Tu Viện Quảng Đức105 Lynch Rd, Fawkner, Vic 3060. Australia. Tel: 9357 3544. [email protected]* Viện Chủ: HT Tâm Phương, Trụ Trì: TT Nguyên Tạng   

Hai bài thơ của Tuệ Trung Thượng Sĩ

01/10/201015:05(Xem: 14945)
Hai bài thơ của Tuệ Trung Thượng Sĩ
HT Tam Chau-2

HAI BÀI THƠ CỦA TUỆ TRUNG THƯỢNG SĨ 
Thích Tâm Châu dịch và chú thích


ĐỐN TỈNH (Chợt tỉnh) 
Tuệ Trung Thượng Sĩ

頓省 

, 
。 
, 
。 
, 
。 
, 


Đoán tri không, hữu bất tương sa (sai) 
Sinh tử nguyên tòng nhất phái ba. 
Tạc dạ nguyệt minh, kim dạ nguyệt, 
Tân niên hoa phát, cố niên hoa . 
Tam sinh thúc hốt chân phong chúc, 
Cửu giới tuần hoàn thị nghĩ ma. 
Hoặc vấn như hà vi cứu cánh, 
Ma-ha bát-nhã tát-bà-ha

***
Có, không chỉ một mà thôi, 
Tử, sinh đợt sóng chuyển nhồi tạo ra.
Trăng nay, trăng cũng đêm qua,
Hoa cười năm mới cũng hoa năm rồi. 
Ba sinh, đuốc trước gió mồi,
Tuần hoàn chín cõi, kiến ngồi cối xay.
Tới nơi cứu cánh sao đây ?
Siêu nhiên tuệ giác, vẹn đầy “Sa ha”

(Thích Tâm Châu dịch )

Đại ý: Bài thơ này Thượng Sĩ khuyên chúng ta cần phải tỉnh thức mau chóng về sự đối đãi ở đời để đi đến chỗ nhất như. Trong chân thể, có không chỉ là một.Sinh tử do làn sóng vọng động của vọng tâm sinh khởi, hết sóng thì nước yên.Trăng tối qua, trăng tối nay, ánh sáng của nó cũng chỉ là một. Hoa năm cũ , hoa năm mới đều là một thể chất của hoa. Thời gian của quá khứ, hiện tại, vị lai như cầm ngọn đuốc trước gió lùa. Chín cõi của chúng sinh còn bị luân hồi sinh tử, như kiến trên miệng cối xay. Muốn đạt tới giác-ngộ cứu-cánh, cần phải thành-tựu trí-tuệ siêu-việt.

KIẾN GIẢI (Thấy biết) 
Tuệ Trung Thượng Sĩ


見解 

, 
。 
, 


Kiến giải 

Kiến giải trình kiến giải, 
Tự niết mục tác quái. 
Niết mục tác quái liễu, 
Minh minh thường tự tại.



Nơi mình, kiến-giải trình ra,
Đưa tay chà mắt đốm hoa hiện bày.
Lạ lùng, chà mắt, buông tay, 
Tính chân tự-tại rạng ngời thường như.

(Thích Tâm Châu dịch )


----


(Tuệ Trung Thượng Sĩ. Thích Tâm Châu dịch -- in trong Cánh Hoa Tâm . Canada 2001)

Đại ý : Kiến-giải (Darsana) : Ấn Độ gọi là triết học Có nghĩa là sự thấy biết, sự nghiên cứu sâu xa đến căn bản chân lý của sự sự, vật vật. Tức là sự hiểu biết phân biệt chân, giả, đúng, sai, hay, dở đối với sự vật . Đây là một thi kệ, trình bày sự thấy biết của Tuệ Trung Thượng Sĩ. 

 

Tuệ Trung Thượng Sĩ tên thực là Trần Tung, con trai Trần Liễu, anh ruột Trần Quốc Tuấn, và là anh vợ vua Trần Thái Tông là Hoàng Hậu Nguyên-Thánh Thiên-Cảm. Vua Trần Thái Tông phong cho ông tước Ninh Hưng Vương. Khi còn nhỏ, ông đã hâm mộ cửa Phật. Tính tình thanh cao, thuần hậu. Ông tham học nơi thiền sư Tiêu Dao ở Phúc Đường. Ông trực tiếp cầm quân chống quân Nguyên Mông. 

 

Ông làm Tiết Độ sứ ở Thái Bình. Ít lâu sau ông lui về ở ấp Tịnh -bang, lập Dưỡng- Chân -Trang và tiếp tục tham cứu đạo Phật. Vua Trần Thánh Tông thường tham cứu thiền học nơi ông. Nhà vua rất khâm phục, ban cho ông hiệu “Tuệ Trung Thượng Sĩ”.

Bài thi kệ “Kiến-giải”của ông nảy sinh trong trường hợp trai tăng trong Hoàng Cung. Nhân, vua Trần Thánh Tông làm lễ trai tăng, thỉnh các bậc danh tăng và Thượng Sĩ vào cung cúng dường, cầu siêu cho Hoàng Hậu đã mất. Trai tăng xong, nhà vua xin mỗi vị một bài thi-kệ ngắn về kiến giải của mình. Đến lượt Thượng Sĩ, Thượng Sĩ liền viết ngay bài thi kệ này.

Thi kệ này, hàm ý, nói về nghĩa chân và vọng. 

Chân, như thực không thay đổi. Vọng, giả dối, không thực, hay thay đổi. Mắt vẫn sáng, lấy ngón tay ấn vào mắt, mắt hiện ra những hoa đốm trong hư-không. Khi tay không ấn nữa, mắt trở lại sáng như cũ. Đem sự thấy biết của mình trình bày, so sánh với sự thấy biết khác, chỉ là sự thấy biết vọng, chứ không phải chân! Vì còn có sự đối đãi !

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
09/05/2018(Xem: 13275)
Ở Ba La Nại thuở xưa Vua và hoàng hậu rất ư vui mừng Vừa sinh hoàng tử đầu lòng Đã bao ngày tháng cầu mong chuyện này. Thế rồi sau một ít ngày Vua mời thầy tướng đến ngay cung vàng Năm trăm vị đều giỏi giang Cùng nhau xem tướng cho hoàng tử con Xem tương lai khi lớn khôn Có thường tốt đẹp, có luôn an bình.
08/05/2018(Xem: 8260)
Tháng năm thành kính cúng dường Nhân ngày Phật Đản dọn đường quét tâm Kiên trì hành Pháp chuyên thâm Kính quy Tam Bảo chẳng lầm được đâu .
08/05/2018(Xem: 7598)
Bấy lâu quờ quạng không rõ hướng Đạo Mầu vi diệu chẳng tìm nương Nhờ Tăng dẫn dắt theo Chánh Pháp Lạc loài nay tìm lại Cố Hương Khát khao đời sống thật hiền hoà Đúng thời nương Giáo Pháp Thích Ca Hành thiện lánh ác mà chuyển hóa Tịnh tâm dần từng bước thiền na
08/05/2018(Xem: 7114)
Ly cà phê mỗi sáng Ta lặng ngồi nhớ ghi Qua bao lời Phật dạy Chuyển bước đẹp từ bi .
08/05/2018(Xem: 7215)
Thiêng liêng mầu nhiệm ánh dương tràn , Ban rải tình thương đến muôn vàn, Diễn giảng kinh vàng lan khắp chốn, Hoàng dương chánh pháp dứt kêu than.
08/05/2018(Xem: 6428)
Đạo pháp dạy lấy từ bi làm gốc Pháp nhiệm mầu hãy học để khai tâm Tứ Diệu Đế, Bát Chánh Đạo gieo mầm Đuốc soi sáng ngàn năm lời Phật dạy. Vạn vật luân lưu hữu hình hữu hoại Cõi vô thường không trụ lại mãi đâu Bể trần gian lặn hụp trong khổ sầu Đời ngắn ngũi như bóng câu qua cửa.
08/05/2018(Xem: 7858)
Quảng Đức uy nghi giữa chốn trần Khai nguồn Chánh Đạo độ trì nhân Vườn Thiền xới đắp gieo mầm pháp Cửa Phật hành trì mõ điểm ngân Tiếp bước Như Lai đường giải thoát Truyền thừa Phật pháp nẽo toàn Chân Gần xa đạo hữu hằng thăm viếng Thắp đuốc từ bi tỏa rạng ngần. Sài Gòn 6-5-2018 Phật tử Nguyễn Văn Tiến
08/05/2018(Xem: 7637)
Kính bạch Thầy , gần đây con thường bị phân tâm khi tiếp xúc với người theo Phật giáo nguyên thủy hay Thiền Tông khi nói đến Câu niệm hồng danh ADi Đà Phật , nhưng từ khi đi hành hương về , không biết có tiếng nói gì đó trong thẩm sâu tiềm thức con , khiến con phải coi lại hết những gì đã sưu tầm thì một đoạn trong bài dịch của Thầy đã làm con chợt tỉnh ngộ, đó là bài "Cái Chết Không Phải Là Sự Chấm Dứt" ( Nguyên tác: Đại Sư Tulku Thondup TT Thích Nguyên Tạng dịch, mời xem)
05/05/2018(Xem: 6969)
Trong tâm nửa tỉnh nửa mê, Tỉnh là Bồ Tát, mê là chúng sinh Kiếp người nặng nghiệp vô minh Tham mê sắc dục lụy tình khổ thân Lợi danh quyền thế tranh phần Tham, sân, si, hận vô ngần đắm say
05/05/2018(Xem: 7773)
Bạn ơi, đừng ngạc nhiên. .. Khi nghe" Đời chỉ là chuyến xe buýt " Những lúc gặp nhau ...khách lạ giữa đường Bận lòng chi phiền não hoặc đau thương Có động tâm .....ấy cố tình ta giữ lại !!
facebook youtube google-plus linkedin twitter blog
Nguyện đem công đức này, trang nghiêm Phật Tịnh Độ, trên đền bốn ơn nặng, dưới cứu khổ ba đường,
nếu có người thấy nghe, đều phát lòng Bồ Đề, hết một báo thân này, sinh qua cõi Cực Lạc.

May the Merit and virtue,accrued from this work, adorn the Buddhas pureland,
Repay the four great kindnesses above, andrelieve the suffering of those on the three paths below,
may those who see or hear of these efforts generates Bodhi Mind, spend their lives devoted to the Buddha Dharma,
the Land of Ultimate Bliss.

Quang Duc Buddhist Welfare Association of Victoria
Tu Viện Quảng Đức | Quang Duc Monastery
Most Venerable Thich Tam Phuong | Senior Venerable Thich Nguyen Tang
Address: Quang Duc Monastery, 105 Lynch Road, Fawkner, Vic.3060 Australia
Tel: 61.03.9357 3544 ; Fax: 61.03.9357 3600
Website: http://www.quangduc.com
http://www.tuvienquangduc.com.au (old)
Xin gửi Xin gửi bài mới và ý kiến đóng góp đến Ban Biên Tập qua địa chỉ:
[email protected]