Em say mê học từng con chữ dưới gian hầm nhà ẩm thấp, lạnh lẽo. Em dũng cảm lẻn trèo qua cửa sổ nhà của vợ chồng một ông tướng dưới trướng Hitler để lấy những cuốn sách yêu thích về nhà đọc. Mỗi khi đọc xong cuốn nào, Liesel Meminger lại trèo vào nhà của ông tướng để trả lại cuốn đó. Dưới góc nhìn của một nhà đạo đức học, chắc chắn hành vi lẻn vào nhà người khác để lấy bất cứ một món đồ gì đều có thể bị gọi là hành vi trộm cắp. Nhưng cô bé khẳng định mình không "ăn cắp" mà chỉ là "mượn" những cuốn sách đó.

Các cuốn sách đã nâng đỡ, vực dậy tinh thần Liesel Meminger như thế nào trong Thế chiến đầy khốc liệt, nghiệt ngã thì các bạn có thể tìm hiểu khi xem bộ phim. Chỉ có điều sự việc vừa xảy ra với một cô bé học lớp 7 (xem cuối bài này) đang được cho là ăn trộm hai cuốn truyện Trạng Quỳnh trong siêu thị ở Gia Lai khiến tôi liên tưởng đến hình ảnh "Kẻ trộm sách".

Khi liên tưởng đến hình ảnh của kẻ trộm sách trong bộ phim, tôi không cố gắng thi vị hóa hay lãng mạn hóa hành động của em học sinh lớp 7 này. Nhưng trước hình ảnh cô học trò bị trói giang hai tay với tấm bảng gắn trước ngực: "Tôi là người ăn trộm", thì tôi ước, giá như lúc vội viết dòng chữ này, nhân viên cửa hàng ghi thêm chữ "sách" vào sau chữ "trộm", có lẽ, con đường để bé gái hồi phục tinh thần đỡ gian nan hơn so với thực tại.

Ăn trộm, ăn cắp vĩnh viễn không bao giờ là một hành vi tốt của con người. Nhưng cá nhân tôi vẫn nghĩ, khi bị gán cho chữ "ăn trộm sách" nó vẫn khác hơn là bạn đi ăn trộm một thứ gì đó.

Người Việt Nam chúng ta luôn tự hào là một đất nước nhân văn, trọng đạo lý, có truyền thống hiếu học lâu đời. Chính vì lẽ đó, chúng ta thường nói chữ "sách", dù đôi khi chỉ là cuốn truyện tranh, với hàm ý trân trọng, tự hào. Chúng ta có những Hội sách, Đường Sách, và sắp tới là Ngày Sách Việt Nam - ngày mà cả nước được cổ động cùng nhau đọc sách, tôn vinh văn hóa đọc. Vậy thì việc một em bé đang bị nghi ngờ ăn trộm hai cuốn truyện có đáng để bị mang ra thị chúng theo kiểu rêu rao trên mạng xã hội.

Đám đông chứng kiến tại siêu thị đã là quá sức chịu đựng của em. Sự buộc tội của những người lớn vào khoảnh khắc em bị bắt quả tang đã là quá sức chịu đựng của em. Vậy thì làm sao em có thể chịu thêm được việc bị gắn cho mác "Tôi là người ăn trộm" như thế. Tôi hình dung, theo lẽ thường trong cuộc sống, em sẽ lớn lên, trưởng thành, có công ăn việc làm, có bạn trai, rồi sẽ làm vợ, làm mẹ, làm bà... Cuộc sống của em sẽ đi theo một lập trình như bao số phận khác trong xã hội này. Nhưng từ giờ cuộc sống ấy có lẽ sẽ khác đi bởi cái mác mà người lớn đóng dấu cho em.

