Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   

1. Sự phân chia của ý thức

13/07/201100:56(Xem: 662)
1. Sự phân chia của ý thức

J. KRISHNAMURTI
SỰ THỨC DẬY CỦA THÔNG MINH
[THE AWAKENING OF INTELLIGENCE]
Lời dịch: ÔNG KHÔNG - 2009

CHÂU ÂU
VIII
NĂM ĐỐI THOẠI Ở SAANEN

1- Sự phân chia của ý thức
2- Liệu thông minh có thức dậy?
3- Sợ hãi
4- Sợ hãi, thời gian và hình ảnh
5- Thông minh và sống tôn giáo

1

SỰ PHÂN CHIA CỦA Ý THỨC

Chúng ta có nhận biết được rằng chúng ta nhìn vào sống một cách phân chia. Tình trạng bị quy định của ý thức. Chúng ta có thực sự biết nội dung của nó? Có một phân chia giữa tầng ý thức bên ngoài và ý thức bên trong? Người quan sát là thành phần thuộc nội dung của ý thức. Có bất kỳ tác nhân nào phía bên ngoài nội dung bị quy định này? “Những trò đùa tôi giỡn cợt với chính tôi.” Hành động là gì? Bởi vì cái ngã bị phân chia, “tôi” không thể thấy sống như một tổng thể.

NÓI CHUYỆN TẠI SAANEN LẦN THỨ NHẤT
Ngày 4 tháng 8 năm 1971

Trong suốt bảy nói chuyện này, liệu chúng ta có thể đưa một vấn đề và giải quyết được vấn đề đó mỗi buổi sáng, tìm hiểu nó trọn vẹn, thấu đáo, sâu thẳm để cho chúng ta thực sự hiểu rõ nó. Đây thực sự là một đối thoại, một nói chuyện giữa bạn và người nói, giữa chúng ta. Một nói chuyện thân thiện mà trong đó cùng nhau chúng ta có thể tìm hiểu vấn đề một cách cặn kẽ và có chiều sâu và xem thử liệu chúng ta có thể giải quyết được vấn đề đó, bất kỳ vấn đề nào mà chúng ta đưa ra, mỗi buổi sáng – dù rằng nó là cá nhân hay không-cá nhân đều giống hệt nhau. Bởi vì nếu chúng ta có thể bàn bạc một vấn đề hoàn toàn khách quan, không cá nhân, vậy thì trong chính nói chuyện cùng nhau đó những yếu tố cá nhân sẽ len lỏi vào. Và một đối thoại khác hẳn một thảo luận, hay tranh luận, quan điểm bằng từ ngữ, tìm kiếm sự thật qua quan điểm, mà là bằng từ ngữ, hay thảo luận mà qua lý luận, qua lý lẽ, qua tranh cãi và việc đó sẽ không đưa chúng ta tiến xa lắm. Nhưng nếu chúng ta có thể cùng nhau nói chuyện, bàn bạc, về bất kỳ vấn đề đặc biệt nào mà bạn mong muốn và trong buổi sáng nay hãy đưa ra một vấn đề và tìm hiểu nó trọn vẹn, không phải phân tán nó; và tìm hiểu nó từng bước một, cặn kẽ, từ tốn, không phải đưa ra một quan điểm bởi vì như thế chúng ta đã lạc mất rồi, quan điểm của bạn chống lại quan điểm của người nào đó, tranh luận của bạn chống lại tranh luận của người nào đó, nhưng nói chuyện mà không buông thả trong những học thuyết, những quan điểm, hay trích dẫn những người khác, nhưng hãy đưa ra một vấn đề cấp thiết cho mỗi người chúng ta và cùng nhau giải quyết nó. Công việc đó sẽ xứng đáng, tôi cảm thấy như thế, chúng ta sẽ thực hiện điều đó? Được chứ?

Vậy thì sáng nay bạn muốn đưa ra vấn đề gì, và cả bảy buổi sáng nữa, một vấn đề sau khi một vấn đề khác thông suốt phải không? Và tôi tin rằng chúng ta sẽ có hai bàn luận, hay hai đối thoại cùng những người trẻ, cũng là cùng chủ đề thôi, trong chừng mực nào đó. Thế là chúng ta có bảy buổi sáng và bảy vấn đề chúng ta sẽ đưa ra và bàn luận và tìm hiểu đầy đủ. Làm ơn hãy luôn luôn ghi nhớ trong cái trí, không nên bị phân tán khỏi chúng, nếu bạn bắt đầu bằng một vấn đề hãy bám vào đó, không mang vào vấn đề chết hay vấn đề gì khác. Nếu bạn muốn bàn luận về chết chúng ta sẽ bàn luận về nó. Làm ơn, tôi biết tất cả các bạn đều muốn đặt ra những câu hỏi – hãy chờ, hãy chờ, hãy chờ đã, hãy kiên nhẫn! Và đừng, nếu tôi được phép đề nghị, đưa ra một vấn đề mà bạn không thấy khẩn thiết về nó, mà không tác động đến tâm hồn của bạn. Bây giờ chúng ta sẽ đưa ra vấn đề gì đầu tiên cho buổi sáng nay?

Người hỏi: Thưa ông.

Krishnamurti: Lạy Chúa! Gì vậy thưa bà?

Người hỏi: Trật tự.

Krishnamurti: Quý bà này muốn bàn luận về trật tự.

Người hỏi: Tôi thấy rằng bất kể điều gì ông đã nói trong nói chuyện thứ hai, tôi vẫn còn bị bỏ lại cùng sự trống không phía bên trong của tôi. Sự thôi thúc để tẩu thoát khỏi nó ngăn cản tôi không nhìn – tôi luôn luôn đang tẩu thoát.

Krishnamurti: Mặc dù tôi đã nghe bảy nói chuyện, vào những giây phút cuối của nói chuyện đó tôi vẫn còn cảm thấy một hoang vắng phía bên trong, sự trống không phía bên trong, sự nghèo khó phía bên trong, và dường như tôi chạy trốn nó. Đó là như vậy phải không?
Vâng thưa bạn muốn hỏi gì?

Người hỏi: Tôi thắc mắc không hiểu phương pháp mà chúng ta cùng nhau sử dụng này thực sự có thể làm cho chúng ta thay đổi quyết liệt và triệt để hay không? Bởi vì phương pháp chúng ta sử dụng chỉ ở mức độ tầng ý thức bên ngoài và những áp lực mà trói buộc chúng ta có thể ở tầng ý thức bên trong dù rằng chúng ta thực sự quên bẵng chúng, hay chúng ta muốn quên bẵng chúng. Vì vậy làm thế nào chúng ta thực sự tạo ra sự tự do cho tầng ý thức bên trong?

Krishnamurti: Làm thế nào đối thoại hay nói chuyện này giải thoát được những động cơ và những vấn đề thuộc tầng ý thức bên trong và những sự việc mà trói buộc chúng ta thay vì bàn về những sự việc hời hợt? Làm thế nào người ta có thể giải thoát được tình trạng bị quy định của tầng ý thức bên trong?

Người hỏi: Ông nghĩ rằng tình yêu thực sự có thể xảy ra được giữa một người đàn ông và người vợ. Tôi có ý rằng tình yêu thực sự trong tự do mà không có tình dục hay những ham muốn khác, không có vui thú và vân vân. Ông biết liệu tình yêu này có thể được?

Krishnamurti: Bây giờ! Quý ông này hỏi rằng: liệu có tình yêu thực sự giữa người chồng và người vợ hay người đàn ông và người phụ nữ mà không có vui thú về tình dục và tất cả những hàm ý phát sinh trong sự quan hệ đó giữa người đàn ông và người phụ nữ. Và chúng ta có thể tìm hiểu câu hỏi tình yêu là gì trong sự quan hệ giữa đàn ông và phụ nữ. Đúng chứ thưa bạn?
Bây giờ chúng ta sẽ trả lời câu hỏi nào trước đây? Câu hỏi nào chúng ta sẽ trả lời trước? Trật tự, hay sự giải thoát của tầng ý thức bên trong bởi vì . . . Vâng thưa bạn?

Người hỏi: Đó là cùng sự việc khi bàn bạc về tình dục.

Krishnamurti: Vâng, từ từ. Tôi đang cố gắng nắm câu hỏi. Trật tự, sự giải thoát của tầng ý thức sâu thẳm, trạng thái tỉnh thức.

Người hỏi: Tôi xin phép đưa ra một câu hỏi?

Krishnamurti: Không thưa bạn, chờ một tí, chờ một tí. Trạng thái tỉnh thức, tình yêu giữa người đàn ông và người phụ nữ, nhìn vào cuộc sống như một tổng thể, trọn vẹn, hoàn toàn. Từng đó đủ rồi. Và sự nghèo khó bên trong. Bạn hiểu rõ chứ? Trật tự, sự giải thoát của tầng ý thức bên trong, sự nghèo khó bên trong, một cách không-tách rời nhìn vào toàn chuyển động của sống như một, và tình yêu là gì, liệu nó có tồn tại giữa người đàn ông và người phụ nữ khi có vui thú tình dục, những hàm ý và tất cả những chuyện còn lại?
Bây giờ chúng ta sẽ trình bày vấn đề nào sáng nay đây? Hãy chờ. Sáng nay chúng ta sẽ bàn bạc vấn đề nào và tìm hiểu nó trọn vẹn, thấu đáo để cho khi bạn và tôi rời khỏi cái lều này chúng ta đã nắm bắt được nó, chúng ta đã thực sự hiểu rõ nó.

Khán giả: Câu hỏi cuối cùng. Trật tự. Ông quyết định đi.

Krishanmurti: Tôi quyết định. Không, xin lỗi. Tôi không là người chủ tọa. Nhiều người đề nghị, nhiều người muốn: sự liên hệ giữa người đàn ông và người phụ nữ là gì, liệu nó được đặt nền tảng trên vui thú tình dục và khi có vui thú đó liệu có thể có tình yêu, trật tự hay không? Và sự giải thoát của tầng ý thức bên trong, sự nghèo khó, thấy toàn sống như một tổng thể, không phải đàn ông, phụ nữ, trật tự, tầng ý thức bên trong, sự nghèo khó; nhưng thấy tổng thể của điều này. Bạn nói gì đây?

Người hỏi: Tôi thấy rằng tất cả những chủ đề này đều khá liên quan lẫn nhau, vì vậy tại sao không dùng chủ đề trật tự, chủ đề đó sẽ tác động vào mọi thứ.

Krishanmurti: Vì mỗi vấn đề đều liên quan lẫn nhau, tại sao không đưa ra vấn đề như là trật tự, và có lẽ vấn đề đó có thể bao trùm đa số những câu hỏi đã được đưa ra sáng nay.

Người hỏi: Ông không sẵn sàng nói về trật tự hay sao?

Krishnamurti: Chúng ta đã nói về trật tự rồi, quý bà kia nói, vậy thì tại sao phải lặp lại vấn đề này!

Người hỏi: Còn về trạng thái tỉnh thức thì sao, thưa ông? Nó cũng bao trùm mọi thứ mà.

Krishanmurti: Chúng ta có thể suy nghĩ, liệu có thể nhìn thấy toàn chuyển động của sống một cách tổng thể và không phân chia. Trật tự, sự nghèo khó, trạng thái tỉnh thức, sự liên hệ giữa người phụ nữ và người đàn ông, tất cả điều đó. Liệu chúng ta có thể bàn bạc vấn đề này. Đó là, làm thế nào nhìn vào sống như một chuyển động tổng thể, không phải như một chuyển động tách rời? Liệu vấn đề đó có thể bao trùm toàn bộ?

Khán giả:Vâng.

Người hỏi: Một vấn đề sẽ bao trùm tất cả những vấn đề nhưng liệu nó có bao trùm cái không biết được?

Krishnamurti: Tôi nghĩ có thể được. Chúng ta sẽ đem nó vào. Người hỏi nói rằng: liệu tầng ý thức bên trong sẽ được bao trùm khi chúng ta thảo luận về toàn tiến hành tổng thể của sống? Tôi nói rằng tôi nghĩ nó có thể được. Vì vậy chúng ta có thể trình bày vấn đề đó? Đúng chứ?

Người hỏi: (Không nghe rõ)

Krishnamurti: Liệu bạn suy nghĩ hay bạn nhìn vào thế giới như tốt lành hay xấu xa. Một xấu xa đặc biệt và một tốt lành đặc biệt. Dĩ nhiên, tốt lành, xấu xa, tất cả điều đó, bạn biết rồi.

Người hỏi: Tôi nghĩ rằng thế giới là tốt lành.

Krishnamurti: Tùy theo những luật lệ của Thượng đế: tốt lành, và xấu xa là chống lại Thượng đế. Bây giờ chúng ta hãy tìm hiểu.

Người hỏi: Không phải hàng ngàn Thượng đế nhưng chỉ có một Thượng đế.

Krishnamurti: Không phải hàng ngàn Thượng đế nhưng chỉ có một Thượng đế. Chúng ta sẽ tìm hiểu điều đó. Bạn suy nghĩ về sống như thế nào, bạn nhìn sống như thế nào? Chúng ta nhìn nó một cách phân chia như tốt lành và xấu xa, như ý muốn của Thượng đế và vân vân, hay bạn nhìn sống, mà là vô hạn – bạn theo kịp không? – mà trong đó được bao hàm tình yêu, ý thức, vẻ đẹp, chết, đấu tranh, đau khổ, xung đột, tuổi già, bệnh tật, cùng tất cả? Hay nhìn nó trong những mảnh vỡ, như thuộc vật chất, thuộc cảm xúc – bạn biết không – mảnh tình yêu và mảnh trí năng? Bạn suy nghĩ về sống như thế nào đây?

Người hỏi: Cùng chung tất cả.

Krishnamurti: Hãy chờ tí, hãy chờ tí, thưa bà. Bây giờ bạn suy nghĩ nó như thế nào? Làm thế nào bạn nhìn sống một cách thực sự, chúng ta đừng giả vờ, chúng ta đừng lý thuyết hay đạo đức giả và vì vậy hơi hơi gian ngoan. Chúng ta phải chấp nhận nó như chúng ta là. Bạn nhìn sống như thế nào: không có bất kỳ phân chia, hay trong những mảnh vỡ – việc kinh doanh, người họa sĩ, người khoa học, người triết lý, người tôn giáo, người phụ nữ, người đàn ông, tình yêu, bạn theo kịp không, tất cả đều là mảnh vỡ. Và liệu có thể nhìn tổng thể chuyển động này như một tiến hành đồng nhất? Và liệu tôi có thể, làm ơn chỉ lắng nghe, liệu tôi, người đã được giáo dục, đã được nuôi dưỡng trong một văn hóa nào đó mà quy định tôi nhìn chúa và quỉ dữ, sống vật chất và tẩu thoát khỏi sống vật chất – bạn theo kịp không? – liệu tôi, bởi vì bị quy định, nhận biết được hay không nhận biết được, tôi suy nghĩ toàn sống này bị vỡ vụn? Và khi bạn làm vỡ vụn nó – người kinh doanh, người tôn giáo, người họa sĩ, người hippie, bạn biết không – tách rời nó – vậy thì vô trật tự phát sinh từ đó. Đúng chứ? Bây giờ bạn thực sự nhìn nó, nhìn sống như thế nào?

Người hỏi: Bằng tình yêu. Tôi không muốn họ trở thành những hippie bởi vì (không nghe rõ).
Krishnamurti: Không, thưa bà. Bây giờ làm ơn chỉ lắng nghe. Các bạn đã hiểu rõ câu hỏi của tôi chứ thưa các bạn? Làm thế nào các bạn quan tâm đến nó đây thưa các bạn?

Người hỏi: Trong hầu hết những bàn luận tôi đã nghe ông bắt đầu bằng một giả thuyết – ồ không phải một giả thuyết – nhưng ông bắt đầu bằng một tiền đề của vô-trật tự, không phải từ quan điểm của trật tự. Ông tiến tới đâu từ đó?

Krishanmurti: Tôi không đưa ra trật tự. Trái lại tôi bắt đầu bằng vô-trật tự. Chúng ta đang sống trong vô-trật tự. Điều đó rõ ràng như vậy. Chúng ta đang sống trong vô-trật tự, có chiến tranh, có những phong trào hippie, phân chia quốc tịch, có người đàn ông và người đàn bà đang đấu tranh với nhau, thuộc tình dục, chúng ta đang có chiến tranh với nhau, đó là vô-trật tự. Đó là một sự kiện. Thật vô lý khi đưa ra trật tự, có vô-trật tự.

Người hỏi: Không có trật tự trong sự sống thiên nhiên hay sao?

Krishnamurti: Không có trật tự trong sự sống thiên nhiên hay sao? Có thể có chứ, trong thiên nhiên. Nhưng đó không là câu hỏi của tôi, làm ơn chúng ta đừng quay trở lại. Câu hỏi của chúng ta là: liệu bạn và tôi có thể nhìn vào tổng thể hiện tượng của sự tồn tại này như một chuyển động đồng nhất, không bị phá vỡ ra như tầng ý thức bên ngoài và tầng ý thức bên trong.

Người hỏi: Nhưng đó sẽ là trật tự.

Krishnamurti: Thưa bạn chúng ta đang bàn luận điều đó. Tôi không biết nó sẽ dẫn chúng ta đến đâu. Qua bàn luận chúng ta đang cố gắng tìm ra liệu những cái trí của chúng ta có thể nhìn sống như một tổng thể, như một chuyển động đồng nhất và vì vậy không xung đột.

Người hỏi: Nhưng liệu đó chính là định nghĩa về tầng ý thức bên trong mà tôi không thể nhìn thấy?

