Dạy Khỉ nói (truyện thơ Bính Thân)

TRUYỆN THƠ BÍNH THÂN

DẠY KHỈ NÓI

Nước kia có một ông vua

Vốn ham việc lạ, lại ưa chuyện đùa

Tuổi vua bẩy chục có thừa

Một hôm cao hứng nhân mùa đầu Xuân

Vua truyền lệnh khắp xa gần

Từ quan cho chí tới dân hay rằng

Nhà vua ban thưởng ngàn vàng

Cho ai dạy khỉ nói năng như người.

Các quan phải dự cuộc chơi

Cố công tìm khỉ các nơi đưa về

Quan nào dạy khỉ lành nghề

Thưởng vàng, tăng chức đôi bề vui thay!

Quan nào dạy khỉ không hay

Phạt tiền, giáng chức xuống ngay tức thời!

Các quan than khổ thấu trời

Xưa nay khỉ nói tiếng người được đâu!

*

Đột nhiên có lão bạc đầu

Tuổi ngoài bẩy chục xin hầu chuyện vua

Quỳ thưa: "Nghề nghiệp từ xưa

Chuyên môn dạy khỉ nói như tiếng người

Cả nhà từng trải mấy đời

Nghề riêng dạy khỉ vốn nơi gia truyền!".

Vua nghe hứng thú vô biên,

Lão ông lên tiếng nói thêm đôi điều:

"Công phu dạy khỉ khá nhiều

Muốn cho khỉ nói được theo tiếng người

Hàng ngày kiên nhẫn mớm lời

Ít ra phải mất hai mươi năm trường!"

Lão xin nhận trước nửa vàng

Về nhà sửa soạn lên đường đi xa

Khỉ thông minh sẽ tìm ra

Đem về dạy nói, nghề nhà tinh thông.

Vua nghe háo hức vô cùng

Xuất năm trăm lượng đưa ông tức thì,

Các quan mừng rỡ kể chi

Trút đi gánh nặng nghĩ suy nhọc lòng.

Ông về, vợ ngóng, con trông

Khi hay rõ chuyện đều cùng khóc la

Gạt vua chắc chết cả nhà

Phen này ba họ thành ma không đầu

Ông nào dạy khỉ được đâu

Cả gan lường gạt, mưu sâu hại đời.

Vuốt râu ông lão cả cười

"Tuổi ta nay đã bẩy mươi hơn rồi

Nhà vua tuổi cũng vậy thôi

Chắc chi còn sống ở đời dài lâu

Hai mươi năm khó qua cầu

Vua và ta chết còn đâu lo gì!

Con người sống ở thác về

Coi như xí xóa cớ chi muộn sầu

Vô thường Phật dạy từ lâu!"

Tâm Minh Ngô Tằng Giao

(Thi hóa Truyện Cổ Phật Giáo)

__________________________________________