Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. quangduc@quangduc.com* Viện Chủ: TT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   
Bài mới nhất

Gói lại đi

06/05/201915:38(Xem: 364)
Gói lại đi


Gói lại đi 

chuabaoninhsungphuc_photo

        Trong không khí mùa xuân đang nở rộ, áng mây xanh lơ lững giữa tầng không, ta tìm về một khu rừng tịch mịch, lánh xa bao buộn phiền cuộc sống đầy khói bụi.

        Bỏ lại sau lưng những cung bậc thị phi đời thường, lang thang vân du tìm đến những thắng tích đã phế bỏ từ lâu qua bao nhiêu cuộc thăng trầm nhung nhớ.

       Tôi cùng phái đoàn Phật tử thuộc Đạo Tràng Liên Tịnh Nguyện, tìm về quê hương Tuyên Quang, nằm ở phía Tây Bắc, tham quan một số điển tại Thủy Điện Na Hang, trong đó ta tìm về chiêm ngưỡng vẻ đẹp đất trời.

       Ta nhận biết đựơc vị trí Na Hang, nằm trên địa bàn hai huyện Na Hang và Lâm Bình, thuộc Khu Du lịch sinh thái Na Hang có tổng diện tích 15.000ha trong đó bao gồm 8000ha diện tích mặt nước. 

    Hồ Na Hang - Lâm Bình có dung tích chứa nước lên tới hơn 2 tỷ m3, công suất 342Mw, sản lượng điện hàng năm đạt trên 1.295 triệu kw- là một trong những hồ thủy điện lớn nhất khu vực phía Bắc.

    Ai đến đây cũng phải du thuyền trên lòng hồ, du khách sẽ đến với nơi hội tụ của hai dòng sông trên khu vực lòng hồ thủy điện sông Gâm và sông Năng. Hình ảnh núi non điệp trùng với 99 ngọn núi được ví như “Hạ Long cạn giữa đại ngàn” (xã Thượng Lâm - huyện Lâm Bình). 

     Bên cạnh đó là những địa danh, sự tích đã đi vào lịch sử ở nơi đây như: Thác Khuổi Nhi, Khuổi Súng, đền Pác Tạ, đền Pác Vãng, hang Phia Vài, hòn Cọc Vài, vách đá Nàng Tiên - Chú Khách, động Song Long, những khu rừng nguyên sinh trải dài theo hai triền sông tạo nên cảnh sắc thiên nhiên thơ mộng, kỳ thú, hình thành nên những tour, tuyến du lịch dã ngoại, ngắm cảnh thiên nhiên bằng du thuyền đầy thú vị của du khách khi đến với Na Hang.

     Mừơi di tích tại khu vực lòng hồ Na Hang - Lâm Bình gồm Hang Phia Vài, động Song Long, thác Nặm Me (xã Khuôn Hà); hang Phia Muồn (xã Sơn Phú); đền Pác Tạ (thị trấn Nà Hang); chùa Phúc Lâm, Xưởng Quân khí H52, thắng cảnh Thượng Lâm (xã Thượng Lâm); Cơ quan Ấn loát đặc biệt Trung ương, Địa điểm sản xuất diêm tiêu (xã Năng Khả) đã được Bộ Văn hóa, Thể thao, Du lịch xếp hạng là di tích cấp quốc gia.

Nhân chuyến du xuân năm 2019, đến để thấy đất trời thong dong, tôi đã ghé thăm Đền Pác Tạ, Chùa Tam Bảo, chúng tôi ghé vào trong khung cảnh giữa trưa trời đứng bóng, những chiếc lá vàng rơi như đang mời gọi vẫy chào, từng con sóng vỗ nhấp nhô, lăng tăng trong từng ngọn gió.

Phái đoàn chúng tôi không may nắm cho lắm khi phải bị một trận cuồng phong, gió rất to, thuyền chúng tôi tấp vào bờ để tìm về nơi bến đổ, ta xem như duyên lành ngang đó, cảnh hữu tình đẹp mãi trong tâm.

Từ đó tôi nhìn ngắm đất trời, nhìn về trong cảnh đẹp của muôn ngàn trời mây, dường như chúng tôi có những cảm xúc an bình trong thời tiết ấy, ngắm nhìn ngọn núi đôi như hai bầu sữa mẹ bang tặng cho thiên nhiên đất trời.

