Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   

Những đặc trưng của hiếu đạo qua kinh tạng chữ Hán và kinh tạng Pàli

02/08/201114:49(Xem: 1203)
Những đặc trưng của hiếu đạo qua kinh tạng chữ Hán và kinh tạng Pàli
chu-hieu
NHỮNG ĐẶC TRƯNG CỦA HIẾU ĐẠO
QUA KINH TẠNG CHỮ HÁN & KINH TẠNG PÀLI
Quảng Tánh

Hiếu hạnh là một trong những tinh thần chủ đạo, nền tảng của đạo đức học Phật giáo. Bàng bạc trong kinh điển Hán tạng (H) và Pàli tạng (P) là ơn nghĩa sanh thành, thâm ân dưỡng dục, hiếu đạo trong hiện tại, hiếu đạo ở vị lai, tội báo bất hiếu, công đức hiếu dưỡng vv… Vì vậy, thật đúng khi người con Phật xác định tâm hiếu là tâm Phật, hạnh hiếu là hạnh Phật.

Ơn nghĩa sanh thành

Bất cứ ai muốn hiện hữu trên đời, trước hết phải được mẹ mang nặng đẻ đau. “Chín tháng cưu mang, nặng nhọc như đội núi; đêm đêm như bệnh nặng, ngày ngày tợ hoàng hôn; trong khi sinh nở, gan ruột dường như xé rách, đau đớn mê man, máu huyết dầm dề” (Kinh Báo Ân - H). Ơn sanh thành của cha mẹ thật bao la cao như núi và rộng như biển, “ân cha hiền cao như núi cả, ân mẹ hiền rộng tợ biển khơi” (Kinh Tâm Địa Quán - H). Cha mẹ là đôi vầng nhật nguyệt sưởi ấm và sáng soi đời con “mẹ còn sống gọi là mặt trời giữa trưa chói sáng, mẹ khuất bóng rồi gọi là mặt trời đã lặn” (Kinh Tâm Địa Quán - H). Sự khổ nhọc của cha mẹ để tác tạo cho con một hình hài đáng được tôn vinh hơn thần thánh, có thể xem “cha mẹ là thần linh cao nhất trong các thần linh” (Kinh Tứ Thập Nhị Chương - H). Cha mẹ còn được tôn xưng cao quý tột bậc là Phật. “Gặp thời không có Phật, khéo phụng thờ cha mẹ tức là phụng thờ Phật vậy” (Kinh Đại Tập - H).

Thâm ân dưỡng dục

Sanh con ra, cha mẹ đã khổ nhọc, để nuôi con khôn lớn lại càng khổ nhọc hơn. Ba năm bú mớm, biết bao nhiêu sinh lực mẹ đã vắt kiệt cho con. Sữa mẹ nuôi con nhiều hơn nước của đại dương, “Nhiều hơn là sữa mẹ mà các ngươi đã uống trong dòng lưu chuyển luân hồi chứ không phải nước trong bốn biển” (Kinh Tương Ưng - P). Cha mẹ không từ nan khi phải nuốt đắng nhỗ ngọt, bên ướt mẹ nằm bên ráo con lăn, thậm chí vì con mà phải làm ác. Con là vàng ngọc, là giọt máu của cha mẹ chia hai. Vì thế dẫu con thế nào, cha mẹ vẫn “Không hiềm không mắt mũi, không ghét què chân tay”, lòng thương con không dừng lại ở đó mà luân lưu bất tận và “Tình thương ấy có dừng lại chăng, chỉ hơi thở sau cùng” (Kinh Báo Ân - H). Rồi con lớn lên tung cánh bay xa rời tổ ấm gia đình, mẹ cha vẫn đêm ngày dõi theo, ngóng trông vời vợi, “Thương nhớ con như bóng theo hình” (Kinh Bổn Sự - H).

