Tinh thần bi trí dũng
trong ánh lửa Bồ tát Quảng Đức

Có những cái chết âm thầm lặng lẽ. Người nằm xuống rồi ra đi với chiếc quan tài đơn sơ được vùi trong đáy mồ hoang lạnh. Có những cái chết khổ sở, đau đớn, tủi nhục, tức tưởi, đành ôm mối hận ngàn đời vẫn chưa rửa sạch. Có những cái chết vinh quang hiển hách, họ là những người làm nên lịch sử, suốt cuộc đời hy sinh cho Tổ quốc, cho sự sống còn của dân tộc. Đó là cái chết của những vị anh hùng liệt sĩ mà toàn dân hằng tôn thờ kính ngưỡng từ thế hệ này qua thế hệ khác.

Thực ra, vấn đề chết là lẽ thường tình của thế nhân. Ai sinh ra trong cõi đời đều phải trải qua đoạn trường đó. Đó là đoạn đường không ngoại trừ một ai. Chết là một định luật tất yếu, ấy thế mà có người lại làm như mình không bao giờ chết. Chính vì thế nên hành động của họ không đem lại hạnh phúc cho chính mình cũng như tha nhân mà lắm khi gây ra nhiều đau khổ cho đồng loại cốt để thoả mãn lòng tham dục, óc vị kỷ, tính độc ác. Đó là những người chỉ biết sống cho hiện tại, đánh rơi quá khứ và xa rời tương lai. Do vậy họ dồn tất cả tâm tư vào việc mưu cầu giành giựt, đua tranh, hơn thua, thị phi, phải trái. Phải chăng là do dục lạc đưa tới một ảo tưởng về hạnh phúc.

Người con Phật hơn ai hết, đứng trước cái chết vẫn an nhiên bình thản vì ý thức được rằng "Sinh tử sự đại.

Xuất phát từ ý thức đó nên ý nghĩa của sự sống là vươn tới sự giải thoát tối hậu, tức là giải thoát khỏi sự sinh tử để đi tới "liễu sinh thoát tử ".

Cánh cửa " liễu sinh thoát tử " đã mở ra.
Bồ Tát Quảng Đức ung dung tự tại bước vào.
"Bồ Tát Quảng Đức vào đời
Lửa hồng thiêu đốt vẫn ngồi ung dung
Tuyệt thay là đạo nhập đời
Pháp môn bất nhiễm rạng ngời Việt Nam"
(Thích Thông Bửu - Từng giọt Ma Ni)

Trong giây phút trở thành thiên thu. Thế giới ba ngàn quy về một nẻo, Bồ Tát Quảng Đức đã thấu rõ sức vô úy:

" Gọi hết lửa xương da bỏ ngõ
Phật pháp chẳng rời tay "
(Vũ Hoàng Chương - Lửa Từ Bi)

Ngọn lửa thắp sáng lên từ một con người đã rọi hào quang giữa bầu trời đen tối vây phủ trên mảnh đất miền Nam Việt Nam lúc bấy giờ dưới sự cai trị của tập đoàn nhà Ngô thao túng trên nỗi đau của dân tộc.

Ngọn lửa cuồn cuộn đã thiêu rụi mọi thế lực vô minh, làm rung chuyển bao trái tim nhân loại, đánh tan mọi luận điệu xuyên tạc, bóp méo sự thật từ phía chính quyền Ngô Đình Diệm và một số người ở phương Tây đã lầm ý nghĩa tự thiêu với tự vẫn.

Bồ Tát Quảng Đức thực hành Bồ Tát Hạnh tự thiêu để cúng dường Tam Bảo mong cho Phật pháp được trường tồn giữa thế gian. Hành động dùng ngọn lửa đốt sạch trần uế để làm cho tinh hoa Phật pháp nẩy nở là hành động của bậc xuất trần thượng sỹ.

Bằng vào tâm cảm sâu xa, chúng ta hãy lắng nghe bức thông điệp của Bồ Tát Quảng Đức phản ánh qua nội dung bản Tuyên ngôn ngày 10 tháng 5 năm 1963 của Ủy Ban Liên phái Bảo vệ Phật giáo:

• Một là: Mong ơn Phật trời gia hộ cho Tổng thống Ngô Đình Diệm sáng suốt chấp nhận 5 nguyện vọng tối thiểu của Phật giáo Việt Nam ghi trong bản Tuyên ngôn.
• Hai là: Nhờ ơn Phật Từ Bi gia hộ cho Phật giáo Việt Nam được trường tồn Bất diệt.
• Ba là: Mong nhờ hồng ân Đức Phật gia hộ cho Đại Đức, Tăng Ni, Phật tử Việt Nam tránh khỏi tai nạn khủng bố và bắt bớ giam cầm của kẻ gian ác.
• Bốn là: Cầu nguyện cho đất nước thanh bình, dân nhân an lạc.

Trước khi nhắm mắt về cảnh Phật, tôi trân trọng kính gởi lời cho Tổng thống Ngô Đình Diệm nên lấy lòng Bác ái Từ bi đối với quốc dân, hãy thi hành chính sách bình đẳng tôn giáo để nước nhà vững yên muôn thuở.

Tôi thiết tha kêu gọi chư Đại Đức Tăng Ni Phật tử nên đoàn kết nhất trí, hy sinh để bảo tồn Phật giáo.

Nam mô A Di Đà Phật.
Làm tại chùa Ấn Quang, ngày 04-06-01963
Tỳ kheo Thích Quảng Đức thủ ký

Qua bức thông điệp của Bồ Tát, chúng ta nhận rõ: Đây không còn là lửa của hận thù và tội ác. Đây là lửa Từ bi mở mắt cho người mê trong biển khổ, lửa đốt cháy hận thù cho Người với Người trở thành huynh đệ.