Từ góc nhìn đó tôi đã cảm tác mấy câu thơ, qua bài: "Bấy Nhiêu Tình Cờ".

        ..."Na Hang ta ghé về chơi,

Núi mây nước lặng, đất trời dung thông.

        Ta nghe sóng vỗ thì thầm,

Ngầm mây bay giữa, muôn lần thênh thang.

         Na Hang thắng cảnh thiên đàng,

Ai về tìm lại, trăng vàng ngày xưa.

         Dẫu đời có nắng và mưa,

Dẫu tình tri kỷ, bao mùa tuổi trăng....."

Vâng cảnh tình là vậy, tâm hồn tôi thanh thản, thản nhiên trong từng con sóng, trong từng ngọn gió của đất trời tự do.

Kế đến, chúng tôi tìm về bên ngọn suối mơ, ngồi chơi trong tình tri kỷ, trong rong rêu phủ mờ hòn đá cuội.

Tôi đã tìm về nghe tiếng suối róc rách chảy vui tai, chảy vào tận biển trời nguồn cội, những áng mây chớm nắng làm thêm yêu đời trong nhân thế.

Tôi có nhớ về cách học từ bản tâm qua gốc nhìn, Kinh Hiền Nhân: Đức Phật dạy về cách chọn Bạn để kết thân. Bạn có bốn thứ:

Một là kết bạn như hoa; hai là kết bạn như cân; ba là kết bạn như núi; bốn là kết bạn như đất.

1.  Sao gọi là kết bạn như hoa? Khi bông hoa còn tươi tốt thì giắt trên đầu, khô héo rồi bỏ đi. Kết bạn cũng thế : hễ thấy giàu sang thì xu phụ theo, thấy nghèo nàn lại bỏ làm lơ.

 2. Sao gọi là kết bạn như cân? Khi để vật nặng thì đầu gục xuống, vật nhẹ thì đầu vổng lên, có qua lại thì cung kính nhau, không qua lại thì khi rẻ nhau.

3. Sao gọi là kết bạn như núi? Hòn núi vàng, loài chim thú tụ về, lông cánh được chói màu vàng rực. Kết bạn cũng thế : khi sang thời sang với nhau, khi vui đồng vui.

4. Sao gọi là kết bạn như đất? Tất cả mọi vật đều dựa đất mà sanh. Làm bạn để nuôi dưỡng, ủng hộ, giúp đỡ lẫn nhau để vượt qua mọi khó khăn gian khổ với nhau trong cuộc đời.

Vâng qua bốn cách kết bạn tôi chọn làm bạn như núi, để đất trời vốn chính là tự do.

       Bạn biết không, chuyến hành trình chúng tôi có những kỷ niệm êm đềm, dung dị, gói lại đi trong chút tình thân thương.

      Gói lại đi trong cảnh tâm đang nóng giận, đang buồn phiền, đang sân hận khó chịu trong tâm thì ta nên gói lại, để tự tình luôn có niềm tin yêu.

       Từ nguyên nhân trong vạn cảnh rong chơi đó thì tôi nghiệm thêm câu ví ca dao của người xưa chỉ dạy: "Đi một ngày đàng học một sàn khôn", thật hạnh phúc chúng tôi quá bộ cách Thuỷ Điện Na Hang, khoảng 40 km chúng tôi về ngược lại Huyện Chiêm Hoá, nơi có nhiều dân Tộc Tày, Mông, Kinh,...

       Nơi lịch sử ghi danh trong bao chứng tích Phật giáo Trùng Hưng từ thời Lý, đến để thấy và hiểu cho cuộc đời thịnh suy, hay hưng thịnh qua bao bàn tay và khối óc chuyển tánh.

      Chùa Bảo Ninh Sùng Phúc được xây dựng năm 1107 dưới thời vua Lý Nhân Tông (Càn Đức) niên hiệu Long Phù Nguyên Hóa.

Chùa Bảo Ninh Sùng Phúc là ngôi chùa cổ nhất hiện còn tìm thấy ở Tuyên Quang, là nơi còn lưu giữ được tấm bia thời Lý quý giá trên phạm vi cả nước. 

