Thơ và Mưa Trong Mùa Vu Lan

THƠ VÀ MƯA
TRONG MÙA VU LAN

Không rõ có phải mình là nghệ sĩ hay không, hay ít ra cũng là người có những hoạt động liên quan đến văn hóa văn nghệ, nên rất dễ cảm xúc trước một câu thơ, một câu văn hay bài nhạc hay và có ý nghĩa sâu xa ?

Tự thân vốn là người đã mất cha và mẹ từ lâu, trước đây khi còn sinh hoạt, đứng  trước hàng chục. hàng trăm huynh trường đoàn sinh đề  nói về  ý nghĩa cài hoa hồng mỗi dịp Vu Lan, tôi vẫn luôn giữ vững và kềm chế cho đúng quy cách một huynh trưởng lãnh đạo, nói cho các em và khuyên nhũ về sự hiếu đạo với hai đấng sanh thành. Để rồi  một lát nữa, khuất sau  bức tường của hậu tổ, một vài huynh trưởng đến bên tôi và cho ghé bờ vai trong  một thoáng  ngậm ngùi  mà ban nảy mình còn tỏ ra cứng cỏi ! Sau này  hoạt động nghệ thuật, tioe61p xúc vô`1i r6át nhiều  thơ văn nhạc họa, tôi đã giúp   các vị lãnh đạo nhận định tác phẩm bằng chính cảm xúc thật của lòng mình, từng bước , kiên nhẩn xây nên nền móng văn hóa văn nghệ Phật giáo  buồi ban đầu. Cứ thế, mỗi mùa Vu Lan, mùa của  gió và bão, luôn có những cơn mưa âm ỉ, đã ngăn cách khá dài những dòng hoài niệm vẫn luôn đang muốn chực chờ tuôn chảy. Thế nhưng cảm xúc thì vẫn không hao mòn, suy siểng theo thời gian.

                       Trong vai trò cố vấn đặc biệt   cho ban tổ chức  chương trình họp mặt và giao lưu Huynh trưởng Thanh Niên Phật giào vừa rồi, tôi  dùng bút đỏ gạch dưới  dòng chữ của tiết mục ngâm thơ  của nghệ sĩ Thanh Hà (từ Hà Nội vào) với bài thơ «  Mưa Mùa Vu Lan « mà  ai cũng  thầm  hiểu  với lý do hạn chế bốt các tiết mục  bên lề. Anh chàng ca sĩ  M.K chạy đến bên tôi  có ý thanh minh nội dung  tiết mục hộ  nghệ sĩ Thanh Hà. Tất cả đều hiểu sai ý tôi, hàng gạch màu đỏ chính là một tiết mục chính và yêu cầu nhạc nhạc phải  ngưng chỉ trừ sáo, đàn bầu và tranh  làm nhạc đệm. Tôi biết bài thơ này hơn hai năm qua trên sóng VOV 2 với giọng ngâm của nghệ sĩ Minh Phúc, tác giả bài thơ là Công Phương Diệp. Nghệ sĩ Thanh Hà có ngỏ lời mời tôi lên nói vài lời cho tiết mục này sau khi nghe  hết cảm nhận  và yêu cầu một sự nghiêm túc trên một sân khấu phần đông là những anh chị trưởng có học thức . Và tôi là người cúi xuống  lén đưa chiếc khăn giấy lau giọt nước mắt đầu tiên, ngay trên sân khấu :

 Mưa trong ngày lễ Vu Lan

Hạt rơi thanh thoát hạt tràn khóe mi

Chuông chiều đổ giọt Từ Bi

 Cài bông hồng trắng tôi đi lễ chùa…

                        Những cơn mưa buồn của  mùa Vu Lan hằng năm tôi vì lẽ dễ cảm ấy mà ít khi lưu lại những  câu thơ hay trong rất ít bài thơ  mình thích. Có chăng là bài thơ được phổ thành nhạc là « Hoài Niệm » thơ của Hồng Khương, nhạc sĩ Ngô Mạnh Thu phổ nhạc ( Thực hiện  và phát hành năm 1990 trong album « Gió Mùa Thu « do TT Thích Đồng Bổn làm chủ nhiệm và  bài « Vu Lan Tình Mẹ » của nhá thơ Huyền Lan , nhạc sĩ Quý Luân phổ nhạc (Không  hiểu vì sao khi tìm trên các trang nghe nhạc  chỉ thấyđề tên nhạc sỉ mà không thấy có tác giả nhà thơ Huyền Lan ?).

                       Câu thơ đầu và cũng là dòng nhạc đầu của bài « Hoài Niệm » đã ngay tức khắc  làm tôi  giật mình khi nghĩ đến  ý nghĩa Vu Lan – Rằm Tháng Bảy trong  tinh thần dân tộc, trong đạo lý Phật đà qua câu « Con cài áo một bông hồng tươi thắm/ Niềm hân hoan tô đậm nét Đông Phương » Thường khi, chúng ta ít quan tâm đến  giá trị sâu sắc của sự việc và thắc mắc tại sao chỉ mình mới có còn  những nơi khác thì không ? Nên khi  một câu văn, câu thơ của ai đó chạm đến  dù có vẻ như  thô cứng nhưng đó là tất cà tấm lòng của  người viết ra nó vá chấp nhận cái « thô-cứng » ấy trong thơ mình để cho đời còn có một ích lợi lớn hơn mà các nhà sử học, viết sử khó  làm được như thế.