Krishnamurti: Tôi muốn tìm hiểu nó. Làm ơn. Chúng ta phải thâm nhập chầm chậm vấn đề này. Được chứ. Tôi không thể nhìn sống như một chuyển động đồng nhất – giả sử tôi không thể – theo cá nhân tôi, nó là cái gì đó – tôi nhìn nó hoàn toàn khác hẳn, không phải bằng sự phân chia.
Bây giờ giả sử tôi không thể nhìn sống như một tổng thể. Liệu tôi nhận biết được rằng tôi nhìn sống một cách phân chia? Chúng ta hãy bắt đầu bằng điều đó. Bạn có ý thức được, nhận thức, biết, rằng bạn phân chia sống như một người khoa học, người triết lý, người tôn giáo, chúa, tốt lành, quỉ dữ, người đàn ông, người phụ nữ, có ý thức, không có ý thức – bạn biết rồi, phân chia, giới hippie, giới không-hippie.

Người hỏi: Không.

Krishnamurti: Quý ông kia nói rằng, không.

Người hỏi: Sống như một tổng thể là một khái niệm trừu tượng?

Krishnamurti: Sống như một tổng thể là một khái niệm trừu tượng? Nếu chúng ta công nhận sống là một tiến hành đồng nhất, như một ý tưởng vậy thì nó là một khái niệm. Nhưng nếu chúng ta nhận ra rằng chúng ta sống trong những mảnh vỡ và liệu rằng sự phân chia thành mảnh vỡ đó có thể được thay đổi, vậy thì chúng ta sẽ tìm ra cái kia.

Người hỏi: Đối với tôi dường như trước tiên tôi phải trở thành cái gì tôi là, tìm ra tôi là gì trước khi tôi có thể bắt đầu thay đổi.

Krishnamurti: Trước khi tôi bắt đầu thay đổi tôi phải biết tôi là gì.
Người hỏi: Tất cả những người hippie kia, đó là như thế, tôi không thích những người hippie và đó là tôi là gì. Tôi có thể thay đổi nó nếu trước hết tôi trở thành tôi là gì.

Krishnamurti: Vì vậy tôi phải trở thành tôi là gì. Hãy nhìn thưa bạn, chúng ta không đang nói về thay đổi. Sáng nay chúng ta đang cố gắng suy nghĩ câu hỏi này: tôi suy nghĩ về sống như thế nào?

Người hỏi: Nếu tôi bị phân chia tôi không thể thấy tổng thể.

Krishnamurti: Đó là như thế. Nếu tôi bị phân chia tôi không thể thấy sự sống như một tổng thể. Liệu chúng ta bị phân chia? Chúng ta hãy bắt đầu với điều đó. Liệu chúng ta bị phân chia?

Người hỏi: Thưa ông, có lẽ sự phân chia không ở mức độ tầng ý thức bên ngoài, giống như ông đã nói, một người họa sĩ, một người khoa học, một giáo sĩ. Sự phân chia này ở tầng ý thức bên trong.

Krishnamurti: Tôi đang tiếp cận điểm đó thưa bạn. Tôi đang tiếp cận.

Người hỏi: Tôi thấy rằng không thể đưa ra những câu trả lời mà ông muốn được.

Krishnamurti: Nó không phải là điều gì tôi muốn, thưa bạn.

Người hỏi: Tôi biết rằng ông đang tiếp cận cái gì đó.

Krishnamurti: Tôi không biết tôi đang tiếp cận cái gì. Hãy tha thứ cho tôi. Tôi đã nói sáng nay, chúng ta sẽ cùng nhau bàn bạc về một vấn đề đặc biệt. Và cùng nhau chúng ta đã nói, chúng ta hãy cùng nhau bàn bạc về vấn đề của sự phân chia này và sự đồng nhất của sống. Và tôi đã nói rằng chúng ta không biết sự đồng nhất của sống là gì, có lẽ là, chúng ta hãy suy xét liệu mỗi người chúng ta nhìn vào sống trong những mảnh vỡ, không những ở tầng ý thức bên ngoài mà cũng còn ở tầng ý thức sâu thẳm bên trong. Vì vậy quý ông kia đã nói rõ, bạn có lẽ không suy xét những phân chia hời hợt phía bên ngoài, người Ấn độ giáo, người Phật giáo, người Hồi giáo, người Thiên chúa giáo và vân vân – người Cộng sản, người hippie, người không-hippie và tất cả việc đó – một cách hời hợt bạn có thể dẹp đi tất cả điều đó bởi vì bạn có lẽ nói rằng, ồ tôi đã lắng nghe ông trong nhiều năm và tôi vượt khỏi điều đó. Nhưng sâu thẳm phía bên trong chúng ta vẫn sống trong thế giới của phân chia, đó là điều gì lúc này chúng ta phải tiếp cận. Bạn hiểu rõ không? Đó là, sau khi quan sát một cách thông minh, thấy rằng những sự kiện phía bên ngoài – những chiến tranh, sự phân chia của những quốc tịch, sự phân chia của những tôn giáo và những phân chia từng nhánh của những tôn giáo khắp thế giới, có vị đạo sư, có đệ tử, tất cả điều đó đều được bao hàm – khi quan sát hời hợt tất cả điều này, bạn nói rằng, ồ tất cả điều đó ngu xuẩn làm sao. Và qua quan sát bạn có lẽ khước từ tánh hời hợt của nó, nhưng bên trong, sâu thẳm, bạn có lẽ sống trong những mảnh vỡ. Bây giờ chúng ta hãy bám vào đó. Bạn hiểu rõ không? Chúng ta sẽ tiếp tục từ đó phải không?

A: Vâng

Krishnamurti: Cám ơn chúa!
Trước hết chúng ta phải hoàn toàn chắc chắn, tuyệt đối chắc chắn, rằng bạn đã gạt bỏ đi những hời hợt. Rằng bạn không còn bị trói buộc trong những tiếp cận phân chia của những tôn giáo khác nhau đến sống – người Ấn độ giáo, người Phật giáo, người Thiên chúa giáo, và những phân chia trong những nhánh của Thiên chúa giáo, những nhánh của Tin lành giáo, những nhánh của Chính thống giáo – bạn biết rồi. Và cũng cả những dân tộc. Bạn hoàn toàn chắc chắn rằng bạn đã gạt bỏ tất cả những thứ đó. Nó là một trong những sự việc khó khăn nhất phải làm – nhưng nó không thành vấn đề. Chúng ta hãy thâm nhập sâu thẳm hơn.

Người hỏi: Nếu những phân chia này tồn tại, để gạt bỏ chúng – đó không là một tự-phân chia chính nó hay sao.

Krishnamurti: À! Tự nó là một phân chia khi gạt bỏ một cách hời hợt. Gạt bỏ ở mức độ thuộc tầng ý thức bên ngoài, và chính gạt bỏ cũng không phải là một phân chia hay sao? Chúng ta sẽ tìm hiểu điều đó. Bằng cách tìm hiểu tầng ý thức bên trong và thấy rằng nó rất phân chia khi nó hiện diện, tự nhiên chúng ta sẽ bất chợt bắt gặp cái còn lại. Vậy thì chúng ta sẽ cùng nhau đến được bởi vì chúng ta đã phân chia sống như tầng ý thức bên ngoài và tầng ý thức bên trong, cái che giấu và cái hiển lộ. Đó là toàn quan điểm phân tích tinh thần, quan điểm thuộc tâm lý. Đối với tôi điều đó không tồn tại một cách riêng tư – tầng ý thức bên ngoài và tầng ý thức phía bên trong – không bàn bạc nữa, chấm dứt. Nhưng rõ ràng là đối với hầu hết chúng ta, có sự phân chia này. Và bây giờ chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu liệu sâu thẳm bên trong chúng ta có bị quy định trong sự phân chia. Đúng chứ, điều đó rõ ràng phải không? Bây giờ làm thế nào bạn tìm hiểu tầng ý thức sâu thẳm bên trong được? Đó là điều gì bạn đã nói, không phải điều gì tôi đã nói. Bạn đã nói rằng có sự phân chia này giữa tầng ý thức bên ngoài và tầng ý thức bên trong – chậm chậm nhé thưa bạn – và có lẽ người ta được tự do một cách hời hợt khỏi những phân chia mà văn hóa đã tạo ra. Văn hóa – Thiên chúa giáo, Ấn độ giáo, bất kỳ văn hóa nào, Đại ngã và mọi chuyện như thế. Làm thế nào bạn tìm hiểu được tầng ý thức bên trong cùng tất cả những phân chia của nó?

Người hỏi: Thưa ông, chúng ta không nên tìm ra liệu có một tầng ý thức bên ngoài và một tầng ý thức bên trong, sau đó chúng ta sẽ tìm hiểu liệu chúng tồn tại hay không.

Krishnamurti: Vậy là quý ông này nói, tại sao ông không tìm hiểu một trong những phân chia, tầng ý thức bên ngoài và tầng ý thức bên trong? Ông ấy nói rằng nó không tồn tại. Rõ ràng, định nghĩa của tầng ý thức bên trong là: nó là điều gì chúng ta không biết. Chúng ta nghĩ rằng chúng ta biết tầng ý thức bên ngoài, chúng ta nghĩ rằng chúng ta biết một cách hời hợt trạng thái ý thức bên ngoài là gì. Nhưng chúng ta không biết tầng ý thức bên trong là gì. Nhưng quý ông này nói – chỉ lắng nghe điều gì ông ấy nói – ông ấy nói rằng chúng ta đã phân chia việc này nhưng liệu nó là một sự thật? Hay nó là một phương tiện để tìm hiểu tầng ý thức bên trong này?
Đúng chứ? Bây giờ. Chúng ta hãy bắt đầu. Có tầng ý thức bên ngoài và tầng ý thức bên trong. Tôi không nói sự phân chia tồn tại. Đó là điều gì chúng ta đã công nhận. Một cách cá nhân tôi nhìn nó hoàn toàn khác hẳn, mà tôi sẽ trình bày tiếp theo. Bây giờ liệu tôi có biết, liệu bạn có biết cái trí tầng ý thức bên ngoài của bạn – bạn nghĩ gì, bạn nghĩ như thế nào, tại sao bạn suy nghĩ, có nhận biết được điều gì bạn đang làm và điều gì bạn không đang làm? Và bạn nghĩ bạn hiểu rõ tầng ý thức bên ngoài. Bạn nghĩ nhưng bạn có lẽ không thực sự hiểu rõ nó. Điều gì là sự thật? Điều gì là sự thật, lúc này tôi đang hỏi bạn: liệu bạn biết rất rõ ràng tầng ý thức bên ngoài?

Người hỏi: Không. Chúng ta chỉ phát biểu những quan điểm.

Krishnamurti: Chúng ta không đang chấp nhận những quan điểm. Không, thưa bà. Hãy lắng nghe. Chúng ta không đang buông thả trong những quan điểm. Chúng ta không đang trích dẫn một người tâm lý học nào đó. Chúng ta đang nhìn vào chính chúng ta mà không có bất kỳ thành kiến, mà không có bất kỳ quan điểm, chúng ta chỉ đang nhìn. Vì vậy tôi đang hỏi: liệu tôi đang nhìn cái trí tầng ý thức bên ngoài của tôi và liệu tôi nhận biết được nội dung của nó, cái trí tầng ý thức bên ngoài?

Người hỏi: Cái trí tầng ý thức bên ngoài của chúng ta không chuyển động về hướng cái gì chúng ta hiểu rõ hay sao?

Krishnamurti: Cái trí tầng ý thức bên ngoài, định nghĩa của cái trí tầng ý thức bên ngoài, không phải cái gì chúng ta hiểu rõ. Bạn có lẽ hiểu rõ một sự việc, và bạn có lẽ không hiểu rõ một sự việc khác. Bạn có lẽ hiểu rõ một phần nội dung của tầng ý thức bên ngoài và phần khác bạn có lẽ không biết gì cả. Vì vậy liệu bạn biết nội dung của của cái trí tầng ý thức bên ngoài của bạn? Cái trí tầng ý thức bên ngoài?

Người hỏi: Nếu chúng ta biết nội dung này, sẽ không có hỗn loạn này trong thế giới.

Krishnamurti: Dĩ nhiên thưa bạn, tự nhiên là như thế.

Người hỏi: Nhưng chúng ta không biết nó.

Krishnamurti: Đó là quan điểm của tôi. Chúng ta nghĩ rằng chúng ta biết nó. Chúng ta nghĩ rằng chúng ta biết những vận hành của cái trí tầng ý thức bên ngoài bởi vì có một thói quen đã được thiết lập sẵn – đến văn phòng, đi đứng, làm việc này, làm việc kia – bạn theo kịp chứ? Và tôi nghĩ tôi hiểu rõ nội dung của cái trí tàng ý thức bên ngoài. Nhưng tôi nghi ngờ nó. Và tôi cũng nghi ngờ rất nhiều liệu tầng ý thức bên trong có khi nào đã được tìm hiểu bởi tầng ý thức bên ngoài. Bạn theo kịp chứ, thưa bạn? Nếu tôi không biết cái trí tầng ý thức bên ngoài, nội dung của nó, làm thế nào tôi có thể tìm hiểu tầng ý thức bên trong cùng nội dung của nó? Đúng chứ? Đúng chứ thưa bạn? Vì vậy phải có một tiếp cận khác hẳn đối với toàn sự việc này. Các bạn hiểu rõ chứ, thưa các bạn?

Người hỏi: Tầng ý thức bên trong – làm thế nào chúng ta biết nó tồn tại?
Krishanmurti: Làm thế nào bạn biết liệu tầng ý thức bên trong tồn tại?

Người hỏi: Bằng sự biểu lộ của nó.

Krishanmurti: Bạn nói rằng, bằng sự biểu lộ của nó. Đó là, một cách nhận biết được có lẽ bạn đang làm việc gì đó, một cách không-nhận biết được động cơ là bị sợ hãi – bạn theo kịp chứ – động cơ có lẽ hoàn toàn khác hẳn sự thôi thúc thuộc tầng ý thức bên ngoài.

Người hỏi: Hành động tiêu cực.

Krishnamurti: Dĩ nhiên. Vì vậy – liệu bạn theo kịp điều gì tôi đang cố gắng giải thích? Làm ơn chúng ta hãy cố gắng hiểu lẫn nhau. Nếu nội dung của tầng ý thức bên ngoài không thể được hiểu rõ trọn vẹn, làm thế nào trạng thái ý thức bên ngoài đó mà hời hợt, mà không biết chính nó một cách đầy đủ, có thể tìm hiểu tầng ý thức bên trong cùng tất cả nội dung của nó, mà bị che giấu? Và bạn chỉ có một phương tiện của tìm hiểu, lúc này. Đó là: nhìn tầng ý thức phía bên trong một cách có nhận biết. Hãy theo chầm chậm, làm ơn. Làm ơn thấy được sự quan trọng của điều này. Điều này vui lắm.

Người hỏi: Liệu không đúng rằng bất kỳ sự biểu lộ nào của ý thức bên trong cũng có một biểu lộ song song bên ngoài?

Krishnamurti: Rõ ràng là như thế thưa bạn. Thưa bạn, chúng ta có thể diễn tả nó theo cách này: Liệu tôi biết nội dung của ý thức của tôi hay không? Biết, ý thức được, hiểu rõ, liệu tôi đã quan sát mà không có bất kỳ thành kiến, mà không có bất kỳ công thức, thành kiến, liệu tôi đã quan sát nội dung ý thức của tôi, bên ngoài, che giấu hay không?

Người hỏi: Tôi nghĩ vấn đề còn sâu xa hơn nhiều. Cái gì bạn biết, cái gì bạn ý thức được, đó là tầng ý thức bên ngoài của bạn; mọi thứ bạn không biết được, bạn không ý thức được, đó là tầng ý thức bên trong của bạn.

Krishnamurti: Đó là điều gì ông ấy đã nói thưa bạn. Tôi hiểu thưa bạn, đó là điều gì ông ấy đã nói, vừa lúc nãy. Bạn đang nói, điều gì tôi biết mà tôi nhận biết được là tầng ý thức bên ngoài. Điều gì tôi không biết được là tầng ý thức bên trong.

Người hỏi: (Nghe không rõ)

Krishnamurti: Nhưng liệu tôi biết, làm ơn dành ra một vài phút suy nghĩ đến điều gì người khác nói, điều gì người khác đang nói là tôi, làm ơn dành cho nó hai phút để suy nghĩ. Đó là: nếu tôi không biết được nội dung của trạng thái ý thức của tôi, trên bề mặt, liệu trạng thái ý thức đó mà không trọn vẹn trong sự hiểu rõ được những bề mặt riêng của nó, liệu cái trí tầng ý thức bên ngoài đó có thể tìm hiểu tầng ý thức bên trong? Đó là điều gì chúng ta đang thực hiện lúc này, phải không? Chúng ta đang cố gắng quan sát một cách nhận biết được tầng ý thức bên trong. Không à?

Người hỏi: Không thể được.

Krishnamurti: Bạn không thể thực hiện được nó.

Người hỏi: Chúng tôi không biết.

Krishnamurti: Chúng tôi không biết.

Người hỏi: Không có biên giới giữa tầng ý thức bên ngoài và tầng ý thức bên trong.

