Không Vướng Mắc (thơ)

KHÔNG VƯỚNG MẮC

Trong ngôi thiền viện thuở xưa

Đứng đầu là một thiền sư lâu đời

Lìa trần tuổi chín mươi hai

Danh ngài viện chủ khó ai sánh cùng,

Ngài gìn giữ để không vương

Không hề mắc chuyện tầm thường thế nhân.

*

Thuở xa xưa đã có lần

Đóng vai khất sĩ lê chân đường đời

Lúc ngài mới tuổi hai mươi

Bất ngờ gặp gỡ một người không quen

Người này hút thuốc liên miên

Lúc cùng xuống núi dừng bên mé rừng

Nghỉ chân dưới một gốc tùng

Người kia mời thuốc, ngài ưng thuận liền

"Hút khi đói thật thần tiên

Thuốc đưa người hút vào miền mộng mơ

Thật là thích thú vô bờ!"

Ngài đưa nhận xét khi vừa hút xong.

Thấy ngài hoan hỉ trong lòng

Khách kia tặng lại điếu, cùng thuốc dư

Nhận rồi đến lúc giã từ,

Ra đi ngài chợt suy tư ngại ngùng:

"Khói này quyến rũ vô cùng

Nhưng ta phải quyết chí ngừng lại thôi

Trước khi quá muộn mất rồi

Vì gây trở ngại cho ai tu thiền!"

Để về sau khỏi muộn phiền

Thuốc và ống điếu ngài liền vứt ngay.

*

Hai mươi ba tuổi! Giỏi thay!

Ngài chuyên nghiên cứu mê say hàng giờ

Vũ trụ quan rất sâu xa

Đó là Kinh Dịch thật là cao thâm.

Mùa Đông tới, lạnh vô ngần

Ngài cần áo ấm, không chần chờ chi

Viết thư nhờ khách mang đi

Gửi cho thầy cũ ở quê xa vời

Quê xưa ngăn cách trùng khơi

Xin thầy giúp đỡ qua thời lạnh căm.

Ngài nôn nóng, ngài băn khoăn

Mùa Đông sắp hết, biệt tăm tin thầy,

Áo đâu không thấy về đây

Khiến ngài trông ngóng bao ngày uổng công.

Xem thư mình có lạc không

Nhờ vào Kinh Dịch ngài mong tỏ tường

Quẻ gieo kết quả rõ ràng:

"Khách quên trao bức thư mang theo rồi!"

Thời gian sau chợt có người

Mang thư thầy gửi tới nơi thăm ngài

Thư thầy chỉ hỏi thăm thôi

Còn như áo ấm thầy thời không hay

Thầy đâu biết đến chuyện này

Quẻ gieo Kinh Dịch trước đây đúng rồi!

Lần này ngài nghĩ: "Chao ơi!

Nếu mà mọi việc trên đời xảy ra

Ta dùng Kinh Dịch đoán ra

Tu thiền ta sẽ lơ là mất thôi

Thật là tai hại quá trời!"

Nghĩ xong ngài quyết buông trôi môn này

Dù cho Kinh Dịch rất hay

Ngài không dùng nữa! Dứt ngay! Chẳng màng!

*

Tuổi hai mươi tám vừa sang

Ngài chuyên tâm học vững vàng thơ, văn

Thêm môn thư họa tuyệt luân

Nhìn xa phượng múa, nhìn gần rồng bay

Tay tiên điêu luyện lắm thay

Khiến cho thầy dạy môn này ngợi ca.

Lần này ngài nghĩ: "Thân ta

Văn thơ vương luỵ tuy là nổi danh

Nhưng nên ngưng lại cho nhanh

Kẻo thành thi sỹ, không thành thiền sư!"

Thế là ngài bỏ làm thơ

Quyết không vướng mắc vẩn vơ chuyện đời.

Tâm Minh Ngô Tằng Giao

(thi hóa, phỏng theo Non-Attachment trong tập truyện

101 ZEN STORIES của Nyogen Senzaki và Paul Reps)

Non-Attachment

     Kitano Gempo, abbot of Eihei temple, was ninety-two years old when he passed away in the year 1933. He endeavored his whole life not to be attached to anything. As a wandering mendicant when he was twenty he happened to meet a traveler who smoked tobacco. As they walked together down a mountain road, they stopped under a tree to rest. The traveler offered Kitano a smoke, which he accepted, as he was very hungry at the time.

     "How pleasant this smoking is," he commented. The other gave him an extra pipe and tobacco and they parted.

     Kitano felt: "Such pleasant things may disturb meditation. Before this goes too far, I will stop now." So he threw the smoking outfit away.

     When he was twenty-three years old he studied I-King, the profoundest doctrine of the universe. It was winter at the time and he needed some heavy clothes. He wrote his teacher, who lived a hundred miles away, telling him of his need, and gave the letter to a traveler to deliver. Almost the whole winter passed and neither answer nor clothes arrived. So Kitano resorted to the prescience of I-King, which also teaches the art of divination, to determine whether or not his letter had miscarried. He found that this had been the case. A letter afterwards from his teacher made no mention of clothes.

     "If I perform such accurate determinative work with I-King, I may neglect my meditation," felt Kitano. So he gave up this marvelous teaching and never resorted to its powers again.

     When he was twenty-eight he studied Chinese calligraphy and poetry. He grew so skillful in these arts that his teacher praised him. Kitano mused: "If I don't stop now, I'll be a poet, not a Zen teacher." So he never wrote another poem.

____________________________________