Lâu nay, khi nói đến sự để lại nhục thân của các vị thiền sư Việt Nam sau
khi viên tịch, không ai lại không biết đến nhục thân của hai vị thiền sư Vũ Khắc
Minh và Vũ Khắc Trường tại chùa Đậu thuộc tỉnh Hà Tây, Việt Nam. Nhưng có
lẽ ít ai biết đến nhục thân của một vị danh Tăng gốc Việt nam đã để lại nhục
thân của mình tại một ngôi chùa Việt Nam ở Thái Lan. Đó là nhục thân của Hoà
Thượng Thích Phổ Sái trụ trì chùa Khánh Vân tại Bangkok. Dựa trên những tài
liệu hiện còn lưu giữ ở chùa, người viết xin được giới thiệu đến độc giả một số
thông tin về quá trình tu học và hành đạo của Ngài.

Hoà Thượng Thích Phổ sái, Pháp danh Giác Lượng, thế danh Krung
Maturotsakung. Ngài sinh vào giờ Tý, ngày mồng 9 tháng 8 năm 2443 Phật lịch
(1900) tại Bangkok, Thái Lan. Trong sử sách không thấy ghi rõ về gia đình cũng
như những thông tin về gia phả của Ngài. Chỉ thấy ghi lại tên Cha va Mẹ rất đơn
giản mà không thấy đề cập đến Cha và Mẹ của Ngài họ gì ? Sách chỉ ghi lại Cha
tên Cuôi và Me tên Năng Thẹp. Sỡ dĩ thông tin Gia phả trong gia đình của Ngài
không được ghi chép chi tiết cụ thể, do có thể trước đây người viết lại sử liệu này
là người gốc Thái. Vì vậy khi gặp những thông tin về họ tên của người Việt nam,
ít nhiều sẽ gặp khó khăn và lung túng. Một khi phát âm không rõ ràng, từ đó dẫn
đến việc chú âm họ tên (Việt – Thái) cũng không được chính xác. Tuy nhiên, căn
cứ vào những thông tin như tên của Cha và mẹ, bức chân dung của Ngài lúc còn
trẻ, cũng như qua việc Ngài đến xuất gia ở ngôi chùa Việt . . . chúng ta có thể
khẳng định được Ngài là người gốc Việt. Chính bởi xuất thân trong gia đình có
truyền thống Phật Giáo Việt Nam, cũng như trong tâm trạng của những người con
sống xa quê hương, nên việc gia đình cho phép Ngài đến xuất gia ở ngôi chùa Việt
nam cũng là điều dễ hiểu.

Với truyền thống hiếu đạo của Đất nước Phật Giáo Thái Lan, người con trai
phải trải qua một giai đoạn xuất gia ở chùa. Thời gian lâu hay ngắn tuỳ theo phát
nguyện của mỗi gia đình cũng như bản thân của người con khi phát nguyện xuất
gia. Đây được xem là một hình thức trả hiếu đối với cha mẹ. Cùng trong truyền
thống đó, năm 2456 Phật lịch (1913) Ngài phát nguyện đến xin xuất gia ở chùa
Hội Khánh (Wat Mongkornsamakom) do Hoà Thượng Thích Mật Ngôn làm Thầy
Bổn Sư thế phát. Lúc đó Ngài vừa tròn 12 tuổi . Sau 1 năm xuất gia trả hiếu xong,
Ngài đã xin Thầy được hoàn tục. Tuy hoàn tục, nhưng Ngài vẫn tiếp tục sống
trong chùa với hình thức là một cư sĩ phật tử thuần thành. Hằng ngày phụ giúp
những công việc chấp tác trong chùa, cũng như chăm sóc hầu cận Thầy. Trong
suốt gần 7 ở chùa, lời kinh tiếng kệ sớm tối đã dần thấm nhuần và Ngài đã thật sự
hiểu rõ về lý tưởng và tâm nguyện của một người xuất gia. Nên đến năm 20 tuổi,
Ngài đã xin Thầy được xuất gia trở lại và được thọ Đại giới vào ngày 20 tháng

5 năm 2464 Phật lịch (1921) dưới sự chứng minh và truyền giới của tam sư là
Hoà Thượng Thích Mật Ngôn, Hoà Thượng Thích Diệu Lý và Hoà Thượng Thích
Thục Trí .