      Ngôi chùa do một dòng họ thế tập đứng ra xây dựng mà người chủ trì là Hà Hưng Tông, hậu duệ đời thứ 15 giữ chức châu mục châu Vị long. 

      Chùa do thái phó Hà Hưng Tông - Tri châu Vị Long, Phó Ký lang, Đô tri tả vũ vệ đại tướng quân, Kim tử quang lộc đại phu, Kiểm hiệu thái phó, Đồng quang trung thư môn hạ bình chương sự, kiêm quán nội quản nội khuyến nông sự, Thượng trụ quốc, thực ấp ba nghìn chín trăn hộ, thực ấp chín trăn hộ chủ trì xây dựng.

        Chúng tôi đến vào ngày 18-2-kỷ hợi, trong một buổi chiều xuân.

        Nhìn vào tâm Phật, tôi đã làm bài thơ:"Bên Phật Chùa Xưa."

        "Ta về bên Phật chùa xưa,

Bảo Ninh Sùng Phúc, Đại thừa kinh Tâm.

         Thuyền từ thế độ cõi lòng,

Sắc không mộng cảnh, bụi hồng trời mây.

         Dưới Thời thịnh trị Lý xây,

Gia thân Hà Tộc, Phật thầy chùa bang.

         Kinh không mây hoá trăng vàng,

Cực lạc tịnh cảnh, nghiêm trang bảo toà.

        Dòng mây ngưng tự hiện ra,

Hoa vân mây quyện, ta bà dạo chơi.

        Phật từ du hoá không lời,

Phật tâm trí nguyện, tìm nơi hồi đầu.

       Rằng xa Phật tổ bấy lâu,

Thăng trầm thời vận, một mầu tàng hiêu.

       Mịt mùng mây trắng thu chiều,

Phật về tánh sáng, nhân duyên trùng Phùng.

       Giữ gìn tánh Phật bao dung,

Tiếng chuông ngân vọng, đại hùng trang nghiêm.

       Gói tâm trong sạch thảm nhiên,

Gói tình dung dị, chu viên thửa nào.

       Lá vàng rụng lối lên cao,

Bàn chân bước nhẹ, tìm vào tánh không.

       Phật ngồi ngự giữa cõi lòng,

Chuông ngân mỏ vọng, tang bồng phiền ưu."

Qua gốc nhìn an tịnh chúng tôi đã có một bài học vô cùng giá trị, mang lại sự chuyển hoá nổi khổ niềm đau.

Gói lại đi, trong chuyến vân du ấy, tôi đã ghé lại thăm vị trụ trì Thích Thanh Hoà, nhưng cơ duyên chưa hội ngộ, thầy Trụ trì vì bệnh duyên đi vắng nên chúng tôi đành phải im lặng đi quanh ngôi cổ Tự Bảo Ninh Sùng Phúc.

Vô tình tiếng vọng đằng xa, một giọng nói quen thuộc. 

  • Mô Phật Bạch Thầy.
  • Tôi quay lại chấp tay và đáp Trả: A Đi Đà Phật.
  • Cho hỏi Đại Đức Trụ Trì có trong chùa Không ạ..?
  • Đáp: Bạch Thầy, thầy chúng con có bệnh duyên đang ở dưới xuôi ạ.
  • Chúng tôi mĩm cười và lắng nghe lời tâm sự từ một vị Phật tử độ ngoài tuổi 70.
  • Tôi hỏi rằng: Cụ Tên là gì..? Quy y Tam bảo chưa..? Trong đời sống tu học có gì hạnh phúc, an tịnh trong tự tâm không...?
  • Đáp: Dạ bạch thầy, con tên là Nguyễn Thi Lành, pháp danh Hiệu Diệu Tâm, con năm nay 68 tuổi, người dân tộc Tày, quy y với Hoà Thượng Bổn Sư Thượng Gia Hạ Quang. Chúng con tu học an vui, tụng kinh Bái sám bỏ những đều ác, siêng làm việc lành, tinh tấn nổ lực và tu học niệm danh hiệu chư Phật.
  • Bạch thầy, chúng con từ bé đến lớn mới có cơ duyên đi tham quan niềm Trung, vào xứ Nghệ, Hà Tỉnh, Quảng Bình thăm nhiều điển thắng tích lịch sử, con đi cùng với Đại Đức Thanh Phúc, trụ trì chùa An Vinh- tỉnh Tuyên Quang, con đi đến đâu thì làm thơ đến đó thầy ạ.

