Thiền Và Trà Đạo

13/12/201017:54(Xem: 21785)
Thiền Và Trà Đạo

 

Khi nói đến Trà đạo, có lẽ chúng ta muốn biết ngay Trà đạo là gì. Lợi Hưu (Rikyu, 1522 - 1591) người đã đưa nghệ thuật uống trà trở thành Trà đạo, trả lời rất giản dị: “Trà đạo là cách làm cho ta hết khát.”

Chúng ta khát nước khi uống không đủ, và chúng ta thường khao khát niềm an vui và muốn hòa nhập với sự sâu thẳm của tánh tự nhiên sẵn có nơi mình. Tánh đó vốn rộng lớn bao la, trong sạch vô cùng, an vui vô hạn và tĩnh lặng nhiệm mầu. Chúng ta gọi tánh ấy là tánh chân thật, tâm chân thật (chân tánh hay chân tâm) hay Phật tánh.

Trà đạo là nghệ thuật pha và uống trà, đưa ta tiếp xúc thẳng với cội nguồn tâm linh ấy. Nguyên tắc của Trà đạo nằm sẵn trong nguyên tắc sống thiền: hòa hợp, trang trọng, tinh sạch và tĩnh lặng.

Thiền cũng chỉ là một tông phái của Phật giáo, nên các nguyên tắc trên vốn là sự bất khả phân giữa hiện tượng bên ngoài và thế giới bên trong. Sự hòa hợp, trang trọng, tinh sạch và tĩnh lặng của trà thất, của trà chủ (người mời) và trà khách (người được mời) vốn là sự hợp nhất của tâm và cảnh, của thế giới bên ngoài và thế giới bên trong nơi mỗi chúng ta.

Tô Đông Pha, một thi sĩ nổi tiếng và cũng là một người tinh thông đạo Phật, đã ca ngợi trà có tánh chất tinh khiết và giống như một người có đức hạnh cao quý, trà không sợ bị hư hỏng. Các vị Tăng sĩ Trung Hoa trước đây đã thực hành nghi thức uống trà trước tượng của vị tổ Bồ-đề-đạt-ma theo những cung cách trang trọng, biểu lộ trạng thái an bình, rỗng lặng nhưng linh động của tâm uyên nguyên, tâm ban đầu nơi mỗi chúng ta vốn luôn luôn tinh sạch và tỏa chiếu sự thấy biết chân thật. Nghi thức này cùng với nền văn minh đời nhà Tống bị hủy hoại nặng nề khi người Mông Cổ xâm chiếm và cai trị Trung Hoa. Nhiều hoa trái của nền văn minh đó đã được chuyển sang Nhật Bản, được nuôi dưỡng và đơm hoa.

Ở các thiền viện thuộc dòng Lâm Tế (Rinzai), các buổi thiền trà được diễn ra một cách nhanh chóng và lặng lẽ. Sáng sớm, các thiền sinh thức dậy vào lúc 3 giờ sáng, vệ sinh cá nhân rồi vào thiền đường. Thiền sinh phụ trách pha trà (trà giả) đã sẵn sàng với các chén trà đã lau sạch bóng cùng ấm trà nóng. Thiền sinh bưng khay đựng chén trà đến trước mỗi hai thiền sinh, cúi đầu chào. Hai thiền sinh chắp tay xá đáp lễ và mỗi người lấy cái chén nhỏ để trước mặt mình. Lần lượt như vậy cho đến khi mọi người đều có chén, thiền sinh phụ trách mời trà đem bình trà đến giữa mỗi hai người, trịnh trọng cúi chào và châm trà. Khi mọi người đã có trà trong chén, một tiếng báo hiệu vang lên, mọi người để tâm vào hơi thở nhẹ nhàng thoải mái, nâng chén trà lên và uống trà hoàn toàn trong tĩnh lặng.

Các thiền đường dòng Tào Động (Soto) không uống trà vào mỗi buổi sáng như trên mà chỉ vào các dịp đặc biệt trong tháng. Vị thiền sư mời tất cả thiền sinh uống một tách trà quý do một cư sĩ biếu ngài. Trong những dịp ấy, vị thầy thường ân cần nhắc nhở môn sinh nỗ lực tu hành tinh tấn để thâm nhập vào sự kỳ diệu của tâm giải thoát.

Điều này làm chúng ta nhớ lại truyện các vị vua Nhật Bản ban trà cho quý vị tăng sĩ, như vào năm 729, Thánh Vũ Thiên Hoàng ban trà cho một trăm vị tăng tại cung Nại Lương. Đời sống tu hành của các vị tăng, ni và trà liên hệ với nhau rất mật thiết về nội dung cũng như hình thức.

Thiền trà nói trên là cách uống trà trong thiền đường, cùng phát triển theo dòng thiền đốn ngộ do ngài Huệ Năng chủ xướng. Đến thế kỷ 15, người Nhật đã tạo ra một nghi thức uống trà đặc biệt ở bên ngoài thiền viện mà chúng ta thấy còn tồn tại cho đến nay. Tuy cách thức có khác nhau, nhưng cũng phản ảnh sự hòa hợp, trang trọng, tinh sạch và tĩnh lặng của Trà đạo.


Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
14/10/2025(Xem: 1531)
(Nhân dịp người đoạt giải Nobel Văn Học 2025 László Krasznahorkai là nhà văn vĩ đại thuộc truyền thống Trung Âu, dòng chảy từ Kafka). Với trí óc tò mò sẵn có mình đã tìm về thế giới Franz Kafka – mà mọi bài phê bình đều khẳng định “Ông là một linh hồn cô độc nhưng sáng rực như ngọn đèn trong đêm của nhân loại” , và khuyên những ai có thể cảm nhận tinh thần Kafka như một hành trình tâm linh nghịch chiều: đi qua bóng tối để hiểu thế nào là ánh sáng.
14/10/2025(Xem: 1492)
Có những khoảnh khắc trong đời, ta bất chợt dừng lại giữa dòng chảy vội vàng của cuộc sống — chỉ vì một câu chữ, một ý tưởng hay một hình ảnh trong trang sách. Văn chương, tự thuở nào, vẫn có quyền năng lạ lùng ấy: đánh thức trong lòng người đọc những rung động tưởng chừng đã ngủ quên. Khi đọc một tác phẩm của những nhà văn lớn, ta không chỉ gặp những nhân vật, những cảnh đời, mà còn gặp chính mình – trong những suy tư, trong nỗi cô đơn, trong khát vọng sống và yêu thương.
08/10/2025(Xem: 1667)
Trong lịch sử nhân loại, những công trình đồ sộ, những danh tướng lẫy lừng thường là mục tiêu của tranh chấp, đố kỵ, và phá hoại. Càng cao lớn, càng dễ bị đánh phá. Càng nổi bật, càng phải chiến đấu để tồn tại. Giống như những bông hồng kiêu sa, đẹp nhưng đầy gai, luôn phải tự vệ trước gió bão. Ngược lại, những vị đạo cao đức trọng, sống khiêm hạ, giản dị, thường không cần phải tự vệ. Họ như loài hoa mắc cỡ – chạm vào là khép lại, nhưng chính sự khép mình ấy lại khiến hoa mọc ra khắp nơi. Hương thơm của đức hạnh không cần quảng bá, vẫn lan tỏa. Sự khiêm cung không cần tranh giành, vẫn được kính trọng.
07/10/2025(Xem: 1341)
Anh hớn hở trải tấm thảm ra phủ lên lớp rong rêu cũ kỹ. Từ nay nó sẽ che hết những gập ghềnh của tháng năm hao gầy, cô quạnh. Nó đã qua rồi, anh nghĩ vậy. Đôi chân chai sạn, khô cứng của anh còn lấm lem bụi khổ, khiến bàn chân ấy khó mà đặt vào đôi giày quý phái cao sang. Anh cứ hì hụt, bực mình để nông vào cho bằng được dù bước gượng gạo trên tấm thảm đổi đời.
06/10/2025(Xem: 4741)
Thư Mời Tham Gia Cuộc Thi Viết chủ đề "Hành Trình Vượt Sóng"
06/10/2025(Xem: 1870)
Qua 3 buổi hội thảo về HT Thích Thiện Hoa ( 1918-1973)- HT Thích Thắng Hoan ( 1928-2024) HT Thích Tâm Châu (1921-2015) trong dịp Đại Lễ Hiệp Kỵ Lịch Đại Tổ Sư - Ngày “Về Nguồn” 14 được tổ chức tại Hoa kỳ đồng thời Mừng Chu niên 35 năm chùa Bảo Quang , Cali, Hoa Kỳ (26-28/9/2025)
28/09/2025(Xem: 1797)
Trời đất vào Thu, sơn hà khoác chiếc áo màu đẹp nhất trong năm. Chiếc áo kỳ diệu của thiên nhiên với muôn hồng nghìn tía, rực rõ sắc màu. Sơn hà tươi sáng trong sắc Thu. Trời Thu trong xanh đến vô cùng tận, những ao, hồ, sông, biển của miền ôn đới màu nước xanh lơ như ngọc bích. Con người đang tưng bừng với những lễ hội mùa Thu. Mùa màng bội thu: lúa mì, bí ngô vàng ruộm cả đồng quê lẫn phố phường. Muôn loài cũng rộn ràng tíu tít lên, chim muông đã sẵn sàng cho cuộc di cư về phương Nam khi trời rét. Các loài thú lo lót ổ và thức ăn trước khi mùa Đông đến. Côn trùng sâu bọ đẻ ấu trùng hoặc trứng để chuẩn bị cho mùa sau tái sinh. Cái vòng sanh diệt chưa bao giờ dừng dứt. Thiên nhiên bốn mùa thay đổi không ngừng nghỉ. Thế sự thăng trầm liên lỉ suốt chiều dài lịch sử.
22/09/2025(Xem: 2628)
Blog Việt Úc Ngày Nay – “Giữ hồn Việt nơi đất Úc” hân hoan phát động Cuộc thi viết “Ánh Trăng Quê Hương Tôi” nhân dịp Tết Trung Thu 2025. Tết Trung Thu luôn gắn liền với ký ức tuổi thơ: đêm trăng rằm sáng trong, tiếng trống múa lân rộn ràng, lồng đèn lung linh và hương vị bánh nướng, bánh dẻo ngọt ngào. Cuộc thi mong muốn tạo không gian để cộng đồng người Việt tại Úc cùng chia sẻ những câu chuyện, kỷ niệm và cảm xúc về Trung Thu – dù ở quê nhà hay nơi đất khách.
13/09/2025(Xem: 2001)
Theo nhà phân tâm học Alfred Adler (1870 - 1937) trong mỗi người đều có “ý chí vượt thắng” (will to power) – một thôi thúc nội tại muốn vượt khỏi mặc cảm yếu kém.
03/09/2025(Xem: 1756)
Mấy ngày nay, Thầy cùng quý Phật tử tất bật dỡ mái hiên, dọn dẹp để chuẩn bị xây dựng lại Chùa. Công việc tưởng chừng chỉ là nhọc nhằn lao động, vậy mà lại trở thành một bài học đạo lý sâu xa.