Viết đến đây, tôi chợt thấy cô bé Liesel Meminger thật may mắn. Giả sử em bị bắt lúc đang trèo cửa sổ vào nhà người ta, thì dù có vì lý do nhân văn gì đi nữa em vẫn là một kẻ ăn trộm. Tôi lại thấy Jean Val Jean thật may mắn vì cuộc đời ông ta đã rơi vào bi kịch khi phải chịu khổ sai 19 năm chỉ vì ăn cắp mẩu bánh nhỏ cho chị và đàn cháu thì cũng được thay đổi khi sau đó. Dù ông có ăn trộm bộ đồ bạc quý giá gấp bao nhiêu lần của giám mục Myriel nhưng vẫn có cơ hội làm lại cuộc đời nhờ lòng vị tha và bao dung của giám mục.

Bạn đừng cười và cho là tôi đang cố gắng tiểu thuyết hóa một vấn đề thời sự mà xã hội chúng ta đang bàn đến. Đừng bảo những chuyện đó chỉ có trong tiểu thuyết và phim ảnh. Nếu những câu chuyện trên trang sách ấy không có giá trị với cuộc đời thực thì vì sao từ lâu chúng ta tôn vinh những tiểu thuyết gia, những con người như Victor Hugo?

Tôi không chứng kiến toàn bộ sự việc, tôi không biết rõ người nhân viên ở siêu thị sách để có thể hiểu được hành động răn đe mà anh ta đã làm với một đứa học sinh lớp 7. Cũng như tôi không hiểu rõ hoàn cảnh gia đình, xuất thân, lối sống của anh nên tôi không thể nhân danh một lý luận đạo đức nào để chỉ trích anh ta. Tôi chỉ có thể đoán rằng, có lẽ anh là người không yêu sách, không thích đọc sách. Bởi nếu anh ta yêu đọc sách, anh ta khó lòng áp dụng hình thức xử phạt này với đứa bé.

Tôi tự vẽ một kịch bản trong đầu. Nếu đúng là em bé ăn trộm hai cuốn truyện Trạng Quỳnh, khi người nhân viên bắt gặp, người ta sẽ gọi em vào phòng riêng, nhỏ nhẹ hỏi vì sao em làm thế. Người ta sẽ liên lạc với gia đình, thầy cô em để nhắc nhở và khuyên nhủ em. Và sau cùng, người ta sẽ tặng luôn cho em hai cuốn truyện đó. Tôi cho rằng đó là một cách xử lý tốt trong trường hợp này.

Ngày còn là học sinh ở Long Xuyên, An Giang, tôi từng chứng kiến cảnh một chủ tiệm sách nhỏ dùng xích trói một em bé vào chõng đựng sách vì tội ăn cắp. Ánh mắt không còn một chút niềm tin của thằng bé khi phải ngồi lom khom vì bị cột chặt, cùng hình ảnh những người đứng chỉ trỏ xung quanh vẫn thỉnh thoảng quay về trong tôi.

Tôi không tin rằng một xã hội sẽ tốt đẹp nếu mỗi công dân sống trong xã hội đó xem thường pháp luật. Nhưng, đồng thời, cũng như Đức Pháp Vương Drukpa từng nói: 'Tình yêu thương bắt đầu bằng sự hiểu biết'. Tôi luôn tin rằng một xã hội tốt đẹp rất cần được xây dựng trên thấu hiểu về giá trị đạo đức, sự khoan dung, lòng nhân từ, đức tính vị tha, sự thấu cảm và tình yêu thương giữa con người với con người. Một xã hội như thế sẽ giúp mỗi con người giữ được lòng tự trọng, tự tin xây dựng cuộc sống của riêng mình tốt đẹp hơn.

Dương Vân

vnexpress.net

Siêu thị Vi Yến nơi xảy ra sự việc. Ảnh: Tuỳ Phong

Ngày 14/4, bà Nguyễn Thị Thu Ba - Chủ siêu thị Vĩ Yên (huyện Chư Sê, Gia Lai) xác nhận, người đã trói, đeo tấm biển “Tôi là người ăn trộm” vào cổ nữ sinh lớp 7 rồi chụp ảnh đưa lên trang facebook cá nhân là nam nhân viên 25 tuổi của siêu thị.