Krishnamurti: Vậy là bạn sẽ làm gì đây, thưa bạn? Đừng buông thả trong những lý thuyết. Hãy theo dõi: tôi đã được nuôi nấng khoảng chín hay tám năm, trong một nền tảng Bà la môn rất cổ lỗ, mà trong đó truyền thống – bạn không biết gì đâu – truyền thống rất tàn nhẫn. Từ sáng đến tối bạn được bảo phải làm gì, không được làm gì, suy nghĩ gì, đừng gây tổn thương, bạn là một người Bà la môn đừng tiếp xúc một người không-Bà la môn – bạn không có ý tưởng. Giống như tôi, từ khoảnh khắc bạn được sinh ra cho đến chín hay tám tuổi, bạn bị quy định trong một truyền thống khủng khiếp. Nhận biết được điều đó đang được thực hiện, hàng ngày bởi ngôi đền, bởi người mẹ, bởi người cha, bởi môi trường, bởi văn hóa – nó nặng nề ghê lắm. Bạn được nuôi dưỡng ở đó. Bây giờ hãy chờ một tí, hãy theo chầm chậm. Và bạn chuyển đến một tình trạng bị quy định khác. Và lại nữa đến một tình trạng bị quy định khác. Trường cao đẳng, sinh viên – bạn theo kịp không? Quy định này tiếp nối quy định khác. Tất cả những điều này được áp đặt vào bạn, bởi xã hội, bởi văn hóa, bởi văn minh, bởi tai nạn, bởi ý định, tất cả điều này được áp đặt, một quy định này tiếp nối một quy định khác. Bây giờ làm thế nào bạn sẽ tách rời một quy định này và một quy định khác? Tất cả chúng đều liên quan với nhau. Đúng chứ? Tôi có thể rất mau lẹ khước từ truyền thống Bà la môn giáo, hay có lẽ không, hay tôi có lẽ nghĩ rằng tôi đã thực hiện nó nhưng vẫn còn bị trói buộc trong nó. Tôi hiểu rõ toàn nội dung này bằng cách nào?

Người hỏi: Tôi là nội dung đó.

Krishnamurti: Vì vậy điều đó có nghĩa gì? Dĩ nhiên, ý thức là nội dung của nó. Đúng chứ? Làm ơn hãy thấy điều đó. Ý thức của tôi được cấu thành từ truyền thống Bà la môn, triết học, lý thuyết, người thầy thế giới, tất cả điều đó, nội dung của tất cả ý thức này là cái đó. Ý thức là nội dung của nó. Đúng chứ? Ý thức là nội dung của nó. Bây giờ liệu tôi có thể nhìn toàn nội dung này như một, hay tôi phải nhìn nó một cách phân chia? Chờ một chút thưa bạn – trước hết hãy thấy sự khó khăn. Hay liệu nội dung này sâu thẳm quá, nên tôi không thấy được? Hay liệu mãi mãi tôi chỉ có thể biết được nội dung bên ngoài mà thôi? Đó là vấn đề của tôi. Đó là vấn đề của bạn. Đúng chứ? Làm thế nào tôi sẽ cởi bỏ được cái trí, mà có nội dung như thế?

Người hỏi: Tôi được phép hỏi một vấn đề nhỏ chứ?

Krishnamurti: Vâng, thưa bạn.

Người hỏi: Ông đã nói rằng ông đang sử dụng ví dụ về truyền thống Bà la môn. Đây vẫn còn là một truyền thống phân chia, nhưng ông đã có một liên hệ với một người cha hay một người mẹ hay một ai đó mà bảo vệ ông bằng tình yêu hay chúa biết điều gì.

Krishnamurti: Vâng, vâng. Nhưng bạn thấy . . .

Người hỏi: Thưa ông, chúng ta hãy bám vào điểm đó. Điểm đó đã được trình bày rõ ràng. Chúng ta có thể bám vào điểm đó?

Krishnamurti: Tôi đang bám vào nó thưa bạn. Tôi không nhúc nhích khỏi nó đâu.

Người hỏi: Nếu ông hỏi làm thế nào tôi cởi bỏ được cái trí, hay làm thế nào tôi cởi bỏ được cái tôi? Tôi sẽ nói: làm thế nào tôi thay đổi được?

Krishnamurti: Đó là cùng sự việc, thưa bạn.

Người hỏi: Ví dụ, tôi tin rằng trước hết ông phải trở thành ông là gì.

Krishnamurti: Tôi là gì. Bạn cứ tiếp tục lặp lại điều đó thưa bạn. Bạn đã nói rằng trước hết tôi phải trở thành tôi là gì. Bạn là gì? Bạn là tất cả tình trạng bị quy định đó.

Người hỏi: Đúng.

Krishnamurti: Và nếu bạn nói trước hết tôi phải trở thành tất cả điều đó, biết tất cả tình trạng bị quy định đó, đó là điều gì tôi đang nói. Liệu bạn có nhận biết được tất cả tình trạng bị quy định của bạn, mà bạn muốn là, mà bạn là? Trước khi chúng ta thay đổi, hay nói về thay đổi, trước tiên tôi có nhận biết được tình trạng bị quy định của tôi? Không chỉ ở bề mặt nhưng còn ở những tầng sâu, sâu thẳm. Như quý ông kia đã nói rõ, tôi có lẽ bị trói buộc trong một truyền thống Thiên chúa giáo, Cộng sản, Bà la môn; nhưng tôi cũng đã sống trong một gia đình, người mẹ có lẽ rất dữ tợn, căng thẳng. May mắn thay con người này đã lớn lên trong một gia đình có mười ba người con và không ai chăm sóc.

Người hỏi: Thưa ông, tôi có cảm giác rằng tôi đang tự cởi bỏ chính tôi bằng cách lắng nghe ông.

Krishnamurti: Đó là như thế thưa bạn. Chỉ cần lắng nghe. Đó là điều gì tôi muốn nói đến. Vì chúa hãy chuyển động, chúng ta hãy chuyển động.

Người hỏi: Nội dung của ý thức.

Người hỏi: Tôi không là gì cả.

Krishnamurti: Không, không, không, thưa bà. Đó là sự phỏng đoán. Làm ơn chỉ cần cho phép chúng ta theo kịp điều này. Tôi là tất cả nội dung của tôi. Nội dung của tôi là ý thức của tôi. Nội dung là trải nghiệm, hiểu biết, truyền thống, nuôi nấng, người cha cau có, người mẹ hung tợn, hay người mẹ càu nhàu – bạn theo kịp chứ – tất cả điều đó đã là nội dung mà là tôi. Lúc này liệu tôi nhận biết được nội dung này? Đừng nhún vai và nói, tôi không biết, nếu như thế bạn không thể tiếp tục thâm nhập được đâu. Nếu bạn không biết – tôi e rằng bạn không biết, nếu tôi được phép nói rõ – vậy thì làm thế nào chúng ta tiến tới được đây?

Người hỏi: Thưa ông cái trí nhận biết được rằng nó bị quy định. Nó thấy được tình trạng bị quy định.

Krishnamurti: Tôi hiểu thưa bạn. Hãy nhìn kìa. Tôi có thể thấy một phần tình trạng bị quy định của tôi. Bạn theo kịp chứ, thưa bạn? Tôi có thể thấy tôi bị quy định như một người Cộng sản hay một người Hồi giáo, nhưng có những phần khác của tình trạng bị quy định này. Bây giờ một cách có ý thức, liệu tôi có thể tìm hiểu những mảnh vỡ khác nhau mà cấu thành “cái tôi”, nội dung ý thức của tôi? Liệu một cách có ý thức, liệu tôi có thể thấy tất cả điều này hay?

Người hỏi: Nhưng chúng ta không tách rời khỏi nó.

Krishnamurti: Tôi hiểu điều đó. Tôi hiểu điều đó. Làm thế nào tôi thấy những chứa đựng khác nhau của ý thức của tôi. Hay đó là một tiến hành hoàn toàn sai lầm?

Người hỏi: Nó phải là như thế.

Krishnamurti: Bạn sắp sửa tìm ra, đừng nói rằng, nó phải là như thế.

Người hỏi: Tôi không hiểu làm thế nào người ta có thể tìm được. Dường như nếu người ta có thể tự-nắm một cách chặt chẽ và rõ ràng điều gì người ta đang thấy, và không có đánh giá lẫn không có một nhận thức trước liên quan đến người ta nên đang thấy nó như thế nào, vậy thì người ta bắt đầu thấy được ngay cả tầng ý thức bên trong bởi vì . . .

Krishnamurti: Tôi hiểu thưa bà. Điều gì bà đang nói là khá rõ ràng. Quý bà kia nói rằng: nếu tôi có thể nắm bắt được điều gì tôi đang thấy mà không có nhận xét, mà không có đánh giá, vậy thì chính trực nhận đó mà không có bất kỳ đánh giá nào bộc lộ không chỉ tầng ý thức bên trong, nhưng còn cả toàn chuyển động. Bây giờ hãy chờ một tí. Bà vẫn chưa trả lời câu hỏi của tôi. Câu hỏi của tôi là, tôi đang hỏi bà: liệu bà có thể nhìn nội dung ý thức của bà – bà là thành phần của nội dung đó phải không? Nếu bà không biết nội dung ý thức của bà, làm thế nào bà có thể nói rằng tôi đúng hay tôi sai? Tôi kinh tởm điều này hay điều kia. Đây là điều tốt, hay kia là điều xấu. Những người hippie tử tế, những người hippie không tử tế. Bà không ở trong một vị trí như thế để nhận xét. Vì vậy liệu bà có thể biết được nội dung ý thức riêng của bà?

Người hỏi: Tại ngay khoảnh khắc này tôi biết, như tôi nhận biết được ông, tôi ngây ngất trong điều gì ông đang trình bày. Ông có thể chỉ cho tôi rằng tôi thực hiện đúng theo ông. Tôi không hoàn toàn hiểu rõ điều này trong ý nghĩa của những câu hỏi của ông. Tôi thấy tôi bị kích động, bởi quả tim của tôi đang đập, tôi muốn thâm nhập nhiều thêm nữa vào điều gì ông đang nói. Tôi nhận biết được nơi tôi đang ngồi, tôi đang lảo đảo. Tôi có thể thấy trạng thái ý thức của tôi tại ngay khoảnh khắc này.

Krishnamurti: Không.

Người hỏi: Thưa ông, người ta nhận biết được tình trạng bị quy định, chắc chắn đó là điều quan trọng. Đó là đang trải nghiệm.

Krishnamurti: Trước tiên thưa bạn, hãy cho tôi dừng lại một phút. Tôi xin phép trình bày thêm một chút?
Liệu người ta nhận ra ý thức của chúng ta là nội dung của nó – bạn hiểu rõ câu hỏi của tôi chứ? Nội dung tạo thành ý thức. Vì vậy ý thức không tách rời khỏi nội dung của nó. Điều đó tuyệt đối đúng phải không? Nội dung và ý thức không tách rời nhau. Nội dung là ý thức. Đúng chứ? Vậy thì bây giờ bạn làm gì đây?

Người hỏi: Nhìn những nội dung.

Krishnamurti: Hãy lắng nghe thưa bạn. Vậy thì bạn làm gì? Có một sự thật. Sự thật là nội dung tạo thành ý thức của bạn. Nội dung là một người Cộng sản, người xã hội, người Thiên chúa giáo, người Phật giáo – bạn theo kịp không, bất kỳ là gì, người cha, người mẹ, những áp lực của văn minh, văn hóa – tất cả điều đó là nội dung. Và bạn nói, vâng đó là một sự thật. Hãy bắt đầu với điều đó. Đó là một sự thật, một sự thật không chối cãi được. Nếu bạn được sinh ra tại Ấn độ, trong một gia đình thuộc Bà la môn, bạn sẽ bị quy định vào điều đó. Và nếu bạn được sinh ra trong một gia đình Thiên chúa giáo, bạn sẽ là người Thiên chúa giáo. Vì vậy nội dung là ý thức. Đúng không. Hãy nắm điểm đó. Tôi nhận ra điều đó. Vậy thì tôi phải làm gì đây?

Người hỏi: Tôi thấy rằng sự tiến hành thông thường của cố gắng hành động vào điều gì tôi thấy của tôi, trong chính nó có một phân chia; và khi điều đó được hiểu rõ ràng, tôi chấm dứt hành động vào điều gì tôi thấy.

Krishnamurti: Không, bạn đang đi lạc sự trình bày của tôi thưa bạn. Liệu bạn có thể cho phép tôi trong một phút.

Người hỏi: Ông không thể làm điều gì cả.

Krishnamurti: Chờ đã, hãy chờ đã. Dừng lại một tí. Đừng chuyển động khỏi đó.

Người hỏi: Từ ngữ trật tự này là nội dung của ý thức của tôi.

Krishnamurti: Đó là như thế. Trật tự hay vô-trật tự trong thế giới là nội dung của ý thức tôi, mà trong vô-trật tự. Vì vậy tôi đã nói tôi là thế giới, thế giới là tôi. Đúng chứ? “Cái tôi” là nội dung của tất cả mọi thành phần đã được tạo thành, giống như thế giới. Đúng chứ? Bây giờ đó là một sự thật. Bây giờ chỉ cần lắng nghe.
Sự thật là nội dung ý thức của tôi là ý thức. Bây giờ làm thế nào tôi tiếp tục từ đó? Làm ơn hãy lắng nghe trong hai phút. Làm thế nào tôi tiếp tục cởi bỏ được, tách ra từng mảnh vô vàn nội dung khác nhau, tìm hiểu nó, quẳng nó đi, giữ nó lại, và ai là thực thể đang tìm hiểu? Thực thể tách rời mà đang tìm hiểu, là thành phần của ý thức tôi, mà là kết quả của văn hóa trong đó tôi đã được nuôi dưỡng, đang nói bạn khác hẳn điều gì bạn thấy, bạn là một người Bà la môn, vì vậy bạn phải tiếp cận sống từ một ý tưởng thuộc một truyền thống đặc biệt. Và đó là như thế. Một sự thật: nội dung của ý thức là ý thức. Tiếp theo sự thật thứ hai: nếu có một thực thể tìm hiểu sự phân chia của nội dung đó, vậy thì người tìm hiểu đó là bộ phận của nội dung. Và người tìm hiểu đó đã tự-tách rời chính anh ấy khỏi nội dung vì vô số những lý do tâm lý khác nhau của an toàn, bảo đảm, bảo vệ và nó cũng là bộ phận của văn hóa. Vì vậy đó là sự thật thứ hai. Vì vậy sự thật đầu tiên là: nếu tôi tìm hiểu tôi đang chơi một trò ma mãnh. Đúng chứ? Tôi đang lừa gạt chính tôi. Bạn thấy điều này không?

Người hỏi: Vâng.

Krishnamurti: Hãy cho phép tôi tiếp tục, làm ơn đừng nói vâng.

Sự thật một là, nội dung. Sự thật hai là, sự phân chia như người tìm hiểu, như người quan sát, đang tách rời chính anh ấy khỏi nội dung, đang phân tích nó và quẳng nó đi hay giữ nó lại. Tất cả điều đó cũng là nội dung. Và nhân tố thứ ba là: tôi có thấy rất rõ ràng điều này không? Nếu tôi thấy, vậy thì hành động kế tiếp là gì? Bạn đang theo kịp không? Tôi bị đối mặt với vấn đề này. Tôi bị quy định, khủng khiếp, và một phần của tình trạng bị quy định này là sự ham muốn được an toàn. Một đứa trẻ cần được an toàn. Bộ não cần được an toàn tuyệt đối để vận hành một cách lành mạnh. Nhưng bộ não đó muốn được an toàn và nó có lẽ tìm an toàn trong một niềm tin loạn thần kinh, trong hành động loạn thần kinh nào đó, có sự an toàn của nó. Thế là nó đã tìm được an toàn trong truyền thống và bám chặt vào nó. Và nó đã tìm được an toàn trong sự phân chia này như người quan sát và vật được quan sát, bởi vì đó là thành phần của truyền thống. Bởi vì nếu tôi phủ nhận người quan sát, tôi không còn tồn tại! Bây giờ tôi bị đối diện với sự kiện rằng nội dung, sự phân chia, như người quan sát và vật được quan sát, và bất kỳ chuyển động nào mà tôi thực hiện đều là bộ phận của nội dung. Đúng chứ? Bạn rõ ràng về điều này? Vậy thì còn gì cần được làm nữa hay không? Chúng ta không đang bàn bạc về tầng ý thức bên ngoài hay bên trong bởi vì nó là bộ phận của cái này. Chúng ta nói rằng cái trí có ý thức chỉ quan sát ở một mức độ nào đó, còn có những động cơ sâu thẳm hơn, những ý định sâu thẳm hơn, những đam mê sâu thẳm hơn. Và tổng thể của cái đó là nội dung ý thức của tôi, mà là ý thức của thế giới. Đúng chứ thưa bạn?

Vì vậy tôi sẽ phải làm gì đây? Cái trí của tôi nhận ra rằng nó phải được tự do khỏi tình trạng bị quy định. Tôi phải được tự do khỏi là một người Ấn độ giáo, ngược lại tôi là một nô lệ cho cái đó, ngược lại sẽ có những chiến tranh, sẽ có thù địch, sẽ có sự phân chia. Vì vậy cái trí nói, bởi vì là thông minh nó phải cởi bỏ bị quy định khỏi chính nó bằng bất kỳ giá nào. Bây giờ làm thế nào điều này sẽ được thực hiện? Mà không có – hãy luôn luôn nhớ rằng – mà không có sự phân chia như người phân tích và vật được phân tích, bởi vì biết rằng nội dung là ý thức, bất kỳ nỗ lực nào tôi thực hiện vẫn còn là bộ phận của nội dung đó, để vượt khỏi nó. Đúng chứ? Bạn đã hiểu rõ rồi chứ? Vậy thì người ta phải làm gì đây, khi bị đối diện vấn đề này?

Người hỏi: Hoặc chấp nhận thế giới như nó là, hoặc phủ nhận toàn bộ nó.

Krishnamurti: Hãy chờ đó. Chúng ta sẽ đến điểm đó. Bây giờ khi bạn nói phủ nhận nó . . .

Người hỏi: Tôi có ý chúng ta không thể chấp nhận nó như nó là.

Krishnamurti: Bạn là ai để chấp nhận nó? Tại sao bạn nên chấp nhận nó hay phủ nhận nó? Nó là một sự thật. Có mặt trời, tại sao bạn chấp nhận nó hay phủ nhận nó? Nó ở đó. Đúng chứ? Vì vậy – chờ một chút, cho phép tôi chấm dứt. Bạn bị đối diện với cái này và nếu bạn phủ nhận nó, ai là người mà phủ nhận nó? Người đó là bộ phận của ý thức đó, anh ấy đang phủ nhận chỉ một phần mà không phù hợp với anh ấy. Đúng chứ? Và nếu anh ấy chấp nhận nó, anh ấy sẽ chấp nhận chỉ một phần mà phù hợp với anh ấy.

Người hỏi: Trở lại điều gì trước kia ông đã nói về sự liên tục của khuôn mẫu loạn thần kinh. Tôi không hiểu nó.

Krishnamurti: Đó là lý do tại sao. Tôi sẽ giải thích cho bạn điều gì đó thưa bạn.

Người hỏi: Làm thế nào tôi phủ nhận nó?

Krishnamurti: Bạn không thể phủ nhận bất kỳ thứ gì cả. Nó ở đó. Bây giờ hành động gì xảy ra khi bạn quan sát mà bạn không thể làm bất kỳ việc gì cả. Hãy chờ đó.

Người hỏi: Bắt đầu bằng ông có lẽ cảm thấy tất cả ý thức này không thực sự là nó, và ông có lẽ là một con khỉ. Và bởi vì có được cảm giác rằng ông là cái này, ông ngừng lại nhưng tiến trình tiếp tục khi ông không thể làm gì cả về nó.

Krishnamurti: Không thưa bạn. Không thưa bạn. Tiến trình này tiếp tục chỉ khi nào tôi đã không hiểu rõ nội dung ý thức của tôi dù nó bị loạn thần kinh hay không-bị loạn thần kinh, dù nó là đồng tính luyến ái hay không-đồng tính luyến ái, dù nó là ham muốn tình dục – bạn theo kịp không, nội dung, tất cả đều được hàm ý trong nội dung. Và nếu tôi chọn lựa một phần rồi bám vào nó, đó là chính bản chất của loạn thần kinh. Nếu tôi nói rằng tôi là một người Ấn độ giáo và bám chặt vào nó, và theo công nghệ tôi cũng tiến bộ – tôi trở thành một kỹ sư hạng nhất và phía bên trong tôi là một người Bà la môn nhỏ nhen, hung bạo. Bạn theo kịp không? Và vân vân và vân vân.
Vì vậy bất kỳ hành động nào thuộc về thành phần của tôi – làm ơn lắng nghe điều này – bất kỳ hành động nào thuộc về cái tôi, mà là bộ phận của ý thức, nó không thể cởi bỏ được theo lối đó: vậy thì tôi phải làm gì đây? Bạn nắm bắt được nó không, thưa bạn? Tôi sẽ không phủ nhận hay chấp nhận nó. Nó là một sự thật.

Người hỏi: Ông không thể làm gì cả. Mọi việc ông làm chỉ củng cố sự phân chia.

Krishnamurti: Vì vậy bạn phải làm gì đây?

Người hỏi: Ông không thể làm gì cả.

Krishnamurti: Hãy chờ đó, hãy chờ đó. Bạn quá mau mắn! Vậy thì bạn không biết nó có ý nghĩa gì khi không làm gì cả. Chỉ một phút thôi thưa bạn. Hãy lắng nghe.

Người hỏi: Tôi xin phép trích dẫn điều gì Freud nói: bạn phải mang điều gì trong tầng ý thức bên trong ra tầng ý thức bên ngoài.

Krishnamurti; Không, không. Tôi không biết Freud nói gì, tôi không quan tâm đến điều gì Freud nói.
Người hỏi: Tôi lại có quan tâm.

Krishnamurti: Bạn quan tâm đến điều gì Freud nói – tại sao vậy?

Người hỏi: Bởi vì nó là một sự thật. Nó ở sâu thẳm trong bản chất.

Krishnamurti: Hãy chờ một tí thưa bạn. Bạn đang trích dẫn Freud hay bạn đã tự-quan sát về chính bạn? Vì vậy nó là trải nghiệm riêng của bạn và bạn nói rằng tầng ý thức bên trong bùng ra, và hành động; hay tầng ý thức bên trong ngăn cản hành động. Vì vậy bạn vẫn đang suy nghĩ dựa vào sự phân chia – dĩ nhiên là như thế. Tầng ý thức bên ngoài và tầng ý thức bên trong. Tôi không đang suy nghĩ dựa vào tất cả điều đó. Tôi phủ nhận suy nghĩ trong sự phân chia.

Người hỏi: Nhưng không thực sự có một phân chia.

Krishnamurti: Nhưng đối với bạn vẫn có tầng ý thức bên trong bùng ra.

Người hỏi: Nó là một từ ngữ, giống như ý chí hay . . .

Krishanmurti: Ồ không, không. Khi chúng ta sử dụng từ ngữ tầng ý thức bên trong bạn đang sử dụng nó bằng một ý nghĩa rõ rệt rằng nó không là tầng ý thức bên ngoài. Và có ý thức và sự việc không ý thức được. Theo tôi đó là một câu phát biểu phân chia. Vì vậy nếu bạn biết rằng bạn bị phân chia theo lối đó, tại sao bạn không bám vào nó?

Người hỏi: Những nội dung của chúng ta làm việc.

Krishnamurti: Dĩ nhiên nó làm việc. Dĩ nhiên, tôi nói rằng tôi là người ham muốn tình dục, có thể sâu thẳm bên trong tôi là người khác. Tôi luôn luôn đang tự-mâu thuẫn chính tôi và trở thành một người đạo đức giả, một thực thể kinh khiếp.
Vì vậy tôi đang nói tất cả điều này là bộ phận thuộc ý thức của tôi – Freud và bám vào Freud, không-bám vào Freud, bám vào truyền thống khủng khiếp Bà la môn của tôi, mà là cùng sự việc, không thích những người hippie và thích những người đàng hoàng, nó là cùng sự việc. Vì vậy tôi đang nói với bạn, toàn nội dung của tôi là ý thức của tôi. Tôi sẽ không dùng một bộ phận chống lại một bộ phận khác, bám vào một bộ phận bởi vì bộ phận đó làm hài lòng tôi, hay tôi bị quy định theo lối đó.

Người hỏi: Nhưng khi ông nói cái trí tôn giáo, ông nói về cái đó.

Krishnamurti: Tôi nghĩ rằng tôi có nói.

Người hỏi: Ông cũng tạo một phân chia giữa . . .

Krishnamurti: À, không, không. Tôi nói khi không có sự phân chia thuộc bất kỳ loại nào – điều đó giải thích rất rõ ràng – khi không có sự phân chia thuộc bất kỳ loại nào, không chỉ hời hợt nhưng còn cả trong nội dung của chính ý thức như người quan sát và vật được quan sát, khi không có bất kỳ điều gì thuộc loại đó, vậy thì có chất lượng của cái trí tôn giáo. Vì vậy chúng ta sẽ không tìm hiểu điều đó.

Bây giờ làm ơn chỉ lắng nghe. Bạn thấy. Làm ơn, khi chúng ta nói nội dung tạo thành ý thức, triết lý của Freud, trải nghiệm đặc biệt của bạn, mọi thứ được bao gồm trong đó, mọi thứ. Đúng chứ? Người đàn ông tội nghiệp ở Ấn độ không bao giờ nghe về Freud, anh ấy không bao giờ nghe về Christ. Và người đàn ông mà đã được nuôi dưỡng trong hai thế kỷ với thần thoại của Christ, anh ấy nói rằng đó là một sự thật, và người dân làng nhỏ bé tội nghiệp với Thượng đế nhỏ xíu của anh ấy, anh ấy nói rằng đó là một sự thật. Cả hai đều là nội dung của ý thức. Chắc chắn như thế phải không, thưa bạn?
Người hỏi: Nó không được rõ ràng.

Krishnamurti: Bạn thấy, bạn phủ nhận để buông bỏ mảnh vỡ đặc biệt của bạn mà bạn đang bám vào. Đây là điều gì tôi phải – khi tôi đến Ấn độ – tôi phải đấu tranh với điều này, bởi vì họ tin tưởng một cách căn bản nhất, trong nhiều thế kỷ họ đã được nuôi dưỡng trong ý tưởng rằng có một linh hồn và Đấng Tối thượng, Thượng đế. Và tại cơ bản họ tin rằng sự khai sáng chỉ có thể xảy ra khi hai sự việc này hòa hợp cùng nhau. Và tôi nói điều đó hoàn toàn vô nghĩa, cả hai đều được sáng chế bởi tư tưởng. Đó là trò chơi của tôi với họ. Vì vậy đừng tham gia vào nó!

Krishnamurti: Vì vậy tôi tự-nói với mình . . .

Người hỏi: Ông không đang phủ nhận từ ngữ Tôi, nó chỉ là một nhận dạng.

Krishnamurti: Tôi chỉ sử dụng nó như một phương tiện của sự truyền đạt. Chúng ta hãy đừng đề cập đến nó. Bây giờ tôi đã đến được mấu chốt này. Tôi tự-thấy cho chính tôi rằng bất kỳ chuyển động nào trong nội dung đó vẫn còn là bộ phận của nội dung, bất kỳ chuyển động nào. Nếu tôi nói, điều này tốt lành, và bám vào nó, đó là bộ phận của nó – nếu tôi nói, điều kia là xấu xa, hay nếu tôi nói có Thượng đế hay không có Thượng đế, nó vẫn như vậy. Vì vậy tôi sẽ làm gì khi biết cái trí bị quy định như thế – biết nó – tôi biết nó hoàn toàn – nó rõ ràng như ánh sáng mặt trời – nếu có ánh sáng mặt trời. Và đó là một sự thật tuyệt đối. Vậy thì tôi tự-nói với chính tôi: làm thế nào cái trí tự-giải thoát được chính nó khỏi tình trạng bị quy định của nó?

Người hỏi: Tôi tin rằng ông sẽ phải vượt khỏi tình trạng bị quy định.

Krishnamurti: Không, không. Vượt khỏi có nghĩa vẫn là bộ phận của nó.

Người hỏi: Nhưng ông có thể vượt khỏi chính bản thân ông khi bạn đang lắng nghe.

Krishnamurti: Vâng thưa bạn, hoàn toàn đúng. Hoàn toàn đúng.

Người hỏi: Nhưng bởi vì tôi cảm thấy rằng ông đã không còn tình trạng bị quy định của ông, tôi sẽ lắng nghe ông, thực sự lắng nghe để mất đi tình trạng bị quy định của tôi.

Krishnamurti: Tôi hiểu thưa bạn. Bạn không biết tôi và làm ơn thưa bạn đừng nói rằng, ông cởi bỏ được tình trạng bị quy định, bạn không biết nó có nghĩa gì vì vậy làm ơn đừng nhận xét.

Người hỏi: Thưa ông, điều gì đã xảy ra là chúng tôi không muốn loại bỏ tình trạng bị quy định của chúng tôi.

Krishnamurti: Hãy nắm lấy nó! Hãy nắm lấy nó và sống cùng nó. Hãy ở trong sự hỗn loạn, hãy ở trong đau khổ – bạn theo kịp không – những chiến tranh. Đừng chuyển động khỏi nó. Nếu bạn thích nó hãy bám vào nó và đó là điều gì đang xảy ra thưa bạn. Bạn theo kịp không? Người Hồi giáo bám vào tình trạng bị quy định của anh ấy và đó là lý do tại sao anh ấy đánh nhau với người Do thái giáo. Và người Do thái giáo bám vào tình trạng bị quy định của họ. Đúng chứ? Và đó là thế giới. Và tôi có sự trói buộc đặc biệt của tôi, tôi sẽ không buông bỏ nó. Vì vậy khi biết tất cả điều này, cái trí sẽ làm gì đây?

Người hỏi: Nó trở nên yên lặng. Tôi không làm gì cả.

Krishnamurti: Quý ông này nói rằng, tôi trở nên yên lặng – bạn theo kịp câu nói không? Khi tôi bị đối diện với sự kiện rằng tôi hoàn toàn bị quy định này, tôi có thể chơi trò ma mãnh với chính tôi và nói rằng tôi đang cởi bỏ chính tôi, mà là bộ phận của sự đào tạo của tôi, mà là bộ phận của nội dung. Bạn theo kịp chứ? Anh ấy nói, tôi trở nên yên lặng. Đó là như thế sao?

Người hỏi: Tôi không thể kiềm chế việc mang cái tôi vào.

Krishnamurti: Đó là như thế. Anh ấy thực sự có ý rằng nó chỉ là một phương tiện để nói chuyện. Bây giờ điều gì xảy ra thưa bạn, hãy nhìn nó đi, khi bạn đối mặt với điều gì đó mà bạn không thể làm gì cả – bạn hiểu không – bằng những quy định của bạn, bạn đã suy nghĩ rằng bạn có thể làm điều gì đó đúng đắn – đúng chứ – rằng bạn có thể thay đổi, rằng bạn có thể thực hiện dễ dàng, rằng bạn có thể sửa đổi điều này nhưng nó vẫn còn là bộ phận của cùng lãnh vực, chuyển động từ một viên đá sang một viên đá khác, từ một ngõ ngách đến một ngõ ngách khác của lãnh vực, nó vẫn còn trong lãnh vực đó, khi bạn nhận ra rằng bất kỳ chuyển động nào bên trong lãnh vực đó là chuyển động đang bị quy định – điều gì xảy ra? Chỉ đừng trả lời tôi. Điều gì xảy ra? Thưa bạn, điều gì xảy ra khi người Ả rập và người Do thái nói, hãy nhìn, tôi bị quy định, bạn bị quy định, điều gì xảy ra? Tiếp tục đi thưa bạn, điều gì xảy ra?

Người hỏi: Vậy thì nó có thể sống..

Krishnamurti: Vậy thì nó có thể sống. Nếu tôi nhận ra rằng tôi hoàn toàn bị quy định, và bất kỳ trò ma mãnh nào mà tôi đùa giỡn là bộ phận của tình trạng bị quy định của tôi – từ là một người Thiên chúa giáo trở thành một người Ấn độ giáo, từ một người Ấn độ giáo trở thành một người Cộng sản, từ chủ nghĩa Cộng sản trở thành chủ nghĩa Mao, từ chủ nghĩa Mao nhảy đến Zen, và từ Zen đến Krishnamurti và vân vân và vân vân, nó là bộ phận của tình trạng bị quy định của tôi, nó là bộ phận của toàn nội dung này. Điều gì xảy ra khi tôi nhận ra điều này?
Người hỏi: Qui trình này tự ngừng lại. Nó tan biến.

Krishnamurti: Nó tan biến cùng bạn, thưa bạn? Vì chúa xin đừng lý luận.

Người hỏi: Nó là một sự thật. Nó tự tan biến . . .

Krishnamurti: Thưa bạn nó còn phức tạp hơn điều đó. Bạn quá mau mắn. Bạn không đang cùng nó. Bạn muốn một kết quả.

Người hỏi: Thưa ông cái trí thấy điều này không giống như cái trí khởi động sự tìm hiểu.

Krishnamurti: Đó là nó. Bây giờ điều gì đã xảy ra? Hãy tìm hiểu chầm chậm thưa bạn. Điều gì xảy ra cho cái trí mà đã bắt đầu tìm hiểu nội dung của nó và đang khám phá những phân chia lạ lùng, những mâu thuẫn, những mảnh vỡ, những khẳng định, những hung hăng, bạn theo kịp không, đã khám phá tất cả việc đó, điều gì xảy ra cho một cái trí như thế?

Người hỏi: Nó trở nên rất rõ ràng. Nó có không gian. Nó ở trong một trạng thái khác.

Krishnamurti: Vậy thì thưa bạn, tôi sẽ đặt cho bạn một câu hỏi khác. Hành động của bạn trong sống hàng ngày của bạn là gì – lắng nghe điều này – hành động trong sống hàng ngày của bạn là gì, không phải là hành động của một khủng hoảng, sống hàng ngày của bạn khi bạn nhận ra sự thật này?

Người hỏi: Ông có những quyết định.

Krishnamurti: Bạn thậm chí không lắng nghe câu hỏi của tôi. Làm thế nào bạn có thể nói rằng bạn có những quyết định.

Người hỏi: Có lẽ chúng tôi không nhận ra sự việc này, thưa ông.

Krishnamurti: Đó là quan điểm của tôi thưa bạn. Hoặc bạn nhận ra điều này như một sự kiện, và sự kiện đó thay đổi từ cơ bản toàn cấu trúc của . . . của bạn.

Người hỏi: . . . cuộc sống.

Krishanmurti: Hãy đợi đó. Hoặc bạn không nhận ra nó. Nếu bạn không nhận ra nó – bạn theo kịp không – nhưng chắc chắn bạn không nhận ra, bạn chỉ nói, vâng, tôi hiểu rõ nó, mà không có ý nghĩa gì cả – khi bạn đối diện với sự kiện này, hành động của bạn trong sống hàng ngày của bạn là gì – hãy liên quan nó đến hai điều, vậy thì bạn sẽ có được câu trả lời. Bạn hiểu rõ không? Bạn hiểu rõ không, thưa bạn? Đó là – hãy chờ đó, hãy lắng nghe tôi – tôi nhận ra rằng tôi là một người Ấn độ giáo, bị quy định. Tôi nhận ra rằng tôi đã được nuôi dưỡng trong những hoàn cảnh đặc biệt – người thầy của thế giới, tất cả – bạn không có ý tưởng về nó, hiến dâng trọn vẹn, những cây đèn cầy, thờ phụng, tất cả việc đó, đang đối diện với thế giới, của cải, tiền bạc, vị trí, thanh danh, và tôi thấy tất cả điều đó là bộ phận của nội dung, bộ phận của tôi. Và sự liên quan của nhận biết đó đến sống hàng ngày của tôi là gì? Nếu tôi không liên quan đến nó, nó vẫn còn thuộc từ ngữ, thuộc lý thuyết, không có ý nghĩa. Vì vậy tôi phải liên quan đến nó. Vì vậy tôi đang nói rằng: khi tôi nhận ra tình trạng bị quy định của tôi, sự liên quan của tôi là gì, hành động trong sống hàng ngày của tôi là gì, khi biết điều đó? Nếu bạn không thể trả lời nó, vậy thì bạn đã không nhận ra nó, vậy thì bạn đang đùa giỡn với những từ ngữ.

Người hỏi: Đối với tôi có vẻ rằng mỗi lần ông đặt ra một câu hỏi, có một vấn đề của mọi người đang cố gắng tìm ra câu trả lời. Trong câu hỏi, liệu đúng là không có câu trả lời.

Krishnamurti: Dĩ nhiên không, thưa bạn. Tôi đang hỏi nó bởi vì bạn phải hỏi câu hỏi đó.

Người hỏi: Điều đó đúng. Chính người đặt ra câu hỏi luôn luôn tìm kiếm câu trả lời.

Krishnamurti: Đó là điều gì tôi đang nói. Tôi nhận ra – tôi sẽ không sử dụng từ ngữ Tôi. Có sự nhận ra về tình trạng bị quy định này, làm thế nào sự nhận ra đó hành động trong sống hàng ngày?

Người hỏi: Không có phản ứng.

Krishnamurti: Thưa bà, đừng nói gì cả. Hãy đặt câu hỏi đó cho chính bà trước, tôi không đang yêu cầu bạn trả lời nó, hãy đặt câu hỏi đó cho chính bạn. Vậy thì làm thế nào sự nhận ra về sự thật tuyệt đối này, dù bạn quyến luyến đến chủ nghĩa loạn thần kinh này hay đến chủ nghĩa loạn thần kinh nào khác, khi bạn nhận ra tất cả tình trạng bị quy định này, sự nhận ra đó tác động như thế nào vào những hoạt động hàng ngày của bạn?

Người hỏi: Liệu tất cả nỗ lực về phần của cái tôi kết thúc?

Krishnamurti: Bạn sẽ tìm ra. Khi bạn nói, “Tôi đã hiểu rõ nó”, liệu có một phân chia giữa – thấy điều gì anh ấy đã nói vừa lúc nãy – nếu có một phân chia giữa sự nhận ra đó và hoạt động hàng ngày của bạn, nếu có một phân chia, vậy thì có sự xung đột. Xung đột đó là vô trật tự mà trong đó chúng ta sống, cả thế giới lẫn bạn và một người khác. Vì vậy việc gì xảy ra khi có một nhận biết thực sự về điều này, sự thật của nó. Khi bạn thực sự thấy sự thật giống như ngọn lửa đang cháy hừng hực, con cọp giết chết bạn, chất độc hủy hoại bạn, khi bạn nhận ra sự thật đó sinh động như thế, vậy thì trong sự nhận ra điều đó trong sống hàng ngày của bạn hành động của bạn là gì. Hãy đặt ra câu hỏi đó – bạn biết không.

Người hỏi: Nhận ra này cho tôi sự tỉnh thức trong sống hàng ngày – đó là chất lượng phải không?

Krishnamurti: Ồ không thưa bà. Đừng, nó không phải như thế đâu.

Người hỏi: Nó phải hoàn toàn thay đổi cách sống của tôi.

Krishnamurti: Hãy tìm ra đi thưa bạn. Dĩ nhiên nó thay đổi.

Người hỏi: (Không nghe rõ)

Krishnamurti: Không thưa các bạn, làm ơn thưa các bạn, tôi đang hỏi các bạn: liệu các bạn nhận ra – tôi không đang trịch thượng hay đang chỉ trích, tôi chỉ đang hỏi bạn – liệu bạn nhận ra trong ý nghĩa rằng bạn có một đau đớn, khi bạn có một cái răng bị đau, có sự đau đớn, đó là một nhận ra tuyệt đối về đau đớn, bạn làm cái gì đó về nó. Bạn không nói rằng, ồ tôi sẽ lý luận về nó – bạn theo kịp không – bạn đến hiệu thuốc gần nhất, hay dược sĩ, hay nha sĩ, có hành động. Trong cùng cách như vậy, khi cái trí hoàn toàn nhận ra rằng bạn bị quy định, nội dung ý thức của bạn là nội dung của nó – hãy tìm hiểu chầm chậm – và bất kỳ chuyển động nào mà bạn thực hiện vẫn còn là bộ phận của ý thức đó – cố gắng vượt khỏi nó, hay chấp nhận nó, hay phủ nhận nó, vẫn còn là bộ phận của nó – vậy thì nhận ra sự thật của điều đó là gì, nó ảnh hưởng đến sống của bạn như thế nào? Bạn không thể trả lời nó bởi vì tôi sẽ giải thích cho bạn tại sao. Sự nhận ra của sự kiện đó sẽ hành động. Bạn hiểu rõ chứ? Sự nhận ra, sự thật của sự kiện đó sẽ hành động; và sự thật đó, vì là thông minh tột đỉnh, sẽ hành động theo khoảnh khắc.

Người hỏi: Nhưng liệu ông có thể nhận ra điều đó? Nhưng liệu ông có thể nhận ra điều đó, khi ông vẫn còn bị trói buộc trong sự sợ hãi của ông.

Krishnamurti: Bạn không thể, không thể. Vì vậy – chúng ta quay trở lại câu hỏi – một mảnh mà là sợ hãi, bạn đang cố gắng khuất phục nó bởi một mảnh khác. Đúng chứ? Và bạn không thể xóa sạch nó bằng cách đó. Đúng chứ? Vì vậy phải có một tiếp cận khác hẳn đến mảnh mà bạn gọi là sợ hãi đó. Đúng chứ? Và tiếp cận là như thế này: tuyệt đối không làm gì về mảnh sợ hãi. Đúng chứ? Bạn có thể chứ? Tôi không thể làm bất kỳ điều gì về chiếc xe lửa đang chạy qua đó, tiếng ồn, vì vậy tôi lắng nghe nó. Bạn hiểu rõ không? Làm ơn lắng nghe điều gì tôi đang nói. Tôi không thể làm bất kỳ điều gì về con rắn rung chuông, tiếng ồn, tiếng gầm thét của chiếc xe lửa đó. Vì vậy tôi không dựng lên một kháng cự với nó, vì vậy tôi lắng nghe. Khi tôi lắng nghe không có sự ồn ào. Có sự ồn ào nhưng nó không ảnh hưởng đến tôi. Cùng cách như vậy khi tôi nhận ra tôi bị loạn thần kinh, nhận ra nó, tôi đang bám chặt vào một niềm tin đặc biệt, một cách hành động đặc biệt, tôi là người đồng tính hay bất kỳ là gì chăng nữa, tôi có những thành kiến kinh khủng, Thượng đế tồn tại, Thượng đế không tồn tại. Bạn theo kịp chứ? Khi tôi nhận ra rằng tôi bị quyến luyến vào một sự việc, chỉ lắng nghe nó, trọn vẹn bằng tâm hồn của tôi, không kháng cự nó, lắng nghe nó trọn vẹn.
Điều này có rõ ràng cho buổi bàn luận này, sáng nay? Đó là, chúng ta bắt đầu bằng cách hỏi, nếu chúng ta có thể nhìn toàn bộ chuyển động của sống như một tiến hành đồng nhất – sự giết chóc, những người tị nạn, bảy triệu rưỡi người ở Ấn độ, mà đã vốn nghèo khổ, những công việc kinh doanh tồi tệ, chiến tranh ở Trung đông, những người Thiên chúa giáo, những người Tin lành giáo, những người khoa học, những họa sĩ, những người kinh doanh, cuộc sống riêng tư, cuộc sống công cộng, gia đình của tôi, gia đình của bạn – phân chia, phân chia, phân chia. Và sự phân chia này đã tạo ra một hỗn loạn như thế trong thế giới và trong chính tôi, liệu tôi có thể nhìn tất cả điều này như một chuyển động duy nhất lạ thường hay không? Tôi không thể. Đó là một sự thật. Đúng chứ? Tôi không thể bởi vì tôi bị phân chia trong chính tôi. Tôi bị quy định trong chính tôi. Vì vậy quan tâm của tôi lúc đó không phải là tìm ra làm thế nào sống một sống đồng nhất nhưng xem thử liệu sự phân chia đó có thể kết thúc. Và sự phân chia đó kết thúc chỉ khi nào tôi nhận ra tất cả ý thức của tôi được tạo thành bởi những mảnh vỡ này. Ý thức của tôi là sự phân chia. Và khi tôi nói rằng phải có hòa đồng, được mang lại cùng nhau, nó vẫn còn là bộ phận của ma mãnh đó mà tôi đang đùa cợt vào chính tôi. Vì vậy tôi nhận ra điều đó. Tôi nhận ra nó là sự thật như ngọn lửa đang hừng hực cháy. Tôi không thể lừa gạt tôi, nó là một sự thật, và tôi bị bỏ lại cùng nó. Và tôi phải tìm ra làm thế nào nó vận hành trong sống hàng ngày của tôi. Tôi phải tìm được nó, không phỏng đoán, đùa giỡn, lý luận, bởi vì tôi đã thấy sự thật của nó và sự thật sẽ hành động. Nếu tôi không thấy nó và giả vờ tôi đã thấy nó, vậy thì tôi sẽ tạo ra một đống hỗn loạn kinh tởm trong sống của tôi. Đúng chứ thưa bạn.
SAANEN
Ngày 4 tháng 8 năm 1971

7

TƯ TƯỞNG, THÔNG MINH, VÀ CÁI KHÔNG THỂ ĐO LƯỜNG





Những ý nghĩa khác nhau của không gian. Không gian mà chúng ta suy nghĩ và hành động từ đó; không gian mà tư tưởng đã dựng lên. Làm thế nào người ta có không gian vô hạn? “Vác gánh nặng của chúng ta và lại tìm kiếm sự tự do.” Tư tưởng mà không tự-phân chia chính nó đang chuyển động trong trải nghiệm. Ý nghĩa của thông minh. Hòa hợp: cái trí, quả tim và các cơ quan thân thể. “Tư tưởng thuộc thời gian, thông minh không thuộc thời gian.” Thông minh và cái vô hạn.

Những câu hỏi: Hatha Yoga. Liệu có sự tách rời của người quan sát và vật được quan sát trong thế giới công nghệ? Sự nhận biết và giấc ngủ.

Bạn biết chúng ta đã nói về những tình trạng mâu thuẫn khác nhau của thế giới, phía bên ngoài của chúng ta như nó đã là – những người tị nạn chính trị, những bị hành hạ của họ, và nỗi kinh hoàng của chiến tranh, sự nghèo đói, sự phân chia quốc gia, và những phân chia tôn giáo của con người, và sự bất công của kinh tế và xã hội. Nó không chỉ là những câu phát biểu bằng từ ngữ nhưng là những sự kiện thực sự của điều gì đang xảy ra trong thế giới – bạo lực, hỗn loạn cực kỳ, sự thù hận và mọi hình thức của bại hoại. Và cùng hiện tượng như vậy trong chính chúng ta, chúng ta đang xung đột với chính chúng ta, bất hạnh, thất vọng, đang tìm kiếm điều gì đó mà chúng ta không biết nhưng chúng ta đang tìm kiếm, chúng ta bạo lực, hung hăng, hư hỏng và phiền muộn, cô độc khủng khiếp và chịu đựng nhiều đau khổ. Và trong chừng mực nào đó dường như chúng ta không thể thoát khỏi, không thể được tự do khỏi những quy định này. Chúng ta đã cố gắng áp dụng nhiều hình thức chữa trị về cách cư xử, những luật lệ thuộc tôn giáo và những theo đuổi của họ, sống trong tu viện, một sống hiến dâng, từ bỏ, kiềm chế, và sự tìm kiếm mù quáng, đi từ quyển sách này đến quyển sách khác, hay từ vị đạo sư tôn giáo này đến một vị khác, những đổi mới chính trị, những cách mạng. Chúng ta đã thử qua quá nhiều sự việc, và tuy nhiên trong chừng mực nào đó chúng ta dường như không thể giải thoát mình ra khỏi sự hỗn loạn khủng khiếp này, trong chính chúng ta, cũng như phía bên ngoài. Và chúng ta đi theo vị đạo sư mới nhất mà đưa ra một hệ thống nào đó, thuốc chữa trị mọi bệnh tật, phương pháp nào đó để lết ra khỏi sự đau khổ riêng của chúng ta, và lại nữa điều đó dường như không thể giải quyết được bất kỳ vấn đề nào của chúng ta. Và tôi nghĩ rằng một con người bình thường ở đây hỏi, “Tôi biết tôi là tất cả những điều này, bị trói buộc trong một cái bẫy của văn minh, đau khổ, một sống khá chật hẹp, nhỏ nhen và phiền muộn; tôi đã thử thực hiện việc này và việc kia, nhưng trong chừng mực nào đó tất cả hỗn loạn này vẫn còn trong tôi, tôi sẽ làm gì đây, làm thế nào tôi sẽ thoát khỏi tất cả hỗn loạn này?

Chúng ta đã nói, đã đưa ra nhiều sự việc khác nhau trong suốt bảy nói chuyện này, về trật tự, sợ hãi, đau khổ, tình yêu và chết, phiền muộn, và vào cuối ngày, vào cuối những gặp gỡ này; đối với hầu hết mọi người, chúng ta vẫn ở nơi mà chúng ta đã bắt đầu, có lẽ những thay đổi được bổ sung một chút, ở vòng ngoài một chút, nhưng ngay tại gốc rễ của thân tâm chúng ta, toàn cấu trúc và bản chất của chúng ta, trong chừng mực nào đó vẫn còn y nguyên như nó đã là. Và làm thế nào tất cả những việc này sẽ thực sự được bật ra, bùng nổ, để cho khi bạn rời khỏi nơi này, ít nhất trong một ngày, trong một tiếng đồng hồ, sẽ có cái gì đó hoàn toàn mới mẻ, một sống thực sự có ý nghĩa, có một quan trọng, có chiều sâu và chiều rộng.

Tôi muốn, nếu sáng nay tôi được phép, một buổi sáng khá đẹp, tôi không hiểu liệu bạn có thấy những quả đồi, những hòn núi, con sông và những cái bóng đang trải dài ra của buổi sáng, và những cây thông sẫm màu tương phản bầu trời xanh, và những quả đồi diệu kỳ kia đầy ánh sáng và bóng râm – vào một buổi sáng như thế này, ngồi trong một cái lều và nói về những sự việc nghiêm túc dường như khá vô lý khi mọi thứ quanh chúng ta đang reo hò hân hoan, đang la hét đến tận những bầu trời về vẻ đẹp của quả đất và sự đau khổ của con người. Nhưng bởi vì chúng ta có mặt ở đây, bất hạnh hay không bất hạnh, sáng nay tôi muốn tiếp cận toàn vấn đề trong một cách khác hẳn. Bạn chỉ lắng nghe nó, không chỉ nghĩa lý của những từ ngữ, không chỉ những diễn tả, bởi vì sự diễn tả, như chúng ta đã nói vào một ngày trước, không bao giờ là vật được diễn tả, khi bạn diễn tả những quả đồi, cây cối, sông ngòi, những cái bóng, nhưng nếu bạn không tự-thấy chúng cho chính bạn, bằng quả tim của bạn và cái trí của bạn, sự diễn tả chẳng có ý nghĩa bao nhiêu. Giống như diễn tả món ăn ngon cho một người đang đói, anh ấy phải có thức ăn và không chỉ những từ ngữ và mùi vị của những từ ngữ đó.

Tôi hoàn toàn không biết làm thế nào để trình bày tất cả điều này một cách khác hẳn. Tôi sẽ cố gắng. Tôi hoàn toàn không biết được nó sẽ dẫn đến đâu, tôi đã không chuẩn bị trước, đã không suy nghĩ mọi vấn đề một cách hợp lý rồi đến đây và phun ra, nhưng tôi muốn tìm hiểu – nếu bạn muốn cùng tôi – một cách khác hẳn khi quan sát tất cả điều này, từ một kích thước hoàn toàn khác hẳn. Không phải kích thước thông thường của tôi và bạn, và của chúng ta và của họ, và những vấn đề của tôi và những vấn đề của họ, làm thế nào để kết thúc điều này và làm thế nào để đạt được cái đó, làm thế nào để trở nên đẹp đẽ, thông minh, tốt lành và cao quý hơn, nhưng trái lại cùng nhau thấy liệu chúng ta có thể quan sát tất cả hiện tượng này từ một kích thước khác hẳn. Và có lẽ một số người chúng ta không quen thuộc với kích thước đó, chúng ta không biết liệu có một kích thước khác hẳn, chúng ta có lẽ phỏng đoán về nó, chúng ta có lẽ tưởng tượng, nhưng sự phỏng đoán và tưởng tượng không là sự kiện. Thế là bởi vì chúng ta chỉ đang giải quyết những sự kiện và không phải những phỏng đoán, những niềm tin, những học thuyết; tôi nghĩ, chúng ta cần phải không những lắng nghe điều gì người nói sắp sửa trình bày, nhưng còn cố gắng vượt khỏi những từ ngữ và những giải thích. Mà có nghĩa bạn cũng phải chú ý, và quan tâm, tỉnh thức trọn vẹn được ý nghĩa của một kích thước mà có thể chúng ta đã không bao giờ tiếp xúc được. Và liệu sáng nay tôi có thể thấy kích thước đó, không phải bằng đôi mắt trần của tôi nhưng bằng đôi mắt của sự thông minh khách quan và vẻ đẹp và sự quan tâm.

Tôi không hiểu liệu có khi nào bạn suy nghĩ về không gian. Nơi nào có không gian có sự yên lặng. Không phải không gian được tạo ra bởi tư tưởng nhưng một không gian không biên giới, một không gian không thể đo lường, không thể hợp tác, không được sắp xếp vào chung, một không gian mà thực sự không thể tưởng tượng được. Bởi vì khi con người có không gian, không gian thực sự, chiều rộng và chiều sâu và ý thức không đo lường được của sự lan rộng, không phải của ý thức anh ấy mà chỉ là một hình thức khác của tư tưởng đang tự-lan rộng chính nó bằng sự đo lường, từ một trung tâm – nhưng ý thức của không gian đó mà không được hình thành bởi tư tưởng. Bây giờ khi có loại không gian đó có sự yên lặng tuyệt đối. Và với sự đông đúc của những thành phố, sự ồn ào, và những người giảng thuyết mâu thuẫn và những đạo sư của họ, sự bùng nổ dân số, phía bên ngoài càng ngày càng có nhiều sự kiềm hãm, càng ngày càng có ít không gian. Tôi không biết bạn có nhận thấy trong thung lũng này những cao ốc mới đang mọc lên, nhiều người hơn, càng ngày càng nhiều xe cộ gây ô nhiễm, tất cả những kinh hoàng đang xảy ra theo cùng những thành phố đông đúc.

Vì vậy phía bên ngoài càng ngày càng có ít không gian, bạn đi vào bất kỳ con đường nào trong những thị trấn đông đúc và bạn sẽ nhận thấy điều này, đặc biệt ở phương Đông. Nếu có lần nào bạn đi đến đó bạn sẽ thấy hàng ngàn người đang ngủ trên vỉa hè, chen chúc, đang sống trên vỉa hè. Và hãy quan sát những thành phố lớn, New York, London hay nơi nào bạn muốn, Paris, hầu như không có không gian, những ngôi nhà nhỏ bé, họ đang sống trong những loại ngăn kéo, bị vây kín, bị nhốt bên trong. Và nơi nào không có không gian có bạo lực – không có không gian theo kinh tế, theo xã hội, không gian trong cái trí riêng của chúng ta; và vì vậy phần nào đó chúng ta chịu trách nhiệm cho bạo lực này bởi vì chúng ta không có không gian. Và trong cái trí riêng của chúng ta không gian mà chúng ta tạo ra là sự tách rời, một bức tường được dựng lên quanh chính chúng ta. Làm ơn hãy quan sát điều này trong chính các bạn không phải vì người nói đang trình bày về nó. Không gian của chúng ta là một không gian của cô lập và rút lui, chúng ta không muốn bị tổn thương nữa, chúng ta bị tổn thương khi chúng ta còn trẻ và những dấu vết của sự tổn thương này vẫn tồn tại, và thế là chúng ta rút lui, chúng ta kháng cự, chúng ta xây dựng một bức tường quanh chính chúng ta và quanh những người kia mà chúng ta nghĩ rằng chúng ta thương yêu, và hành động đó có một không gian rất bị giới hạn. Giống như nhìn qua bức tường vào ngôi vườn của người khác, hay vào cái trí của một người khác, nhưng vẫn vậy bức tường ở đó. Và trong thế giới đó có rất ít không gian. Trong không gian, chật hẹp, nhỏ bé đó, không gian bé tí khá tầm thường đó, từ đó chúng ta hành động, chúng ta suy nghĩ, chúng ta thương yêu, chúng ta vận hành. Và từ trung tâm đó chúng ta cố gắng đổi mới thế giới, gia nhập đảng phái này hay đảng phái kia. Và từ cái lỗ chật hẹp nhỏ xíu đó, mà chắc chắn ở trong không gian, chúng ta cố gắng tìm một đạo sư mới mà dùng phương pháp mới nhất để dạy dỗ chúng ta đạt được sự khai sáng. Và trong cái trí của chúng ta bị nhét đầy hiểu biết, những đồn đại, những quan điểm, những huyên thuyên, hầu như không có bất kỳ không gian nào.

Tôi không hiểu liệu bạn đã nhận ra hiện tượng lạ lùng này, rằng chúng ta càng sống trong sự quan sát, trong tỉnh thức lâu bao nhiêu, không phải chỉ sống để kiếm tiền và cất vào một tài khoản ngân hàng nhỏ xíu, bạn biết rồi, tình dục và tất cả việc đó, mà là thành phần của sống, nhưng nếu người ta có quan sát, nhận biết được những sự việc quanh người ta và trong chính người ta, người ta chắc phải đã nhận ra rằng người ta có một không gian nhỏ bé làm sao đâu. Trong chính chúng ta nó chen chúc như thế nào. Làm ơn hãy quan sát nó trong chính bạn. Và làm thế nào người ta, bởi vì bị cô lập trong không gian nhỏ xíu đó, cùng những bức tường kháng cự dày khủng khiếp, của những ý tưởng và của những hung hăng, làm thế nào người ta có được không gian mà thực sự không thể đo lường được? Như chúng ta đã nói ngày hôm trước, tư tưởng có thể đo lường được, tư tưởng là đo lường. Và bất kỳ hình thức nào của tự-hoàn thiện là đo lường. Và rõ ràng tự-hoàn thiện là hình thức dửng dưng nhất của sự cô lập. Và người ta thấy rằng tư tưởng không thể tạo ra không gian bao la mà trong đó có sự yên lặng tổng thể và trọn vẹn. Bạn đang theo sát. Tư tưởng không thể tạo ra nó. Tư tưởng chỉ có thể phát triển, tiến hóa, theo tỷ lệ đến khúc cuối mà nó chiếu rọi, mà đo lường được. Và không gian đó, mà tư tưởng tạo ra, theo tưởng tượng, hay theo nhu cầu, không bao giờ có thể thâm nhập hay tiến vào một kích thước mà trong đó có không gian không phải của tư tưởng. Bạn hiểu rõ câu hỏi của tôi không? Tư tưởng đã dựng lên, qua hàng thế kỷ, một không gian mà rất, rất bị giới hạn, chật chội, cô lập, và bởi vì sự giới hạn chật hẹp này nó tạo ra phân chia, khi có phân chia có xung đột, theo quốc gia, theo tôn giáo, theo chính trị, trong mọi cách, trong sự liên hệ và vân vân. Xung đột đó là đo lường – ít xung đột hơn và nhiều xung đột hơn và vân vân.

Bây giờ câu hỏi là: làm thế nào tư tưởng có thể thâm nhập vào cái khác; hay cái khác không tồn tại – tư tưởng không bao giờ có thể thâm nhập vào nó – bạn đã hiểu rõ chưa? Tôi là kết quả của tư tưởng, tất cả những hoạt động của tôi đều được đặt nền tảng trên tư tưởng – hợp lý, không hợp lý, loạn thần kinh, hay có giáo dục cao, có hiểu biết rộng rãi, có lý luận, có khoa học, có công nghệ. Tôi là kết quả của tất cả điều đó. Và nó có không gian phía bên trong những bức tường của sự kháng cự. Bây giờ làm thế nào cái trí sẽ thay đổi được tất cả điều đó và khám phá cái gì đó mà là một kích thước hoàn toàn khác hẳn? Bạn đã hiểu rõ câu hỏi của tôi chứ? Chúng ta có đang gặp gỡ lẫn nhau không? Hai người có thể theo cùng nhau không? Tự do mà trong đó có sự yên lặng hoàn toàn và vì vậy có không gian bao la, và những bức tường của sự kháng cự mà tư tưởng đã tạo ra, cùng không gian nhỏ xíu chật chội của nó – liệu hai cái này có thể tập hợp cùng nhau và trôi chảy cùng nhau? Đúng chứ? Đây đã là vấn đề của con người, theo tôn giáo, khi anh ấy tìm hiểu thật sâu thẳm, đây là vấn đề. Liệu tôi có thể bám vào cái tôi nhỏ xíu của tôi, vào cái không gian nhỏ xíu của tôi, vào những sự việc mà tôi đã thâu lượm, hiểu biết, những trải nghiệm, những hy vọng, những vui thú, và chuyển động vào một kích thước khác hẳn nơi hai cái này có thể cùng nhau vận hành? Tôi muốn ngồi bên tay phải của chúa và tuy nhiên tôi lại muốn được tự do khỏi chúa. Tôi muốn sống một sống của thỏa mãn và vui thú và vẻ đẹp, và tôi cũng muốn có hân hoan mà không thể đo lường, không thể bị trói buộc bởi tư tưởng. Bạn đang theo sát? Bạn muốn vui thú và hân hoan. Tôi biết chuyển động của vui thú, những đòi hỏi của vui thú, sự theo đuổi của vui thú, cùng tất cả những sợ hãi, những lao dịch, đau khổ, lo âu. Và tôi cũng muốn hân hoan đó mà hoàn toàn không được mời mọc, mà tư tưởng không bao giờ nắm bắt được – nếu nó nắm bắt được, nó trở thành vui thú và thế là lề thói cũ kỹ lại bắt đầu. Vì thế tôi muốn có cả hai – những thứ của thế giới và thế giới khác.

Tôi nghĩ đây là vấn đề cho hầu hết chúng ta – phải không? Có một thời gian vui vẻ nhiều trong thế giới này – tại sao không? – và lẩn tránh mọi đau khổ, mọi buồn phiền, tôi cũng biết những khoảnh khắc khác khi có hân hoan vô cùng mà không thể tiếp xúc được, mà thanh khiết: tôi muốn cả hai. Và đó là điều gì chúng ta đang tìm kiếm. Mang tất cả gánh nặng của chúng ta và tuy vậy vẫn tìm kiếm sự tự do. Và liệu tôi có thể làm được điều này? Liệu tôi có thể – qua ý chí – bạn hiểu rõ điều gì ngày hôm trước chúng ta đã nói về ý chí, ý chí không liên quan cái thực sự, “cái gì là”, nhưng ý chí là sự biểu lộ của ham muốn như ”cái tôi”, và chúng ta nghĩ trong chừng mực nào đó nhờ vào ý chí chúng ta sẽ bắt gặp cái khác. Và thế là chúng ta nói với chính mình, “Tôi phải kiểm soát tư tưởng, tôi phải kỷ luật tư tưởng”. Khi “cái tôi” nói, tôi phải kiểm soát, kỷ luật tư tưởng, nó vẫn còn là tư tưởng đang tự-phân chia chính nó như “cái tôi” và tư tưởng như cái gì đó tách rời, nhưng nó vẫn còn là tư tưởng, như “cái tôi” và “cái không tôi”. Và người ta nhận ra tư tưởng, bởi vì có thể đo lường, nhiễu loạn, huyên thuyên, dong duổi khắp mọi nơi, đã tạo ra không gian của một con chuột nhỏ xíu, một con khỉ đuổi theo cái đuôi riêng của nó. Thế là người ta nói, người ta nói, làm thế nào tư tưởng sẽ yên lặng? Bởi vì tư tưởng đã tạo ra thế giới công nghệ và thế giới của hỗn loạn, thế giới của chiến tranh, những phân chia quốc gia, những tách rời tôn giáo; tư tưởng đã tạo ra đau khổ, hoang mang, phiền muộn; tư tưởng là thời gian. Vì vậy thời gian là đau khổ. Và người ta thấy tất cả điều này – nếu bạn đã tìm hiểu rất, rất sâu thẳm, không phải do sự hướng dẫn của người khác, nhưng chỉ quan sát điều này trong thế giới và trong chính bạn.

Vậy là nghi vấn nảy sinh: liệu tư tưởng có thể hoàn toàn bặt tăm và chỉ vận hành khi cần thiết? Bạn theo kịp chứ? Khi cần thiết, khi nó phải sử dụng hiểu biết, công nghệ, đi đến văn phòng, nói chuyện và tất cả mọi việc như thế; và phần còn lại của thời gian tuyệt đối yên lặng. Càng có không gian và yên lặng đó nhiều bao nhiêu nó càng có thể vận hành một cách hợp lý, sáng suốt, lành mạnh, cùng hiểu biết nhiều bấy nhiêu. Nếu không hiểu biết trở thành một kết thúc trong chính nó và tạo ra sự hỗn loạn. Bạn đang theo kịp tất cả điều này chứ? Không phải đồng ý với tôi, bạn thấy nó cho chính bạn.

Vì vậy câu hỏi là: tư tưởng, mà là sự phản ứng của ký ức, hiểu biết, trải nghiệm, thời gian, và tư tưởng là nội dung của ý thức, vì biết rằng tư tưởng phải vận hành cùng hiểu biết, và nó chỉ có thể vận hành cùng thông minh tột đỉnh chỉ khi nào có không gian và yên lặng, và từ đó vận hành. Tôi đang trình bày rõ ràng? Đúng chứ? Đúng chứ thưa bạn? Hãy nói cho tôi biết. Hãy khuyến khích tôi! Không, xin lỗi, tôi không muốn sự khuyến khích của bạn!

Vì vậy đó là vấn đề của tôi. Đó là, phải có không gian bao la và yên lặng bởi vì khi có không gian và yên lặng đó vẻ đẹp đến, vậy thì tình yêu hiện diện. Không phải vẻ đẹp được sắp xếp bởi con người, kiến trúc, đồ gốm, đồ sứ, bức họa, những bài thơ, nhưng ý thức của vẻ đẹp của không gian bao la và yên lặng đó. Và vẫn vậy tư tưởng phải hành động, vận hành. Không có đang sống ở đó và sau đó tuột xuống. Vì vậy đó là vấn đề của tôi – không phải vấn đề thực sự của tôi bởi vì – bạn hiểu chứ? – tôi đang biến nó thành một vấn đề để cho chúng ta có thể cùng nhau tìm hiểu nó, để cho cả bạn và tôi khám phá cái gì đó hoàn toàn mới mẻ trong nó. Bởi vì mỗi lần người ta tìm hiểu, không phải đang biết, người ta khám phá được cái gì đó. Nhưng nếu bạn tìm hiểu bằng đang biết vậy thì không bao giờ bạn sẽ khám phá được bất kỳ điều gì cả. Và đó là điều gì chúng ta đang làm. Liệu tư tưởng có thể trở nên bặt tăm? Và liệu tư tưởng đó có thể, phải vận hành trong lãnh vực của cái đã được biết, một cách trọn vẹn, hoàn toàn, khách quan, sáng suốt, lành mạnh, hợp lý, liệu tư tưởng đó có thể tự kết thúc chính nó? Đó là, liệu tư tưởng mà là quá khứ, mà là ký ức, mà là một ngàn ngày hôm qua, liệu tất cả quá khứ đó có thể hoàn toàn kết thúc, mà là tất cả tình trạng bị quy định đó, để cho có yên lặng, có không gian, có một ý thức của kích thước lạ thường?

Vậy là tôi đang tự-hỏi chính tôi, và bạn đang tự-hỏi nó cùng tôi, làm thế nào tư tưởng đó sẽ kết thúc, và không phải trong chính kết thúc của nó để làm biến dạng nó và lang thang vào trạng thái tưởng tượng nào đó và trở thành khá chênh vênh, loạn thần kinh và lơ đãng. Tư tưởng phải vận hành cùng sức sống mãnh liệt, năng lượng vô hạn, một cách hợp lý, sáng suốt? Và vì thế tôi đang hỏi làm thế nào tư tưởng đó, mà phải vận hành, và cùng lúc lại hoàn toàn bất động? Bạn nắm được nó chứ? Bạn nắm được câu hỏi của tôi chưa? Đây đã là vấn đề của mọi con người tôn giáo nghiêm túc – không phải con người mà thuộc về giáo phái nào đó, dù là Thiên chúa giáo, Ấn độ giáo, Phật giáo, bất kỳ tôn giáo gì, mà được đặt nền tảng vào niềm tin và sự tuyên truyền có tổ chức và vì vậy không là tôn giáo gì cả, điều này đã là vấn đề. Khi người ta thâm nhập rất, rất sâu, liệu hai cái này có thể vận hành cùng hau hay không? Bạn hiểu chứ? Liệu hai cái này có thể chuyển động cùng nhau, không phải kết hợp thành một thể, không phải hợp nhất, nhưng chuyển động cùng nhau? Và chúng có thể chuyển động cùng nhau nếu tư tưởng không tự-tách rời chính nó như người quan sát và vật được quan sát. Bạn đang nắm bắt nó chứ? Bạn theo kịp chứ? Tôi muốn trình bày tiếp!

Bạn thấy sống là một chuyển động trong liên hệ, liên tục đang chuyển động, đang thay đổi, và chuyển động đó có thể tự-duy trì chính nó, chuyển động một cách tự do khi không có người suy nghĩ và vật được suy nghĩ. Đó là, khi tư tưởng không phân chia chính nó như “cái tôi” và “cái không tôi”, khi tư tưởng không phân chia chính nó như người quan sát, người trải nghiệm, và vật được quan sát và vật được trải nghiệm. Bởi vì trong đó có phân chia và vì vậy có xung đột. Khi tư tưởng thấy sự thật của điều đó, vậy thì nó không đang tìm kiếm trải nghiệm, vậy thì nó đang chuyển động trong trải nghiệm. Bạn đang nắm bắt được điều này chứ? Bạn đang thực hiện điều này bây giờ phải không? Hãy theo dõi thưa bạn, lúc nãy tôi vừa nói rằng tư tưởng cùng tất cả hiểu biết, luôn luôn đang tích lũy, là một vật đang sống, không phải một vật chết, vì vậy không gian bao la có thể chuyển động cùng tư tưởng. Và khi tư tưởng tự-tách rời chính nó như người suy nghĩ, như người trải nghiệm vậy thì người trải nghiệm, người quan sát, người suy nghĩ trở thành quá khứ và vì vậy có một phân chia, và xung đột, và quá khứ mà cố định – đúng chứ? – và thế là không thể chuyển động. Bạn nắm được điều này chứ? Tôi đang nói với chính tôi, hay chúng ta đang cùng nhau chia sẻ điều này?

Tôi thấy trong sự tìm hiểu này, cái trí thấy rằng nơi nào có sự phân chia trong tư tưởng, chuyển động không thể xảy ra được. Chuyển động. Nơi nào có sự phân chia quá khứ len lỏi vào, vì vậy quá khứ trở thành cố định, trung tâm, trung tâm bất động, trung tâm bất động có thể được bổ sung, được thêm vào, nhưng nó là một trạng thái bất động và thế là nó không chuyển động tự do.

Vì vậy câu hỏi kế tiếp của tôi là, đối với tôi và cũng vậy đối với bạn: liệu tư tưởng thấy điều này, hay sự nhận biết là cái gì đó hoàn toàn khác hẳn tư tưởng. Hãy theo dõi: người ta thấy sự phân chia trong thế giới, quốc gia, tôn giáo, kinh tế, xã hội và mọi chuyện như thế, giai cấp, và trong sự phân chia này có xung đột. Điều đó rõ ràng. Và – chỉ lắng nghe việc này, tôi đã nắm bắt được nó – và khi có sự phân chia trong chính tôi, sự vỡ vụn, phải có xung đột. Vậy thì trong chính tôi, tôi bị phân chia như người quan sát và vật được quan sát, người suy nghĩ và vật được suy nghĩ, người trải nghiệm và vật được trải nghiệm, chính sự phân chia đó bị tạo tác bởi tư tưởng, và tư tưởng là kết quả của quá khứ. Bây giờ tôi thấy sự thật của điều này. Câu hỏi của tôi là: tư tưởng thấy điều này hay một nhân tố nào khác thấy điều này? Bạn đang gặp gỡ tôi chứ? Khi tôi nói rằng tôi thấy điều này, sự thật của điều này, tư tưởng thấy sự thật này hay nhân tố nào khác thấy sự thật? Hay nhân tố mới mẻ là thông minh và không phải tư tưởng?

Vậy thì sự liên hệ giữa tư tưởng và thông minh là gì? Bạn hiểu rõ câu hỏi của tôi? Theo cá nhân, tôi vô cùng quan tâm đến điều này, liệu bạn có thể theo cùng tôi hay không. Lạ thường lắm khi thâm nhập điều này. Tư tưởng đã tạo ra sự phân chia này, quá khứ, hiện tại, tương lai. Tư tưởng là thời gian. Tư tưởng tự-nói với chính nó rằng, tôi thấy sự phân chia này phía bên ngoài lẫn bên trong. Và tôi thấy sự phân chia này là nhân tố của xung đột. Và nó không thể thoát khỏi điều đó. Thế là nó nói, tôi vẫn còn ở nơi tôi đã bắt đầu, tôi vẫn có những xung đột của tôi, bởi vì tư tưởng nói, tôi thấy sự thật của sự phân chia và xung đột. Bây giờ có phải tư tưởng thấy điều đó, hay một nhân tố mới mẻ của thông minh thấy điều đó? Đúng chứ? Bây giờ nếu nó là thông minh mà thấy điều đó, vậy thì sự liên hệ giữa tư tưởng và thông minh là gì? Thông minh thuộc cá nhân? Thông minh là kết quả của hiểu biết sách vở, lý luận, đang sống, trải nghiệm? Hay thông minh là sự tự do khỏi sự phân chia mà tư tưởng đã tạo tác, và một cách hợp lý thấy điều đó và không thể thoát khỏi nó, ở lại cùng nó, không cố gắng đấu tranh với nó, và không cố gắng khuất phục nó, từ đó thông minh hiện diện. Đúng chứ thưa bạn? Tôi đang trình bày rõ ràng chứ?

Bạn thấy rằng chúng ta đang hỏi: thông minh là gì? Thông minh có thể được vun quén, hay thông minh là thuộc bản năng? Và liệu tư tưởng thấy sự thật của xung đột, phân chia và mọi chuyện còn lại, hay liệu chất lượng của cái trí mà thấy được sự kiện và hoàn toàn yên lặng cùng sự kiện, hoàn toàn bất động cùng sự kiện, không cố gắng thoát khỏi nó, chế ngự nó, thay đổi nó, nhưng hoàn toàn bất động cùng sự kiện? Chính sự bất động đó là thông minh. Vì vậy thông minh không là tư tưởng. Thông minh là sự yên lặng này, và vì vậy nó hoàn toàn không-cá nhân. Nó không thuộc bất kỳ nhóm nào, bất kỳ người nào, bất kỳ chủng tộc nào, bất kỳ văn hóa nào.

Vậy là tôi đã tìm ra, cái trí của tôi đã tìm ra rằng có sự yên lặng, không phải bị xếp đặt bởi tư tưởng và kỷ luật, luyện tập và tất cả mọi điều kinh hoàng đó, nhưng một đang thấy, đang thấy rằng tư tưởng không thể tự-thoát khỏi chính nó; bởi vì tư tưởng là kết quả của quá khứ. Và nơi nào quá khứ đang vận hành phải có sự phân chia, và vì vậy có những xung đột và mọi chuyện như thế, đang thấy điều đó và hoàn toàn duy trì sự yên lặng cùng điều đó. Bạn biết rằng nó giống như tuyệt đối yên lặng cùng đau khổ. Bạn biết người nào đó mà bạn thương yêu, bạn chăm sóc, bạn đã tử tế, ấp ủ, ân cần, quan tâm, khi người đó chết có sự choáng váng của cô độc, thất vọng, ý thức tách rời, mọi thứ quanh bạn đều sụp đổ, trong sự đau khổ đó hãy ở cùng nó, không tìm kiếm những giải thích, nguyên nhân, tại sao anh ấy ra đi và tại sao tôi không, hãy tuyệt đối bất động cùng nó. Ở lại cùng nó một cách tuyệt đối bất động là thông minh. Và vậy là thông minh đó có thể vận hành trong tư tưởng, sử dụng hiểu biết, và hiểu biết lẫn tư tưởng đó sẽ không tạo tác sự phân chia. Tôi đã nắm được nó.

Vì vậy câu hỏi phát sinh từ điều đó: làm thế nào cái trí, cái trí của bạn, huyên thuyên liên tục – làm ơn lắng nghe điều này, hãy lắng nghe nó – mà luôn luôn theo lề thói trưởng giả, bị kẹt trong một cái bẫy, đang tranh đấu, đang tìm kiếm, đang theo sau những vị thầy và bạn biết những vị đạo sư, và đệ tử, làm thế nào cái trí đó sẽ tuyệt đối yên lặng?

Bây giờ: bạn biết sự hòa hợp là trạng thái yên lặng – hòa hợp, không phải bất hòa – hòa hợp giữa thân thể, quả tim và cái trí. Hòa hợp hoàn toàn. Điều đó có nghĩa thân thể, thân thể của bạn phải không bị áp đặt bởi cái trí, không bị kỷ luật bởi cái trí, không bị kỷ luật bởi cái trí khi nó thích một loại thức ăn, thuốc lá, thuốc kích thích nào đó – bạn theo kịp không – sự phấn khởi của tất cả điều đó, khi bị kiểm soát bởi cái trí, lúc đó nó là một áp đặt. Trái lại thân thể khi nó nhạy cảm, sinh động, có thông minh riêng của nó, không bị hư hỏng. Người ta phải có một thân thể như thế, nhạy cảm, sinh động, năng động vô cùng, không bị thuốc kích thích. Và người ta cũng phải có một quả tim – bạn hiểu rõ không – không phải phấn khởi, không phải cảm tính, không phải cảm xúc, không phải nhiệt thành nhưng ý thức của trọn vẹn đó – bạn biết rồi – chiều sâu, chất lượng, sức sống. Nó chỉ có thể hiện diện khi có tình yêu. Và một cái trí có không gian vô hạn, vậy thì có sự hòa hợp.

Bây giờ làm thế nào cái trí – hãy lắng nghe điều này – bất chợt bắt gặp cái này. Tôi chắc chắn rằng tất cả các bạn đang hỏi điều này, có lẽ không phải đang ngồi ở đó nhưng khi bạn về nhà, khi bạn dạo bộ, làm thế nào người ta có được ý thức của hợp nhất, hòa hợp trọn vẹn này, mà không có bất kỳ sự biến dạng nào, sự phân chia nào, sự tách rời nào – thân thể, quả tim, và cái trí – bạn nghĩ làm thế nào bạn có thể có được nó. Bây giờ bạn thấy sự thật của điều này, phải không? Bạn thấy sự thật của nó rằng bạn phải có sự hòa hợp trọn vẹn trong chính bạn, cái trí, quả tim, thân thể. Nó giống như có một cửa sổ sạnh sẽ, không bị vấy bẩn, không có bất kỳ vết trầy xước nào, không bị hoen ố, vì vậy khi bạn nhìn qua cửa sổ bạn có thể thấy sự vật mà không có bất kỳ biến dạng nào. Bây giờ làm thế nào bạn có thể có được nó?

Bây giờ ai đang thấy sự thật này? Bạn đang theo kịp chứ? Ai thấy sự thật rằng phải có sự hòa hợp, sự hòa hợp hoàn toàn này? Như chúng ta đã nói, khi có hòa hợp có tĩnh lặng. Khi một trong ba yếu tố này bị biến dạng có sự rắc rối, có sự nhiễu loạn. Nhưng khi cái trí, quả tim và các cơ quan thân thể hòa hợp hoàn toàn, có sự yên lặng. Bây giờ ai thấy sự thật này? Bạn hiểu câu hỏi của tôi? Bạn thấy nó như một ý tưởng, như một lý thuyết, như cái gì đó bạn “nên có”? Nếu bạn như thế, vậy thì tất cả nó là sự vận hành của tư tưởng, vậy thì bạn sẽ nói, hãy bảo cho tôi hệ thống gì, loại hệ thống nào tôi phải vận dụng để nắm bắt được điều này, tôi sẽ luyện tập, tôi sẽ phủ nhận, tôi sẽ kỷ luật, tôi sẽ nghiền ngẫm nó.
Tất cả điều đó là hoạt động của tư tưởng. Nhưng khi bạn thấy sự thật của điều này – sự thật không phải cái gì “nên là” – khi bạn thấy đó là sự thật, nó là như thế, vậy thì chính là thông minh mà thấy nó. Vì vậy chính là thông minh mà sẽ vận hành và vì vậy tạo ra trạng thái này. Bạn nắm được nó chứ? Không tư tưởng. Tôi không thể làm bất kỳ điều gì nữa.

Vì vậy tư tưởng thuộc thời gian. Thông minh không thuộc thời gian. Thông minh là không thể đo lường được – không phải sự thông minh thuộc khoa học, không phải sự thông minh của một chuyên viên, không phải sự thông minh của một người nội trợ, không phải sự thông minh của con người mà biết vô số vấn đề. Tất cả những thông minh đó đều ở trong lãnh vực của tư tưởng và hiểu biết. Và chỉ khi nào cái trí hoàn toàn yên lặng – và nó có thể yên lặng, bạn không phải luyện tập, kiểm soát, nó có thể hoàn toàn yên lặng – và khi nó như thế, có sự hòa hợp, có không gian bao la và yên lặng. Và chỉ lúc đó cái không thể đo lường mới được hiện diện. Đúng chứ, thưa các bạn.

Người hỏi: Tôi đã lắng nghe ông suốt năm mươi năm. Ông đã nói rằng người ta phải chết đi mỗi khoảnh khắc. Điều này đúng thật đối với tôi lúc này hơn trước kia.

Krishnamurti: Quý ông kia nói rằng ông ấy đã lắng nghe người nói suốt năm mươi năm, và bây giờ nó thực sự hơn trước kia, nó thực tế nhiều hơn, thực sự trong sống của ông ấy, hơn trước kia. Và ông ấy muốn được chứng thực hơn từ những người khác – liệu những người khác đã lắng nghe người nói trong suốt năm mươi năm có cảm thấy như vậy. Làm ơn đừng trả lời. Đây không là một thú nhận.

Người hỏi: Chết đi mỗi khoảnh khắc.

Krishnamurti: Chết đi mỗi khoảnh khắc. Vâng. Chết đi từng giây phút. Tôi đã nói điều đó, và ông ấy đã nói rằng điều đó thực sự hơn bao giờ trước kia.

Bạn phải lắng nghe người nói suốt năm mươi năm à? Và tại khúc cuối của năm mươi năm đó bạn sẽ nắm được nó, bạn sẽ hiểu rõ nó? Nó mất thời gian à? Hay bạn thấy vẻ đẹp của cái gì đó ngay tức khắc và vì vậy nó hiện diện. Bây giờ tại sao người ta, bất kỳ ai, bạn và những người khác, tại sao bạn phải mất thời gian vì tất cả điều này? Bạn hiểu câu hỏi của tôi chứ? Tại sao bạn phải mất nhiều năm để hiểu rõ một sự việc rất đơn giản như thế? Và nó rất đơn giản, tôi cam đoan với bạn như thế. Nó chỉ trở nên phức tạp trong sự giải thích. Nhưng sự thật lại đơn giản lạ thường. Tại sao người ta không thấy sự đơn giản đó và sự thật và vẻ đẹp của nó ngay tức khắc và thế là toàn hiện tượng của sống thay đổi? Tại sao? Đó có phải vì chúng ta bị quy định quá nặng nề? Và nếu bạn bị quy định quá nặng nề, liệu bạn có thể thấy tình trạng bị quy định đó ngay tức khắc, hay bạn phải lột bỏ nó giống như một củ hành, lớp này tiếp theo lớp khác? Có phải bởi vì người ta lười biếng, lờ đờ, dửng dưng, bị trói buộc trong những vấn đề riêng của người ta? Nếu bạn bị trói buộc trong những vấn đề riêng của bạn, một vấn đề, và vấn đề đó không tách rời khỏi phần còn lại của những vấn đề, tất cả chúng đều liên quan lẫn nhau, nếu bạn chọn ra một vấn đề và theo đến tận cùng của nó – dù nó là tình dục, dù nó là liên hệ, dù nó là cô độc, bất kỳ nó là gì – theo đến tận cùng của nó. Và bởi vì bạn không thể thực hiện nó, vậy là bạn phải lắng nghe người nào đó suốt năm mươi năm! Bạn sẽ nói rằng phải mất năm mươi năm để nhìn những hòn núi kia hay sao?

Người hỏi: Ông có thể trả lời câu hỏi này mà tôi vừa viết ra hay không?

Krisshnamurti: Không thưa bạn, chỉ cần hỏi. (Krishnamurti đọc câu hỏi.) Ồ Chúa ơi! Đây là một câu hỏi dài quá thưa bạn. Bạn có thể vắn tắt lại không?

Người hỏi: Công việc của sự tưởng tượng.

Krishnamurti: Câu hỏi được đặt ra: tôi biết nhiều người qua sự luyện tập Hatha Yoga chỉ phản bội chính họ, rõ ràng họ sống trong sự tưởng tượng. Ông có biết bất kỳ điều gì về Yoga hay không? Bạn muốn tôi kể về nó à? Đúng không? Tệ quá!

Tôi đã được kể về Hatha Yoga và tất cả những phức tạp của nó – tôi sẽ trình bày nó vắn tắt – được sáng chế cách đây khoảng ba ngàn năm về trước – tôi được bảo như thế, tôi đã không đọc nó – tôi đã được kể lại bởi một người đã tìm hiểu toàn sự việc này rất cẩn thận. Vào thời điểm đó người cai trị mảnh đất này phải giữ cho bộ não của họ và tư tưởng của họ rất minh bạch. Và vì vậy họ nhai một loại lá nào đó từ những hòn núi Himalaya – đừng tìm kiếm nó, nó không còn đâu! (Tiếng cười). Và khi thời gian trôi qua loại cây đó bị tuyệt chủng, và thế là họ phải sáng chế ra một phương pháp mà nhờ nó những tuyến hạch trong hệ thống cơ thể con người có thể được giữ lành mạnh và sinh lực. Và họ sáng chế ra Yoga, những luyện tập để giữ cho thân thể rất lành mạnh, không phải trẻ trung, đừng bị mất hút trong những dại dột đó. Giữ nó sinh động, giữ nó lành mạnh và thế là cái trí rất năng động, rõ ràng. Và luyện tập những bài tập nào đó, asanas và vân vân, có phấn khích những tuyến hạch, những tuyến hạch nào đó đang thực hiện những bài tập nào đó, rất lành mạnh, năng động.

Và họ cũng phát giác rằng loại hít thở đúng đắn nào đó, hít vào thở ra, có hữu ích, không phải để đạt được sự khai sáng, nhưng giúp cho cái trí, những tế bào não, được cung cấp đầy đủ không khí, để cho nó có thể vận hành. Rồi thì đã xuất hiện tất cả những người trục lợi, mà nói rằng, nếu bạn làm tất cả việc này bạn sẽ có được – bạn biết không – bạn sẽ có được một cái trí yên lặng hoàn toàn. Sự yên lặng của họ là sự yên lặng của tư tưởng, mà là thoái hóa và vì vậy chết. Và họ đã nói rằng, bằng phương pháp này bạn sẽ đánh thức được nhiều trung tâm khác nhau, khai mở các huyệt trong cơ thể, kundalini và mọi loại vớ vẩn đó, và bạn sẽ đạt được sự khai sáng kỳ diệu. Và dĩ nhiên những cái trí của chúng ta quá háo hức, quá tham lam, đang mong ước nhiều trải nghiệm thêm, muốn giỏi hơn bất kỳ người nào khác, trông đẹp đẽ hơn, thân thể tốt hơn, tốt hơn cái này và tốt hơn cái kia, chúng ta rơi vào cái bẫy của việc đó. Nhưng người ta có thể thấy loại yoga này, Hatha Yoga, đang thực hành những bài tập khác nhau, mà người nói thực hành vào khoảng hai giờ mỗi ngày, đừng bắt chước ông ta, bạn không biết gì về nó đâu.

Bạn thấy khi người ta có sự tưởng tượng, mà tất cả đều là chức năng của tư tưởng, dù làm điều gì bạn muốn, cái trí không bao giờ có thể yên lặng, an bình, cùng một ý thức của vẻ đẹp và no đủ vô cùng bên trong.

Người hỏi: Trong trạng thái hòa hợp, hợp nhất này, khi cái trí vận hành một cách nghiêm ngặt trong một phương pháp công nghệ, liệu lúc đó không có sự tách rời này của người quan sát và vật được quan sát? Khi sự hòa hợp tồn tại, liệu sự tách rời hiện diện khi cái trí phải vận hành trong một lãnh vực công nghệ – liệu lúc đó có sự tách rời?

Krishanmurti: Vâng, tôi hiểu rõ. Tôi hiểu rõ câu hỏi. Người hỏi đặt ra nghi vấn: khi có ý thức của sự hòa hợp này, sau đó khi tư tưởng vận hành, vậy thì liệu có sự tách rời giữa người suy nghĩ và vật được suy nghĩ? Bạn nghĩ gì đây? Bạn hiểu rõ câu hỏi chứ? Khi có sự hòa hợp trọn vẹn, không phải sự hòa hợp tưởng tượng và tất cả những việc như thế, thực sự, thân thể, quả tim, và cái trí hoàn toàn hòa hợp, hợp nhất, không tách rời, không người nào để hòa hợp nó – dùng từ ngữ integration hòa hợp khá khó khăn – vậy thì khi có ý thức của thông minh đó mà là hòa hợp, thông minh đó sử dụng tư tưởng, vậy thì sẽ có người quan sát và vật được quan sát, sự tách rời? Rõ ràng là không. Đúng chứ? Khi không có sự hòa hợp vậy thì có sự tách rời, có sự không-hòa hợp, vậy thì tư tưởng tạo ra sự tách rời như “cái tôi” và “cái không tôi”, người quan sát và vật được quan sát. Điều này thật đơn giản. Đúng không?

Người hỏi: Trong nói chuyện lần thứ hai của ông, ông đã nói rằng người ta tỉnh thức được không chỉ trong khi thức mà cũng cả trong khi ngủ.

Krishnamurti: Bạn muốn tôi tìm hiểu nó phải không? Đây là câu hỏi cuối cùng nhé.

Người hỏi nói rằng: tại nói chuyện lần thứ hai của ông, bạn nhớ không, tôi không nhớ, tại nói chuyện lần thứ hai của ông, ông đã nói: có một trạng thái tỉnh thức khi bạn ngủ cũng như có một trạng thái tỉnh thức khi bạn thức. Ông đã không trình bày thêm nữa về nó – đó là như vậy phải không, thưa bạn? Bạn hiểu rõ câu hỏi chứ? Đó là, trong suốt ban ngày người ta tỉnh thức một cách hời hợt hay sâu thẳm, ý thức được, nhận biết được mọi thứ đang xảy ra bên trong, tất cả những chuyển động của tư tưởng, của sự phân chia, xung đột, đau khổ, cô độc, tỉnh thức được những đòi hỏi cho vui thú, theo đuổi tham vọng, tham lam, lo âu, bạn biết toàn việc đó – tỉnh thức được. Khi bạn tỉnh thức được như thế trong suốt ban ngày, tỉnh thức đó được tiếp tục trong suốt ban đêm trong hình thức của những giấc mộng phải không? Đúng như thế phải không, thưa bạn? Hay không có những giấc mộng nhưng chỉ có một tỉnh thức. Đúng không.

Bây giờ trong suốt ban ngày liệu tôi– làm ơn lắng nghe điều này – liệu tôi, liệu bạn, trong suốt ban ngày tỉnh thức được mọi chuyển động của tư tưởng? Bạn không tỉnh thức được như thế, phải không? Hãy thành thật, hãy đơn giản. Bạn không như thế. Bạn tỉnh thức được trong từng lúc. Tôi tỉnh thức được hai phút, và vậy thì trắng tinh, và lại nữa tiếp theo vài phút sau, hay nửa tiếng đồng hồ sau tôi nói, “Chúa ơi, tôi đã quên mất rồi” và tỉnh thức lại sau đó lại. Có những khoảng cách trong trạng thái tỉnh thức của chúng ta. Chúng ta không bao giờ tỉnh thức liên tục, và chúng ta nghĩ rằng chúng ta phải tỉnh thức liên tục, trong mọi thời gian.

Bây giờ trước tiên, có những khoảng không gian rộng lớn giữa trạng thái tỉnh thức, phải không? Tỉnh thức, sau đó không-tỉnh thức, rồi tỉnh thức và như thế trong suốt ban ngày. Điều gì là quan trọng? Làm ơn, điều gì là quan trọng – tỉnh thức được trong vài phút và không-tỉnh thức và tỉnh thức, và sự tiếp tục của tỉnh thức? Điều gì là quan trọng – tỉnh thức liên tục; hay tỉnh thức trong những thời gian ngắn; và có liên quan gì với những thời gian dài khi bạn không-tỉnh thức? Trong số ba điều kia, điều gì là quan trọng? Điều gì bạn nghĩ là quan trọng? Đối với tôi, tôi biết điều gì là quan trọng. Tôi không bận tâm về tỉnh thức được trong thời gian ngắn, hay muốn có trạng thái tỉnh thức liên tục. Tôi chỉ quan tâm khi tôi không-tỉnh thức. Bạn hiểu không? Đó là vấn đề của tôi. Bạn hiểu rõ không? Tôi nói rằng, khi tôi không-chú ý, tôi rất quan tâm, không phải khi tôi tỉnh thức được, nhưng tại sao tôi không-chú ý và tôi phải làm gì về không-chú ý đó, về trạng thái không-tỉnh thức. Đó là vấn đề của tôi. Không phải để có trạng thái tỉnh thức liên tục – bạn biết – bạn cứ ngớ ngẩn như vậy nếu bạn không thực sự tìm hiểu điều này rất, rất sâu sắc. Vì vậy quan tâm của tôi là: tại sao tôi không-chú ý và điều gì xảy ra trong thời kỳ không-chú ý đó? Đó là câu hỏi của tôi. Bạn hiểu rõ chứ? Bạn biết điều gì xảy ra khi tôi tỉnh thức được. Khi tôi tỉnh thức – bạn biết không – không có gì xảy ra cả. Tôi năng động, đang chuyển động, đang sống, đầy sức sống, trong đó không gì có thể xảy ra bởi vì không có sự chọn lựa cho cái gì đó xảy ra. Bây giờ khi tôi không-chú ý, không-tỉnh thức, vậy thì những sự việc xảy ra. Vậy thì tôi nói những sự việc là không thực sự, vậy thì tôi bị căng thẳng, tôi là – lo âu, bị trói buộc, tôi rơi vào sự thất vọng của tôi. Vì vậy tại sao điều này xảy ra? Bạn đang nắm bắt được quan điểm của tôi? Đó là điều gì bạn đang làm? Hay bạn đang luôn luôn quan tâm đến sự tỉnh thức hoàn toàn. Và cố gắng, luyện tập để luôn luôn tỉnh thức? Tôi không biết, điều đó tùy thuộc nơi bạn.

Bây giờ tôi thấy rằng tôi không-tỉnh thức và tôi đang canh chừng việc gì xảy ra trong trạng thái đó khi tôi không-tỉnh thức. Bây giờ tỉnh thức được rằng tôi không-tỉnh thức là trạng thái tỉnh thức. Không, đừng cười. Làm ơn hãy lắng nghe điều này. Nó không là vấn đề để cười cợt. Tôi biết khi tôi tỉnh thức. Khi có một trạng thái tỉnh thức, nó là điều gì đó hoàn toàn khác hẳn. Và tôi biết khi tôi không-tỉnh thức, tôi bị căng thẳng, tôi co rút hai bàn tay – bạn biết, làm mọi việc ngu xuẩn. Khi có một chú ý trong trạng thái không-tỉnh thức đó, toàn sự việc chấm dứt – bạn theo kịp điều gì tôi trình bày? Vào khoảnh khắc của trạng thái không-tỉnh thức tôi tỉnh thức được rằng tôi không-tỉnh thức, vậy là nó chấm dứt. Bạn nắm bắt được nó? Bởi vì sau đó tôi không phải tranh đấu, tôi nói, ồ tôi phải luôn luôn tỉnh thức, làm ơn hãy chỉ bảo cho tôi một phương pháp để tỉnh thức, làm ơn luyện tập – bạn biết – thắt chặt, siết chặt. Nhưng khi không có trạng thái tỉnh thức và tôi biết tôi không-tỉnh thức, vậy thì bạn thấy toàn chuyển động đó thay đổi.

Bây giờ điều gì xảy ra trong suốt giấc ngủ? Liệu có một trạng thái tỉnh thức khi bạn đang ngủ giống như bạn đang tỉnh thức trong suốt thời gian ban ngày? Nếu bạn tỉnh thức trong suốt thời gian ban ngày trong từng thời điểm một, vậy thì điều đó tiếp tục trong khi bạn đang ngủ, rõ ràng là như thế. Nhưng khi bạn tỉnh thức, và cũng tỉnh thức được rằng bạn không-chú ý, một chuyển động hoàn toàn khác hẳn xảy ra. Vậy thì khi bạn ngủ có một ý thức của sự yên lặng hoàn toàn. Cái trí tỉnh thức được về chính nó. Tôi sẽ không tìm hiểu tất cả điều này bởi vì nó không là điều gì khó khăn lắm. Nó không là điều gì đó lạ thường lắm, đáng để tâng bốc. Bạn thấy rằng cái trí khi nó tỉnh thức được trong suốt ban ngày, sâu thẳm, trạng thái tỉnh thức trong chiều sâu đó tạo ra một chất lượng của cái trí trong suốt giấc ngủ khi nó tuyệt đối yên lặng, bởi vì trong suốt ban ngày bạn đã quan sát, bạn đã tỉnh thức được, hoặc trong từng thời điểm hoặc tỉnh thức được không-chú ý của bạn; vậy thì bởi vì bạn trải qua trong suốt ban ngày như thế, hoạt động của bộ não đã thiết lập được trật tự trước khi bạn ngủ. Bộ não đòi hỏi trật tự, dù rằng trật tự đó ở trong một niềm tin loạn thần kinh nào đó hay trong một chủ nghĩa quốc gia hay trong điều này hay điều kia, và trong đó nó tìm được trật tự, mà rõ ràng là tạo ra vô-trật tự. Nhưng khi bạn tỉnh thức được trong suốt ban ngày và tỉnh thức được trạng thái không-tỉnh thức của bạn, vậy thì tại cuối ngày có một trật tự. Vậy thì bộ não không phải đấu tranh trong suốt ban đêm để tạo ra trật tự. Vì vậy bộ não được nghỉ ngơi. Nó yên lặng. Và vì vậy buổi sáng kế tiếp bộ não năng động lạ thường, không phải là một sự việc bị thuốc men, bị hư hỏng và chết rồi. Đúng chứ thưa các bạn?

SAANEN
Ngày 1 tháng 8 năm 1971
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
07/07/201101:13(Xem: 739)
Chủ đề tối nay là quan điểm của Phật giáo đối với vấn đề đạo đức tình dục. Phổ thông mà nói, trong Phật giáo, chúng tôi luôn luôn cố gắng để đi theo con đường trung đạo, và vì thế sự quan tâm đến tình dục, chúng tôi muốn tránh hai cực đoan. Một cực đoan là thể hiện quá nghiêm khắc và khốc liệt. Quan điểm này nhìn tình dục như điều gì ô uế và, một cách căn bản là, xấu xa. Nhưng, rồi thì, chúng tôi cũng muốn tránh một cực đoan khác, đấy là thái độ đối với tình dục là bất cứ điều gì cũng tốt, cũng okay: “Cứ biểu lộ cá tính của bạn.”... Sự lèo lái của sinh lý học, mặc dù là một phần của điều mà phương Tây chúng ta gọi là “tự nhiên,” từ quan điểm Phật giáo, chính là một phần cơ cấu của luân hồi sinh tử.
09/04/201313:31(Xem: 1777)
Bạn lo ngại khi con cháu không còn đọc hay nói được tiếng Việt sành sõi nữa, và thế là một mảng văn hóa sẽ biến mất trong tâm hồn thơ trẻ của các em. Và bạn băn khoăn không biết làm sao giúp các em gìn giữ niềm tin Phật Giáo và duy trì lối sống chánh pháp trong một xã hội biến động cực kỳ nhanh như Hoa Kỳ.
06/02/201108:25(Xem: 3688)
Đạo Phật được đưa vào nước ta vào khoảng cuối thế kỷ thứ hai do những vị tăng sĩ và những thương gia Ấn Độ và Trung Á tới Việt Nam bằng đường biển Ấn Độ Dương.
02/03/201210:17(Xem: 540)
Nếu định nghĩa tôn giáo, tức đạo, là con đường dẫn tới chân lý và giác ngộ và giải thoát, thì đạo Phật một đạo giác ngộ và giải thoát đúng là một tôn giáo. Vì bản thân Phật pháp đã từng được đức Phật ví như cái bè dùng để qua sông, hay ngón tay chỉ mặt trăng, nghĩa là như một phương tiện, chứ không phải là một cứu cánh, thì đạo Phật đúng là một tôn giáo như vậy. Khác với giáo chủ của các tôn giáo khác, Đức Phật không bao giờ tự gán cho mình quy chế Thượng đế, con Thượng đế, hay là phái viên của Thượng đế. Phật tự xem mình là “vị thầy chỉ bày con đường” (Margadata),tức là con đường Bát chánh đạo đã dẫn tới giác ngộ và giải thoát, con đường đoạn trừ mọi khổ đau.
30/09/201008:41(Xem: 1319)
Nhà Phật có xác định sáu nguyên tắc để sống trong hòa hợp (Lục hòa). Vốn là để cho tăng già, nhưng nới rộng ra, đối với bất cứ một nhóm người nào cùng chung sống...
10/02/201408:56(Xem: 6290)
Lama Thubten Yeshe sinh năm 1935 tại Tây Tạng. Mới sáu tuổi, Ngài đã vào học tại Sera Monastic University ở Lhasa, một trong những tu viện lớn và nổi tiếng của Tây Tạng. Ngài học tại đây tới năm 1959
09/04/201314:09(Xem: 4091)
Nguồn suối phát sinh của đạo Phật là một sự giác ngộ về sự thật của cuộc đời (tứ diệu đế), vì vậy đạo Phật có tính cách vượt lên trên cuộc đời. Sự vượt lên ở đây là một kết quả tất nhiên của giác ngộ, vì mọi giác ngộ đều đưa tới một sự thức tỉnh và giải phóng.
09/05/201000:18(Xem: 570)
Theo Lý Duyên Sinh của nhà Phật, tình yêu khởi đầu từ Thụ. Vì nhìn thấy, ngửi thấy, nghe thấy, sờ thấy, nếm thấy hoặc tưởng tượng tới một người nào đó - dĩ nhiên tòan hương vị ngọt ngào, tòan những êm ái, tốt lành, mộng mơ, quyến rũ, đáng yêu, quý giá - mà sinh Ái (ham muốn)
05/01/201115:29(Xem: 2106)
Hiện đại hoá đạo Phật không có nghĩa là thế tục hóa đạo Phật. Đạo Phật đi vào cuộc đời nhưng không bị cuộc đời làm giảm mất đi những đặc tính siêu việt của nó.
09/04/201314:10(Xem: 4450)
Trước hết tôi xin phép được nói quan niệm của tôi về vấn đề học Phật. Trong giới Phật tử, ai cũng biết rằng đạo Phật không phải là từ trên trời rơi xuống mà chính lại là được phát hiện trong lòng sự sống của nhân loại.