Năm 2469 Phật lịch (1926) Ngài chính thức được bổ nhiệm đến làm
trụ trì chùa Khánh Vân, ngôi chùa đã gắn liền với Ngài suốt một cuộc đời hành
đạo. Chùa Khánh Vân (Wat Upai Ratchabumrung), một trong 17 ngôi chùa Việt
Nam tại Thái lan thuộc hệ phái Phật Giáo Annamnikaya, mà người Thái vẫn quen
gọi là Annam Nikai (nghĩa là Annam Tông), toạ lạc tại số 864 Charoenkrung,
Taladnoi, Sampantawong, Bangkok, 10100 Thailand. Theo sử liệu ghi lại cho đến
ngày hôm nay, Chùa đã trãi qua 6 đời trụ trì. Hoà thượng Thích Phổ Sái là vị trụ
trì đời thứ 4 từ năm 2469 - 2501 Phật lịch (1926 – 1958), thuộc dòng thiền Lâm
Tế chánh tông đời thứ 42. Trong một khoảng thời gian dài làm trụ trì Ngài đã tiếp
nối sứ mạng của các Bậc Thầy đi trước, ra sức xiển dương Phật Pháp, cũng như
trùng tu và xây dựng chùa chiền. Vốn tư chất rất thông minh, hiền từ và độ lượng
nên Ngài đã cảm hoá được rất nhiều tín đồ Phật tử cả người Việt cũng như người
Thái. Do vậy mà được rất nhiều người biết đến. Không những thế, trong Sơn
Môn , Ngài được chư Tăng trong Annam Tông cảm kích, tín nhiệm và suy tôn
Ngài đảm nhận vai trò lãnh đạo trong Giáo hội Phật Giáo Annamnikaya trong suốt
nhiều nhiệm kỳ. Với cương vị là những người lãnh đạo Giáo hội phật Giáo
Annam Tông, Ngài hết mình tận tụy trong mọi công việc phật sự, với tâm
nguyện làm tốt vai trò kế thừa và phát triển tông phái. Trong tinh thần tuỳ duyên
bất biến, bất biến tuỳ duyên của Đạo Phật, Ngài đã khéo vận dụng những phương
tiện hoá đạo khác nhau để có thể phát triển tông phái một cách hài hoà trên mảnh
đất Thái Lan, một đất nước vốn có truyền thống Phật Giáo Nam truyền mấy nghìn
năm. Chính bởi yếu tố kết hợp hài hoà giữa Phật Giáo Đại thừa và Phật Giáo
Theravada, mà hệ phái Phật Giáo Annam Tông đã dần chiếm được sự ưu ái của
nhiều người dân Thái lan.

Nhận thấy thế duyên đã mãn, sau khi sắp xếp mọi công việc Phật sự trong
Giáo hội, cũng như di huấn lại những gì cần thiết cho các vị đệ tử của mình, Ngài
đã viên tịch vào lúc 21h 15 ngày 21 tháng 4 năm 2501 Phật lịch (1958), trụ thế
58 đời và 37 hạ lạp . Sau khi viên tịch Ngài đã để lại Nhục thân còn nguyên vẹn
trong tư thế kiết già tĩnh toạ. Đây là điều vô cùng đặc biệt mà xưa nay người dân
Thái lan ít ai biết đến. Vì vậy, sự để lại nhục thân của Hoà thượng Phổ Sái có
thể nói đã để lại trong lòng người dân Thái Lan một sự kính ngưỡng vô hạn. Đến
ngày nay Nhục thân của Ngài vẫn còn lưu giữ nguyên vẹn và được tôn thờ tại Tổ
đường chùa Khánh Vân.

Trong những tháng ngày đang học tại Thái lan, người viết được
nhân duyên đến ở tại ngôi chùa Khánh Vân này. Đây được xem là một trong
những ngôi chùa Việt nam được xây dựng và hình thành sớm nhất tại Bangkok,
Thaland dưới hình thức sinh hoạt của hệ phái Phật Giáo Annamnikaya . Như

