II. Tâm Bất Động

13/12/201018:05(Xem: 19886)
II. Tâm Bất Động

 

Trong Võ đạo, tâm không dính mắc ấy là điều các chiến sĩ luôn mong đạt đến. Khi an trú trong tâm rỗng lặng hay ở trong trạng thái vô tâm thì các ý tưởng (tạp niệm) như muốn chiến thắng-sợ thất bại, sống-chết, ưa-ghét, tự tôn-tự ti... không còn quấy nhiễu nữa. Đó là trạng thái mà thiền gọi là tâm bất động hay trí bất động. Chúng ta hãy nghe thiền sư Trạch Am (Takuan - 1573-1645) dạy đệ tử là kiếm sư Yasyu Tajima-no-kami, một bậc thầy dạy kiếm đạo cho các vị tướng quân (Shogun) Nhật Bản:

“Điều hệ trọng nhất trong nghệ thuật đấu kiếm là phải có một thái độ gọi là trí bất động. Trí đó được thành tựu bằng trực giác sau nhiều luyện tập thực sự. Bất động không có nghĩa là cứng đơ, nặng trịch và vô hồn như gỗ đá. Bất động là trình độ cao nhất của động với một tâm điểm không hề dao động. Rồi tâm mới đạt được cao điểm mẫn tiệp tuyệt đối sẵn sàng hướng sự chú tâm của nó vào bất cứ nơi nào cần thiết – hướng sang trái, sang phải, hướng tới mọi chiều hướng tùy sở thích. Khi sự chú tâm của con bị lôi cuốn và bị điều động bởi ngọn kiếm tấn công của địch thủ, con mất cơ hội đầu tiên để tạo ra vận động kế tiếp cho chính mình. Con lưỡng lự, suy nghĩ, và một phút đắn đo đó diễn ra, địch thủ đã sẵn sàng đánh con ngã gục. Đừng để cho y có dịp may nào như thế. Con phải theo dõi sự vận động của ngọn kiếm trong tay địch thủ, giữ tâm trí thong dong theo sự phản kích của chính nó, đừng để tâm niệm đắn đo chen vào. Con chuyển động khi đối phương chuyển động, và do thế mà khuất phục được y.

“Điều đó, điều mà người ta có thể gọi là tâm trạng không tạp niệm, là yếu tố sinh tử nhất trong nghệ thuật đấu kiếm cũng như trong thiền. Nếu có một chút gián tạp giữa hai hành vi, dù chỉ cách nhau bằng một sợi lông, đấy là tạp niệm. Khi hai bàn tay cùng vỗ, âm thanh phát ra ngay không chút lưỡng lự. Âm thanh không đợi suy nghĩ rồi mới phát ra. Ở đây không có khoảng trung gian, vận động này nối tiếp vận động khác, không bị gián đoạn bởi tâm niệm cố ý.

“Nếu con bị dao động và đắn đo rằng phải làm gì khi đối phương sắp hạ con, thì con đã tạo cơ hội cho y, nghĩa là một dịp may cho một đòn sinh tử Cứ thủ theo thế công, đừng có khoảnh khắc nào gián đoạn, công và thủ không rời nhau gang tấc. Tính cách trực khởi của hành động đó nơi con, nhất định cuối cùng sẽ hạ được đối thủ. Cũng như xuôi dòng nước mà đẩy con thuyền nhẹ trôi đi. Trong thiền, cũng như trong thuật đấu kiếm, tâm không do dự, không gián đoạn, không gián tạp, được đánh giá cao.

“Trong thiền người ta thường nói tới một tia chớp hay đóm lửa lóe lên từ hai viên đá lửa. Nếu hiểu sự kiện đó có nghĩa là mau lẹ, thế là đã hiểu lầm nghiêm trọng. Khái niệm này muốn nói tới tính cách trực khởi của hành động, một dòng vận động không gián đoạn của sinh lực. Hễ lúc nào có gián đoạn, xao lãng, chắc chắn con mất thế thượng phong. Điều đó đương nhiên không có nghĩa rằng phải hành sự một cách nhanh nhẹn hết sức. Nếu có ý muốn như thế, tức là đã có gián đoạn, xao lãng. Khi có người hỏi: ‘Thực tại cứu cánh là gì?’ Bậc thầy trả lời tức khắc không đắn đo: ‘Một cành mai.’ hay: ‘Cây bách trước sân.’ Đó là bất động, nhưng động tùy ứng với những gì hiện diện trước nó. Gương trí tuệ phản chiếu chúng từng khoảnh khắc, cái này nối tiếp cái kia, tất cả an nhiên không rối loạn. Tay kiếm khách phải bồi dưỡng điều này.”