Hiếu đạo trong hiện tại

Phụng dưỡng cha mẹ là một sứ mạng thiêng liêng, vượt lên trách nhiệm và bổn phận. Hiếu dưỡng cha mẹ bằng cách kính thuận năm điều: “Cúng dường đầy đủ đừng có thiếu thốn; phàm làm việc gì trước phải thưa cha mẹ; cha mẹ có làm, kính thuận chẳng nghịch; chánh lịnh cha mẹ, chẳng dám chống trái; cha mẹ có làm, chánh nghiệp chẳng dứt” (Kinh Trường A Hàm - H). Nếu gượng nói bổn phận, làm con phải đủ năm bổn phận: “Nuôi dưỡng cha mẹ; làm đủ bổn phận con cái đối với cha mẹ; giữ gìn gia đình và truyền thống; bảo vệ tài sản thừa tự; làm tang lễ khi cha mẹ qua đời” (Kinh Giáo Thọ Thi La Ca Việt - P). Kính thờ cha mẹ, làm con phải tròn năm việc: “Phải lo sanh kế; dậy sớm dâng cơm nước cho cha mẹ kịp thời; không nên làm cha mẹ thêm lo; phải nhớ ơn cha mẹ; khi cha mẹ có bệnh, phải lo sợ, chạy chữa kịp thời” (Kinh Lục Phương Lễ - H). Mặt khác, lễ phẩm dâng cúng cha mẹ phải trong sạch, tinh khiết và hợp pháp. “Vị thiện nam tử với những tài sản làm ra do nỗ lực, do sức mạnh của bàn tay, phải bằng những giọt mồ hôi đổ ra, làm ra một cách hợp pháp. Sau đó cung kính, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường cha mẹ” (Kinh Tăng Chi - P). Dù nỗ lực để tận hiếu nhưng công ơn cha mẹ vô thượng thậm thâm, thật khó đáp đền. Kinh Tăng Chi - P, Phật dạy: “Có hai hạng người, Ta nói không thể trả ơn được. Thế nào là hai? Mẹ và cha. Nếu một bên vai cõng mẹ, một bên vai cõng cha, làm như vậy suốt trăm năm cho đến trăm tuổi. Nếu đấm bóp, tắm rửa, và dầu tại đấy, họ có vãi đại tiểu tiện, như vậy cũng chưa làm đủ hay trả ơn đủ mẹ và cha”.

Hiếu đạo ở vị lai

Nếu chỉ phụng dưỡng song thân đầy đủ vật chất cùng tất cả sự cung kính thì chưa đủ để báo ân cha mẹ. Người con hiếu, theo Phật giáo, ngoài hiếu dưỡng thông thường phải hướng cha mẹ trở về an trú trong Chánh pháp. Đức Phật dạy: “Những ai đền ơn bằng cách nuôi dưỡng, cúng dường cha mẹ với các của cải, đồ ăn, tiền bạc thì không bao giờ đủ để trả ơn cha mẹ. Này các Tỷ kheo, ai đối với cha mẹ không có lòng tin, khuyến khích, hướng dẫn, an trú vào thiện giới; đối với cha mẹ xan tham, khuyến khích, hướng dẫn, an trú vào bố thí; đối với cha mẹ theo ác tuệ, khuyến khích, hướng dẫn, an trú vào trí tuệ. Như vậy là làm đủ và trả ơn đủ cho mẹ và cha, là chân thật báo ân” (Kinh Tăng Chi - P). Khuyến hóa cha mẹ trở về Chánh pháp để tránh đọa lạc là cách báo hiếu trọn vẹn cho cha mẹ ở đời vị lai. Bởi “Cúng dường cha mẹ không gì bằng khuyên cha mẹ làm việc lành, bỏ việc ác. Nếu không thể cải hóa cha mẹ, phụng trì Tam bảo thời tuy có hiếu dưỡng cha mẹ cũng gọi là bất hiếu. Cha mẹ hung ngược, dâm dật, tà nguỵ, trái đạo… người con phải hết sức ngăn cản, mới gọi là Hiếu” (Kinh Hiếu Tử - H). Khi cha mẹ quá vãng, Phật dạy: “Mỗi năm đến ngày rằm tháng bảy, ngày Tăng tự tứ, thiết lễ cúng dường mười phương chúng Tăng. Nguyện cho cha mẹ hiện đời phước thọ tăng long, cha mẹ bảy đời thoát khổ ngạ quỷ, được sanh vào trời người hưởng phước lạc vô cùng” (Kinh Vu Lan Bồn - H).

Tội báo bất hiếu

Chúng sanh nghiệp chướng sâu dày nên người bất hiếu nhiều hơn hiếu thảo, ví như đất của địa cầu so với chút đất trong móng tay. “Các ngươi nghĩ thế nào, cái gì là nhiều hơn, một ít đất trong đầu móng tay hay là quả đất lớn này? Nhiều hơn là đất của địa cầu còn ít hơn là đất trên đầu móng tay. Cũng vậy, nhiều hơn là chúng sanh bất hiếu với cha mẹ và ít hơn là chúng sanh có hiếu với cha mẹ” (Kinh Tương Ưng - P). Vì người con Phật cực trọng thâm ân sanh dưỡng nên bất hiếu là một đại tội. Đức Phật xác định: “Điều ác nhất, không gì hơn bất hiếu” (Kinh Nhẫn Nhục - H), “Làm con, nếu có chút điều bất hiếu với cha mẹ thì tội lỗi vô lượng” (Kinh Tập Bảo Tạng - H). Trong đó, giết hại cha mẹ là tội nặng nhất, rơi vào địa ngục, không thể cứu chữa. Huỷ phạm thân thể cha mẹ được xếp vào tội đại nghịch, vĩnh kiếp địa ngục. “Có năm tội nghịch, đưa đến đoạ xứ, địa ngục, không thể chữa trị. Thế nào là năm? Đoạt mạng của cha, đoạt mạng của mẹ, đoạt mạng của vị A la hán, với ác tâm làm Như Lai chảy máu và phá hòa hợp Tăng” (Kinh Tăng Chi - P).