Trước đó, khoảng 13h ngày 10/4, Liên - học sinh một trường THCS trên địa bàn huyện Chư Sê - cùng một bạn học đi vào siêu thị Vĩ Yên ở thị trấn Chư Sê để mua giấy kiểm tra. Liên gửi cặp bên trong có một ít tiền cho nhân viên. Sau đó, hai cô bé đến quầy bán giấy kiểm tra thì được biết loại này đã hết.

Liên trông thấy 2 quyển truyện yêu thích về Trạng Quỳnh, có giá 10.000 đồng/cuốn nên đã giấu vào áo khoác. Khi 2 cô bé vừa bước qua cửa kiểm soát thì chuông báo động kêu. Lập tức nhân viên siêu thị giữ các nữ sinh lại, lục soát. Phát hiện 2 quyển truyện trong người Liên, các nữ nhân viên bắt em viết bảng tường trình nêu rõ tên tuổi, trường học, tên cha mẹ.

Thấy Liên không nói, một nữ nhân viên dọa sẽ báo công an, hai người khác lấy băng keo dán chặt tay nữ sinh vào lan can cửa chính của siêu thị và tiếp tục hạch hỏi. Tiếp đó, một phụ nữ lấy tờ giấy in chữ "Tôi là người ăn trộm" cho đồng nghiệp dán lên ngực Liên. Lúc này có rất đông người đứng xem, lên tiếng phản đối, yêu cầu nhân viên siêu thị thả bé gái ra nhưng không được.

Mặc Liên hoảng loạn, khóc lóc, nam nhân viên được cho đã tiếp tục tra hỏi địa chỉ cha mẹ và trường học nên cô bé phải nhờ người bạn đi cùng gọi điện thoại cho người bác ở thị trấn Chư Sê ra giúp đỡ. Khi bác của Liên đến, nhân viên siêu thị yêu cầu người này nộp phạt 200.000 đồng rồi mới cho nữ sinh về. Tuy nhiên, hình ảnh Liên bị trói, đeo biển "ăn trộm" đã được anh ta chụp lại rồi đưa lên Facebook sau đó.

Theo bà Thu Ba, nhân viên này từng làm một thời gian dài ở siêu thị, sau đó xin nghỉ và mới quay lại xin làm lại được 2 ngày. Lúc xảy ra sự chuyện bà đang trông tiệm vàng của gia đình ở nơi khác. Mọi việc ở siêu thị đều do con trai bà quản lý, nhưng thời điểm xảy ra vụ việc, anh này đã đi TP HCM. “Đến khuya 10/4 tôi mới hay chuyện và gọi điện cho nam nhân viên. Anh ta thừa nhận sự việc và sáng hôm sau thì đã không đến siêu thị làm nữa. Tôi rất tiếc về việc này và cũng rất đau lòng cho cô bé”, bà Ba nói.

Hai cuốn sách nhân viên siêu thị nghi ngờ nữ sinh lấy trộm. Ảnh: Tuỳ Phong

Cô chủ nhiệm của Liên cho biết, chiều hôm xảy ra sự việc, lớp có tiết học thể dục nhưng do vẫn còn sợ nên Liên chỉ khóc, không chịu đến trường. Phụ huynh của em đã trình bày lý do, bảo hôm sau sẽ đưa cháu đi học và mong cô giáo giải thích cho các học sinh khác hiểu để em không bị kỳ thị.