"Muôn vạn khối Sân Si vừa mở mắt
Nhìn nhau: Tình huynh đệ bao la "
(Vũ Hoàng Chương - Lửa Từ Bi)

Ngọn lửa Từ bi đó là cái chìa khóa giúp ta mở cánh cửa thực tại, nhận chân được con đường phụng sự dân tộc với tinh thần tín ngưỡng truyền thống của Phật giáo nhằm tránh cuộc tàn phá tâm hồn và mọi gía trị của con người dưới sự toan tính mưu mô của một thiểu số cai trị thâm độc. Ý thức được điều đó, Bồ Tát Quảng Đức kêu gọi hàng Phật tử tại gia hãy tiếp sức với quý Ngài trong Ủy Ban Liên Phái nhằm bảo vệ vận mệnh đất nước và dân tộc:

" Cùng hàng Phật tử tại gia
Hãy quên bản ngã bỏ cái Ta
Gấp sửa thân tâm nhìn đại cuỗc
Ngàn năm sử Việt vẫn Phật gia
Thân tôi dù cháy linh thiêng máu
Thần thức tôi luôn giúp Đạo nhà
Đã mang danh thế con dòng Thích
Bi Trí Hùng sao chẳng đem ra "

Hành Như Lai Sự - chính con đường truyền thừa sứ mệnh hoằng dương Chánh pháp bằng hành động thiết thực " lấy thân làm đèn" để chuyển hoá tâm thức con người và những thế lực vô minh trở về nẻo Thiện.

" Đệ tử hôm nay nguyện đốt mình
Làm đèn soi sáng nẻo vô minh"

Ngọn đèn soi sáng đó chính là ngọn đèn Chánh pháp tràn đầy tính chất nhân bản của bậc Đạo sư với lời di huấn tối hậu cho cả hai phái: Xuất gia và tại gia.

" Thầy đã đến lúc biệt các con
Năm mươi năm hạnh nguyện đã tròn
Những gì đáng độ Thầy đã độ
Thầy tranh Chánh pháp lúc mất còn
Gia Định, Sài Gòn hỡi các con!
Hà Tiên, Cai Lậy Thầy vẫn còn
Nam Vang, Núi Lớn Thầy ghi dấu
Khánh Hòa, đệ tử giữ ấn son".

Người nằm xuống ngàn năm và mãi ngàn năm sau vẫn còn vang bóng. Trái tim Bồ Tát đã thánh hóa thành một thế giới của tinh khiết mầu nhiệm về mặt công phu tu luyện đạt đến chân lý tột cùng của Thiền quán.

"Chín cung Trời toàn vẹn trái tim tươi
Tỏa hương thơm dâng muôn nét tuyệt vời
Ngời ánh đạo đóa chân như hiển hiện"
(Thanh Trúc - Bóng Người Đi)

Nói cho cùng, hành động tự thiêu của Bồ Tát Quảng Đức hẳn nhiên không phải là hành động xa lạ đối với người con Phật.

Trong kinh Phật, dùng ngọn lửa để tự đốt thân xác mình nhằm mục đích cao cả, tinh khiết là cách thế cúng dường lớn lao nhất.

Bồ Tát Hỷ Kiến trong kinh Pháp Hoa khi đắc Đại Định đã dùng hỏa Định đốt cháy thân dể cúng dường Phật.

Hình ảnh đốt cháy các hương thơm và thân xác cùng cánh tay Bồ Tát Hỷ Kiến là cách đoạn trừ Ái, Thủ bằng ngọn lửa Trí Tuệ Thiền Định dụng vô sở đắc để Trang nghiêm Phật trí.

Xem vậy, đủ thấy rõ giá trị biểu tượng vô song của ngọn lửa hỏa thiêu cúng dường Tam Bảo là ngọn lửa của Trí Tuệ Vô Ngã.

Ngoài ra còn biết bao nhiêu hình ảnh của các nhà Sư đã tiếp nối con đường hỏa thiêu để giải kết cho thệ nguyện đem thân cúng dường mong Phật pháp được trường tồn miên viễn giữa thế gian để làm ngọn hải đăng định hướng cho dòng đời vẩn đục, khổ lụy.

Cho hay, cái bản chất Bi, Trí , Dũng, của đạo Phật có lúc sâu lắng chan hòa gieo rắc tình thương cho đồng loại, cho chúng sanh; nhưng cũng có lúc lại trổi dậy cao vút như ngọn sóng triều dâng khi ý thức dân tộc bị chà đạp, khi giá trị tâm linh bị phủ nhận.

Ý thức đó đã ăn sâu trong tiềm thức của dân tộc Việt, hình htành một cơ sở tinh thần cố hữu vững chắc tạo nên một nếp sống văn minh đầy tính nhân ái.

Có thể nói: Bồ Tát Quảng Đức mang tinh thần nhập thế vào đời bằng một căn bản đạo đức xuất thế. Trang bị cho mình bằng tinh thần Vô Trước, Bồ Tát Quảng Đức đã chiến thắng mọi ma chướng, mọi thế lực vô minh, dục vọng để viết nên trang sử vẻ vang cho dân tộc nói chung và Phật giáo nói riêng bằng ngọn lửa Bi Trí Dũng vô tiền khoáng hậu trong dòng sống Việt Nam vào nửa cuối thế kỷ 20 vậy.


Thanh Trúc