Chúng tôi lắng nghe từ Phật tử Diệu Tâm, nghe trong từng ánh mắt dung dị, qua lời bộc bạch chân thật, và nhìn từng chiếc lá.

  • Tôi Hỏi: Thế ở đây nhiều Phật tử không..?
  • Đáp: Bạch thầy, cả xã được 127 hộ mà chỉ có con đi quy, còn tất cả chỉ theo tín ngưỡng, con thì tu học và chăm sóc cho chùa, nhưng mà nhiều người họ không thích, nói con nhiều đều con đều bỏ ngoài tai, con tu học là học cái khó học, học cái khó nhẫn, học cái khó nghe, học cái chân lý giải thoát, học cái tâm yêu thương, gói lại đi tất cả những gì không hay chuyển tánh cho nó hay, thế mới là hạnh bồ tát Quán Âm, tu những hình tướng khó tu đó mới là cái của lòng bảo vệ Tam bảo, bảo vệ Tăng, bảo vệ cho chánh pháp mà thầy tổ giầy công vun bồi tạo dựng. 

Con đã làm trong câu nói Tốt khoe, xấu gói lại đi để tâm luôn thanh tịnh không vết bẩn, mỗi khi ai nói xấu Tăng con đều dùng câu nói cho em xin, gói lại đi, để tâm luôn trong sáng.

  • Tôi Hỏi: Chùa này nghe nói thiêng lắm, và có những đều kỳ diệu khiến cho ai về đây cũng ghé lại thăm chùa...?
  • Đáp: Bạch Thầy, chư tổ trải dài qua các mạng mạch, giữ gìn cho Đạo pháp, cho chánh pháp Hưng long, cho đất nước bình an, từ thời Lý đã có ngôi chùa này.

Cho nên tôi đã rút ra bài học trong câu chuyện của Phật Tử Diệu Tâm, qua bốn lòng tin tối thượng thuộc hệ tạng kinh Tăng Chi.

Xin mỗi ai đó có duyên để thực hành và sống trong đời cần gói lại đi.

".....Này các Tỷ-kheo, có bốn lòng tin tối thượng này. Thế nào là bốn?

1. Dầu cho các loại hữu tình nào, này các Tỷ-kheo, không chân hay hai chân, bốn chân hay nhiều chân, có sắc hay không sắc, có tưởng hay không tưởng, hay phi tưởng phi phi tưởng, Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác được xem là tối thượng. Những ai đặt lòng tin vào đức Phật, họ đặt lòng tin vào tối thượng. Với những ai đặt lòng tin vào tối thượng, họ được quả dị thục tối thượng.

2. Này các Tỷ-kheo, dầu cho loại pháp hữu vi nào, Thánh đạo tám ngành được xem là tối thượng, những ai đặt lòng tin vào Thánh đạo Tám ngành, họ đặt lòng tin vào tối thượng. Với những ai đặt lòng tin vào tối thượng, họ được quả dị thục tối thượng.

3. Dầu cho loại pháp nào, này các Tỷ-kheo, hữu vi hay vô vi, ly tham được xem là tối thượng trong tất cả pháp, tức là sự nhiếp phục kiêu mạn, sự nhiếp phục khát ái, sự nhổ lên tham ái, sự chặt đứt tái sanh, sự đoạn diệt tham ái, sự ly tham đoạn diệt, Niết-bàn. Những ai đặt lòng tin vào pháp ly tham, này các Tỷ-kheo, họ đặt lòng tin vào tối thượng. Với những ai đặt lòng tin vào tối thượng, họ được quả dị thục tối thượng.

4. Dầu cho loại chúng Tăng hay hội chúng nào, này các Tỷ-kheo, chúng Tăng đệ tử của Như Lai được xem là tối thượng trong tất cả hội chúng ấy. Tức là bốn đôi tám vị, chúng Tăng đệ tử của Thế Tôn đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng dường, đáng được chắp tay, là vô thượng phước điền ở đời. Những ai đặt lòng tin vào chúng Tăng, này các Tỷ-kheo, họ đặt lòng tin vào tối thượng. Với những ai đặt lòng tin vào tối thượng, họ được quả dị thục tối thượng.