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
03/09/2025(Xem: 1966)
Mấy ngày nay, Thầy cùng quý Phật tử tất bật dỡ mái hiên, dọn dẹp để chuẩn bị xây dựng lại Chùa. Công việc tưởng chừng chỉ là nhọc nhằn lao động, vậy mà lại trở thành một bài học đạo lý sâu xa.
30/08/2025(Xem: 1736)
Sáng nay bước ra vườn, khí trời lanh lạnh, thân thể như thể ướp trong làn hơi tuyệt diệu. Khí lạnh xông vào từng chân tơ kẽ tóc, cả người sảng khoái làm sao, chợt nhiên nhận ra: Trời đất chớm Thu.
24/08/2025(Xem: 2088)
Có những ân tình không thể trả bằng tiền bạc, mà chỉ có thể đáp lại bằng sự chân thành, thân thiện và tự nhiên. Câu chuyện nhỏ dưới đây kể về một kỷ niệm với một nhà nghiên cứu trẻ, để lại cho người viết bài học sâu sắc: tri ân không nhất thiết phải là món quà lớn lao, mà có khi chỉ là một cử chỉ giản dị, như nhặt lấy “vỏ và hạt hoa quả”, nhưng chứa đựng cả tấm lòng tri âm.
24/08/2025(Xem: 4037)
Hôm qua là ngày giỗ của mẹ. Con bận rộn quá, lo toan cơm nước, việc nhà, chăm sóc cha, nên chưa kịp ngồi yên để viết cho mẹ một lá thư. Hôm nay, lòng chợt lặng xuống, con muốn gửi về cõi xa xăm một chút tâm tình, như một nén hương lòng dâng lên mẹ. Mẹ có khỏe không nơi miền An Lạc? Ở đây, các con và các cháu vẫn bình an. Hôm qua, cháu nội của mẹ bỗng thốt lên: “Con nhớ bà lắm. Bà hay mua McDonald’s cho tụi con, nhưng nếu bà còn ở đây thì cuối tuần con khỏi phải theo cô Tư học hết cái này đến cái kia… mệt lắm!”.
18/08/2025(Xem: 1557)
Tôi sinh ra và trải qua những ngày tuổi thơ ở Huế. Như vậy cũng đủ để tôi tự hào đã chia sẻ cùng Huế với tất cả những thủy chung của lòng mình. Thế rồi, tôi cũng phải xa Huế đã 30 năm, quê hương đó vẫn rạng ngời trong tâm tưởng. Huế dấu yêu ơi! có bao nhiêu điều phải nhớ: thời thơ ấu ấm áp trôi đi, tuổi học trò thần tiên trong ngôi trường màu hồng ghi dấu bao nhiêu kỷ niệm cùng với dấu chân của những chàng trai thích đón đưa mỗi khi tan trường. Tôi với Huế biết bao tình thương mến, mỗi con đường, mỗi dòng sông, núi đồi, lăng tẩm, thành quách, chùa chiền là của Huế, là của tôi...
16/08/2025(Xem: 8176)
Giới thiệu: Đặc San Văn Hóa Phật Giáo 2025, chủ đề "Tâm Bình Thế Giới Bình" : Nhân Đại Lễ Vu Lan Báo Hiếu Phật lịch 2569, Viên Giác Tùng Thư Đức Quốc và Tạp Chí Viên Giác có ấn hành Đặc San Văn Hóa Phật Giáo 2025 chủ đề Tâm Bình Thế Giới Bình . Đặc San năm nay (lần thứ bảy) gồm 700 trang, khổ 15,2 x 22,8 cm, in màu, với sự góp mặt của 50 văn thi sĩ và 3 họa sĩ trong và ngoài nước, .. Chúng tôi kính gởi đến quý Trang Nhà phần Giới thiệu để nhờ phổ biến đến mọi độc giả gần xa. Độc giả muốn mua sách in có thể đặt trực tiếp trên mạng toàn cầu Amazon theo đường link rút gọn sau: https://pgvn.org/pg_1506ih (ISBN-13: 979-8-3495-1608-5)
11/08/2025(Xem: 4613)
