Chùa Nghĩa Phương

TỔ ĐÌNH NGHĨA PHƯƠNG

Cái nôi của môn phong Nghĩa Phương

giữa lòng thành phố biển.

Tổ Đình Nghĩa Phương tọa lạc tại số 2 đường Lý Thánh Tôn, thuộc phường Vạn Thạnh, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.

Chùa được xây dựng vào cuối thế kỷ 19, cách nay trên 115 năm, nơi đây là cái nôi của môn phong Nghĩa Phương đã đào tạo Chư Tôn giáo phẩm của Giáo hội và chứng kiến nhiều sự kiện quan trọng, trong những bước thăng trầm và phát triển của Phật giáo tỉnh nhà nói riêng, nền Phật giáo cổ truyền nói chung.

Khách du lịch đã đi qua nhiều cảnh non cao hùng vĩ, nhưng khi ghé qua thành phố biển Nha Trang, ai mà chẳng mến, chẳng yêu và ngợi khen:

Nha Trang thanh lịch

Nha Trang đạo đức!

Thành phố Nha Trang nằm cạnh bờ biển Thái Bình Dương, miền thuỳ dương cát trắng, theo chiều dài hơn hai mươi cây số. Thêm cảnh Tháp Bà tôn nghiêm, Hòn Chồng thơ mộng, cùng gió biển hiền hoà khiến lòng người thân thiện, chăm lo tu niệm.

Đi sâu vào giữa lòng thành phố, gần sân vận động Nha Thành ta đã nghe tiếng mõ nhịp đều, cùng lời kinh chan hoà trầm bổng, tiếng chuông ngân nga của ngôi chùa cạnh đó.

Nơi này, cách đây khoảng hơn trăm năm về trước là một bãi cát hoang, chỉ lưa thưa năm, ba cây bàng, cây tra, thường làm chỗ trú chân cho mấy cậu trẻ chơi ú tim, đánh đáo.

Chùa Nghĩa Phương do hai anh em Ngài Phổ Nhựt và Phổ Quảng từ quê hương Quảng Bình, cực Bắc miền Trung, đến đây tạo lập, vào đời Thành Thái thứ 2, năm Canh Dần (l890), do Tổ Đạt Khương - Viên Giác, chùa Săc Tứ Hải Đức Nha Trang (trước đó là Chùa Duyên Sanh) Chứng minh.

Ngài Trần Đức Tâm, húy thượng Ngộ hạ Lý tự Chí Bình, hiệu Phổ Quảng và em trai là Ngài Trần Đức Tựu, húy thượng Ngộ hạ Niệm tự Chí Mẫn hiệu Phổ Nhựt, thuộc dòng Lâm Tế, đời thứ 39, nguyên quán làng Xuân Sơn, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình. Thân phụ là Cụ ông Trần Đức Mậu và thân mẫu là cụ Bà Trần Đô Hường, Cả hai Ngài đều là bậc Nho học uyên thâm, chán cảnh danh vọng phù du, tìm những nơi danh lam thắng cảnh, thi phú an nhàn.

Hai Ngài lênh đênh trên chiếc thuyền nan từ quê hương theo biển cả xuôi Nam viếng cảnh. Nhưng đến Nha Trang gặp nhân duyên Phật pháp, hai Ngài đã thọ giáo với Tổ Đạt Khương -Viên Giác và sáng lập am tranh thờ Phật, đã được Tổ an danh là Nghĩa Phương tự.

*TRÙNG TU CHÙA NGHĨA PHƯƠNG LẦN THỨ I (1905):

Năm 1905, sau 15 năm kiến tạo, Phật tử ngày một đông, mái am tranh không còn đủ chỗ để Thiện nam, Tín nữ gần xa tu niệm, Ngài Phổ Quảng đã phát nguyện trùng tu lần thứ nhất, để cho ngôi Tam bảo huy hoàng, có đủ phương tiện hoằng dương Phật pháp.

Năm năm sau, vào ngày Rằm tháng 5 năm Ất Mùi, Ngài Phổ Quảng đã thâu thần viên tịch.

Với đức tính hiền lành, cần cù, chịu khó, cùng với vốn nho học thâm uyên, Ngài Phổ Nhựt kế truyền đạo nghiệp của Sư huynh tham khảo kinh điển Phật giáo, khuyến hóa mọi người tu hành, nên chẳng bao lâu tiếng đức vang khắp tỉnh.

*TRÙNG TU CHÙA NGHĨA PHƯƠNG LẦN THỨ Ii (1932):

Năm 1932, Ngài Phổ Nhựt phát nguyện trùng tu lại ngôi Tam bảo Nghĩa Phương lần thứ hai, từ một mái am tranh trở thành ngôi Già Lam Bửu điện.

Thật là: 

Nghĩa niệm kế tiền thân thừa khai giác lộ,

義 念 继 前 親 承 開 覺 路

Phương danh thuỳ hậu thế đại triển sơn môn.

芳 名 垂 後 世 大展山門

Tạm dịch:

Nhớ Nghĩa xưa nối tiếp tiền nhân nương theo đó mở con đường giác.

Danh Thơm mãi lưu truyền hậu thế thật xứng danh rường cột sơn môn.

Thế rồi thân tứ đại mỏi mòn, theo quy luật vô thường, Ngài đã an tường thị tịch vào ngày mồng 4 tháng 6 năm Ất Dậu (1945). Trụ thế 74 năm, Ngài là Tổ Khai sơn Tổ Đình Nghĩa Phương Nha Trang.

Sau khi Tổ Khai sơn Tổ đình Nghĩa Phương viên tịch, thừa kế, Đệ tam Trú trì Tổ Đình Nghĩa Phương là Hoà Thượng huý thượng Chơn hạ Phú tự Chánh Hữu hiệu Bích Lâm, nguyên Phó Viện Trưởng Viện Hoằng đạo Phật giáo Cổ Truyên Việt Nam, đời thứ 40, dòng Lâm Tế Chánh Tông (từ năm 1946 đến năm 1972). Giai đoạn này Tổ đình Nghĩa Phương được trùng tu hai lần nữa. Đặc biệt lần đại trùng tu năm 1965, ngôi Tổ đình Nghĩa Phương có quy mô như hiện nay. Sau hơn một phần tư thế kỹ hành đạo cố HT Thích Bích Lâm đã Khai sơn trên hai mươi ngôi chùa tại Khánh Hoà và các tỉnh miền Trung và Ngài đào tạo gần một trăm đệ tử xuất gia, Tổ đình Nghĩa Phương đúng là cái nôi của môn phong Nghĩa Phương.

Thừa kế Đệ tứ Trú trì Tổ Đình Nghĩa Phương là Hoà Thượng Thích Trí Tâm, Trưởng Ban Nghi Lễ HĐTS Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phó ban trực BTS tỉnh hội PG Khánh Hoà, Hiệu trưởng Trường trung cấp Phật học Khánh Hoà, thuộc đời thứ 41 dòng Lâm tế Chánh Tông (từ năm 1972 đến nay).

Đệ tử Trí Bửu biên tập, theo bài viết của Hoà Thượng Thích Trí Tâm.

Viện chủ Tổ Đình Nghĩa Phương.