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn lòng tin tối thượng."

Qua bài học trên, chúng tôi trở về trong mùa xuân an bình, trở về trong từng hạt mưa rơi trên vùng núi Chiêm Hoá, thuộc tỉnh Tuyên Quang thân yêu.

Gói lại đi là bài học cho tôi hôm nay và mai sau khi cần gì ta về gói lại để tự tình trong chuyến đò tử sinh.

Viết xong tại Tuyên Quang, nhân ngày 19/2/ năm Kỷ Hợi, ngày vía Đức bồ tát Quán Thế Âm.

Tk Thích Minh Thế

Hỷ Tâm Hải Triều 

Cẩn bút.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
02/10/201807:14(Xem: 4345)
Commencing at 10:00 am on Saturday, 6th October 2018 Then every Saturday from 10:00 am to 11:30am Why do we practice meditation? Modern life is stressful and impermanent. Meditation is a way of calming the mind and help us to attain more awareness, compassion, happiness, and inner peace. Discover for yourself the inner peace and happiness that arise when your mind becomes still.
20/05/201912:41(Xem: 164)
Đến tận giây phút này, giờ phút ngồi trước máy tính gõ bàn phím, khi tóc đã bạc sương vào tuổi sáu mươi của đời người ngắn ngủi, tôi vẫn còn nhớ như in buổi học môn Văn của lớp 9/5. Thầy, tôi nhớ không lầm là thầy dạy thế, tạm thời đứng lớp thay cho thầy Xuân mới chuyển công tác, nên cái duyên kết dính với lớp của tôi rất mỏng manh. Buổi học đó thầy giảng đến bài “Các thể loại Thơ”, cứ mỗi thể thơ nhắc đến đều được thầy đưa ví dụ một bài thơ tiêu biểu, và đến thể thơ “Ngũ ngôn” thì thầy đọc ngâm: “Mỗi năm hoa đào nở Lại thấy ông đồ già Bày mực tàu, giấy đỏ Bên phố đông người qua…”
17/05/201906:40(Xem: 377)
Theo Yahoo News ngày 19/11/2018, nữ dân biểu Hồi Giáo ILhan Omar vừa đắc cử ở Minnesota (nơi đông đảo sắc dân Somalia) nói rằng bà sẽ tranh đấu để hủy bỏ lệnh cấm mang khăn trùm đầu tại phòng họp của Hạ Viện kéo dài đã 181 năm. Các dân biểu của Đảng Dân Chủ tuần rồi loan báo (vào Tháng Giêng 2019) họ sẽ thay đổi luật cấm choàng khăn tại đây mà điều luật này cũng có nghĩa là cấm đội khăn trùm đầu mà Bà Omar đang đội. Bà Omar còn nói rằng, không ai trùm chiếc khăn này lên đầu tôi. Đó là lựa chọn của tôi và nó được Tu Chính Án Số Một bảo vệ. (No one puts a scarf on my head but me, Omar wrote. “It’s my choice - one protected by the First Amendment.)
16/05/201919:23(Xem: 306)
Từ Bi là căn bản của đạo, căn bản của tất cả pháp lành, như đã được Đức Phật thuyết trong kinh Đại Bát Niết Bàn: “Nếu có người hỏi gì là căn bổn của tất cả pháp lành? Nên đáp: Chính là tâm từ… Này thiện nam tử (Ca Diếp Bồ Tát)! Tâm từ chính là Phật tánh của chúng sanh, Phật tánh như vậy từ lâu bị phiền não che đậy nên làm cho chúng sanh chẳng đặng nhìn thấy. Phật tánh chính là tâm từ, tâm từ chính là Như Lai (Đại Bát Niết Bàn, Tập I, Phẩm Phạm Hạnh (1999, PL2543), tr.520, Hòa Thượng Thích Trí Tịnh dịch, Nhà xuất bản Thành Phố Hồ Chí Minh). Vì thế, người con Phật không thể không thực hành hạnh từ bi.
12/05/201908:23(Xem: 326)
Trong một kinh về tuệ trí hoàn thiện (bát nhã), Đức Phật đã đưa ra tuyên bố thậm thâm như sau: Trong tâm, tâm không tìm thấy được, bản chất của tâm là linh quang.