chúng ta cũng biết, Annam Tông là một hệ Phái Phật Giáo đã được chư vị Tổ Sư
Việt Nam khai sáng và hình thành trên đất nước Thái Lan. Thông qua hình thức
của hệ Phái này, những nét văn hoá, truyền thống của Phật Giáo Việt Nam đã
phần nào được giới thiệu rộng rãi đến người dân Thái. Hình ảnh sáng ngời của
chư vị Tổ Sư trong những ngày đầu truyền đạo như Hoà Thượng Thích Chân
Hưng, Hoà thượng Thích Bảo Ân, Hoà Thượng Thích Mật Ngôn .. . và đặc biệt
qua sự để lại nhục thân của Hoà Thượng Thích Phổ sái đã mang đến cho người
dân Thái lan những hiểu biết hơn về Phật Giáo Việt nam. Khi biết nơi đây hiện
đang còn lưu giữ và tôn thờ Nhục thân của một vị Hoà Thượng gốc Việt, người
viết cố gắng tìm hiểu về nguồn gốc của Ngài với mong muốn giới thiệu đến mọi
người cùng biết. Do vậy đã cố gắng tìm tòi nghiên cứu những sử liệu hiện đang
lưu giữ trong chùa, cũng như tra cứu các bia ký, long vị, hình ảnh và qua một số
thông tin kể lại của những vị Hoà Thượng thuộc Hệ phái Annam Tông hiện nay,
để tìm ra những thông tin tương đối khả dĩ nhất. Tuy nhiên, trong quá trình tìm
hiểu, người viết nhận thấy còn rất nhiều hạn chế. Bởi nguồn sử liệu về Annam
Tông rất ít, nhất là những ghi chép về quá trình truyền thừa của chư vị Tổ Sư cũng
như các vị Hoà Thượng trong tông phái còn rất sơ sài. Hơn nữa, các vị trụ trì sau
này dường như không mấy quan tâm đến vấn đề ghi chép mang tính sử liệu. Ngay
cả việc công bố hay giới thiệu về nhục thân của Hoà thượng Phổ Sái đến công
chúng cũng mang tính nội bộ.

Ai đã một lần có duyên đến chiêm bái nhục thân của Hoà thượng Phổ Sái
có lẽ sẽ cảm nhận được sự mầu nhiệm thiêng liêng khó diễn tả thành lời. Trong
những chuyến hành hương của Chư Tăng Ni cũng như Phật tử trong nước và hải
ngoại đến Thái Lan, khi nghe tin có nhục Thân của một vị Hoà thượng Gốc Việt
còn lưu lại, ai cũng háo hức mong muốn được đến đó để xem thực hư như thế
nào . Trước hương án Tổ đường chùa Khánh Vân, chúng tôi đã chứng kiến không
biết bao lần những dòng lệ xúc động nghẹn ngào của chư Tăng Ni Phật tử khi
được thành kính đảnh lễ Nhục Thân của Ngài. Qua đó, chúng tôi mới cảm nhận
một cách sâu sắc về những giá trị tâm linh cội nguồn. Dù ở phương trời nào đi
nữa thì những giá trị ấy luôn là chỗ dựa tinh thần vững chắc và ấm áp trong lòng
những người con Phật Tử Việt Nam. Bởi lẽ, khi đề cập đến nhục thân của quý
Ngài, chúng ta không thể đo lường bằng những thước đo vật chất, mà nơi đó chứa
đựng những giá trị tâm linh mầu nhiệm. Giá trị ấy là bằng chứng trung thực nhất
để tô điểm cho một cuộc đời hành đạo và chứng đạo. Đối với các nhà khoa học,
điều đó đã tạo nên cho họ không biết bao sự ngạc nhiên lẫn thán phục. Dẫụ đã
trãi qua bao công trình nghiên cứu khoa học nhằm tìm ra một công thức tương đối
nhất. Nhưng tất cả vẫn đang còn là một ẩn số. Điều đó đã là một minh chứng hùng
hồn nhất trong lịch sử tu chứng của các vị Thiền sư việt nam.

Qua bài viết này, người viết không chỉ nhằm giới thiệu đến Phật Tử Việt Nam
chúng ta biết thêm về Nhục Thân của Hoà thượng Thích Phổ Sái, một vị danh

Tăng gốc Việt, đã có công lao rất lớn trong việc duy trì và phát triển hệ phái Phật
Giáo Annam Tông, mà mong muốn có được sự quan tâm nhiều hơn đến một hệ
phái Phật Giáo Việt Nam đã và đang có mặt trên đất nước Thái lan trong suốt thời
gian gần 300 năm qua. Qua đó, hy vọng sẽ đóng góp cho Phật Giáo Việt Nam
cũng như Phật Giáo Thái Lan những sắc thái tôn nghiêm trong tiến trình giao lưu
và phát triển văn hoá Phật Giáo giữa hai quốc gia.