của sựbảo vệ « cái ngã ». Mục đích những lời giảng huấn củaPhật là giúp ta nhìn thấy « sự thực tối hậu củamọi hiện tượng », tức là sự quán thấy « thực thể đíchthực » của mọi vật thể và biến cố. Ta nên diệt bỏcái ngã để đủ sức mở cửa đón nhận sự thật, sử dụngchánh kiến và trí tuệ để loại bỏ vô minh, giống như mộtngười cha biết mở cửa để ôm con mình vào lòng.
Bures-Sur-Yvette,01.01.08

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
14/04/2026(Xem: 1100)
(1):Vô Ngã là không có “Bản Ngã” cố định, Không Trường Tồn và Tự Chủ suốt thời gian. Tức VÔ NGÃ không có cái “TÔI” hoàn toàn. Do Duyên Sinh, Không Tồn Tại riêng mình, nhớ ghi.
14/04/2026(Xem: 960)
Khi Nào Hưởng Phước Đức Vô Lượng Vô Biên? Bố Thí: Tâm Trong Sạch nhớ liền: khắc sâu. Vật Được Thí Phải Chân Chính: đứng hàng đầu. Trọng Người Nhận Hết Mực, nhớ lâu thực hành.
14/04/2026(Xem: 1222)
Liệu thế giới có tốt đẹp hơn nếu chúng ta nhìn nhận cuộc sống như một dòng chảy vô tận, không có khởi đầu và kết thúc, thay vì coi nó như một câu chuyện có điểm khởi nguyên và ngày tận thế? Câu hỏi đầy gợi suy ngẫm này mời gọi chúng ta khám phá quan niệm Phật giáo về Samsara — vòng luân hồi bất tận của sinh, tử và tái sinh — và cách nó tương phản với những câu chuyện sáng thế mang tính tuyến tính được tìm thấy trong các truyền thống tôn giáo khác, đặc biệt là trong các tôn giáo thuộc Abrahamic faiths (Do Thái giáo, Ki Tô giáo, Hồi giáo,…)
14/04/2026(Xem: 1247)
"McMindfulness ám chỉ một phiên bản 'mì ăn liền': nhanh chóng, rập khuôn, và rốt cuộc chỉ là những 'calo rỗng' của một truyền thống nuôi dưỡng tâm hồn sâu sắc." "From Temples to Dojos: Zen’s Influence on Samurai and the Martial Arts"
14/04/2026(Xem: 1023)
Con đường tu tập vốn dĩ không phải là cuộc chạy đua để chứng minh mình hơn người, mà là hành trình trở về với chính mình, để tâm hồn ngày càng nhẹ nhàng, hiền hòa và sáng tỏ. Thế nhưng, trong đời sống hôm nay, có không ít người phát tâm tu tại gia: ăn chay, tụng kinh, niệm Phật, đi chùa thường xuyên… nhưng rồi lại tự hỏi: “Sao càng tu, lòng càng nặng? Sao càng học đạo, cái tôi lại càng lớn? Sao càng cầu an lạc, lại càng thấy bất an?”
14/04/2026(Xem: 998)
Với lòng thành kính, con đảnh lễ bậc mà ánh sáng từ bi của Ngài Xua tan bóng tối của sợ hãi và dẫn dắt chúng sinh Trên con đường rộng lớn đưa đến giải thoát. Ở đây, con xin vắn tắt trình bày về các hiện tượng của cõi trung ấm.
11/03/2026(Xem: 4188)
Trong việc huấn luyện Huynh trưởng trại Vạn hạnh cấp cao — những huynh trưởng sẽ kế thừa và "lèo lái" tổ chức Gia Đình Phật Tử Việt Nam (GĐPT) theo tinh thần Phật giáo — phương pháp giảng dạy đóng vai trò quyết định. Để tổ chức không bị "thế tục hóa" hay biến thành một câu lạc bộ kỹ năng đơn thuần, giảng sư cần có một sự cân bằng tinh tế, nhưng trọng tâm phải đặt vào thực chứng và sự chuyển hóa tự thân. Con Đường Đưa Người Huynh Trưởng Từ Tri Thức Đến Chuyển Hóa
04/03/2026(Xem: 3347)
Trong tâm niệm Hồi hướng Phước lành đến nhị vị Ni Sư của Hiền Như Tịnh Thất đã quá vãng. Thầy Tánh Tuệ và chư Bồ Đề quyến thuộc của tịnh thất đã thực hiện thiện pháp Bố thí giếng nước cho dân nghèo xứ Phật với ước nguyện Hồi hướng công đức này đến chư Ni Sư, nguyện cầu nhị vị Ni Sư thừa tư Phước lực và Tam Bảo lực cao đăng Phật quốc. Xin chân thành CẢM NIỆM CÔNG ĐỨC toàn thể môn đồ pháp quyến cùng tất cả chư Phật tử của Hiền Như tịnh thất đã góp một bàn tay ủng hộ cho thiện pháp này được thành tựu viên mãn. Kính chúc chư Tôn Đức và quý thiện hữu vô lượng an lành trong Hồng ân Tam Bảo.
16/02/2026(Xem: 2477)
Tôi được mời phát biểu tối nay về sự xuất ly – tức là quyết tâm được tự do khỏi những vấn đề của chính mình – và đặc biệt là cách chúng ta có thể hiểu điều đó trong bối cảnh áp lực của cuộc sống ở một thành phố lớn, như ở đây là Moscow. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng khi bắt đầu phân tích chủ đề này, chúng ta sẽ nhận ra rằng phần lớn những vấn đề mà chúng ta phải đối mặt trong thế giới hiện đại không chỉ giới hạn ở việc sống trong một thành phố lớn.
11/02/2026(Xem: 3684)
Sách của Cư Sĩ Thiện Phúc - Phần 1 (PDF)