 Gần đây, những tưởng  các cơn mưa mùa Vu Lan dễ dàng cuốn trôi đi  những hoài niệm đó thì bài thơ  « Vu Lan Tình Mẹ «  của nhà thơ Huyền Lan xuất hiện như níu chặt lại niềm tin vào thơ ca của  công chúng  cũng bằng  một bàn chất chung ,bản chất ĐôngPhương !

Từ trong tiếm thức thiêng liêng

Tim con réo gọi ân tinh Tổ Tiên

 Chắp tay lễ Mục Kiến Liên

Tấm gương hiếu tử đậm miền Đông Phương…

Không nói nhiều đến  những phạm trù Tổ duốc, Đất nước hay các công hạnh   hằng dấu chân tích trượng của chư Tổ Sư xưa hằng lưu dấu nơi xứ sở này, nhưng  nhà thơ làm được điều đó bằng những câu thơ mỏng manh và bao hàm bằng tình người ý đạo tuyệt vời. Người con Phật  hôm nay, không ai nhắc ai, khi bước vào chùa, khoát lên mình chiếc áo tràng lam  hiền dịu, là khắc biết  trước hết chúng ta là người Việt Nam, cùng chung  nền văn hóa Phương Đông. Hơn nữa chiếc áo tràng lam còn nhắc nhở chúng ta nhiều điều rằng công ơn chư Tổ ngàn xưa đã nhọc công gầy dựng và  cho vun trồng cội phúc Bồ Đề nơi mãnh đất này. Cho nên chiếc áo tràng không là của nước nào mà phải  xét nét, nhọc lòng kiêng kỵ.

 Thơ và nhạc  nếu chỉ xét về  phương diện giải trí đơn thuần thì nó chẳng  có ý nghĩa gì hết, nhưng thơ và nhạc chính là tác nhân tạo nên cảm xúc, thứ cảm xúc tự giác mà đôi khi nó chỉ dành cho riêng ta một góc trong hoàn cảnh , trong trái tim vẫn còn đang đập nhịp đập của tiến độ luân hồi nhân thế.

 Mưa dầm tháng bảy sụt sùi,

mưa thương nhớ ai mưa bùi ngùi ướtlệ

Tiễn mẹ đi về miền miên viễn

Câu thơ ghi lại tiếng nói của ngày xưa.

Ai đó dưới khán phòng thày lên tờ giấy ghi vội mấy câu thơ này.

                                   Có thể mình sẽ giận hờn mấy cơn mưa , và có thể mình sẽ ghét   mây trời âm u mùa Vu Lan tháng bày. Nhưng ngoài kia người ta đang “cúng cô hồn”, mình chợt nhớ ra  à Vu Lan của mình  mà tình thương tha nhân còn phải nhân rộng ra xa khắp bờ cõi của sự sống- chết ! Nhìn ra  nét chung của nền văn hóa Đông Phương, nhìn ra những bất hạnh còn tràn đầy nhân thế, mình mới nguôi những giọt nước mắt khóc thương chỉ mỗi mẹ mình. Bời vì mình còn là một Phật tử, ngày mai đây bước vào chánh điện mình còn biết  nguyện cầu cho cha mẹ hiện tiền và trong bày đời quá vãng; còn tha nhân vô số lầm than, lắm nỗi tội tình, ai biết , ai hay và sẻ chia cho họ. Thôi thì  mong mưa và thơ  mùa Vua Lan, từ chốn  thẳm thẳm của tiềm thức đại từ, cất lên xoa dịu những  cô quạnh trần  gian.

                                      Đó là tất cả nội dung  tôi nói trước khi nghệ sĩ Thanh Hà cất lên tiếng ngâm trầm ấ qua bài thơ “Mưa Mùa Vu Lan”. Cả hội trường nín im phăng phắt, nghe rõ từng móng sắt của tiếng đàn tranh  nhạc sỉ khảy  đưa câu. Một vài anh huynh trưởng  nói sao  tôi kéo Vu Lan đến sớm vậy làm cả hội trường , phần đông đều  không còn mẹ, phải  ngậm ngùi hoài niệm  xa xăm !  Tôi xin lỗi đà làm các bạn  buồn và không khí  khán phòng chùng lại. Nghệ sĩ Thanh Hà thí lại càm ơn vì đã cho cô  hưởng trọn   mùa Vu Lan ý nghĩa nhất. Ai cũng ngấn lệ và câu “ Mưa Và Thơ trong mùa Vu Lan”  bây giờ mới thật sự ý nghĩa hơn bao giờ !

                                                                                               Vu Lan 2018

                                                                                          DƯƠNG KINH THÀNH