“Sau khi biết sự việc, tôi đã báo với Ban giám hiệu nhà trường. Chúng tôi đã phân tích cho các học sinh hiểu… Tuy nhiên, do chưa hiểu đầu đuôi sự việc nên có nhiều học sinh lớp khác tò mò kéo nhau đến xem mặt Liên khiến em càng thêm hoảng loạn, có khi khóc thét, không dám tiếp xúc với ai hay đi ra khỏi lớp giờ ra chơi”, cô giáo kể và cho biết các đồng nghiệp trong trường đã rất bức xúc trước cách hành xử của nhân viên siêu thị.

Trong khi đó, bạn cùng lớp ai cũng thông cảm và luôn trong tư thế bảo bọc cho Liên. Các nam sinh thì luôn đứng chặn cửa lớp, không cho mấy bạn tò mò xông vào. Các bạn nữ thì quây vòng tròn bên Liên, che chở, không để ai trông thấy mặt. Những giáo viên khéo ăn nói trong trường đều được điều đến để động viên, giải thích cho Liên hiểu rằng ai cũng từng phạm lỗi, điều quan trọng là mình phải biết sửa sai và sống tốt hơn... song Liên vẫn còn rất sợ hãi.

“Chúng tôi là giáo viên nhưng đồng thời cũng là cha mẹ. Em ấy còn quá nhỏ, đang lứa tuổi định hình nhân cách, sao lại đối xử với em ấy như vậy”, cô tổng phụ trách đội nhà trường nói.

Liên đang rất sốc trước sự việc gặp phải.

Theo cha mẹ Liên, đến giờ con gái họ suốt ngày đóng chặt cửa phòng, không muốn tiếp xúc với ai. “Sự việc xảy ra, chúng tôi không có mặt ở đó nên không biết con mình đúng hay sai. Nhưng chúng tôi đã nộp phạt cho siêu thị và xin lỗi lãnh đạo ở đây vì hành vi dại dột của con mình. Chúng tôi cũng chỉ biết khuyên cháu rằng, làm người, nếu làm sai thì phải biết dũng cảm nhận lỗi”.

Tùy Phong

vnexpress.net

Bức ảnh được đưa lên mạng vào dịp cuối tuần qua và ngay lập tức đã gây ra sự phẫn nộ rất lớn.

Nữ sinh trong ảnh quàng khăn đỏ, cho thấy em đang học trung học cơ sở. 2 tay của em bị buộc vào lan can và phía sau là hình ảnh giống như trong siêu thị. Bên góc phải phía trên ảnh có khuôn mặt của một người đàn ông.

Nhiều thành viên cộng đồng mạng đang truy tìm, làm rõ vụ việc, nhằm tìm ra siêu thị đã làm nhục nữ sinh này.

Cô bé với tấm biển "tôi là người ăn trộm". Khuôn mặt của một người đàn ông ở góc trên bức ảnh

Khi bức ảnh được đăng tải, nhiều người cho rằng đã được chỉnh sửa photoshop. Tuy nhiên, ngay sau đó, nhiều “chuyên gia” photoshop khẳng định đây là ảnh thật, không hề chỉnh sửa.

Đây không phải lần đầu, những vụ xâm hại trẻ em như vậy được ghi nhận.

Dù cháu bé có bị bắt quả tang, nhân viên siêu thị cũng không nên trói cháu vào lan can và buộc đeo tấm biển có nội dung “nhục hình” như vậy. Hành động này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhân cách, danh dự của học sinh. "Ăn cắp thì đã có pháp luật và nhà trường xử lý, không thể đem nạn nhân ra tự xử", một thành viên mạng xã hội bức xức.

Theo quy định của pháp luật, quyền danh dự, quyền thân thể của công dân là bất khả xâm phạm, đặc biệt, quyền của trẻ em còn được coi trọng hơn nữa. Chỉ có cơ quan chức năng mới có quyền điều tra, khám xét, xác định hành vi trộm cắp… Ngoài ra, tất cả những người khác, kể cả bảo vệ hay chủ siêu thị, không có quyền thực hiện hành vi giam giữ hay xét hỏi người trộm cắp.

Thanh Liên

vnexpress.net