12/05/201908:16(Xem: 284)
Kinh luận của Phật giáo nói với chúng ta rằng trên việc thực chứng tánh không, vọng tưởng về sự tồn tại cố hữu yếu đi, nhưng điều này không phải như sau một sự thực chứng đơn lẻ, ngắn gọn.
10/05/201916:01(Xem: 381)
Y vàng thanh thoát chốn chùa chiền, Tỏa sáng niềm tin tỏa ánh thiêng Pháp lữ huân tu nền định tuệ Tăng thân trưởng dưỡng giới hương thiền An Cư thúc liễm ngời hoa giác Kiết Hạ tu trì rạng sắc liên K Nhưng tại sao lại khó như vậy ?có phải chăng, vì muốn được thân người, phải cả đời giữ gìn ngũ giới nghiêm ngặt:(1/ không sát sanh, 2/ không trộm cướp, 3/ không tà dâm. 4/ không nói dối, 5/ không uống ruợu). Nhưng vì sự hấp dẫn của “ngũ dục”(tài, sắc, danh, thực, thuỳ) để rồi thuận theo dòng vô minh, xem những tiện nghi vật chất trên thế gian này là trường tồn vĩnh viễn, là hạnh phúc muôn đời, xem những thành công về hình tướng là sự thành tựu chí nguyện, nên mặc sức để cho dòng đời lôi cuốn vào đường “thị phi”, “danh lợi” xem việc hưởng thụ “ngũ dục” là lẽ đương nhiên, là vinh dự và hạnh phúc. Từ đó lơ đểnhnăm điều cấm giới.Một khi sức giữ năm giới cấm, một cáchlơ là,mãi “lang thang làm kiếp phong trần, quê nhà ngày một muôn lần dặm xa”thì cơ hội kiếp sau làm lại được thân người,
09/05/201906:08(Xem: 347)
Bà La Môn Giáo là Đạo giáo có xuất xứ từ Ấn Độ và Đạo nầy đã tồn tại ở đó cho đến ngày nay cũng đã trên dưới 5.000 năm lịch sử. Họ phân chia giai cấp để trị vì thiên hạ, mà giai cấp đầu tiên là giai cấp Bà La Môn, gồm các Giáo Sĩ, rồi Sát Đế Lợi gồm những Vua, Chúa quý Tộc. Kế đó là Phệ Xá gồm những thương nhơn, Thủ Đà La và cuối cùng là hạng cùng đinh . Những người có quyền bính trong tay như Bà La Môn hay Giáo Sĩ, họ dựa theo Thánh Kinh Vệ Đà để hành xử trong cuộc sống hằng ngày; nghĩa là từ khi sinh ra cho đến khi lớn khôn, học hành, thi cử, ra làm việc nước và giai đoạn sau đó là thời kỳ họ lánh tục, độ tuổi từ 40 trở lên và họ trở thành những vị Sa Môn sống không gia đình, chuyên tu khổ hạnh để tìm ra chân lý.
08/05/201907:44(Xem: 860)
Tùy duyên là hoan hỷ chấp nhận những gì xảy ra trong hiện tại, ngưng đối kháng và bình thản chờ đợi nhân duyên thích hợp hội tụ. Nhiều khi chính thái độ ngưng đối kháng và bình thản chờ đợi ấy lại là nhân duyên quan trọng để kết nối với những nhân duyên tốt đẹp khác.
06/05/201915:47(Xem: 307)
Được đăng trong Advice from Lama Zopa Rinpoche, Lama Zopa Rinpoche News and Advice. Trong khóa thiền lamrim dài tháng tại Tu Viện Kopan năm 2017, Lama Zopa Rinpoche đã dạy về nghiệp, giảng giải một vần kệ từ Bodhicharyavatara (Hướng Dẫn Về Bồ Tát Hạnh) của ngài Tịch Thiên (Shantideva), đạo sư Phật giáo vĩ đại vào thế ký thứ 8 của Ấn Độ. Đây là những điều Rinpoche đã dạy: Tác phẩm Bodhicharyavatara có đề cập rằng “Trong quá khứ, tôi đã hãm hại những chúng sanh khác như thế, vì vậy nên việc chúng sanh hại tôi là xứng đáng. Đối với tôi thì việc nhận lãnh sự hãm hại này là xứng đáng.”.