Phẩm 05: Ngu

Lưu ý:

Kinh bên dưới bản gốc Việt dịch: HT Thích Minh Châu (câu đầu),

Câu theo sau là phần Thi Hóa của HT Thích Minh Hiếu (chữ nghiêng)

PHẨM NGU 5

60/ Đêm dài cho kẻ thức,

Đường dài cho kẻ mệt,

Luân hồi dài, kẻ ngu,

Không biết chơn diệu pháp.

60/ Thức đêm mới biết đêm dài

Đường xa mới biết sức trai cũng mòn ,

Ngu mê sáu nẻo xoay vòng

Sống thiếu trí tuệ, như trong ngục tù.

61/ Tìm không được bạn đường,

Hơn mình hay bằng mình,

Thà quyết sống một mình,

Không bè bạn kẻ ngu.

61/ Thiện hữu tri thức cùng tu

Nếu không tìm được, vân du một mình.

Ngày đêm tụng đọc tâm kinh

Kẻ ngu xa lánh, tâm linh tỏ tường.

62/ Con tôi, tài sản tôi,

Người ngu sanh ưu não,

Tự ta, ta không có,

Con đâu tài sản đâu?

62/ Vì người tăm tối vấn vương

Đắm say con vợ, vô thường trắng tay,

Sầu bi thân thể hao gầy

Thân này không thật, của này về đâu?

63/ Người ngu nghĩ mình ngu,

Nhờ vậy thành có trí,

Người ngu tưởng có trí,

Thật xứng gọi chí ngu.

63/ Nếu như dừng lại mong cầu

Hiểu thông thế sự bước vào đường chơn.

Còn nghĩ tài trí thua hơn

Tự ôm oán hận, nuốt hờn thiên thu.

64/ Người ngu, dầu trọn đời,

Thân cận người có trí,

Không biết được Chánh pháp,

Như muỗng với vị canh.

64/ Trời xanh che áng mây mù

Khiến cho cảnh sắc âm u héo sầu,

Trọn đời không thấy đạo màu

Hương vị chánh pháp, muỗng nào tỏ phân.

65/ Người trí, dầu một khắc,

Thân cận người có trí,

Biết ngay chân diệu pháp ,

Như lưỡi với vị canh.

65/ Không bằng gần bậc chân nhân

Một giây tỉnh thức, pháp phần truyền trao.

Như lưỡi nếm vị ngọt ngào

Thân tâm hỷ lạc tuôn trào lý chơn.

66/Người ngu si thiếu trí,

Tự ngã thành kẻ thù,

Làm các nghiệp không thiện,

Phải chịu quả đắng cay.

66/ Phàm phu mãi tính thua hơn

Tự mình lừa dối, tinh khôn làm liều,

Trói trăn vì lưới thương yêu

Khổ đau tự ngã, trần kiều phải qua.

67/ Nghiệp làm không chánh thiện,

Làm rồi sanh ăn năn,

Mặt nhuốm lệ, khóc than,

Lãnh chịu quả dị thục.

67/ Quả báo tìm đến không xa

Ăn năn đã muộn, khóc la não nề,

Cuộc đời bất hạnh lê thê

Đường xa gian khổ mải mê một mình.

68/ Người ngu nghĩ là ngọt,

Khi ác chưa chín muồi;

Ác nghiệp chín muồi rồi,

Người ngu chịu khổ đau.

68/ Gây nhân khởi bước đăng trình

Hân hoan hạnh phúc, ngỡ hình bóng theo,

Đến khi quả ác chín muồi;

Tối tăm ập đến, bóng chiều đã qua.

69/ Và việc làm chánh thiện,

Làm rồi không ăn năn,

Hoan hỷ, ý đẹp lòng,

Hưởng thọ quả dị thục.

69/ Làm việc thiện, tâm thăng hoa

Phước lành vượt khỏi phong ba thế trần.

Vui thay quả thiện chín dần

Sắc tài trọn vẹn mười phân vẹn toàn.

70/ Tháng ngày với ngọn cỏ,

Người ngu có ăn uống,

Không bằng phần mười sáu,

Người hiểu pháp hữu vi.

70/ Người ngu che giấu tâm gian

Dối người để được trăm ngàn lời khen,

Bùn sình nhưng mọc hoa sen

Đến khi tỏ ngộ, bao phen mê lầm.

71/ Nghiệp ác đã được làm,

Như sữa, không đông ngay,

Cháy ngầm theo kẻ ngu,

Như lửa tro che đậy.

71/ Quá khứ sống với ác tâm

Giống như lửa hực, che ngầm dưới tro.

Lại như sữa chưa thành hồ

Khi nghiệp quả đến, cháy khô cuộc đời.

72/ Tự nó chịu bất hạnh,

Khi danh đến kẻ ngu,

Vận may bị tổn hại,

Đầu nó bị nát tan.

72/ Muốn ưa danh lợi cao vời

Mà mình không xứng cuộc chơi cũng tàn,

Hại cho thân thể tan hoang

Tự làm tự chịu, trách than ai nào.

73/ Ưa danh không tương xứng,

Muốn ngồi trước Tỳ kheo,

Ưa quyền tại tịnh xá,

Muốn mọi người lễ kính.

73/ Tịnh xá lại muốn ngôi cao

Để cho tứ chúng lễ cầu cúng dâng.

Sống phàm tục giữa tăng thân

Đứng đi sai phạm, chia phân rối bời.

74/ Mong cả hai tăng, tục,

Nghĩ rằng (chính ta làm),

Trong mọi việc lớn nhỏ,

Phải theo mệnh lệnh ta”,

Người ngu nghĩ như vậy,

Dục và mạn tăng trưởng.

74/ Lại mong ảnh hưởng khắp nơi

Tự cao ngã mạn chưa rời khỏi tâm,

Gây ra mọi thứ lỗi lầm

Bới lông tìm vết, không cần lời khuyên.

Tăng, tục đều gặp não phiền

Cần tu sám hối mới yên lòng người.

75/ Khác thay duyên thế lợi,

Khác thay đường Niết bàn,

Tỳ kheo đệ tử Phật,

Hãy như vậy hằng tri,

Chứ ưa thích cung kính,

Hãy tu hạnh viễn ly.

75/ Như thuyền đã vượt trùng khơi

Bậc trí thẳng tiến nghỉ ngơi Niết bàn.

Xa lìa vật chất ly tham

Quán chiếu vạn pháp như làn gió thu,

Đi thật xa chốn tuyệt mù

Thâm sơn cùng cốc, ẩn cư an lành.