Vô Bích động âm u mờ mịt, nó chẳng thuộc trời chẳng thuộc đất, nó không có tháng năm kiếp số thì nói chi đến thời khắc hay ngày giờ. Nó vốn là lãnh địa của lão Hades từ thuở hồng hoang đến giờ. Lão thường ngồi trên ngai bạch cốt, lúc nào cũng lim dim nhấm nháp ly hắc huyết hoàn tửu, đây là thức uống khoái khẩu của lão ta. Cái ly của y cũng rất đặc biệt, vốn chế tác từ thiên linh cái của bọn người ở nhân gian. Hắc huyết hoàn tửu là thứ mỹ tửu cực độc chỉ riêng Vô Bích động mới chế được. Mỗi khi Hades muốn gọi ai về chầu thì lão nhón ngón út chấm một giọt nhỏ lên sinh mệnh ai là người ấy lập tức vâng mệnh, xưa nay chưa có ai cưỡng được mệnh gọi chầu, dù đó là người cực thông minh hay quyền uy lớn nhất thế gian. Người đã như thế thì quỷ thần, phi nhân, súc sanh không cần phải nói nữa. Ngay cả những vị trời cũng chẳng thoát khỏi, dù đại phạm thiên thọ mạng tám vạn đại kiếp nhưng khi có mệnh thì hoa trên mão héo, thân thể tiết mùi hôi, thân quyến lìa xa... đó là dấu hiệu cho biết sắp đọa. S
10/08/2025(Xem: 6887)
Đọc 160 trang sử Phật Giáo hay nói đúng hơn là Thiền Phái Lâm Tế Chúc Thánh cũng như Lâm Tế Liễu Quán và Tào Động từ Quảng Bình vào đến Bình Định do Thầy Thích Như Tịnh đương kim Trụ Trì Viên Giác cổ tự tại Hội An Quảng Nam viết, cá nhân chúng tôi vô cùng thán phục. Bởi lẽ sau khi hình thành được tác phẩm giá trị về việc truyền thừa của Thiền Phái Lâm Tế Chúc Thánh, Thầy Như Tịnh còn cố công sưu tập đi đến các chốn Tổ đã vang bóng một thời từ Quảng Bình, Quảng Trị, rồi đến Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định v.v… để tìm lại dấu chân xưa chư Tổ đã một thời trác tích.
10/08/2025(Xem: 2038)
-Bích (lang thang sân khoá tu): khuôn viên này rộng quá. Không biết ổng ở mô tề?. -Nhật Hưng: Chào chị Bích. Chị đi đâu mà…lạc vào đây? -Bích: Lạc chi mô. Tui lớn rồi, lạc sao được. Tui tới đây tìm chồng tui. -Nhật Hưng: Ủa, Anh chị hôm nay chịu đi tu học rồi à? -Bích: Tu học chi mô. Tu hú thì có. Chồng tui hẹn một con nhỏ tại đây nì. -Nhật Hưng: Hoá ra chị tới đánh ghen à? -Bích: Tui ri mà đánh ghen sao. Tui tới để xem mặt con nhỏ đó thế nào. -Nhật Hưng: Bấy lâu tôi nghĩ, nhà anh chị ấm êm hạnh phúc lắm mà. -Bích: Bấy lâu tui cay đắng chịu đựng ko nói ra. Nay thì quá lắm rồi. Ổng ngoại tình chị nì.
01/08/2025(Xem: 1387)
Nhân dịp qua Houston dự Đại hội Phượng Vỹ, một chị bạn đã rủ tôi về Florida chơi cho biết. Nghe đến Florida tôi đã hình dung ra một miền nắng ấm, cây cỏ xanh tươi và sóng biển rì rào như mời gọi khách phương xa. Mà thật vậy, con đường từ phi trường về nhà chị đã quá quyến rũ du khách bởi những hàng cây, những thảm cỏ xanh um, trải dài ra tận chân trời. Bước xuống nhà chị, tôi bàng hoàng vì phong cảnh quá đẹp, trước nhà là một bãi cỏ mượt như nhung với những hàng cây cọ cao thẳng tắp, đẹp như trong tranh vẽ làm tôi cứ đứng ngẩn ngơ như người từ trên rừng thượng du về. Đứng trước cổng nhà, tôi đã reo lên: