Chương 12: Trình độ dấn thân

Quasự phát huy một thái độ trách nhiệm đối với tha nhân,chúng ta có thể bắt đầu tạo một thế giới tốt lành,từ ái hơn mà ta hằng mơ ước. Độc giả có thể tán đồnghay không cùng các biện luận của tôi về trách nhiệm toàncầu. Nhưng nếu các điều trên xác đáng, về tánh chất tùythuộc lớn lao của thực tế, về sự phân biệt theo thóiquen giữa ngã và tha trong một ý nghĩa nào đó là quá đáng;và nếu trên căn bản tôi nói đúng khi đề nghị rằng mụctiêu của chúng ta là phải mở rộng tâm từ bi của mình đếntất cả mọi người, ta không khỏi kết luận rằng từ bi— kéo theo hành vi luân lý — nằm ngay giữa mọi hành độngcủa ta, kể cả cá nhân lẫn xã hội. Hơn nữa, mặc dù cácchi tiết còn được mở ra cho các cuộc thảo luận, tôi tinchắc rằng trách nhiệm toàn cầu có nghĩa từ bi cũng nằmcả trong đấu trường chính trị. Nó cho biết điều quan trọngvề đường lối chúng ta hành xử trong đời sống hàng ngàynếu muốn hạnh phúc theo phương cách đặc trưng của hạnhphúc đã đề ra. Nói lên điều đó, tôi tin rõ ràng là mìnhkhông kêu gọi mọi người từ bỏ lối sống hiện thời củahọ và chấp nhận một lề luật hoặc cách thức tư duy nàokhác. Đúng hơn, ý định của tôi là đề nghị các cá nhân,trong khi vẫn giữ lối sống hàng ngày, có thể chuyển hóa,có thể trở nên tốt hơn, từ bi, và hạnh phúc hơn. Và nhờcác cá nhân thiện lành từ bi hơn, chúng ta có thể khởi sựtiến hành cuộc cách mạng tâm linh của mình.

Côngtác của một người cày bừa trong việc làm khiêm nhượngcủa mình cũng không kém phần hữu ích cho an sinh xã hội bằng,chẳng hạn như, một y sĩ, một giáo chức, một tăng sĩ, hoặcmột nữ tu. Tất cả cống hiến của loài người đều cókhả năng lớn lao và cao thượng. Khi ta làm việc với độngcơ tốt, nghĩ rằng, "Việc làm của tôi là cho người khác,"tất sẽ làm lợi cho cộng đồng rộng lớn hơn. Nhưng khithiếu sự quan tâm đến cảm xúc và an sinh của người khác,sinh hoạt của ta sẽ đi đến chỗ sai hỏng. Do thiếu thốncác cảm xúc nhân bản, tôn giáo, chính trị, kinh tế, vânvân, đều có thể biến thành bẩn thỉu. Thay vì phục vụnhân loại, chúng biến thành tác nhân tàn phá.

Dođó, ngoài sự phát huy một cảm thức trách nhiệm toàn cầu,chúng ta thật sự cần những người có trách nhiệm. Cho đếnkhi các nguyên tắc được đưa vào hành động, chúng vẫnchỉ là nguyên tắc. Như thế, chẳng hạn như, rất thích đángcho một chính trị gia thật tâm chịu trách nhiệm trong hànhvi của mình, với sự liêm khiết và ngay thẳng. Rất thíchđáng cho một doanh gia lưu tâm đến nhu cầu của người khácqua mọi nghiệp vụ của mình. Rất thích đáng cho một luậtsư dùng khả năng chuyên môn của mình để tranh đấu cho cônglý.

Dĩnhiên rất khó biện luận thật chính xác bằng cách nào màthái độ của chúng ta có thể hình thành qua sự dấn thânchấp ước cùng nguyên tắc của trách nhiệm toàn cầu. Vìlý do đó, tôi không có một tiêu chuẩn đặc biệt nào trongtrí. Tất cả điều tôi hy vọng là nếu những gì tôi viếtra đây có ý nghĩa đối với quý vị độc giả, quý vị sẽnỗ lực khai triển tâm từ bi trong đời sống hàng ngày, hànhđộng giúp đỡ bằng khả năng và ý thức trách nhiệm cùngtất cả mọi người. Khi đi ngang một vòi đang rỉ nước,quý vị sẽ khóa chặt lại. Khi nhìn thấy một cái đèn cháymột cách vô ích, quý vị cũng sẽ tắt. Nếu là một ngườihành đạo, và mai này được gặp một vị tín hữu thuộctruyền thống tôn giáo khác, quý vị cũng sẽ bày tỏ cùngmột mức độ tôn kính đối với họ, ngang bằng sự mongmuốn họ đối xử với mình như thế nào. Nếu là một khoahọc gia và nhận thấy nghiên cứu mình đang làm có thể táchại cho người khác, do bởi cảm thức trách nhiệm, quý vịsẽ tự chế không làm. Tùy theo khả năng, tùy theo giới hạncủa hoàn cảnh, quý vị sẽ làm điều có thể làm. Ngoàicác điều trên, tôi không kêu gọi thêm một trách vụ gìkhác. Và một ngày kia, hành động của quý vị có thể trởnên từ bi hơn cả người khác, vâng, điều đó rất bìnhthường. Lại nữa, nếu lời tôi nói có vẻ không hữu íchlắm, cũng không sao. Điều quan trọng là việc chúng ta làmcho người khác, bất cứ sự hy sinh nào được thực hiện,đều phải tự nguyện và phát khởi từ sự hiểu biết íchlợi của hành động đó.

Trongchuyến viếng thăm mới đây tại New York, một người bạncho tôi biết con số tỷ phú tại nước Hoa kỳ gia tăng từmười bảy người chỉ vài năm trước đây đã lên đếnnhiều trăm người ngày hôm nay. Đồng thời, người nghèovẫn nghèo, và có khi còn nghèo hơn nữa. Điều này tôi xemnhư hoàn toàn vô đạo đức. Đó là một cội rễ của nhữngkhó khăn. Trong khi nhiều triệu người không được có đếncác nhu cầu tối thiểu của đời sống — thức ăn, chỗở, giáo dục, y tế — sự phân phối tài sản bất công quảlà một điều ô nhục. Nếu đó là trong trường hợp mọingười đã có đầy đủ hoặc dư thừa các nhu cầu, thì mộtlối sống xa hoa có thể tạm chấp nhận. Nhưng nếu đó chỉlà ý muốn của cá nhân, cũng khó mà lập luận rằng họcần hạn chế bớt việc thực thi quyền sống theo sở thíchcủa họ. Hơn nữa sự kiện không phải như thế. Trong thếgiới ngày nay, có những vùng người ta vất bỏ các thứcăn dư thừa đi, trong khi những người sát bên cạnh — đồngchủng, kể cả các trẻ em vô tội — bị sa sút đến mứcđộ đào bới rác để ăn, và nhiều người chết đói. Nhưthế, mặc dù tôi không thể nói đời sống xa hoa của nhữngngười giàu có tự nó là sai lầm, bởi vì họ dùng chínhtiền của họ và không kiếm tiền bằng cách bất chánh, nhưngtôi phải nói rằng đó là điều bất xứng, là điều làmhư hỏng con người.

Hơnnữa, tôi bị kích động vì lối sống của người giàu thườngquá phức tạp một cách vô lối. Một người bạn của tôiở cùng một gia đình vô cùng giàu có, cho biết mỗi lầnhọ bơi lội lên, họ được trao cho một cái áo choàng tắmmới. Và cứ mỗi lần họ đến hồ bơi đều phải thay mộtcái mới toanh, cho dù có tắm nhiều lần trong một ngày. Phithường! Nếu không muốn nói là bất thường. Tôi không thấycách sống đó thêm thắt được thứ gì vào sự tiện nghicá nhân.

Nhưlà con người, chúng ta ai cũng chỉ có một cái bao tử. Vàcó sự hạn chế lượng thức ăn nuốt vào. Tương tự, chúngta có mười ngón tay, do đó không thể nào đeo một trăm chiếcnhẫn. Dù lý luận như thế nào liên quan đến sự chọn lựa,sự dư thừa không có một mục đích gì, trong khi chúng tađã đeo đủ số nhẫn. Các chiếc còn dư chỉ nằm trong hộp.Sử dụng sự giàu có thích đáng nhất — như tôi từng nóichuyện cùng các thành viên trong một gia đình Ấn độ rấtgiàu sang — là bố thí từ thiện. Trong trường hợp đặcbiệt đó, khi họ hỏi, tôi đã đề nghị nếu có thể dùngtiền vào mục đích giáo dục là tốt nhất. Tương lai củathế giới nằm trong bàn tay của con em chúng ta. Do đó, nếuchúng ta muốn đem lại một xã hội từ ái hơn, công bìnhhơn, điều quan yếu chính là giáo dục trẻ em trở thành nhữngngười có trách nhiệm, biết quan tâm. Khi một người sanhtrưởng trong sự giàu sang, hoặc đạt đến giàu có bằngphương tiện nào đó, họ có cơ hội giúp đỡ tha nhân vôcùng to tát. Thật là phí bỏ khi đã tiêu pha cơ hội đó trongviệc tự nuông chiều mình thái quá.

Tôithật sự cảm thấy lối sống xa hoa là không thích đáng,cho đến đỗi tôi phải nhìn nhận rằng, mỗi khi sống trongmột khách sạn tiện nghi và nhìn thấy người ta ăn và uốngthật đắt tiền trong khi ở bên ngoài nhiều người khôngcó chỗ ngủ qua đêm, tôi cảm thấy vô cùng khó chịu. Điềuđó càng tăng cường cảm xúc rằng tôi không khác gì cảnhững người giàu lẫn những người nghèo đó. Chúng ta cùnggiống nhau ở điểm muốn hạnh phúc và tránh khổ. Và chúngta có quyền được hạnh phúc như nhau. Như một kết quả,khi nhìn thấy một cuộc biểu tình của công nhân đang diễntiến, tôi chắc chắn sẽ tham gia vào. Và dĩ nhiên, ngườiđang nói những điều trên đây lại là người được hưởngthụ các tiện nghi trong khách sạn.