Công đức hiếu dưỡng

Hiếu dưỡng không chỉ báo đền ân đức cho cha mẹ mà chính người con hiếu thảo được vun bồi phước đức, trang nghiêm phước báo tự thân. “Cúng dường cha mẹ dù một chút ít cũng được phước đức vô lượng” (Kinh Tạp Bảo Tạng - H). Gia đình có con cháu hiếu thảo được Phật ca ngợi phước báo ngang bằng với Phạm thiên, xứng đáng được cúng dường. Phật dạy: “Những gia đình nào, trong ấy các con cái kính lễ cha mẹ, những gia đình ấy được chấp nhận ngang bằng với Phạm thiên, được chấp nhận là đáng được cúng dường” (Kinh Tăng Chi - P). Chính Sakka (Đế Thích) nhờ hiếu thảo với cha mẹ mà được phước báo Thiên chủ, làm vua cõi trời Tam Thập Tam Thiên. “Này Mahàli, thuở xưa, khi Thiên chủ Sakka còn là người, vị này chấp trì và thực hành bảy cấm giới túc: hiếu dưỡng với cha mẹ, kính trọng các bậc gia trưởng… Nhờ chấp trì bảy cấm giới túc này, Sakka được địa vị Thiên chủ” (Kinh Tương Ưng - P). Ngay cả Thế Tôn, thành tựu quả vị Phật cũng nhờ công đức hiếu thảo. Kinh Hiền Ngu - H, Phật dạy: “Công đức hiếu thuận cha mẹ thù thắng khôn lường. Nhờ công đức này trên làm Thiên đế, dưới làm Thánh vương cho đến thành Phật, được ba cõi tôn kính đều là do phước đức này vậy”. Đến khi thành Phật, Ngài vẫn là tấm gương sáng về lòng hiếu đạo, tận hiếu với song thân và di mẫu. Do vậy, đạo Phật xác quyết hiếu thảo là đỉnh cao của sự trọn lành, “Điều thiện cao tột không gì hơn hiếu” (Kinh Nhẫn Nhục - H).

Người con Phật nhận thức sâu sắc những lời dạy của Ngài, mùa Vu Lan về, càng nỗ lực và tinh tấn hiếu thảo hơn để báo đáp thâm ân sanh dưỡng của cha mẹ. Chân tu chính là thờ cha kính mẹ đã trở thành đạo lý của dân tộc Việt Nam đồng thời cũng là đạo lý sống của hàng Phật tử khi khẳng định đạo Phật là đạo Hiếu.


Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
23/08/202009:12(Xem: 492)
Mấy mùa sương khói mấy mùa tan Đời con phiêu bạt kiếp lầm than Rưng rưng ngấn lệ sầu viễn xứ Một tiếng chuông chùa vọng Vu Lan
21/08/202008:02(Xem: 455)
Xem như từ cuối năm 2019, dịch Corona khởi phát từ Vũ Hán đến tháng 3/2020 đã trở thành “đại dịch” Covid-19, đang lan tràn khắp toàn cầu, đến nay đã 215 quốc gia và vùng lãnh thổ bị lây nhiễm với số liệu tính đến ngày 20/8/2020 theo iHS VIET NAM như sau: người mắc: 22.454.505 điều trị khỏi: 15.169.811 người tử vong: 787.385
15/08/202012:31(Xem: 612)
Mùa Vu Lan Hiếu Hạnh đang trở về với mọi người con Phật khắp nơi, trong lúc chúng ta đang đối mặt với đại dịch Covid-19, một cuộc khủng hoảng khốc liệt đang diễn ra trong thời hiện đại. Thay mặt Hội Đồng Điều Hành Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hải Ngoại tại Úc Đại Lợi-Tân Tây Lan, xin thành tâm chúc mừng khánh tuế Chư Tôn Thiền Đức Tăng Ni, vừa được thêm một đạo lạp trên hành trình tu tập giác ngộ và giải thoát. Đồng thời, chúc nguyện quý thiện nam tín nữ Phật tử luôn an lạc, tinh tấn hộ trì và phát triển Chánh Pháp.
14/08/202011:56(Xem: 646)
Kính dâng Thầy bài thơ khi nhớ về Vụ Lan năm trước tổ chức thật hoành tráng tại Tu viện Quảng Đức , và kính nguyện khắc ghi Tứ Trọng Ân trong tâm theo suối nguồn Từ Bi mình luôn có . Kính chúc sức khỏe Thầy , HH Phong tỏa giản cách: gợi nhớ về Vu Lan Lễ Hội Long trọng cử hành năm trước ..hiện rõ ai ơi Kìa trống Bát Nhã vang khắp muôn nơi Nửa thúc giục, nửa cảnh tỉnh rời xa bể ái !
05/08/202019:47(Xem: 647)
Này em ! Có phải khi mình mất đi hạnh phúc Thì mới hay...hạnh phúc có trong đời. Có phải khi mình mất đi người mẹ Mới thật lòng gọi hai tiếng: '' Mẹ ơi ! ''
25/06/202008:54(Xem: 546)
Hạnh phúc thay, lòng người con Phật ở đời luôn có NHỮNG MÙA VUI. Vu Lan là một trong những mùa bội thu hạnh phúc, mùa trao cho, san sẻ niềm hoan hỷ, hân hoan đó. Không riêng gì người con Phật mà cả một số rất nhiều những người không là Phật tử cũng có thể cảm nhận được mùa vui ấy. Cứ mỗi độ Vu Lan về lòng người thanh thản đến chùa với niềm hạnh phúc an vui đầy ắp trong tim : Không ai bảo ai, ai cũng tự biết và cũng có thể nói với nhau rằng hôm nay mình về chùa lễ Phật và cũng là để niệm nhớ công ơn sanh thành dưỡng dục…
22/06/202020:04(Xem: 631)
Trong thành phố nọ có hai cha con sống với nhau rất vui vẻ, hạnh phúc. Một hôm, đứa bé gái chẳng may bị bệnh và ra đi mãi mãi. Người cha quá đau khổ , tuyệt vọng, quay lưng lại với tất cả mọi người. Ông chẳng thiết tha gì với cuộc sống nữa. Ông tự nhốt mình trong phòng và khóc mãi. Một hôm, ngưòi cha ngủ thiếp đi và ông mơ thấy một giấc mơ kỳ lạ. Trong giấc mơ, ông gặp một đoàn người rước đèn. Tất cả ngọn đèn đều lung linh toả sáng, trừ ngọn đèn của đứa bé cuối. Đứa bé ấy cầm một ngọn nến không được thắp sáng. Nhìn kỹ hơn, ông nhận ra đứa bé ấy chính là đứa con gấi bé bỏng của mình.
17/06/202016:08(Xem: 680)
Vu Lan nhớ mẹ Cô bé mồ côi sống ở chùa Lâu nay xả bỏ những hơn thua Nợ duyên còn vướng duyên tơ thắm[1] Nghiệp chướng riêng mang chướng gió lùa[2] Nương Phật cần tu từ thuở nhỏ Kỉnh Tăng siêng học đến già nua Ly hương sum họp cùng con cháu Vui cảnh đoàn viên suốt bốn mùa
10/05/202017:28(Xem: 1277)
Sáng nay, sau giờ công phu thật sớm và nghe được trực tuyến buổi trà đạo của Sư Giới Đức( Mình Đức Triều Tâm Ảnh) tại Ngoạ Tùng Am( Huyền Không Sơn Thương/ Huế / VN ) về Tam đồ Bát nạn mà thế kỷ này lại thêm một nạn thứ chín là Đại dịch Corona đã làm thay đổi và xáo trộn mọi sinh hoạt từ chùa chiền đến sinh hoạt mọi người dân . Tự nhiên tôi liên tưởng đến Ngày của Mẹ năm nay đang xảy ra thật khác thường . Hơn mấy chục năm nay từ ngày tha phương nơi xứ người, Ngày của Mẹ tại Úc là một ngày lễ thật quan trọng để con cái tụ họp tri ân người mẹ, thế mà giờ đây những đứa con phương xa vẫn không thể thực hiện được vì phương tiện giao thông và luật cách giản xã hội. Thôi thì tự chuẩn bị cho mình một tách trà nóng và món điểm tâm nhẹ
06/12/201912:14(Xem: 1952)
Tuổi thơ được cha mẹ cận kề, chăm bẵm, chỉ bảo là điều hạnh phúc nhất của mỗi đứa trẻ. Nhưng xã hội ngày nay, vì nhiều lý do, tỷ lệ ly hôn tăng lên đáng kể, khiến nhiều em phải đối diện với cảnh gia đình ly tán. Những tổn thương tâm lý, khát khao được gần mẹ, gặp cha của các em như em bé trong bài viết dưới đây khiến người lớn chúng ta phải thực sự suy ngẫm.